Những ngày cuối cùng cho chế độ CS Hà Nội

 

Vũ Đức Khanh/Asia Sentinel

Lê Quốc Tuấn chuyển Việt Ngữ

 

 

Chỉ mới chưa đầy hai tuần trước, Công ty Dầu khí Nhà nước Trung Quốc CNOOC di chuyển một giàn khoan dầu vào vùng biển tranh chấp ngoài khơi bờ biển Việt Nam để thực hiện các “công việc thăm ḍ” theo lệnh của Bắc Kinh. Không ngạc nhiên, Hà Nội đă vạch cho thấy là khu vực này nằm trong khu đặc quyền kinh tế 200 dặm của Việt Nam và đă không thể chấp nhận vị trí mới này của giàn khoan dầu.

 

Một làn sóng chống Trung Quốc lan tràn trên khắp đất nước đưa đến những cuộc bạo loạn diễn ra tại các khu công nghiệp Việt Nam bên ngoài thành phố Sài g̣n trước đây và Hà Tĩnh khiến hai công nhân Trung Quốc thiệt mạng và hàng trăm người bị thương. Những nhân chứng tại chỗ cho biết có 13 đến 21 người thiệt mạng chủ yếu là người Trung Quốc. Trong một quốc gia với một chính quyền tuyệt đối ngăn cấm các hành vi bất tuân như vậy, tối thiểu là thoạt đầu Hà Nội cho thấy đă yên lặng một cách khó hiểu.

 

Trước tiên, phải nói rằng cơn bạo lực từng làm tê liệt Việt Nam đă sớm bị dập tắt, cho dù là chỉ để duy tŕ niềm tin nơi các nhà đầu tư tại Việt Nam. Mặc dù phần lớn bạo loạn là nhắm mục tiêu vào các công ty Trung Quốc nhưng các công ty nước ngoài khác như những công ty Đài Loan và Singapore cũng đă bị hoạ lây, đặc biệt khiến công nhân Đài Loan phải tham gia cùng người Trung Quốc trong cuộc tản cư lánh nạn khỏi Việt Nam .

 

Mặc dù chính phủ Việt Nam tuyên bố sẽ điều tra các cuộc bạo loạn và bồi thường cho các doanh nghiệp bị thiệt hại. Tuy nhiên, vấn đề vẫn c̣n phức tạp và không ổn định v́ giàn khoan dầu gây bất ổn vẫn c̣n ở đấy và không sẽ di chuyển đi đâu ít nhất là cho đến tháng tám khi công việc thăm ḍ dự kiến được hoàn tất.

 

Đối với Trung Quốc, sự hiện diện tạm thời của giàn khoan dầu là một động thái có thể chỉ để thăm ḍ nhằm đánh giá phản ứngcủa Việt Nam và cộng đồng quốc tế. Có lẽ được khuyến khích bởi việc sát nhập Crime từ Ukraine không hao công tổn sức của Nga, Bắc Kinh đă t́m cách (và theo đúng nghĩa đen) để trắc nghiệm bằng tuyên bố chủ quyền trên vùng biển Đông.

 

Chắc chắn có ư nghĩa ǵ đó về thỏa thuận khí đốt trị giá 400 tỉ gần đây được kư kết giữa Trung Quốc và Nga, hoặc thông báo trước đó về các cuộc tập trận hải quân chung giữa hai nước. Những ǵ trông như một liên minh mới vừa xuất hiện, hoặc tối thiểu là một đối tác chiến lược giữa Trung Quốc và Nga có thể đă giúp thúc đẩy sự chia rẽ giữa Đông Tây. Mặc dù vẫn c̣n các khác biệt, nhưng ít nhất là hai nước cho thấy khá thống nhất trong việc chống lại Hoa Kỳ. Bằng việc kư kết thỏa thuận khí đốt, Nga có thể làm giảm vết thương do hậu quả từ các lệnh trừng phạt kinh tế chống lại ḿnh trong khi Trung Quốc lại bảo đảm được một nguồn năng lượng cho tương lai gần.

 

Tuy nhiên, trong khi mọi chú ư đều hướng về giàn khoan dầu và tương lai của mối quan hệ Trung- Việt và con đường trước mặtđối với Trung Quốc. Tối thiểu là đối với công dân Việt Nam, chú ư của người dân là nhằm vào chính phủ của ḿnh.

 

Khi những công dân tuần hành tự do công khai chống lại Trung Quốc, chắc chắn đă phải có một khoảnh khắc ngắn, một khoảnh khắc hiếm hoi của sự đoàn kết cho thấy Hà Nội và các công dân của ḿnh cùng chung một mục tiêu, nhưng tất cả đă nhanh chóng bị kết thúc khi các cuộc biểu t́nh biến thành bạo lực.

 

Tất nhiên Hà Nội đă phải dẹp yên bạo lực, nhưng cũng có cuộc tuần hành ôn hoà ḥa đă bị đàn áp để văn hồi nguyên trạng.Thật không khó để hiểu tại sao chính phủ đă phải cảnh giác với các cuộc biểu t́nh, ngay cả khi họ nhắm vào Trung Quốc. Đem lại cho công chúng một cơ hội để trút sự tức giận của ḿnh, bất kể với ư định ǵ, cũng sẽ là mở nắp niềm hy vọng cuối cùng của người dân.

 

Chưa nói đến nền cai trị độc đảng dưới tay Đảng Cộng sản, chính phủ Việt Nam đă bị cáo buộc tham nhũng, quản lư kinh tế yếu kém. Những nhà hoạt động Việt Nam lên tiếng phản đối chính phủ đă bị trừng phạt bằng hết cách này đến cách khác. Sự tồn tại của chế độ Hà Nội lâu nay là lời trối trăn cho khả năng vô hiệu hóa bất đồng chính kiến phổ biến trước khi có thể bén rễ chắc chắn.

 

Có thể hôm nay công dân Việt Nam chỉ phản đối Trung Quốc, nhưng nếu có được cơ hội, chắc sẽ không phải chờ lâu để nh́n thấy người dân tuần hành chống lại sự bất lực của Hà Nội trong việc không có khả năng chống lại Bắc Kinh để bảo vệ quyền lợi của Việt Nam. Bao lâu nữa th́ những lời chỉ trích phản ứng của Hà Nội về giàn khoan dầu trở thành lời chỉ trích đến chính bản thân chính phủ ?

 

Trong việc đàn áp các cuộc biểu t́nh chống Trung Quốc, chính phủ đă ngăn chặn khả năng bạo loạn và đổ máu thêm. Nhưng trong việc đàn áp các cuộc biểu t́nh, chính phủ đă tự bước đi một cách nguy hiểm vào một bế tắc, nơi họ có thể không thể thoát ra mà không bị tổn thương.

 

Sự phẫn nộ của công chúng trong thời điểm này là chỉ nhằm chống lại Trung Quốc, nhưng nếu không cẩn thận, Hà Nội có thể t́m thấy chính ḿnh trong cơn giận dữ của người dân. Nếu để bị nh́n thấy không hiệu quả trong việc giải quyết giàn khoan dầu, trong khi đồng thời lại ức chế cơn giận Trung Quốc của người dân, đến lượt Hà Nội có thể bị nh́n thấy như là một đại biểu cho quyền lợi của Trung Quốc chứ không phải cho Việt Nam.

 

Nói một cách rộng lượng, mặc dù có những yếu tố bên trong Đảng Cộng sản Việt Nam mong muốn mối quan hệ thân cận hơn với Trung Quốc, giàn khoan dầu chắc chắn đă làm phức tạp hơn cho những nỗ lực muốn thúcđẩy quan hệ Việt-Trung. T́nh cảm chống Trung Quốc trong Đảng có thể không ǵ khác hơn với các công dân của ḿnh, nhưng mong muốn bảo vệ quyền lực đă buộc chính phủ phải lên án Trung Quốc ở chốn công cộng và ngăn chặn cuộc biểu t́nh chống Trung Quốc ở trong nước.

 

Thời gian sẽ trả lời cho thấy liệu chính phủ Việt Nam có thể làm xiếc trên dây này được bao lâu, nhưng rơ ràng là nếu t́nh h́nh giàn khoan dầu này c̣n kéo dài lâu hơn, th́ khả năng tra vấn tính hợp pháp của chính phủ bởi các công dân Việt Nam sẽ càng lớn hơn. Nếu thời gian cứ trôi qua và giàn khoan dầu cứ ở nguyên đấy th́ sẽ là một cơn ác mộng cho Hà Nội và Đảng CSVN.

 

Sẽ là hết sức mỉa mai nếu Trung Quốc chịu trách nhiệm xúc tác cho dân chủ hóa, hoặc ít nhất là cải cách chính trị tại ViệtNam. Bị khốn đốn trong cuộc đối đầu ở giàn khoan dầu này không chỉ là khả năng đối đầu của cộng đồng quốc tế của (đặc biệt là Mỹ ) đối với tham vọng lớn hơn của Trung Quốc ở Biển Đông mà c̣n là mối nguy hiểm đến sinh mạng của tính hợp pháp và chính đáng của đảng cộng sản Việt Nam.

 

Thay đổi chính trị ở Việt Nam phải đến từ bên trong và phải đến trong tay của người dân đất nước này, nhưng một cổ vũ nhẹ nhàng từ bên ngoài cũng có thể là những ǵ cần thiết để đưa người dân đi vào con đường của đổi thay. Nếu như vậy, sự tồn tại của Đảng có thể đang được đếm từng ngày khi họ không thể đáp ứng thoả đáng được thế cờ của Trung Quốc.

----------------------------------------------------

 

Tác giả Vũ Đức Khanh là một luật sư và giáo sư luật bán thời gian tại Đại học Ottawa. Ông viết bài thường xuyên cho Asia Sentinel. Các nội dung nghiên cứu của ông bao gồm chính trị Việt Nam, quan hệ quốc tế và luật quốc tế.

 

Ps. Đây là bản dịch từ bài đă hiệu đính của tác giả gửi riêng cho người dịch.

 

 

 

 

Trang Chính     Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo