10 quốc gia bên bờ vực phá sản đều tham gia “một vành đai - một con đường”

 

Trịnh Ngọc Thao - Lê Hồng Hiệp 

 

 

 

Các Quốc gia nầy đều tham gia “Một Vành Đai - Một Con Đường”

(One Belt - One Road)

Cho nên SỤP VÀO BẪY NỢ của Chệt

Chiến lược ngoại giao ‘bẫy nợ’ của Trung Cộng

 

 

 

Nếu có một thứ mà giới lănh đạo Trung Cộng thực sự vượt trội th́ đó chính là việc sử dụng công cụ kinh tế để gia tăng lợi ích địa chính trị của đất nước ḿnh. Thông qua sáng kiến “Một vành đai, một con đường” trị giá 1 ngh́n tỷ USD, Trung Cộng đang hỗ trợ xây dựng các dự án cơ sở hạ tầng ở các nước đang phát triển nằm ở các vị trí chiến lược, thường là bằng cách cung cấp các khoản vay khổng lồ cho chính phủ các nước này. Từ đó, các nước ngày càng sa vào bẫy nợ khiến họ trở nên dễ bị chi phối trước ảnh hưởng của Trung Cộng.

 

Việc cho vay để xây dựng các dự án cơ sở hạ tầng dĩ nhiên là không xấu. Nhưng các dự án mà Trung Cộng đang hỗ trợ thường không nhằm hướng đến hỗ trợ nền kinh tế địa phương, mà nhằm tạo điều kiện thuận lợi để Trung Cộng tiếp cận dễ hơn với các tài nguyên thiên nhiên, hoặc để mở cửa thị trường cho các hàng hóa xuất khẩu giá rẻ, kém phẩm chất của Trung Cộng. Trong nhiều trường hợp, Trung Cộng thậm chí c̣n đưa công nhân xây dựng của ḿnh đến làm việc, dẫn tới thu hẹp lượng công ăn việc làm được tạo ra cho người bản địa.

 

Một số các dự án đă hoàn thành hiện vẫn đang thua lỗ kéo dài. Chẳng hạn như sân bay quốc tế Mattala Rajapaksa của Sri Lanka, vốn mở cửa vào năm 2013 gần Hambantota, hiện được mệnh danh là sân bay vắng khách nhất thế giới. Tương tự, Cảng Magampura Mahinda Rajapaska tại Hambantota vẫn rất vắng vẻ, giống như cảng Gwadar của Pakistan với chi phí đầu tư nhiều tỷ USD. Nhưng với Trung Cộng, các dự án này đang hoạt động đúng như mục tiêu xây dựng: Các tàu ngầm tấn công của Trung Cộng đă hai lần neo đậu ở các cảng của Srilanka, và gần đây hai tàu chiến của Trung Cộng đă được đưa vào hoạt động giúp bảo đảm an ninh cho cảng Gwadar.

 

Theo một nghĩa nào đó, việc các dự án đó hoạt động kém lại tốt hơn cho Trung Cộng. Rốt cuộc, gánh nặng nợ nần đè lên vai các nước nhỏ càng lớn th́ ảnh hưởng của Trung Cộng với các nước đó càng tăng. Trung Cộng hiện đă sử dụng ảnh hưởng của ḿnh để thúc đẩy Campuchia, Lào, Myanmar và Thái Lan ngăn chặn một ASEAN đoàn kết chống lại việc Trung Cộng theo đuổi một cách hung hăng các yêu sách lănh thổ trên Biển Đông.

 

Hơn nữa, một số nước ngập trong các món nợ từ Trung Cộng đang bị ép phải bán cổ phần trong các dự án do Trung Cộng hỗ trợ tài chính hoặc trao quyền quản lư chúng cho các công ty quốc doanh của Trung Cộng. Ở các quốc gia có rủi ro về tài chính, Trung Cộng hiện đang yêu cầu được sở hữu cổ phần đa số ngay từ đầu. Chẳng hạn, vào tháng 1/2017, Trung Cộng đă kư một thỏa thuận với Nepal nhằm xây dựng một con đập khác phần lớn do Trung Cộng sở hữu ở đây, trong đó Tập đoàn Tam Hiệp Trung Cộng do nhà nước sở hữu nắm 75% cổ phần.

 

Như thể chừng đó là chưa đủ, Trung Cộng hiện đang đi thêm các bước để bảo đảm các nước này sẽ không thể thoát khỏi các món nợ của ḿnh. Để đổi lấy việc điều chỉnh thời hạn trả nợ, Trung Cộng yêu cầu các nước giao cho ḿnh hợp đồng xây dựng các dự án bổ sung, qua đó biến khủng hoảng nợ của họ kéo dài măi. Tháng 10 năm ngoái, Trung Cộng xóa khoản nợ 90 triệu USD cho Campuchia, chỉ nhằm giành thêm các hợp đồng lớn mới.

 

Một số nền kinh tế đang phát triển đang rất hối tiếc về quyết định nhận các khoản vay của Trung Cộng. Các cuộc biểu t́nh đă bùng phát do t́nh trạng thất nghiệp tràn lan, được cho là do việc bán phá giá hàng hóa Trung Cộng, giết chết ngành sản xuất trong nước. Các cuộc biểu t́nh càng trở nên trầm trọng hơn do việc Trung Cộng đưa lao động Trung Cộng đến làm việc tại các dự án của ḿnh.

 

Các chính phủ mới ở một số nước, từ Nigeria đến Sri Lanka, đă đề nghị điều tra các nghi án hối lộ của Trung Cộng với các nhà lănh đạo tiền nhiệm. Tháng trước, quyền Đại sứ Trung Cộng tại Pakistan, Zhao Lijian, đă tham gia một vụ tranh căi trên Twitter với các nhà báo Pakistan về các cáo buộc tham nhũng ở các dự án và việc sử dụng phạm nhân Trung Cộng làm công nhân ở Pakistan (không phải là điều ǵ mới ở Trung Cộng). Zhao gọi các cáo buộc đó là “vớ vẩn”.

 

Nh́n lại, chiêu bài của Trung Cộng dường như khá rơ ràng. Nhưng quyết định của nhiều nước đang phát triển chấp nhận các khoản vay của Trung Cộng là có thể hiểu được. Không được các nhà đầu tư tổ chức quan tâm, họ không t́m được nguồn vốn cho các dự án cơ sở hạ tầng lớn. Thế nên khi Trung Cộng xuất hiện, hứa hẹn các khoản đầu tư rộng lượng với tín dụng dễ dàng, tất cả họ đều nhận lời. Chỉ sau này th́ mọi thứ mới trở nên rơ ràng hơn rằng mục đích thực sự của Trung Cộng chính là thâm nhập thương mại và gây ảnh hưởng chiến lược, nhưng khi đó th́ mọi chuyện đă quá trễ, và các nước này bị dính vào một ṿng luẩn quẩn với các món nợ từ Trung Cộng.

 

Sri Lanka là một trường hợp điển h́nh nhất. Mặc dù là một nước nhỏ, Sri Lanka lại nằm ở vị trí chiến lược giữa các cảng miền Đông của Trung Cộng và Địa Trung Hải. Chủ tịch Trung Cộng Tập Cận B́nh đă gọi Sri Lanka là một nhân tố sống c̣n trong việc hoàn thành Con đường Tơ lụa trên Biển.

 

Trung Cộng bắt đầu đầu tư mạnh vào Sri Lanka trong suốt 9 năm cai trị gần như độc tài của Tổng thống Mahinda Rajapaksa, và Trung Cộng đă bảo vệ cho Rajapaksa tại Liên Hiệp Quốc khỏi các cáo buộc về tội phạm chiến tranh. Trung Cộng nhanh chóng trở thành nhà đầu tư và là chủ nợ hàng đầu của Sri Lanka, và là đối tác thương mại lớn thứ hai, qua đó có được ảnh hưởng ngoại giao lớn.

 

Đó là một hành tŕnh thuận lợi cho Trung Cộng cho đến khi Rajapaksa bất ngờ bị đánh bại trong cuộc bầu cử đầu năm 2015 bởi Maithripala Sirisena, người đă hứa trong chiến dịch tranh cử là sẽ đưa Sri Lanka thoát khỏi bẫy nợ của Trung Cộng. Đúng như lời hứa, ông đă đ́nh chỉ các dự án lớn của Trung Cộng.

 

Nhưng mọi chuyện đă quá trễ. Chính phủ Sri Lanka đứng trước nguy cơ vỡ nợ. Thế nên, như một tờ báo quốc doanh của Trung Cộng đă nói, Sri Lanka không c̣n cách nào khác phải “quay lại và ôm lấy Trung Cộng lần nữa”. Sirisena, vốn cần thêm thời gian để trả các khoản nợ cũ cũng như cần thêm các khoản tín dụng mới, đă chấp thuận hàng loạt các yêu cầu của Trung Cộng, tái khởi động các dự án đă bị đ́nh chỉ, như dự án Thành phố cảng Colombo trị giá 1,4 tỷ USD, và trao cho Trung Cộng các dự án mới.

 

Gần đây, Sirisena cũng đồng ư bán 80% cổ phần ở cảng Hambantota cho Trung Cộng với giá khoảng 1,1 tỷ USD. Theo Đại sứ Trung Cộng tại Sri Lanka, Yi Xianliang, việc bán cổ phần tại các dự án khác cũng đang được thảo luận, nhằm giúp Sri Lanka “giải quyết các vấn đề tài chính của ḿnh”. Hiện tại, Rajapaksa đang cáo buộc Sirisena đă trao cho Trung Cộng các nhượng bộ quá đáng.

 

Bằng cách kết hợp các chính sách an ninh, kinh tế và đối ngoại, Trung Cộng đang thúc đẩy mục tiêu tạo nên các liên kết của một phạm vi bá quyền về thương mại, viễn thông, giao thông và an ninh. Nếu các nước v́ vậy mà ngập đầu trong các món nợ th́ các vấn đề tài chính của họ chỉ càng hỗ trợ thêm cho mưu đồ thực dân mới của Trung Cộng. Các nước hiện vẫn chưa rơi vào bẫy nợ của Trung Cộng nên lưu ư và làm bất cứ điều ǵ có thể để tránh rơi vào ṿng xoáy đó.

 

Brahma Chellaney, giáo sư ngành nghiên cứu chiến lược tại Trung tâm Nghiên cứu Chính sách ở New Delhi và nghiên cứu viên tại Học viện Robert Bosch ở Berlin, là tác giả của chín cuốn sách, trong đó có Asian Juggernaut, Water: Asia’s New Battleground và Water, Peace, and War: Confronting the Global Water Crisis.

 

Copyright: Project Syndicate 2017 – China’s Debt Trap Diplomacy

 

10 quốc gia bên bờ vực phá sản đều tham gia “Vành đai và Con đường”

 

Theo hăng tin AP, Sri Lanka không phải là nền kinh tế duy nhất gặp khó khăn nghiêm trọng. Nhiều quốc gia trên thế giới, bao gồm Lào, Pakistan, Venezuela Guinea, và  Việt Nam,đă lên tiếng báo động.

 

Áp lực kinh tế đă thúc đẩy làn sóng biểu t́nh, việc vay nợ lăi suất cao ngắn hạn để cung cấp tiền cho các gói cứu trợ COVID-19, đă làm chất chồng thêm nợ cho các quốc gia vốn đang phải vật lộn để thực hiện nghĩa vụ trả nợ của ḿnh. Theo số liệu của Liên Hợp Quốc, trong số các quốc gia nghèo nhất thế giới, có hơn một nửa quốc gia đang lâm vào cảnh khó khăn trả nợ hoặc có nguy cơ vỡ nợ cao.

 

Nh́n vào t́nh h́nh trả nợ của các nước nghèo trong năm nay, số liệu từ Ngân hàng Thế giới cho thấy, các nước nghèo nhất thế giới phải trả tổng cộng 35 tỷ USD nợ cho các chủ nợ nhà nước và tư nhân trong năm nay, 40% trong số đó phải trả cho Trung Cộng.

 

Dựa trên tính toán này, các nước nghèo sẽ phải trả khoản nợ của Trung Cộng lên tới 14 tỷ đô la Mỹ trong năm nay, đây chỉ là con số có thể thấy ở bề mặt, c̣n các khoản nợ tích lũy ẩn của Trung Cộng th́ khó có thể ước tính. Trong bối cảnh khó khăn về tài chính, khoản nợ 14 tỷ đô la Mỹ tỷ này có khả năng trở thành các khoản nợ khó đ̣i của Trung Cộng.

 

Về việc có những quốc gia nào có thể trở thành Sri Lanka thứ hai, Hăng tin AP điểm tên 10 quốc gia gồm: Afghanistan, Pakistan, Lào, Myanmar, Thổ Nhĩ Kỳ, Lebanon, Zimbabwe, Ai Cập , Việt Nam và Argentina có nền kinh tế cũng đang trên bờ vực phá sản.

 

Trong số đó, dự trữ ngoại hối của Ngân hàng Trung ương Argentina ở mức thấp nguy hiểm và tỷ lệ lạm phát năm nay dự kiến sẽ vượt quá 70%.

 

Trong khi ở Ai Cập, gần ⅓ trong số 103 triệu người sống trong cảnh nghèo đói. Dự trữ ngoại hối ṛng của nước này tiếp tục giảm, và các nước như Ả Rập Xê Út, Qatar và Các Tiểu vương quốc Ả Rập Thống nhất đă cam kết cung cấp 22 tỷ USD tiền gửi và viện trợ như đầu tư trực tiếp.

 

T́nh h́nh c Tỷ lệ lạm phát ở Việt Nam đă vượt quá 70% khiến đời sống của nhiều người lâm vào cảnh khó khăn.

 

ủa Lào cũng rất thê thảm. Ngân hàng Thế giới cho biết, dự trữ ngoại hối của Lào hiện tương đương với giá trị nhập khẩu chưa đầy hai tháng. Giá cả tăng và tỷ lệ thất nghiệp có thể sẽ dẫn đến gia tăng nghèo đói.

 

Lebanon là một trong những quốc gia mắc nợ nhiều nhất thế giới và nền kinh tế của nước này suy giảm 18% vào năm ngoái, dự báo năm nay gần như sẽ không tăng trưởng.

 

Tỷ lệ lạm phát ở Zimbabwe đă vượt quá 130% khiến đời sống của nhiều người lâm vào cảnh khó khăn, năm 2008, quốc gia này đă xảy ra siêu lạm phát lên tới 500 tỷ phần trăm. Hiện nay t́nh trạng này liệu nó có lặp lại hay không, cũng là điều rất đáng lo ngại.

 

Ngoại trừ Sri Lanka, quốc gia được nhiều người biết đến v́ rơi vào bẫy nợ “Vành đai và Con đường”, và dẫn đến sự sụp đổ kinh tế trầm trọng hơn. Trong danh sách 9 quốc gia có thể phá sản mà hăng tin AP đă liệt kê, ngoại trừ việc Afghanistan muốn tham gia “Vành đai và Con đường” nhưng Trung Cộng không hồi đáp, các quốc gia c̣n lại đều tham đă gia vào sáng kiến “Vành đai và Con đường” của Trung Cộng.

 

Học giả Mỹ: Bắc Kinh rơi vào bẫy nợ do chính ḿnh đào

 

Đảng Cộng-sản Tàu (ĐCST) đă đưa ra sáng kiến “Vành đai và Con đường” trên mặt trận quốc tế, và các nước đang phát triển có nền kinh tế mong manh đă rơi vào bẫy nợ. Ông Bùi Mẫn Hân (Pei Minxin), một học giả Mỹ nổi tiếng am hiểu về các vấn đề Trung Cộng, đă viết một bài phân tích trên Nikkei Asia, chỉ ra rằng Bắc Kinh đă cung cấp hàng trăm tỷ USD cho các ước nghèo trong 15 năm qua.

 

Hiện nay, những quốc gia nghèo này đang phải đối mặt với t́nh trạng vốn đầu tư chảy ra nước ngoài và thiếu lương thực, khiến việc trả các khoản vay của Trung Cộng ngày càng khó khăn, đồng thời cũng khiến Trung Cộng (ĐCST) rơi vào bẫy nợ do chính ḿnh tự đào. Tuy nhiên, trước mắt cũng không có lựa chọn nào tốt để trèo ra khỏi cái “hố tự đào” này.

 

Trong một bài b́nh luận được đăng trên Nikkei Asia, ông Bùi Mẫn Hân đề cập rằng cùng việc Nga xâm lược Ukraine, lạm phát cao, lăi suất tăng và suy thoái kinh tế sắp xảy ra ở Mỹ và châu Âu, nhiều nước nghèo đang phải đối mặt với những khó khăn kinh tế nghiêm trọng nhất kể từ khủng hoảng tài chính toàn cầu năm 2008. Những quốc gia nghèo này, vốn đă vay hàng trăm tỷ đô la Mỹ trong 15 năm qua, hiện đang phải đối mặt với t́nh trạng khan hiếm vốn (nguồn vốn đầu tư chạy khỏi) và thiếu lương thực. Chính phủ của những quốc gia thu nhập thấp này thậm chí c̣n phát hiện ngày càng khó có thể trả được các khoản nợ của Trung Cộng, thậm chí một số quốc gia có khoản nợ (Trung Cộng) tích lũy chồng chất c̣n nhiều hơn những ǵ thấy trên bàn, ước tính rằng các khoản cho vay không tiết lộ của Trung Cộng dành cho các nước đang phát triển đă chiếm ít nhất 15% GDP của các nước này.

 

Trung Cộng là chủ nợ lớn nhất đối với các nước nghèo này, và gần 2/3 các khoản vay của các nước này là dành cho cơ sở hạ tầng. Trong t́nh h́nh kinh tế suy thoái ngày nay, các dự án cơ sở hạ tầng đă được xây dựng như đường thu phí, bến cảng và nhà máy điện sẽ bị ảnh hưởng đến doanh thu do giảm lưu lượng và tiêu thụ điện, khiến khó có thể bù đắp để trả các khoản vay của Trung Cộng. Ngoài ra, v́ các khoản vay của Trung Cộng thường dùng tài nguyên để làm thế chấp, nên rủi ro vỡ nợ trong thời kỳ suy thoái này sẽ tăng lên đáng kể. Nhu cầu giảm sẽ khiến giá hàng hóa chủ lực giảm, hiện giờ chỉ ngoại trừ giá năng lượng như dầu là tăng cao, những nhân tố này cũng khiến cho thu nhập cần thiết để trả nợ bị giảm.

 

Ông Bùi Mẫn Hân cho rằng trên thực tế, Bắc Kinh không có lựa chọn nào tốt để thoát khỏi hố tiền lớn mà họ đă tự đào, bởi v́ trong thời kỳ khủng hoảng kinh tế, việc Trung Cộng gây áp lực trả nợ lên các chính phủ vỡ nợ như Sri Lanka là vô ích và thậm chí phản tác dụng. Bắc Kinh không chỉ bị mất tiền mà c̣n bị hủy hoại danh tiếng. Nếu các khoản nợ của các nước nghèo bị hủy bỏ hoàn toàn, sẽ dẫn đến thiệt hại lớn cho các ngân hàng quốc doanh của Trung Cộng, và chính quyền Bắc Kinh cuối cùng sẽ phải bù đắp. Do đó, ông Bùi Mẫn Hân đề nghị có thể miễn giảm các khoản nợ của các nước nghèo nhất. Đầu tiên. Đặc biệt là ở các nước thu nhập thấp ở châu Phi cận Sahara, nơi chiếm khoảng một nửa các khoản cho vay ở nước ngoài của Trung Cộng, nếu Bắc Kinh có kế hoạch xóa phần lớn nợ, th́ có thể ưu tiên cân nhắc đến các nước này.

 

Ông Bùi Mẫn Hân nói thêm rằng Trung Cộng cũng có thể lựa chọn cơ cấu lại các khoản nợ, giảm lăi suất và tạm ngừng trả nợ, hoặc thậm chí kéo dài thời hạn cho vay, để tránh nguy cơ vỡ nợ. Đồng thời, Trung Cộng nên hợp tác với các nhà tài trợ và chủ nợ quốc tế khác để giúp các nước đang phát triển vượt qua cơn băo kinh tế toàn cầu sắp ập đến. Cuộc khủng hoảng năng lượng toàn cầu hiện nay do Nga xâm lược Ukraine đă khiến lạm phát tăng vọt. Cùng với việc nền kinh tế thế giới đang bị bao phủ bởi nhiều mây mù, Trung Cộng nên chuẩn bị cho cuộc khủng hoảng nợ mà họ đă tạo ra, bây giờ là cơ hội tốt nhất cho Trung Cộng, nhưng điều trớ trêu là kẻ gây ra những vấn đề này cũng lại chính là ĐCST.

 

 

Trịnh Ngọc Thao - Lê Hồng Hiệp

Nguồn: Brahma Chellaney, “China’s Debt Trap Diplomacy”, Project Syndicate, 23/01/2017.

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính