Cánh cửa ánh sáng của thiền sư Thae Inn Gu Sayadaw

                            

                                                             

trịnh khải hoàng

 

 

Trong những ngày cuối của mùa mưa năm ấy, bầu trời Yangon phủ một màu xám nhạt, như thể chính nó cũng đang mang một nỗi buồn không tên. Giữa dòng người hối hả của thành phố, trong khuôn viên rộng lớn của Bệnh viện Đa khoa Yangon, một bậc Đại Trưởng Lão Phật Giáo Miến Điện là Thiền sư Thae Inn Gu Sayadaw đang nằm lặng lẽ trên chiếc giường sắt lạnh. Ngài là vị Thiền Sư mà hàng vạn thiền sinh Myanmar kính ngưỡng như một ngọn đèn sáng soi và nương tự giữa đêm dài luân hồi sinh tử bất tận của chúng sinh đang trôi lăn miên viễn biết đâu là bến bờ...

 

Đêm ấy, U Kesara một Phật tử tận tụy với Thiền sư Thae Inn Gu Sayadaw lặng lẽ bước vào khu nhà nghỉ nơi Sayadaw đang ẩn mình, gió từ cánh đồng thổi qua khe cửa mang theo mùi đất ẩm và hơi lạnh của núi. Ông đứng trước cửa một lúc lâu, không dám gõ. Trong lòng ông có một sự giằng xé mà chính ông cũng không gọi tên được. Ông kính ngưỡng Ngài như một người con kính cha, như một người lữ khách kính ngọn đèn soi đường. Nhưng ông cũng là một người cha của bảy đứa con, một người chồng, một người đàn ông bình thường với những nỗi lo đời thường. Giữa hai thế giới đời và đạo, ông luôn cảm thấy mình đứng trên một cây cầu mỏng, chỉ cần một cơn gió mạnh là có thể rơi xuống. Ông biết sức khỏe của Ngài đang suy yếu. Ông biết Yangon có những bác sĩ giỏi. Ông biết điều đó là đúng theo lẽ đời. Nhưng ông cũng biết rằng những lời của một bậc Thánh không bao giờ là lời nói suông. Khi ông thưa:

-  Bạch Ngài, con nghĩ chúng con đưa Ngài tới điều trị bệnh tại bệnh viện tân tiến ở Yangon sẽ tốt hơn…! 

 

Thiền sư Thae In Gu Sayadaw nhìn ông, hỏi:

-  Con chỉ biết có điều đó thôi sao?

 

Trong khoảnh khắc ấy, Ngài nhận ra một điều: Có những sự thật không thể được hiểu bằng lý trí, ngài cảm thấy như mình vừa chạm vào một cánh cửa mà phía sau là một vực thẳm của những điều vượt ngoài hiểu biết của người phàm…Thế nhưng, chính thành phố Yangon lại là nơi Ngài từng dặn những Phật tử thân cận đừng đưa Ngài đến. Lời dặn ấy, nhẹ như gió, nhưng sâu như vực thẳm. Không ai hiểu. Hoặc có lẽ, đã đến lúc nghiệp quả cuối cùng của một đời quá khứ trở về trong kiếp sống này tìm Ngài đòi nợ.

 

. Ngôi nhà nghỉ sau cửa hang Thae Inn Gu Sayadaw

  

Trước khi bị đưa đến bệnh viện, Ngài sống ẩn mình trong một ngôi nhà nghỉ nhỏ phía sau cửa hang Thae Inn Gu. Ngôi nhà đơn sơ, một mặt nhìn ra cánh đồng rộng lớn, nơi gió thổi qua những thân lúa như những lời thì thầm của đất trời. Cửa nhà được khóa từ bên ngoài bởi một nữ tu người mà theo lời thuật lại bà từng là con gái của Ngài trong một đời quá khứ xa xăm. Nữ tu ấy từng hành thiền và đạt những thành tựu đặc biệt, nên sự hiện diện của bà bên cạnh Ngài giống như một mối nhân duyên kéo dài qua nhiều kiếp. Trong những ngày ấy, đại thiền đường dành cho hàng trăm thiền sinh vẫn chưa hoàn thành. Pháp tòa lớn mà ngày nay người ta nhìn thấy cũng chưa được đưa đến. Mọi thứ còn dang dở, như thể chính thời gian cũng đang chờ đợi một điều gì đó. Những người giàu có và quyền thế, vì lòng kính ngưỡng vị Thiền Sư quá lớn, đã đưa Ngài đến Yangon và thiện ý của họ vô tình trở thành một tương tác báo nghiệp khiến cho Ngài phải trả nghiệp cuối cùng trước lúc xả thân thể vật lý của thế gian cõi tạm.

 

Phật tử U Kesana là một cư sĩ hành thiền lâu năm, ông đã tận tụy đã tìm cách gặp Ngài trong một đêm vắng. Ông quỳ xuống kính bạch với giọng nói run nhẹ:

-  Bạch Ngài, sức khỏe của Ngài không tốt. Con nghĩ điều trị ở Yangon sẽ tốt hơn.

 

Thiền Sư nhìn ông, ánh mắt sâu như hồ nước không đáy:

-  Con chỉ nhìn thấy có điều đó thôi sao? Này Kasana, giữa Yangon và ta đã có một kiếp quá khứ  có mối liên hệ….

 

Người cư sĩ bối rối:

-  Xin Ngài giải thích cho con hiểu.

 

Thiền Sư Thae Inn Gu Sayadaw khẽ nhắm mắt và nói:

-   Ở một kiếp quá khứ xa xưa, ta là Vua Anawrahta, chính ta đã dùng quyền lực để đàn áp các vị Ari chống đối việc hộ trì Phật giáo. Nhiều người bị ta ra lệnh xử tử…Những vị Ari ấy, sau khi chết, không được giải thoát. Nhờ những pháp tu thế gian, họ trở thành những vị thần cai quản núi rừng, thành phố, đất đai. Vị đứng đầu trong số những người từng bị ta xử tử, nay là thần bảo hộ Yangon. Nay nếu ta bước vào lãnh địa Yangon, ta đi vào phạm vi của vị ấy… và phải trả báo nghiệp mà xưa ta đã gây nên…Ta cũng biết đây là nghiệp quả cuối cùng không thể lẫn tránh và không thoát được.

 

Sau cùng, Ngài vẫn phải bình thản chấp nhận nghiệp báo, để Phật tử đưa đến bệnh viện tân tiến tại Yangon điều trị bệnh…Các Bác sĩ phải giải phẩu xương sườn tổn thương, toàn thân đau đớn…! Thân thể Ngài gầy mòn, chỉ còn da bọc xương. Thế nhưng, ngay trên giường bệnh, Ngài vẫn giảng giáo pháp từng chữ, từng câu với giọng nói nhè như dòng nước thanh lương thấm nhuần vào tâm những Phật tử ngồi tọa thiền ngoài cửa phòng…Ông U Kesara nghĩ mình cũng đã thọ học giáo pháp với Thiền Sư và khá quen với sự vô thường, quen với những lời dạy về sinh - diệt, quen với việc nhìn thấy những người thân ra đi. Nhưng khi chứng kiến thầy mình nằm trên giường bệnh, thân thể gầy mòn, ông mới hiểu rằng không có sự chuẩn bị nào đủ cho nỗi đau sẽ mất đi người thân yêu là bậc ân sư giáo hóa mình bấy lâu qua!

 

U Kesara buồn khổ muốn khóc, nhưng không dám khóc. Ông muốn ôm thầy, nhưng không dám chạm. Ông muốn nói điều gì đó, nhưng mọi lời đều trở nên nhỏ bé trước sự vĩ đại của một bậc Thánh đang trả nghiệp cuối cùng. Khi Sayadaw gọi ông đến và nói:

-  Thân này của ta chẳng bao lâu nữa sẽ hoại diệt…

 

U Kesara cảm thấy như một đứa trẻ bị bỏ lại giữa chợ đông người. Ông thưa:

-  Con không thể bình tâm để không khỏi đau khổ khi nhìn thấy thầy như thế…!

 

Sayadaw, với giọng yếu nhưng rõ:

-  Con hãy nhìn ta thật kỹ, đây là nghiệp quả cuối cùng của ta, khi đã có sắc (vật lý) và danh (tâm lý) này, ai cũng phải trải qua những loại khổ như thế. Hãy nhìn ta thật kỹ, đây là những nghiệp quả cuối cùng. Phải thế thôi!

 

Trong khoảnh khắc ấy, U Kesara hiểu rằng thầy mình không chỉ đang chết. Ngài đang dạy bằng chính thân thể đang hủy hoại là tánh chất vô thường, vô ngã và khổ của kiếp nhân sinh. Những Phật tử nghĩ và tin rằng Ngài có dụng năng lực Thiền siêu thế và phước báu vi diệu của bậc tu hành chứng đắc Tứ Thánh Đạo-Quả cao thượng có thể lưu lại tấm thân một thời gian nữa:

- Chúng con xin Ngài thương tưởng đến những chúng sinh còn cần được giáo hóa…!

 

Thiền Sư Thae Inn Gu Sayadaw lắc đầu:

-  Các con đến trễ rồi...!  Không bao lâu nữa ta sẽ đặt gánh nặng thân thể nặng nề này xuống…Thân này của ta chẳng bao lâu nữa sẽ hoại diệt. Nhưng nó không thể hoại ngay lập tức. Ta vẫn đang trả những nghiệp quả cuối cùng. Vị Māra (Ma Vương chúa tể cõi chết) đã giả dạng một người điên đến xin mạng sống của ta. Ta sắp buông bỏ āyu‑saṅkhāra xác thân vô thường rồi.

  

Trong mười sáu ngày ở bệnh viện, thân thể của Sayadaw đau đớn như bị xé ra từng mảnh. Nhưng trong tâm Ngài, không có sự chống đối, không có sự sợ hãi. Ngài biết rõ từng cơn đau đến từ đâu. Ngài biết rõ từng mũi kim là một phần của nghiệp cũ. Ngài biết rõ từng hơi thở là một bước tiến đến sự chấm dứt. Có những lúc, khi bác sĩ và y tá rời phòng, khi thiền sinh ngồi thiền bên ngoài, Ngài mở mắt nhìn trần nhà trắng. Không ai biết Ngài đang nghĩ gì. Nhưng nếu có ai nhìn vào đôi mắt ấy, họ sẽ thấy một sự tĩnh lặng sâu đến mức không còn phân biệt được giữa đau và không đau. Ngài quán sự chết của thân thể vật chất đang hủy hoại dần với tuệ tri và biết mình sắp buông bỏ āyu‑saṅkhāra hành thọ mạng. Nhưng Ngài không buông bỏ Dhamma. Ngay cả khi thân thể chỉ còn da bọc xương, Ngài vẫn giảng pháp. Đó là điều mà người đời không hiểu: Một bậc Thánh không chết như người thường. Họ hóa đi như một ngọn đèn tự nguyện tắt đi để ánh sáng lan rộng hơn. Khi cơn đau cuối cùng đến, các bác sĩ và y tá bật khóc. Thiền sinh ngồi thiền mà nước mắt rơi xuống sàn. U Kesara đứng bên ngoài, tay run, ông không dám bước vào. Thiền sư Thae Inn Gu Sayadaw trong giây phút ấy, không còn là một người bệnh. Ngài là một dòng sông đang chảy về biển. Một ngọn đèn đang tắt để ánh sáng trở thành vô biên. Một bậc Thánh đang đi vào sự chấm dứt mọi khổ đau. Và rồi, trong sự im lặng lớn nhất, Ngài rời khỏi thế gian.

 

Đó là tối ngày 8 tháng 7 năm 1973, một ngày không bao giờ phai trong ký ức của hàng ngàn Thiền sinh. Nhục thân của Ngài được cung thỉnh về Hmawbi. Khi kim thân trở về, khuôn mặt của chư Tăng, Thiền sinh, Tu nữ, Phật tử đều lung linh nước mắt, nhưng nội tâm hòa vào ít nhiều an lạc với thần thức bậc tu chứng trong không gian bao la pháp vi diệu. Đại trưởng lão Thae Inn Gu Sayadaw bậc Thánh đã rời bỏ thế gian qua nghiệp báo thân đau đớn cuối cùng, như đi qua một cánh cửa mở sẵn. Và tất cả những Phật tử đều đứng bên cạnh một ánh sáng đang tắt để rồi nhận ra rằng ánh sáng thân giáo của Ngài cũng là giáo pháp của bậc từ phụ Samma Sambuddhassa không hề tắt.

   

Câu chuyện về Thae Inn Gu Sayadaw không chỉ là câu chuyện về một cái chết. Nó là câu chuyện về Nghiệp, về Từ Bi, về Sự Buông Bỏ, và về ánh sáng của Phật pháp vẫn tiếp tục lan tỏa ngay cả khi thân xác đã tan rã. Ngài đã đi qua những ngày cuối cùng như một ngọn đèn cháy hết mình, không vì bản thân, mà vì những người còn đang lần mò trong bóng tối. Và trong sự tĩnh lặng của một ngọn đèn đã tắt, để ánh sáng của nó lan rộng hơn, sâu hơn, vào những tâm hồn biết lắng nghe.

 

 

trịnh khải hoàng – California mùa Thu 2026.