Petropolitics: Đằng sau Thỏa ước Khai thác Dầu thô Mỹ-Venezuela

 

Trần Lý

 

 

   

Ngày 28 tháng 6, 2026, Tổng Thống Trump, tại Tòa Bạch Ốc, đã công bố một khung  thương thảo về dầu hỏa giữa Venezuela và Mỹ.

   

Sau đó một buổi lễ ký kết chính thức đã diễn ra tại Caracas, ngày 2 tháng 9, 2026 trong chuyến viếng thăm Caracas của Bộ Trưởng Bộ Năng lượng Mỹ, Chris Wright.

   

Buổi ký kết với sự hiện diện của Quyền TT Venezuela. Delcy Rodriguez và Bộ trưởng Wright, còn có thêm các đại diện của các Công Ty Dầu Khí liên hệ như Chevron và North American Blue Energy Partners (NABEP).

   

Ngày 31 tháng 8, 2026, Tòa Bạch Ốc công bố một bàn “Fact Sheet” mang tên:

 ”Historic Oil Agreement to Secure American Energy Dominance and Drive Venezuela’s Economic Recovery”

 

Tòa Bạch Ốc cũng giải thích một số điểm trong  Thỏa thuận này

          (có thể đọc nguyên văn trong các thông báo chính thức)

https://www.whitehouse,gov/fact-sheets/2026/08

 

Ngay sau khi được công bố, Bản ‘fact sheet’ đã nhận được nhiều phân tích, nhận xét, phê bình của giới truyền thông, và của các Nhà Phân tích chiến lược chính trị, kinh té.

·           Giới Truyền thông “cánh tả’ (không ưa TT Trump, phe Dân Chủ...) đưa ra những nhận định tiêu cực, chống đối, nghi ngờ thành quả (trong tương lai) của thỏa ước...

·           Các Nhà nghiên cứu Chiến lược, cân nhắc kỹ hơn, bàn  về những kết quả có thể tạo ra về geopolitics và petropolitics...

·           Những nhà Kinh tế nhìn thỏa ước ‘tích cực’ hơn khi xét về tiến trình thực hiện Chiến lược Energy Dominance của Mỹ

 

1- Những điều khoản đáng chú ý trong Thỏa Ước Mỹ-Venezuela:

     

Nhận định về Thỏa ước Venezuela-Mỹ, Thông Tấn Al Jazeera (Sep 4, 2006) ghi:

 

Bản thỏa ước nhường cho Mỹ quyền kiểm soát trên 65 tỷ thùng dầu, trữ lượng chưa khai thác  tại các mỏ dầu trên lãnh thổ Venezuela. Số lượng 65 tỷ này này chiếm hơn ⅕ tổng trữ lượng dầu thô (được xác nhận qua các nghiên cứu địa chất) của Venezuela...

 

Mỏ dầu và hệ thống các đường ống dẫn

 

Để thực hiện Thỏa hiệp Dầu hỏa trên, Chính phủ Mỹ đã lập một dự án liên doanh   (joint venture) tư nhân với North American Blue Energy Partners (NABEP), Công ty này thuộc quyền sở hữu của Nhà Tỷ phú  người Venezuela, Ông Alejandro Betancourt.

NABEP đang là Công ty khai thác dầu-khí lớn thứ nhì tại Venezuela, chỉ sau Đại Công ty Dầu-Khí Mỹ, Chevron (công ty này cũng đang có những ké hoạch mở rộng kinh doanh tại Venezuela).

   

Thỏa ước sẽ trao cho Office of Strategic Capital của Ngũ giác Đài 35% stake trong NABEP (có nghĩa là các hoạt động sẽ phải chịu các điều kiện thanh sát, kiểm tra của Chính phủ Mỹ). NABEP  được Chính Phủ Venezuela nhượng quyền khai thác 17 giếng dầu trên lãnh thổ Venezuela trong thời hạn 100 năm.

 

Theo Tòa Bạch Ốc:

“Hàng triệu thùng dầu, khai thác từ các giếng dãu Venezuela sẽ được chế biến tại các Cơ sở lọc dầu Mỹ; được bơm lên và khai thác do các giàn khoan Mỹ, và do các Cơ sở căn bản do Mỹ xây dựng; Mỹ sẽ đầu tư hàng tỷ USD. Kế hoạch  sẽ đem lại hàng chục ngàn công việc cho công nhân Mỹ. Mỹ được bảo đảm có quyền mua đến 20% sản lượng dầu thô này theo giá khai thác căn bản...

   

Kế hoạch liên doanh với NABEP có khả năng sản xuất mỗi ngày 200 ngàn thùng dầu thô, tăng thêm sản lượng dầu thô của Mỹ, đóng góp vào Lượng Dầu dự trữ của Mỹ.

 

Phụ tá Bộ trưởng Bộ Năng lượng Mỹ Kyle Hatveit cho biết: Từ tháng 8, mỗi ngày Mỹ đã nhận được trên 500 ngàn thùng dầu thô từ Venezuela (Venezuela theo dự trù sẽ đẩy mạnh sản xuất lên khoảng 1.25 triệu  mỗi ngày và tăng dần lên đến 3.5 triệu bdp...

 

Bộ trưởng Chris Wright cho biết nhiều Công ty dầu họa Mỹ (Chevron. GE Vernova,,) và Ngoại quốc cũng sẽ tham gia vào việc khai thác dầu thô theo khuôn khổ của Bản thỏa ước, trong số các Công ty (ngoài Mỹ) có Eni (Ý), ONGC (Ấn), Heopatk (Colombia)

 

2- Những nhận định ‘chính trị’ về Thỏa ước Mỹ-Venezuela

 

Quyền TT Venezuela cùng ký với Ngoại trưởng Mỹ 

 

Những nhận định ‘tiêu cực’ về Thỏa ước được dựa trên ‘Tình hình chính trị’ hiện tại của Venezuela (?), sau khi Mỹ bắt giữ TT Maduro và ‘lập’ ra một thể chế ‘lâm thời’. Venezuela đang ở vào một giai đoạn chính trị chuyển tiếp?

 

Bản Thỏa ước giữa Mỹ và Chính phủ Venezuela hiện tại, ‘không hội đủ các điều kiện pháp lý (theo tiêu chuẩn quốc tế về một Chính phủ theo thể chế dân chủ?) (Một chính phủ ‘dân cử qua một cuộc’ bầu cử (?) minh bạch, trong tương lai vẫn có thể tái xét lại một số điều khoản trong Thỏa ước? (CSIS-Analysis Sept-4-26)

 

A-  CSIS (Center for Strategic and International Strategies), đưa ra nhận định trên lý thuyết:

... a durable America First energy strategy on the Western Hemisphere cannot rest on a 100-year concession not covered by the oil law, and by an interim government without a democratic mandate. Lasting energy security-for the United States and for Venezuela- must be built on legitimate institutions. Without them, it cannot endure...

 

B- Forbes (Sept 5, 2026) có những phân tích dựa trên Hiến pháp của Venezuela?

 

Theo Forbes thì Bản Thỏa ước Mỹ-Venezuela sẽ không có hiệu lực(!,) vì vi phạm Hiến pháp của Venezuela

·           Điều khoản 12 quy định: “Dầu-khí’ là tài sản của Quốc gia, và của công chúng, do đó không thể tách riêng và chuyển nhượng.

·           Điều khoản 303 đòi hỏi Quốc gia phải giữ trọn vẹn chủ quyền trên tất cả các cổ phần của PDVSA=Công Ty Dầu Quốc Gia của Venezuela (Thỏa ước nhượng quyền khai thác cho NABEP 100 năm là vi hiến)

   

Khi đem Hiến Pháp Venezuela ra làm căn bản để bàn thảo, thì nhìn lại lịch sử quá khứ: Venezuela từng viết lại Hiến Pháp nhiều lần: Từ 1811 đến 1999 đã có đến 26 bản Hiến pháp khác nhau, thay đổi theo quyết định của mỗi Thủ lĩnh nắm quyền cùng Phe đảng! Hiến pháp thay đổi theo nhu cầu của Người cầm quyền... Và dĩ nhiên sẽ được thay đổi tùy tình thế...Vấn đề là Hiến pháp ‘mới’ trong tương lai, có thể sẽ được ‘viết lại’ theo Thỏa ước mới?

 

·           Điều khoản 150 của Hiến pháp (hiện hành) quy định Quốc Hội đương nhiệm chỉ chuẩn thuận các hợp đồng ký kết, phù hợp với lợi ích quốc gia (Đa số thành viên Quốc hội đã bỏ phiếu thông qua ngày 1 tháng 9, bất kể sự phản đối của các dân cử đối lập).

   

Kinh tế gia Harvard, ông Ricardo Hausmann gọi Bản Thỏa ước này là ‘an asset grab’ (chiếm đoạt tài sản)? Và là  một thỏa ước vi phạm hiến pháp Venezuela khi  ký kết với một chính quyền bất hợp pháp và áp bức nhân dân.

 

Nhãn hiệu ’Chiếm đoạt Tài sản’ do Hausmann gán ghép cho Bản Thỏa Ước có phần miễn cưỡng, khi ‘giả định rằng’ Venezuela sẽ có thể tự khai thác được tài nguyên của mình. Việc này đã không thể làm được trong suốt 50 năm qua, sản lượng dầu thô do Tàu và Nga đầu tư cho vay vốn và giúp kỹ thuật để khai thác... không đủ để chi trả số nợ hàng trăm tỷ USD. Chủ tịch Quốc Hội Venezuela tuyên bố thẳng thừng: ‘Ai sẽ được hưởng lợi tức từ dầu thô... khi dầu nằm yên dưới đất mà không lấy lên được?”.

 

C- Atlantic Council (Sep 1, 2026) đặt nhiều câu hỏi về Căn bản pháp lý của Bản Thỏa ước, nhưng vẫn phải công nhận:

   

“Venezuela’s constitution provides that the government owns all natural resources, but it may enter into contracts, compensable either in a share of production, or in tax and royalty, for their exploitation’

   Atlantic Council cho rằng Thỏa ước này khó có giá trị lâu dài khi chưa được toàn dạn (?!) Venezuela... đồng thuận ( cần qua một cuộc trưng cầu dân ý!).

 

3- Thỏa ước Dầu Mỹ-Venezuela trong Chiến lược Energy Dominance

 

A- Thành công về Chính sách ngăn chặn Tàu:

   

Thỏa ước này có thể được xem như một chiến thắng quan trọng của Mỹ trong kế hoạch toàn cầu đối phó với Tàu.

   

Trong nhiều thập kỷ qua, Venezuela đã là đối tác quan trọng nhất của Tàu tại Châu Mỹ La tinh và là quốc gia nhận được trợ giúp tài chính nhiều nhất của Tài trong khu vực này. Bắc Kinh đã cho Caracas vay hàng chục tỷ USD,  nợ được trả lại bằng dầu thô. Các Ngân hàng Tàu cung cấp nhiều khoản cho vay, bảo đảm bằng trữ lượng dầu thô chưa khai thác của Venezuela. Các ước tính cao hơn cho rằng đầu tư của Tàu tại Venezuela ở trên mức 100 tỷ và Cararas hiện còn nợ các nhà đầu tư Tàu ít nhất là 10 tỷ USD.

   

Thu hồi món nợ này...không dễ và Thỏa ước Dầu hỏa Mỹ-Venezuela còn gây thêm khó khăn cho việc đòi nợ của Pekin, vì một phần lớn công việc sản xuất dầu trong tương lai của Venezuela sẽ bị đặt dưới quyền kiểm soát của ‘Quyền lợi’ Mỹ.

   

Thỏa ước giao cho NABEP quyền khai thác kỹ thuật và thương mại trữ lượng dầu thô của Venezuela tại các khu vực mỏ dầu (Lake Maracaibo và Vòng đai Orinoco), bao gồm cả những vùng trước đây do các Công ty Tàu và Nga được quyền khai thác!...

   

Nhiều khu vực trong các phương án khai thác của Tàu. nay nằm trong các kế hoạch của NABEP. Các Công ty Tàu như China National Petroleum Corp.; Sinopec và China Concord Resources sê bắt buộc phải thay đổi các kế hoạch dự trù, đầu tư và khai thác... mất ảnh hưởng trên các tiến trình khai thác, định giá  cùng phân phối dầu thô sản xuất, vì Hoa Kỳ (qua Bộ Ngoại Giao) có quyền ‘mua’ 20% sản lượng dầu theo giá gốc, đồng thời có thêm quyền’ từ chối’ bán dầu để giữ 80% số còn lại...Trên thực tế Mỹ có quyền không bán dầu thô Venezuela  cho Tàu, hay không để Venezuela trả các khoản nợ đáo hạn bằng dầu thô cho Tàu,  viện dẫn lý do Mỹ vẫn đang có nhu cầu nên cần giữ lại!

   

Ngân hàng Tàu đã cho Venezuela vay khoảng 60 tỷ USD qua 17 hợp đồng cho vay, hoàn trả bằng dầu thô. Khoản nợ này là trách nhiệm của Quốc gia Venezuela, bắt kể ai sẽ khai thác các mỏ dầu thô tại Venezuela. Sự kiểm soát của NABEP theo thỏa hiệp mới, không xóa được các món nợ, nhưng lại có thể thay đổi các phương thức trả nợ (Bộ Ngoại Giao Mỹ có quyền ưu tiên mua 20% sản lượng và giữ 80% nên sẽ không còn lượng dầu thô để trả nợ cho Tàu...

   

Phát ngôn viên Bộ Ngoại giao Tàu Guo Jia Kin  tuyên bố: Việc hợp tác kinh tế giữa Tàu và Venezuela, trước đây, được bảo vệ bởi Công pháp Quốc tế và nhấn mạnh “Quyền Lợi hợp pháp của Tàu phải được bảo vệ”. Trên thực tế Tàu khó có thể chuyển đổi được các quyết đi6nh của Mỹ về dầu thô do Mỹ sẽ khai thác tại Venezuela!.

   

Tàu mua khoảng 50-80% tổng sản lượng dầu thô xuất cảng của Venezuela với giá ‘được chiết khấu tối đa’, cung cấp cho các Cơ sở chế biến ‘phi quốc doanh’, với mức thu lời tương đối thấp. Các thương vụ được che dấu dưới các dạng ‘chuyển dầu giữa biển’, chở bằng các tàu dầu ‘ma’ không đăng kiểm, và giấy tờ ngụy tạo nguồn gốc như từ Malaysia, Brazil, chi trả song hương  bằng đồng Yuan của Tàu...

   

Trên giấy tờ, dầu thô của Venezuela chỉ cung cấp khoảng 4 đến 4.5% cho nhu cầu nhập cảng dầu thô bằng đường biển của Tàu. Các cơ sở lọc dầu của Tàu trên nguyên tắc, có thể mua dầu nặng của Iran, Iraq và Canada để thay thế, nhưng giá sẽ cao hơn và chịu  thêm nhiều chi phí... không thể có lợi về kinh doanh!

   

Từ 2020, chỉ khoảng 250 đến 100 ngàn thùng/ngày được Venezuela dùng để trả nợ cho Tàu.

   

Thiệt hại của Tàu có thể gồm 3 lĩnh vực: tài chánh, kinh tế và địa chính trị...

·           Các nhà ‘đầu tư’ Tàu đứng trước viễn tượng khó đòi được nợ và thời gian trả nợ có thể sẽ bị trì hoãn và kéo dài...

·           Các Cơ sở chế biến ’độc lập’ mất nguồn cung cấp dầu thô giá rẻ, mất khả năng cạnh tranh trên thị trường thế giới và có nguy cơ phải ngưng hoạt động.Tàu mất một khu vực công nghiệp sản xuất và chế biến dầu hỏa, vẫn được xem là khu vực do Tàu kiểm soát.

·           Thiệt hại nặng nhất là Tàu bị thất bại hoàn toàn trong Chính sách Venezuela, khi đã bỏ nhiều công sức và tài chánh, đầu tư để xây dựng, tạo ảnh hưởng.

   

Năm 2023, trong chuyến công du chính thức Tàu của Madura, Tàu đã nâng liên lạc với Venezuela lên mức hợp tác toàn diện (‘all-weather strategic partnership’). Venezuela ủng hộ triệt để các chính sách ngoại giao của Tàu về Taiwan, Hong Kong...

   

Chủ tịch Tập gọi Quan hệ với Venezuela (Maduro) là ‘ironclad friendship’ và Tàu hứa sẽ yểm trợ bảo vệ quyền tự chủ, niềm tự hào quốc gia và giúp ổn định xã hội của Venezuela. (nhưng đã không thể làm gì khi Mỹ ‘truất quyền Maduro)  Venezuela đã có những liên hệ chặt chẽ về kinh tế và quản sự với Tàu trong suốt 2 thập kỷ qua. Buôn bán song phương, theo IMF lên đến 7.4 tỷ USD trong năm 2023. Venezuela đã mua trên 495 triệu USD vũ khí Tàu và là quốc gia (hạng đầu) mua nhiều vũ khí của Tàu tại Châu Mỹ La tinh...

 

2- Chặn Nga

     

Thỏa hiệp US-Venezuela đã loại  Nga khỏi các tham vọng bành trướng sang vùng Tây Bán Cầu. NABEP có cả quyền kiểm soát về khai thác, sản xuất dầu thô tại các khu vực mà Công ty Quốc doanh Nga Rosza Rubezh Neff đang được nhượng quyền

   

Cararas dưới thời Maduro đã cho phép Nga sử dụng các tiện nghi quân sự tại Phi trường La Orchila Island để cung cấp các tiếp liệu quân sự và vũ khí cho quân đội Maduro. Nga đã bán cho Maduro gần 14.5 tỷ USD vũ khí bao gồm phi cơ chiến đấu Su-30MK, trực thăng Mi-35, chiến xa và các hệ thống phòng không...

 

3- Củng cố Chiến lược ‘Sân sau’ tại Tây Bán cầu

   

Thỏa hiệp dầu thô với Venezuela đã giúp tiến hành Chiến lược ‘hemispheric’ của Mỹ  một cách ‘êm thấm’. Chiến lược nhằm tái lập và củng cố ảnh hưởng của Mỹ tại Khu vực...

   

Chiến Lược này đã được phác họa trong National Security Strategy 2025. Các tài liệu, sau đó, về Chính sách Ngoại giao của Mỹ cũng chỉ định Khu vực Tây Bán Cầu là Vùng Chiến Lược về Ảnh hưởng của Mỹ. Trong khuôn khổ này Chính quyền Mỹ xem Venezuela như một trục chiến lược ‘địa chính trị’ dựa trên tài nguyên về năng lượng tiềm ẩn của quốc gia này, đặc biệt là các mỏ dầu trên lãnh thổ và cận lãnh thổ.

   

Hoa Kỳ đặt vấn đề kiẻm soát trữ lượng dầu của Venezuela như một ‘ưu tiên’ để bảo vệ an ninh cho Mỹ (và cho Chiến lược Energy Dominance)

   

Hoa Kỳ đâ công khai hành động, sử dụng tát cả các phương tiễn kinh tế, quân sự và các ảnh hưởng chính trị để ngăn cản các quốc gia khác, liên hệ với những đối thủ cũa Mỹ (như Tàu, Nga...)

                                                                       

 

Trần Lý  

8-09-2026

   

Xin mời đọc thêm những bài về Venezuela tại:

https://dongsongcu.wordpress.com/2026/03/27/petropolitics-lien-he-giua-venezuela-va-iran-trong-chien-luoc-nang-luong-cua-my