Phước Tuy, nỗi buồn tháng Tư.

 

Quan Nguyen

 

 

 

Bà Rịa ngày xưa là tỉnh Phước Tuy, cách thủ đô Sài G̣n khoảng 100 cây số về hướng đông. Khách thập phương xuống Vũng Tàu tắm biển đều đi ngang qua Phước Tuy theo quốc lộ 15. Trước năm 75, quốc lộ 15 thường bị “đắp mô” ở đoạn từ Phú Mỹ đến Long Thành. Hồi đó “mấy ổng” hay đặt ḿn trên quốc lộ này rồi lấy lá cây phủ lên trên gọi là đắp mô nhằm cản trở giao thông. Con người Bà Rịa hiền hoà, t́nh nghĩa và hiếu khách, lấy chữ tín làm trọng trong buôn bán và đối nhân xử thế.

 

Biểu tượng của tỉnh lỵ Phước Tuy là một cái château d’eau (bồn chứa nước) h́nh tṛn có mái che phía trên như một cây dù được xây từ thời Pháp, chân đế của tháp là pḥng Thông Tin (sau này gọi là nhà tṛn). Château d’eau này tạo nên một ngă sáu ngay đầu đường Thành Thái. Các c̣i báo động giới nghiêm của Bà Rịa được gắn trên tháp nước này, hướng ra 4 phía để nơi nào cũng có thể nghe được tiếng c̣i hụ. Mặt đáy của bồn nước là nơi chim én thường làm tổ. Mỗi sáng đi học ngang qua nơi đây, nh́n thấy từng đàn én bay lượn trong ánh nắng mai xung quanh bồn nước, cảm giác thật yên b́nh, thư thái.

 

Từ đầu tháng 3 đến giữa tháng 4 năm 1975, tin tức chiến sự trên TV và radio dồn dập mỗi ngày từ khi mất cao nguyên trung phần, rồi đến vùng 1 thất thủ. Vùng 3 và vùng 4 chỉ c̣n tính bằng ngày. Những gia đ́nh có thân nhân trong quân đội đă dự đoán được “phía bên kia” sẽ không dừng lại để chờ bất cứ một hiệp định ngừng bắn nào nữa. Bởi v́ họ đang thắng như chẻ tre. Phước Tuy lại nằm trên con đường tiến về thủ đô Sài G̣n, cho nên sớm muộn ǵ cũng sẽ đến lượt.

 

Vào khoảng 5 giờ chiều thứ Bảy, ngày 26 tháng 4 năm 1975, những đợt pháo kích đầu tiên xuất phát từ phía núi Dinh bắt đầu dội xuống tỉnh lỵ Phước Tuy, châm ng̣i cho một cuộc tấn công. Lúc đầu chỉ nghe vài tiếng nổ lớn ở phía nhà điện gần sân vận động Đoàn Kết, nhưng chỉ vài phút sau đó những tiếng nổ đinh tai nhức óc càng lúc càng dữ dội và lan rộng ra khắp nơi. Tiếng c̣i báo động vang lên từng hồi.

 

Trước đây tôi đă từng nghe những tiếng nổ của đạn pháo vọng về từ miệt Đất Đỏ, nhưng nó ở khá xa trung tâm tỉnh lỵ nên không cảm thấy sợ. Lần này những tiếng nổ nghe sát bên tai cùng với sức ép của không khí mạnh đến tức ngực và khó thở. Những cột khói đen ng̣m bốc lên bao phủ bầu trời trung tâm tỉnh lỵ. Mọi người trong xóm tôi bắt đầu hoảng loạn, ai nấy đều xách túi đồ ra đường chuẩn bị chạy giặc. Ông Ba Bắc trong xóm tôi có chiếc xe vận tải mui kín chuyên chở đồ légume từ Đà Lạt về Sài G̣n, ông Ba kêu mọi người lên xe để ông chở đi tránh đạn. Lúc đó, ai cũng chuẩn bị sẳn một túi đồ cá nhân gồm gạo sấy và đồ hộp, khi cần tản cư là phóng đi liền.

 

Mọi người trong xóm tôi ùa lên chiếc xe tải của ông Ba. Có khoảng 30 người trên xe, ông Ba lái xe theo hướng quốc lộ 15 ra Vũng Tàu. Ngồi trên xe, tôi có cảm giác như đạn pháo kích đang nổ ngay phía sau chiếc xe. Dọc đường, có nhiều người lính VNCH buông súng và cởi bỏ bộ đồ lính lại trên đường cùng những chiếc honda 67. Nhiều đoàn người chạy bộ theo hướng ra Vũng Tàu để tránh pháo kích. Có nhiều người trúng đạn ngă xuống tại khu vực xung quanh đài chiến sĩ VN-Úc Đại Lợi.

 

Ông Ba cho xe qua cầu Cỏ Mây rồi dừng lại nghe ngóng t́nh h́nh. Từ cầu nh́n về phía Bà Rịa, quang cảnh thật kinh hoàng, khắp nơi ch́m trong khói đen mù mịt, những cột lửa bốc cao ở một vài nơi sáng rực cả một vùng. Tôi nghe ông Ba lẩm bẩm :”Sao không thấy bên ḿnh phản pháo lại...điệu này chắc bỏ chạy hết rồi”. Thật ra những ngày cuối cùng của tháng Tư, binh lực của quân đội VNCH gần như kiệt quệ sau khi bị người bạn đồng minh bỏ rơi cùng với sự thất thủ của quân đoàn 1 và quân đoàn 2, tựa như hiệu ứng domino, ngă rạp liên tiếp từ quân cờ đầu tiên cho đến quân cuối cùng mà không cách ǵ dừng lại. Sự cầm cự nếu có, chỉ nhằm làm chậm đà tấn công của phía bên kia để có thêm thời gian tản cư.

 

Ông Ba tiếp tục cho xe chạy về hướng Vũng Tàu. Có lẽ ông vẫn c̣n một chút hy vọng là Vũng Tàu sẽ được cố thủ chờ viện binh từ Sài G̣n xuống tiếp ứng qua ngơ đường biển. Một gia đ́nh trên xe ông Ba đă xin xuống xe tại căn cứ hải quân Rạch Dừa để lên một chiếc tàu Mỹ. Nghe đâu sau đó gia đ́nh này đă đến đảo Guam rồi đến Mỹ.

 

Ông Ba dừng xe tại Rạch Dừa cho mọi người xuống tá túc tại một vườn dừa của một người dân, khu vườn rộng răi trồng rất nhiều dừa dọc ngang, các con mương ươm đầy những cây dừa non. Đêm đó mọi người quấn mền dựa lưng quanh các gốc dừa chợp mắt. Trưa hôm sau, radio báo tin Phước Tuy đă hoàn toàn thất thủ. Mọi người lặng lẽ nh́n nhau ... Lúc đó họ chỉ nghĩ đến những người thân yêu của ḿnh trong quân đội c̣n đang kẹt lại đâu đó trong cuộc chiến.

 

Ông Ba đưa mọi người quay về Bà Rịa, cầu Cỏ Mây đă bị giật sập, phải đi ghe qua sông. Tôi nh́n thấy có nhiều xác người lính Việt Nam Cộng Ḥa trôi bập bềnh dưới ḍng nước...Viết đến đây, tôi xin cúi đầu tạ ơn ông Ba đă dang rộng ṿng tay để đưa gia đ́nh tôi và những người hàng xóm đi tránh đạn. Nếu không có ông Ba, có thể bây giờ tôi đă không c̣n ngồi đây để viết lên những ḍng này. Nguyên một dăy nhà, trong đó có nhà tôi, đă trúng đạn pháo kích và cháy rụi.

 

Ngày 1 tháng 5 năm 1975, tôi và vài đứa bạn hàng xóm rủ nhau ra nhà tṛn xem bộ đội ra sao. Tháp nước vẫn c̣n đó, pḥng thông tin dưới chân tháp có nhiều lỗ đạn. Tôi ngước lên, cái bồn nước vẫn c̣n nguyên vẹn, nhưng đàn chim én đă không c̣n bay lượn dưới ánh nắng mai như mọi ngày...Có lẽ chúng cũng cảm nhận đă có một cái ǵ thay đổi.

 

Ḷng tôi nặng trĩu một nỗi buồn mênh mang...vô hạn, tôi đă hết hy vọng được nh́n thấy quê hương ḿnh như những ngày trước tản cư, những ngày mà mọi thứ đă trở nên quen thuộc trong kư ức ngọt ngào của một tuổi thơ chưa bao giờ biết buồn.

 

Đă 47 năm trôi qua, ngày hôm ấy vẫn chưa khi nào phai nhạt trong trí nhớ tôi, một ngày đáng nhớ, một ngày đáng buồn, và một ngày đă làm cho nhiều người phải suy nghĩ về nó, khi thân phận họ bất chợt thay đổi, tưởng như không c̣n là một công dân Việt trên chính quê hương ḿnh.

 

Cái tên "Phước Tuy" đă không c̣n sử dụng nữa kể từ sau tháng Tư năm ấy, nhưng nó vẫn măi măi in đậm ở một góc khuất nào đó nơi tâm hồn của những người con đất Phước.

 

“Cho tôi xin lại một ngày, ở nơi nơi thành phố cũ

Cho tôi xin lại một đời, một đời sống với quê hương

Cho tôi đi lại đoạn đường, hàng cây vương dài bóng mát

Cho tôi an phận ngàn đời, bên bờ đê vắng làng tôi.”

 

 

Quân Nguyễn

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính