Ngy Quốc Hận 30-4-1975: Nhớ ci chết bi thương của một bạn t cải tạo!

                     

 Phan Cng Tn

 

 

 

ể tưởng niệm L Xun o, người bạn cng Kha 9 Lin Trường V Khoa Thủ ức, đ ng gục trong lao t Cộng sản!

  

ầu thng 6/1975, ti trnh diện học tập cải tạo ở Trường Taberd, Si Gn. Ba ngy sau bị chuyển ln trại Long Giao (Long Khnh), được vi thng th chuyển về trại Suối Mu (Bin Ha).  Vo thng 5/1976 bị chuyển ra Bắc bằng tu Sng Hương (một tu của Việt Nam Thương Tn được cải danh) khởi đi từ bến Tn cảng, Si Gn.

 

Trại cải tạo đầu tin trn đất Bắc l Trại 2 ở Sơn La. Sau hơn vi thng ở Sơn La, được hnh qun chuyển trại về Hong Lin Sơn.

 

Sau một ngy di chuyển bộ với hnh trang nhẹ, nhưng cũng rất ngất ngư v phải vượt qua đo Lũng L, một đo thật cao gip ranh Sơn La v Hong Lin Sơn; chng ti đi trong my suốt chặng đường từ lưng chừng đo pha Sơn La cho đến gần cuối chn đo pha Hong Lin Sơn.

 

Tối đầu tin chng ti tạm dừng nghỉ chn ở một trường học. Sng hm sau, tiếp tục hnh qun để về trại mới. ến khoảng xế chiều, trong khi đang lội b bm qua một cnh đồng nước, chng ti nghe tiếng gọi ơi ới của một Cn bộ đang cầm ci đi trong tay, vừa đi vừa nghe bản tin quan trọng.  Người Cn bộ ny bo cho cc đồng ch khc biết tin m chng ti v tnh nghe lm được: Bc Mao vừa qua đời đm qua.  Thnh ra ngy chng ti đến một trại mới, c một mốc thời gian đặc biệt để ghi nhớ, đ l ngy 10 thng 9 năm 1976.

 

Chạng vạng tối th chng ti đến trại. Trại c lẽ mới được dựng ln bởi một đơn vị bộ đội hay một đơn vị nng trường no đ. Trn cc triền đồi chung quanh c rất nhiều ln trại dnh cho khung của Cn bộ v Bộ đội, ring phần cuối chn đồi, chỉ vỏn vẹn c 1 nh bếp v 4 ln dnh cho khoảng 500 t cải tạo. Cc ln được lm bằng nứa kể cả phn, mi v sạp nằm. Chung quanh cc ln ton cỏ dại v cứt b, cứt tru vương vi khắp mọi nơi, kể cả bn trong cc ln.

 

Chng ti đ đến Trại 6 Hong Lin Sơn nằm trong hốc ni của x Khe Thắm. Thời gian ny, trại vẫn cn do Bộ đội quản l.

 

Cn bộ thng bo để tất cả cc trại vin nắm v qun triệt: kế hoạch trại ta trước mắt l củng cố xy dựng trại, đồng thời bắt tay vo lao động sản xuất. Tổng thể đơn giản chỉ c thế!  Nhưng cả trại  phe ta đều biết mnh sẽ phải bỏ biết bao mồ hi, biết bao cng sức v sẽ đnh đổi biết bao mạng sống cho cng trnh đơn giản ny.

 

Việc đầu tin cho ngy hm sau l ln rừng chặt cy về xy hng ro trại.  Hng ro trong, hng ro ngoi, cổng lớn, cổng nhỏ, chi canh, trạm gc.  Ta lm mọi thứ thật l kin cố để nhốt chnh ta thi!  Sau khi lm rọ chắc chắn rồi mới tiếp tục lm hội trường, nh x, nh tiểu v tất cả cc thứ linh tinh khc. Dĩ nhin cc cng trnh tiện ch ny chỉ được khởi cng xy dựng sau khi đ hon tất cc nh cm v nh kỷ luật!

 

Cn lao động sản xuất?  Một rừng giang bạt ngn pha Nam của trại v cch trại khoảng 3 cy số đường chim bay.  Phải đẳn tất cả giang mang về trại, những cy giang phải di từ 8 mt trở ln v phải to t nhất bằng cổ chn trở ln, đ l tiu chuẩn bắt buộc. Sau mỗi ngy lao động, giờ nhiệm thu thật l đứng tim! Những b giang khng đạt chất lượng th sẽ bị bất, ngoi việc nhận khiển trch v cảnh co, ngy hm sau phải lm b số lượng thiếu của ngy hm trước cộng với chỉ tiu của ngy hm đ. Giang được tập trung để sản xuất về miền xui.

 

Trn nguyn tắc, trại được nghỉ lao động ngy Chủ nhật, nhưng cứ 2 hoặc 3 tuần, trại lại được tnh nguyện đng gp lao động X hội Chủ nghĩa một ngy Chủ nhật. V cứ như thế, t bị thc từ đằng sau, cứ hồ hởi phấn khởi tnh nguyện tham gia ngy lao động X hội Chủ nghĩa đều đều!

 

Sau khi cc rừng giang được đốn hết, đợi vi hm cho cc cnh giang nhỏ v l giang ho kh, t phải đi đốt cc rừng giang vừa được đốn xong. Giai đoạn kế tiếp l trồng sắn trn cc rừng giang cũ, với tro đốt giang trở thnh phn bn, thật l một khoa học hiện đại của X hội Chủ nghĩa!

 

Ngoi cng tc pht quang v trồng sắn, trại cn được đng gp với một nng trường địa phương, bằng cch xy dựng một tuyến đường chạy ngang qua một ngọn ni pha Bắc của trại. Với những thn xc ngy cng gầy guộc v đi, với những cnh tay trần khẳng khiu, với những chiếc cuốc cn giống như sức cn của t.  V vẫn sức người l chnh: t ph ni lm đường.

 

Việc đầu tin l phải hạ tất cả cc cy lớn, nhỏ của vng ni dự tr sẽ phng đường đi qua, kể cả đnh bật tất cả cc rễ cy. C nghĩa l phải gọt sạch phần trn của ni trước đ.

 

Cng tc kế tiếp l vỡ đất ni ra v chuyển khối lượng đất đ xuống vực. Giai đoạn ny c 2 khu chnh: khu vỡ đất v khu chuyển đất.  Khu vỡ đất: dụng cụ duy nhất l cuốc v x-beng. Khu chuyển đất chỉ c 3, 4 xe cải tiến (xe bồ ệt) tăng cường để chuyển cc tảng đ lớn. Phần cn lại do t khing bằng sọt hoặc dng trang. (Trang l một miếng gỗ di khoảng thước rưỡi, rộng khoảng 4 tấc, được đng thm một khung tay cầm v một sợi giy. Trang được xử dụng bởi 2 người, người pha sau cầm khung tay cầm ấn miếng gỗ xuống đất, giống như người thợ cy cầm ci cy; cn người pha trước chong sợi giy vo cổ như con tru ko ci cy để ko đất đi.  Mục đch dng trang để ko đất từ một điểm ny đến một điểm khc).

 

Cuối cng, ngọn ni cũng được bạt đi v một con đường đ được hon thnh để nối vng Khe Thắm với một nng trường xa xi no đ.

 

Ngoi ra trại cn c cc bộ phận khc như cc đội mộc, đội cưa xẻ, đội rau xanh, đội chăn nui v dĩ nhin c cả đội cấp dưỡng (hay đội anh nui) để cung cấp thức ăn đi triền min, đi mun năm mỗi ngy cho ton trại!

 

i t cải tạo, nhất l cải tạo tại miền Bắc X hội Chủ nghĩa, m ni tới ci đi th cũng bằng thừa, bởi v chữ đi n đ dnh liền với chữ cải tạo từ những năm một ngn chn trăm lu lắm! Biết thế, nhưng khng ni cũng khng được v khng ni ra nghe n anh ch, tưng tức thế no. C thể, ni ra để mọi người cng nghe, cng thng cảm, cng chia sẻ v cng ngậm ngi!

 

Theo thng co của ci gọi l Ủy ban Qun quản Thnh phố HCM vo năm 1975, thnh phần Ngụy qun Ngụy quyền bị trnh diện ring biệt theo từng cấp bậc hoặc chức vụ. Do đ, khởi đi từ cc trại ở trong Nam, cng cấp bậc th ở chung cng trại.  Những năm đầu khi ra Bắc, cũng vẫn như thế. Dần về sau, do sự bin chế - một hnh thức xo bi giữa cc trại với nhau - nn tạo ra cc trại hỗn hợp, hầm b lằng với nhiều cấp bậc khc nhau kể cả cc thnh phần phục quốc từ sau 1975.

 

Từ trong Nam ra đến miền Bắc, ti thường được ở chung với một số bạn cng cấp bậc v cng đơn vị cũ. Mi đến năm 1976, bắt đầu từ trại 2 Sơn La, người bạn cng kha duy nhất ti c dịp ở chung, đ l L Xun o.

 

Kể từ ngy ra trường vo thng 12 năm 1960, đy l lần đầu tin ti gặp lại o. Qua chuyện tr, được biết một số tin tức về đời sống của nhau từ sau ngy chia tay ở qun trường, về đời sống ring tư hoặc đời sống tại đơn vị của thời trước 75. Dĩ nhin, qua cu chuyện, khi nhắc về thời gian cng qun trường v đặc biệt l cng chung kha th i thi biết bao l kỷ niệm. Tm l chung của con người, kỷ niệm đầu đời, nhất l vo tuổi đi mươi, lc no cũng được ghi đậm nt với những ci vụng về, những ci ngy ng - nhưng rất đng yu - của một thời trong qu khứ! C được một người bạn cũ cng đưa nhau về kỷ niệm ngy xưa, đặc biệt l trong thời gian t hm ny th cn g qu hơn.  Ti v o tnh thn như được nối lại v được hm nng thm để tưởng chừng c thể lm giảm bớt được  ci gi lạnh của thời tiết v cng chia sẻ nhau ci cng khổ của kiếp đọa đy.

 

Ngy đầu tin khi gặp lại o, ti nhớ ngay tới cu chuyện khng thể no qun được của kha chng ti. Khng biết do Ban Gim khảo của cuộc thi cắc cớ no hay do những quan st, so snh v đnh gi no của cc bạn cng kha m c sự truyền khẩu rất ư l đồng tnh qua việc tuyển lựa v xếp hạng về ci can trường của giới my ru trong kha: Nhất Trưởng, Nh o.

 

Trong cu chuyện vui, ti nhắc đến sự xếp hạng ny, o cười v chua thm: ời tao chỉ ton l thứ nh thi, khi ra đơn vị tao cũng được xếp hạng Nhất ống, Nh o. Ti cười ph ln v ni: Hạng nh Qun trường, hạng nh Ton qun! Thi by giờ tao cho my ci Giải Xuất sắc Cải tạo cho đủ bộ tam sn!  o cũng cười theo nhưng khua tay ni: By giờ tao khng cần giải g ro trọi, chỉ cho tao thm một củ khoai m phụ trội cho ấm lng cải tạo l đủ lắm rồi!

 

Ti cn ghi nhớ hnh ảnh o, to cao, rắn chắc cộng với ci vẽ bặm trợn m hm hỉnh của Yul Brynner trong phim The King and I m ti đ xem từ thuở xa xưa! o cũng kể ti nghe một số chuyện vui khi đi học kha Tổng quản trị căn bản hoặc những mẩu chuyện buồn vui của đơn vị.  Chức vụ v đơn vị cuối cng của o l: Chỉ Huy Trưởng Trung tm 2/ Tuyển mộ v Nhập ngũ tại Nha Trang.

 

o tm sự thm l:  Năm 75, sau khi mất Nha-Trang, o đ đưa được gia đnh vo Si Gn v đ xoay xở để cả gia đnh được đi Mỹ vo mấy ngy cht của thng 4/75. o khng cng đi với gia đnh lc đ v định chạy về nh một người b con sắp xếp một số cng việc. Giờ cht bị kẹt lại, rồi đi ở t!

 

o hỏi về trường hợp của ti, Tại sao my kẹt lại?, ti chỉ vắn tắt: Tao khng kẹt, tao chỉ quyết định ở lại mặc d tao c phương tiện ra đi.  o tức tối: Sao khng qu vậy?. Ti vặn lại: Sao khng hỏi my?  My để bị kẹt ở lại, như vậy c khng khng?.  o đăm chiu một lc rồi ni: Thi thắc mắc lm g cho mệt! i giy n cn c số, mnh đi t cũng c 'numero' m!. Cả hai cng cười sảng khoi, nụ cười bất chợt, hiếm hoi, như cố che đậy những u ẩn, những bất trắc sẽ chụp xuống khng biết vo ngy N hay giờ G no đ của tương lai, một tương lai  chỉ thấy mịt m như m kh của vng ni rừng Việt Bắc! 

 

Trại Khe Thắm nằm cuối một con đồi, sau lưng đồi l một rặng ni cao. Một con suối khng su lắm bao quanh mặt trước của trại. Con suối ny l nguồn nước duy nhất của t. Tắm giặt cũng nước suối, nấu ăn cũng nước suối. Con suối ở vo vng trũng, coi như một thng chứa tất cả cc chất thải từ hai bờ, đặc biệt l những xm Mường ở rải rc chung quanh nguồn nước. Thi th cứt tru, cứt b kể cả cứt người thỉnh thoảng tri lều bều, diễn hnh hin ngang trước mắt t như một thch thức, một tru ngươi!

 

Nhưng ngy qua ngy, t cũng tự ha nhập với những tru ngươi v thch thức đ.

 

Lu rồi đời mnh cũng quen! 

 

Khoảng hơn 3 thng sau ngy đến Trại Khe Thắm, khi mọi tiện nghi của trại được coi l ổn định bước đầu th hnh hi của mọi người t được ghi nhận l xuống cấp trng thấy. Lc đ đang bắt đầu vo đng, trời Hong Lin Sơn qu lạnh. T phải mặc tất cả cc thứ gọi l quần o vo người để chống rt cho nn t nhận ra sự xuống cấp.  Nhưng sau lc lao động về, ra suối tắm, t nhn nhau, mới bắt gặp những ci dung nhan ma đng của nhau:  những đi m lm su, những đi mắt cũng lm su, ngơ ngo, lạc thần. Những ci bụng lp kẹp, nhăn nhm. Những bộ xương sườn, xương sống nh ln. Mớ thịt mng biến mất hồi no, lm tăng thm sự vươn cao ngạo nghễ của đi xương mng. Cộng với những ống chn, ống tay khẳng khiu, cng t điểm thm cho t ci dng dấp của ci gọi l con người ở vo thuở hồng hoang!

 

Nhưng nỗi kinh hong của t lc bấy giờ, ngoi ci lao động khổ sai; ngoi ci đau ốm, bệnh tật; ngoi ci đi, ci rt; cn chịu thm nỗi lo sợ m ảnh, trĩu nặng mỗi chiều xuống, đm về!

 

 

Số l, thời gian ny cn bộ v bộ đội trại đang c phong tro luyện tập v thuật. Mấy anh bộ đội trẻ, hiếu động ci kiểu ngựa non hu đ.  Vợt với nhau chắc l khng thch th lắm, nn bn lấy t ra lm vật tế thần để vợt v.  m đm vo trại tuần tra, vớ được bất cứ t no sơ vi phạm kỷ luật, cho d vi phạm thật sự hay chẳng vi phạm g cả. Với những l do vu vơ như: ra ngoi để đi đại tiện hay tiểu tiện m khng bo co, hoặc bo co khng đng qui cch, hoặc bo co bố lo vn vn v vn vn...(qui định của trại l: ban đm trại vin no ra ngoi đi tiu, đi tiểu đều phải bo co, khng cần biết c hay khng c cn bộ/bộ đội bn ngoi. Khi bo co, phải bo co r to, v dụ Bo co cn bộ ti xin ra ngoi đi tiểu, hoặc khi xong: Bo co cn bộ, ti đi tiểu xong, xin trở về buồng.

 

T no bị cho l vi phạm, sẽ bị đưa ra vng hng ro cấm để lm con nộm cho cn bộ/bộ đội vợt v.  Khi th bị 1 hoặc 2 cn bộ/bộ đội vợt;  khi th bị bề hội đồng  bởi 4, 5 cn bộ/bộ đội. (Trại no cũng c 2 lớp hng ro cch nhau khoảng 15 mt, vng đất giữa 2 hng ro gọi l vng hng ro cấm, dĩ nhin t khng được xm nhập vo vng ny, nếu vi phạm c nghĩa l c đồ trốn trại).

 

Cn bộ/bộ đội đưa t ra vng hng ro cấm vợt v c 2 điều lợi, thứ nhất: trnh xa cc t khc trong trại, sợ c phản ứng; thứ hai: nếu t lỡ bị chết th đổ lỗi cho l t vượt trại v bị xử l tại chỗ.

 

Một số t l nạn nhn của những đm vợt v đ rỉ tai cho cc bạn thn khc để chuẩn bị phng thủ thụ động lỡ khi bị lm nạn nhn: đừng đứng hoi để trnh bớt cc c đ song phi.  Khi t xuống cứ giả bộ nằm ẹp lun, nn nằm p để trnh cc c đạp v đấm vo lồng ngực, bụng v vng hạ bộ. Nằm p xuống nhưng phải vng tay thủ phần đầu v t.  Chấp nhận những c đ, những c chặt, những c đấm hoặc c đn bằng ci chỏ trong vng khng c g bảo vệ như lưng, mng v hai chn!

 

Thời gian đ, ti v o cũng thường r r cho nhau những b kp khẩu quyết để phng thn.  V cũng từ đ, chng ti bắt đầu chứng kiến nhiều bạn t gục ng v rơi rụng. L do khng phải hon ton l nạn nhn của huấn luyện v thuật m bởi nhiều l do khc như:  tai nạn lao động, kiệt sức v lao động, đau yếu, bệnh tật m khng c thuốc men, hoặc v qu đi nn khi đi lao động đ ăn nhằm những thứ độc như nấm độc, tri cy độc, cc độc v...v...  

 

Pha ng của trại khoảng 4 cy số c hai địa danh rất quen thuộc với mọi người t trại Khe Thắm, đ l ồi Mu Ch v ồi 500.

 

ồi Mu Ch l tn của địa phương đ c từ trước, v vng ny c một loại cy rất đặc biệt, gỗ mềm, li cy khi hạ xuống c một dng nước sền sệt mu đỏ mu, dn địa phương gọi l cy mu ch.

 

ồi 500, chắc l t phe ta đặt v đy l ngọn đồi yết hầu, muốn ln lm cy rừng ở vng đồi ni bn kia, phải vượt qua n trước đ. M muốn tới đỉnh đồi phải vượt qua khoảng 500 bậc tam cấp thin nhin tạo bằng cc thn cy, rễ cy hay cc gộp đ.  ồi c độ dốc kh thẳng đứng, leo ln tới nơi l thấy lng bng lổ tai rồi, v hai l do: cao độ v hơi thở dồn dập.  Nhiều bạn t cn đặt cho mấy ci tn khc nhau như ồi B Thở hoặc ồi Le Lưỡi, tuy nhin ồi 500 vẫn được gọi thng dụng hơn.        

 

Rồi một hm, o được một bạn t cng đội xc nch k về từ bn kia ồi 500, dĩ nhin chỉ tiu lao động trong ngy khng đạt được v phải bỏ lại hiện trường lao động.  V o v ti ở hai đội v hai ln khc nhau, chiều hm đ khi về trại ti mới  biết tin của o.

 

Ti qua thăm o, thấy o nằm thim thiếp, hơi thở kh kh.  o cho biết c lẽ v đi bụng nn xy xẩm mặt my v hai chn muốn sụm, đi khng nổi. Người t đội trưởng chạy đi bo co Cn bộ để xin cho người k o xuống ni về trại.

 

Cứ tưởng o bị xỉu sơ si, chỉ nghỉ lao động một hai ngy l c thể hồi sức lại. Nhưng khng phải vậy. o cho biết lc cn ở trại Suối Mu, Bin Ha, o đ bị bệnh kiết lỵ hơn 1 thng nn bị mất sức từ đ.  ến khi chuyển ra Trại 2 Sơn La, bắt đầu lao động nặng thật sự; sức khỏe chẳng những khng hồi phục m cng ngy cng tệ thm. Rồi từ khi chuyển về trại Khe Thắm, chế độ lao động cng nặng hơn, nn sức khỏe cng giảm st r rệt.

 

Những năm đầu khi mới ra Bắc, Bộ ội cn quản l t v chưa c qui chế thăm nui - ngay cả qui chế nhận qu tiếp tế của gia đnh cũng chưa c - nn t chỉ dựa vo phần ăn của trại l chnh. M phần ăn t ton l bắp, khoai m, khoai lang, giong giềng (củ chuối ty), bo bo, bột m Lin X v...v... ăn với cht nước muối m chỉ được nui ăn khoảng 1/3 nhu cầu trong khi lao động th cật lực 100%.  Do đ ci đi  triền min, ci đi mun năm vẫn theo st v m ảnh t.  Sng, trưa, chiều, tối chẳng nghĩ, chẳng thấy g cả ngoi đi, đi v đi!  o bị rơi vo hon cảnh đi chung của t v kiệt sức dần!

 

Trại Khe Thắm c một Cn bộ Qun y sĩ, ng ny dng tầm thước, nước da trắng trẻo, khng c nt g của ba đời bần cố nng cả, nhưng ng ta l một cn bộ rất chuyn chnh v rất sắt mu!  Lc no ng ta cũng lầm l, nt mặt kh đăm đăm, khng cht tnh người v chưa bao giờ thấy ng ta cười.

 

Trong trại c một bc sĩ, B/S Nguyễn Hoa L, cựu Chỉ Huy Trưởng một Qun Y Viện ở Cần Thơ. Thay v để B/S L lm y cng trại, th Cn bộ Qun y sĩ bắt B/S L đi lao động nặng bn ngoi, rồi bắt anh t L-Văn-Lương lm y-cng trại. Khổ một nỗi, về kiến thức y dược, anh Lương cũng chỉ l một tay ngang như cc bạn t khc m thi!

 

Theo tổ chức của trại t, ngoi cc t đội trưởng, y cng trại cũng l một chức sắc.  Nhiệm vụ của anh y cng ny l theo di v bo co tnh trạng sức khỏe của t.  ặc biệt l vo sng sớm trong những ngy lao động, ai c đau ốm g, phải bo co với anh t y cng để anh ny khm bệnh, sau đ sẽ quyết định hoặc được cho vi vin thuốc hoặc vẫn phải đi lao động như bnh thường. Chỉ khi no t bệnh thật sự v gần như sắp đi tu suốt, anh Lương mới chạy đi bo co với Cn bộ Qun y sĩ để được đặc n cho nghỉ một ngy lao động. Cn thường thường th anh Lương chỉ sờ vo trn rồi phn một cu i lao động, thế l phe ta vẫn anh dũng tay dao, tay cuốc xuất trại! Thng no may mắn lắm c được một số thuốc cho t th đ l cả một sự kiện lớn v anh Lương rộng ri ban cho mấy anh t đến khai bệnh mỗi anh 3 vin xuyn tm lin rồi la họ đi lao động.

 

Từ khi đi ra Bắc, t mới nghe v biết về thần dược xuyn tm lin ny!  au đầu, sổ mũi, trặc chn trặc tay, đau lưng đau gối, đau bụng tiu chảy, đau ngực kể cả đau tim, suyển, đau phổi, bước đi khng nổi v kiệt sức v...v... đều được chữa trị bằng xuyn tm lin.  Ni tm lại với b bệnh trn ci đời trọc ny, nếu t vướng phải, th đ c xuyn tm lin, v chỉ c xuyn tm lin m thi!  C nhiều người t ốm nặng, uống xuyn tm lin vo rồi vẫn đi tu suốt di di, do đ anh em t chế thm một ci tn mới cho thần dược xuyn tm lin, đ l xuyn tm tiễn! (Mũi tn m bắn xuyn qua tim th khng đi đoong cũng uổng!). 

 

Ci sự đau ốm, bệnh hoạn của t ni chung v của trại Khe Thắm ni ring, n l như vậy.  o dĩ nhin, khng những biết m cn kinh nghiệm, cn thấm đn hơn ai cả.

 

Nằm nh, nghỉ lao động được 2 hm th Cn bộ Qun y sĩ trại xuống ti khm. Theo lời kể của o, Cn bộ Qun y sĩ chỉ sờ vo trn o, khng thấy sốt lắm v quyết định cho o đi lao động lại với ci toa thuốc:  ốm vờ vịt, try lười lao động.  Thật ra o đu phải bị cảm sốt, o bị kiệt sức v thiếu ăn, thiếu dinh-dưỡng v lao động qu sức.  C trnh by nhưng Cn bộ Qun y sĩ khng nghe, cn cho l o bi bc chế độ! Sng mai cứ xuất số lao động, lời phn như một lệnh truyền v y cng Lương chỉ theo đ m thi hnh lệnh của Cn bộ Qun y sĩ!  Lm sao đi lao động nỗi hỡi Trời!  Trời qu cao đu nghe thấu, chỉ c lời trnh by ln Cn bộ Qun y sĩ, nhưng đ bị bật lại. Thi đnh cố gắng vc dao xuất số ngy hm sau.

 

Sng hm sau, đội của o phải đi chặt cy lm rui, m ở ồi Mu Ch. Giờ xuất số lao động, anh em t ai cũng nhn o với rất nhiều i ngại. Trời đ vo ng, ci lạnh của vng ni Khe Thắm cng thm cắt ruột! Những người t, như những hnh nộm v phải bận thm nhiều quần o vo để chống rt.  Họ lặng lẽ, khấp khiểng rời trại trong ln sương mờ đục lc ban mai.  Với những bước chn nhẹ như bấc v chập chờn như những bng ma trơi. V vẫn với những tiếng tht go hung hn từ những ci bụng lp kẹp, đi meo. Ci đi hồi tố của đm hm trước, ci đi hồi tố của mấy ngy hm trước, ci đi hồi tố của những thng ngy tiếp nối từ sau 30 thng 4/1975!

 

Chiều hm đ sau khi lao động về, ti chạy qua ln của o để hỏi xem hm nay o lao động ra sao?  Ti rất ngạc nhin khi thấy o đ nằm trn sạp nứa từ hồi no, với thế nằm co quắp v hơi thở nặng, đứt quảng.  o thều tho kể ti nghe l đ ln tới ồi Mu Ch, chỉ chặt được mấy cy lm rui rồi bị ngất xỉu.  Bổn cũ ti diễn: anh đội trưởng bo co Cn bộ Quản chế v Cn bộ Quản gio, họ đến hiện trường lao động v sau khi đnh gi tnh hnh cụ thể rồi mới cho một anh bạn t khc du o về trại!  Tao cố gắng tối đa nhưng qu kiệt sức, lm khng nổi!, o thều tho bn tai ti như vậy!

 

Rồi từ hm đ o được nằm tại ln dưỡng bệnh.  Cả tuần lễ khng thấy Cn bộ Qun y sĩ xuống ti khm, o rất mừng v chỉ sợ ng ta ứa gan khi thấy o vẫn cn ăn vạ tại chỗ v cho o ci toa thuốc ốm vờ hoặc try lười lao động th thm khổ thn.

 

Ci bệnh thiếu ăn, thiếu dinh dưỡng v kiệt sức th chỉ cần c thm thức ăn bồi dưỡng v thm một số thuốc bổ tấp vo, sau một vi tuần l c thể hồi phục được.  Khổ nỗi o đang bị rơi vo tnh huống xấu nhất của trại lc bấy giờ.

 

Về thực phẩm: trại đang trong thời kỳ ăn giong giềng -củ chuối ty-. Khi nhai trong miệng củ giong giềng nt ra như một chất nước lỏng nhưng rất t chất tinh bột, chỉ được một điểm lợi l lợi tiểu!

 

Ngoi giong giềng, trại cn được ăn bnh đập (Bột m của Lin X, trộn với nước thnh cục bột. Vo cục bột nhận vo một khun hnh hộp vung lm bằng gỗ c tay cầm.  y l một hnh thức cn, đong, đo, đếm lm sao cho kch thước của mỗi cục bột tương đối bằng nhau. Trở ngược khun gỗ đập mạnh xuống bn cho cục bột trong khun rớt ra. Cục bột ny được hấp chn v trở thnh một khẩu phần. T đặt tn cục bột hấp ny l bnh đập).

 

Mỗi bữa cơm, t được pht cho 2 hoặc 3 muỗng nước muối. Trong t cấm dng muối hột v sợ t trữ muối hột để trốn trại. Ngoi ra lu lu, may mắn lắm th được mỗi tuần một lần, t được ăn một bữa canh ton quốc (loại canh rau cải, rau dền hoặc rau tu bay nhưng số lượng rau qu t so với ci chảo qu lớn. Từ cọng rau ny đến cọng rau kia phải bơi mất mấy tiếng đồng hồ mới tới .  Một hnh ảnh cường điệu t thường m tả v diễu với nhau. Nhn vo chảo canh, rau cải chỉ l những nt chấm ph t điểm thm t mu xanh cho đời t vốn đ xanh lơ! Ni tm lại nồi canh chủ yếu ton l nước nn t văn vẽ đặt cho ci tn canh ton quốc).

 

Thức ăn đ vậy, thuốc men lại cng thảm hại hơn.  Từ trong Nam ra, khi đến trại Sơn La, tất cả thuốc ty đều bị tịch thu.  Nh Nước v Bộ ội quản l cc anh, sẽ đảm bảo sức khỏe  tốt cho cc anh, cc anh khng 'no'!. Cn bộ bảo thế nhưng phe ta vẫn nửa tin nửa ngờ, nn phần lớn t vẫn ln lt m một số thuốc Ty để phng thn. Qua cc cuộc kiểm tra hằng thng hoặc bất thường ở Sơn La, một số thuốc ty đ bị tịch thu thm. Tuy nhin phe ta vẫn ngoan cố m một số mang được về trại Khe Thắm. Nhờ vậy m mấy thng đầu ở Khe Thắm, phe ta vẫn ln lt chuyền tay nhau cc loại thuốc bệnh, thuốc bổ khi c người cần.  

 

***

 

Nhưng mới 2 tuần trước khi o ng bệnh, trại c lệnh hnh qun chuyển trại vo ngy hm sau. Thế l tất cả cc loại thuốc ty m được lấy ra từ cc vch nứa, trn cc rui, m (nc nh), trong cc ống nứa lm sạp nằm v tại bất cứ ngc ngch no phe ta c thể m được m khng sợ bị cn bộ pht hiện v..v..

 

Sng hm sau, hnh qun chuyển trại. T với ton bộ gia ti gi ghm trong những ci xch, những ci ti, những ci ba l đ nặng trn những đi vai gầy của những thn xc khẳng khiu! 

 

Khi cch trại khoảng 3 cy số, tất cả được lệnh tạm nghỉ để đợi một đơn vị khc đến để tiếp thu t.

 

ợi đến trưa, cn bộ trại ra lệnh triển khai: tất cả cc đội được đứng ring ra với khoảng cch thật xa giữa cc đội.  Cc anh sẽ được kiểm tra một lần nữa trước khi bn giao cho đơn vị mới, cn bộ trại tuyn bố như vậy.

 

V tất cả cc Quản gio, Quản chế v Vệ binh xm lại kiểm tra. Mỗi đội (từ 30 đến 40 t) được khoảng 15 cn bộ chiếu cố. Kể từ ngy ra Bắc, đy l lần đầu tin t được thưởng thức một cuộc kiểm tra lạ lng v gắt gao như vậy.

 

Trn cnh đồng trống mnh mng, mỗi người t được giản ra với cự ly rất rộng v by hng chợ trời. Thi thế l cng cc, bao nhiu thứ b mật được m bấy lu nay by giờ phải phơi by chiều nay em ơi, một chăm phần chăm trước những cặp mắt c vọ của tất cả cn bộ trại.

 

Tịch thu tất, đ l khẩu lệnh ban xuống cho ton trại. Tất cả những ci g c vẻ nghi nghi ngờ ngờ l bị tịch thu. Tất cả những thứ mặc d thấy th chẳng c g l nguy hại nhưng c lẽ hợp nhn cn bộ, l bị tịch thu. Tịch thu chẳng c tiu chuẩn g ro trọi.  Từ những cy kim may, kim găm, ci nt đồng, ci g thuộc về kim loại đều bị tịch thu. Tất cả muỗng, nĩa bằng nhm, bằng inox, lon g (lon nhm đựng sữa bột Guigoz) tất cả ca, go mn bằng inox đều bị tịch thu. Tất cả thuốc Ty, dĩ nhin l bị tịch thu ưu tin! Tất cả những ci nom buồn cười, nom hay hay đối với cn bộ đều bị tịch thu. C nghĩa l hm đ tịch thu tất như lệnh đ ban ra từ lc ban đầu.

 

ối với t, đy l trận thua to trng thấy v đau nhất vẫn l cc nh thuốc Ty của Ngụy v cc lon g bằng nhm.Khng cn thuốc ty th khi đau ốm biết trng cậy vo ai, thi chỉ cn cch duy nhất l trở về với xuyn tm tiễn!  Cn mất mấy ci g cũng l một vấn đề sinh tử đối với t.  

 

Trước 75, đn ng con trai chẳng ai thm để tới những ci lon nhm đựng sữa bột mang nhn hiệu Guigoz. Nhưng từ khi đi t, nhất l từ khi bị đưa ra Bắc, ci g trở thnh người bạn thn thiết, vật bất ly thn, một loại vũ kh lợi hại, một ci hồ l biến ha của tất cả cc người t!

 

Sao cc anh c lắm g thế!, đ l nhận xt của cn bộ trại đầu tin trn đất Bắc, trại 2 Sơn La. Bởi v rằng mỗi người t, trong hnh trang của họ, thiếu g th thiếu, nhưng nhất định khng thể thiếu g. Mỗi t t nhất cũng c 3, 4 ci, c người c cả chục!

 

Cng dụng của g th nhiều lắm v đa dạng lắm. G đựng thức ăn đặc, lng đều được, kn hơi v khng x nước. Khi đi lao động th đem nước theo uống, nhưng mục đch chnh l lm như ci nồi để xử l những thứ m cn bộ gọi l linh tinh ca cng! Trong giờ lao động vớ được ci g, từ con dế, con co co, chu chấu, con cc, con nhi, con ốc sn, con ốc ma.  Nếu lao động ở vng nước th từ con tm, con tp, con c, con cua, con cng đều m vo g  chờ thời cơ đến!

 

Thời cơ tức l giờ giải lao.  Mỗi đội c một anh nui lo nấu nước cho đội uống v anh nui l người duy nhất được php nổi lửa ln em. Giờ giải lao, phe ta bu quanh bếp lửa của anh nui, vờ vịt lm như đang uống nước nhưng thật sự l đang xử l những tang vật nằm trong g của mnh. Chỉ cần cho t nước si vo g rồi để k ci g cạnh bếp lửa vi pht, thế l phe ta đ c ti t prồ t in để lm ấm lng chiến sĩ!

 

Từ sau giờ giải lao đến hết giờ lao động nếu kiếm được cht cho th lm sao mang về trại, lm sao thot được sự kiểm tra của cn bộ tại cổng?  Phe ta nghĩ ra cch lm g 2 hoặc 3 đy. Khi bị xt, phần dưới của g l cc thứ linh tinh ca cng nhưng phần trn của g chỉ l nước, thnh ra thot được m ru!

 

Ma thu hoạch sắn, kiếm được những đầu mẫu sắn, m vo dưới đy g, thot được vo trại.  Lm sao nấu? C g l giải quyết tất cả mọi thứ trn đời!  Buổi tối, lc vo buồng, kiếm vi cục than đỏ, chui vo mền, trm cho thật kn v nấu g sắn. Thong một ci l g sắn chn ngay v phải thanh ton g sắn trong lc trm mền, đừng bao giờ để h mền ra v mi khoai m khuếch đại dữ lắm!

 

Nếu để hơi khoai m x ra th chẳng khc no lạy ng ti ở bụi ny, lm sao thot được tai mắt của cc t ăng ten (t hại bạn).

 

Thnh ra, nếu thấy cảnh phe ta đi ngủ sớm, trm mền kn mt, phải hiểu l phe ta đang m ấp em g!

 

G rất thn thiết, quan trọng v hơn thế nữa, rất sinh tử đối với t v g dnh liền khc ruột của t từ mấy năm nay. Vậy m giờ đy tất cả cc g đều bị tịch thu.

 

Em g ơi! Sao em đnh bỏ ta để vầy duyn cng với nẫu! Em ra đi, để lại trong ta nỗi buồn ny. Nỗi buồn hơn chấu cắn!    

 

Khc với lời Cộng sản thường h hon: ế quốc Mỹ muốn đưa nhn dn ta, đất nước ta trở về thời kỳ đồ đ .  Nhưng từ khi mất em g, trại Khe Thắm thật sự đưa t trở về thời kỳ đồ nứa mất rồi!  Những ống bương, ống vầu thay thế cho em g để đựng nước, đựng thức ăn. V ngay cả cc dĩa nhm, dĩa sắt cũng được thay thế bằng cc rổ, cc r nhỏ đan bằng giang, bằng tre, bằng nứa!

 

Sau hơn 2 tiếng đồng hồ kiểm tra, t buồn xo. Lại thm thắc mắc khng biết sẽ chuyển trại về đu? C lao động căng như trại ny khng? C bị cn bộ đem t ra lm bia vợt v khng?

 

Nhưng thi, thắc mắc lm chi cho thm mệt, tới đu hay đ, ời t tri giạt 12 bến nước, rồi ra, bến nước no cũng đục ngầu như bến nước sng Hồng!

 

ợi thm khoảng 1 tiếng đồng hồ nữa, sao vẫn chưa thấy ai tới nhận t? Thời gian ny, tất cả cn bộ trại đang lăng xăng thụ l cc tang vật vừa tịch thu được của t. Tất cả được bỏ vo bao hoặc gi lại thnh nhiều gi lớn v chuyển ra để cạnh lề đường.

 

T xầm x bn tn ny nọ nhưng cũng khng qun lu lu nhn về pha cc ni của bị tịch thu m nghe trong lng anh ch!

 

qu giờ ăn trưa, đi qu rồi! Phe ta lấy phần bnh đập ra thanh ton. V sng nay t được lnh 2 ci bnh đập: một xuất cho buổi trưa v một xuất cho buổi chiều. Rất nhiều người, ngon trớn đ một lc cả 2 xuất rồi l luận: no lc no hay lc đ, tối nay đến trại mới ta tnh sau! 

 

Nhưng c chuyển trại đu m đến trại mới! Vừa ăn uống xong th c lệnh thu qun để trở về Khe Thắm! T nhn nhau lắc đầu, ngn ngẩm. Lại lục đục trở về mi nh xưa!

 

Khi được tin chuyển trại, mọi người t đều no nức với hy vọng v trng chờ đến trại mới may ra c g thay đổi hoặc c  kh hơn cht no khng? Nhất l ngay lc ny được thot khỏi cảnh nn t mỗi đm để khỏi bị lm nạn nhn của những đm vợt v của cn bộ.

 

Nhưng by giờ phải trở lại nơi mnh gh sợ v hi hng th cn g khổ sở cho bằng.

 

Nhất l, sng nay đ tung h tất cả trong ln, những ổ rơm đ vứt bỏ hết, cc vch nứa đ bị giở ra nhiều chỗ, nc nh bằng nứa đ bị bung ra; những rui, những m đ bị x dịch hay bị giật xuống; những đầu ống nứa, ống tre, ống vầu đ bị đập bể.  Ni tm lại, những nơi no phe ta m thuốc ty, những thứ linh tinh, những b mật nh nghề, tất cả đều bị bật m.

 

on t đang thất thểu trở về cc ln trại tang hoang nhưng chắc chắn khng tang hoang bằng những uất nghẹn đang tung vỡ trong lng mnh!

 

Phải trở về trại Khe Thắm. Phải trở về với ng Vũ Như Cẫn!

 

Tại sao phải đnh lừa t?  Tại sao phải gạt gẫm v dối tr ngay cả với người đ ng ngựa? Tại sao v tại sao?

 

T nghe tức uất v văng vẳng đu đy cu ni ngy no của ng Thiệu:

(t ra, ng Thiệu cũng để lại một cu ni thấm tha v vẫn cn nghiệm đng).

ừng nghe những g Cộng sản ni. Hy nhn kỹ những g Cộng sản lm .

T đ một lần bị gạt, đ nhiều lần bị gạt v sẽ cn nhiều lần bị gạt.

 

i!  iệu buồn thấm tha đến ngn sau!!!  

           

***

 

o vẫn tiếp tục nằm tại ln sang tuần lễ thứ 3.  Trần Tường, người bạn nằm st bn o, đ lấy thm rạ về để lm ổ rơm của o dy thm cho được ấm hơn v nhất l để o khỏi bị ẩm xương như o thường than thở.  Lc ny trng o rạc hẵn, chỉ cn da bọc xương. Mỗi lần ra khỏi ln để đi tiu, đi tiểu phải c người du.

 

ến lc ny Cn bộ Qun y sĩ vẫn khng đ động g đến việc cho o đi viện tuyến trn.  Thật ra khi  nghe viện tuyến trn t hi lắm! V từ khoảng 2 thng trở lại đy, biết bao nhiu t được đưa đi viện! Mười người đi chỉ c một, hai trở lại, số kia th chẳng bao giờ thấy trở về!

 

Vi bạn t sống st trở lại trại cho biết, viện tuyến trn l trạm x trn on tại Nng trường ch Trần Ph (cch trại Khe Thắm hơn 2 giờ đi bộ, t Khe Thắm c vi lần ln Nng trường ch Trần Ph nhận lnh nhu yếu phẩm).

 

 

C vi trường hợp, t ốm nặng được chuyển từ on ln một viện no đ xa hơn, dĩ nhin l khng bao giờ thấy cc t ny trở lại. Do đ t no được cn bộ Qun y sĩ cho đi viện tuyến trn th coi như l đi chuyến tu suốt, đi chuyến tu vĩnh biệt, đi trn ci b của The river of no return . 

 

Tm trạng của o rất l phức tạp, nửa mừng nửa lo. Mừng v c đn tm l: khng được (hay bị?) chuyển đi viện tuyến trn th coi như mnh chưa đến nỗi no. Lo v cứ ở lại Khe Thắm th chẳng c thuốc men hay được bồi dưỡng thm g cả.

 

Lc ny o mới thấy thấm tha cu l lnh đm l rch, thật ra, muốn cho st nghĩa phải ni: l tả tơi đm l te tua! Nhờ vo một vi bạn thn đi lao động bn ngoi, kiếm chc được cht đỉnh g cũng nhn v ln lt mang về bồi dưỡng cho o.

 

Tuần trước, t được ln Hợp tc x lnh bột m cho trại. Rt kinh nghiệm của những lần đi lnh trước kia, t đ c thm nhiều sng tạo. Mỗi t phải mang khoảng từ 20 đến 25 cn bột m  bằng một ci bao vải c 2 quai đeo (giống như ci ba l). Trn đường về, mồ hi ra ướt lưng v thấm ướt phần bao vải tựa vo lưng. Khi về kho trại, trt bột m vo cc bồ. Trt ngược bao vải v giũ cho bột m ra hết. Tuy nhin vẫn c một phần bột m dnh vo bao vải (trở thnh ướt v mồ hi), t v tnh được hưởng phần dnh đ. Về cạo bột dnh ra, được một cục bột ướt, ln lt luộc cục bột, t c được một ci bnh đập phụ trội nho nhỏ!

 

Lần sau, khi đi lnh bột m, t tương kế, tựu kế lm cho ci bao ướt đẫm thm, bằng cch rưới thm nước vo bao vải đựng bột trn đường về trại.  Dĩ nhin, số bột dnh nhiều hơn v t sẽ -như v tnh- c một ci bnh đập lớn hơn!

 

i lnh bột m lần đ, ti v một vi bạn thn khc đ bồi dưỡng cho o được một bữa no bụng.

 

o cứ nhắc ti lm sao đề mẹc cho o một cục đường v o thm đường lắm lắm! Ti chạy đi tm ịnh con để nhờ ịnh xoay xở dm. (ịnh con l ci 'hỗn danh của Thiếu t Nguyễn Phc ịnh, Thủy qun lục chiến.  Ci hỗn danh ny đ c trong Sư đon từ trước 75, để phn biệt với ại t Ng Văn ịnh, lớn tuổi v to con hơn). Lc ny ịnh con đang lm Trưởng bếp trại Khe Thắm.  Nhưng ịnh cũng đnh chịu thua, v ngay cả trn khung cũng khng c đường, ịnh ni như vậy! (khung l khu vực dnh ring cho cn bộ/bộ đội). 

 

Thường ra, t rất thm chất bo về ma đng v rất thm chất ngọt về ma h. Cn by giờ đang trong ma đng m o lại rất thm đường.  Lạ qu!  o cứ thường nhắc ti về thm cục đường lắm lắm v ti th cứ thc ịnh con rng lo đề mẹc cục đường!

 

Một buổi tối như thường lệ, sau khi ăn uống xong, tất cả t bắt buộc phải tham gia giờ sinh hoạt v học tập bo.  Cứ 2 ln dồn vo một để cho tiện việc sinh hoạt v kiểm sot.  Ln 4 của ti dồn qua ln 3 của o.  Giờ sinh hoạt ny, thường bắt đầu bằng kiểm điểm (ph v tự ph cng tc từng c nhn v từng đội trong ngy), phổ biến kế hoạch cng tc của ngy hm sau v phần cht l học tập bo (nghe một anh bạn t đọc tin tức của tờ Qun đội Nhn dn).

 

Thường th c một Cn bộ Trực ban, Cn bộ Quản gio hoặc một số cn bộ khc xuống để theo di v cầm chịch (chủ tọa v điều khiển) cho buổi sinh hoạt. m nay c cả Cn bộ Qun y sĩ đến tham gia. 

 

 

Khi tất cả t của 2 ln đ ngồi ngay ngắn trn sạp v trn ổ rơm. Cn bộ Trực ban đi một vng để kiểm tra xem t đ chấp hnh nghim tc chưa. Khi đi ngang chỗ o đang nằm, ng ta hỏi:  Sao anh ny lại nằm l thế no?, mấy t ngồi gần đồng thanh: Dạ thưa cn bộ, anh o bị ốm nặng ngồi khng nổi.  Bất ngờ Cn bộ Qun y sĩ từ đằng xa nho tới:

 

Anh o hử, anh o hử, ốm đau ci g? Cứ vờ vịt quen thi! C ngồi ln khng th bảo?.

 

Vừa dứt lời, ng ta qut mấy t ngồi gần o:

 

Vực anh ta dậy!. 

 

Mấy người ngồi gần đỡ o ngồi dậy để Cn bộ Qun y sĩ bớt cơn thịnh nộ. ng ta nm tia nhn giận dữ vo mặt o rồi ni:

 

Ngy mai ti cho anh đi lao động!.

 

Rồi ng ta hầm hầm bước đi đến gần cuối ln v ngồi xuống sạp, theo di sinh hoạt.

 

Gần 2 tiếng đồng hồ sau, buổi sinh hoạt chấm dứt. Trước khi về ln, ti gh qua chỗ o. o nằm thim thiếp, hơi thở nặng nề v đang rn nho nhỏ. Trần Tường đang căng dm ci mng cho o, miệng lầu bầu: au nặng như ri, sng mai mần răng đi lao động nỗi!.

 

Trn đường trở về ln 4, ti cứ min man suy nghĩ về o. Sng mai o sẽ xử tr ra sao? i tiểu đi tiu cn phải c người đỡ huống g l đi lao động! Nếu khng đi nỗi th sao? Cn bộ Qun y sĩ sẽ p dụng biện php no? Sẽ đ o tới cở no? Chắc lc ny ng ta nổi giận nn ni như vậy, c thể ng ta sẽ đổi vo sng mai? Nhưng ng ny hắc m lắm. Rất sắt mu v khng c cht tnh người. ng ta dm đẩy o đi lao động lắm!

 

Cho đến khi đ ln ổ rơm, v ngay cả khi ổ rơm đ ấm chỗ, ti vẫn cứ min man suy nghĩ v thắc mắc dm o cho đến lc ngủ thiếp đi. 

 

Tin o chết lan nhanh trong trại sng hm sau lc t đang chuẩn bị cho một ngy lao động.  Ti đang đnh răng đằng sau ln nghe vậy, vội chạy sang thăm o.

 

Trần Tường đang lăng xăng thu dọn đồ c nhn của o để ring ra bn cạnh xc o.  Ti thấy trn đầu sạp o nằm, Tường đ để một ci chn đựng một ci rưỡi bnh đập.  Tường cho biết, một ci bnh đập l phần ăn chiều hm qua của o, nhưng o ăn khng nỗi.  Cn nửa ci bnh đập kia l phần ăn gối đầu của Tường. (Mặc d đi meo nhưng trong trại đang c phong tro gối đầu, nghĩa l t đứt ruột cắt một phần bnh đập để dnh, phần gối đầu sẽ được ăn vo ngy hm sau.  V ngy hm sau, cũng cắt gối đầu cho ngy kế tiếp. V cứ như thế.

 

Việc lm ny coi như một tm mua cảm gic v tạo tm l phồn vinh, lm như ta đang c của ăn, của để, hoặc như c lực lượng trừ  bị để phng khi hữu sự vậy m!

 

Tao để phần bnh đập ny để cng n, Tường ni.  V Tường kể thm l đm qua o quậy dữ lắm, cứ trăn trở, lăn qua lộn lại, vừa rn la  nho nhỏ.  Từ sau nửa đm tao ngủ thiếp đi.  Sng thức dậy, lc cuốn mng cho n, tao mới biết n đ chết rồi!, Tường ni, v kể thm l đ đến bo co với ội trưởng để ội trưởng đi bo với Y cng Lương (ở ln 2).

 

Nhn vo chn đồ cng, ti thấy xt xa, tội nghiệp v thương o biết bao nhiu!  Nỗi ray rứt vụt hiện đến trong ti v ti biết mnh vẫn cn mắc nợ o. Ti cn nợ o một cục đường.  My rng đề mẹc cho tao một cục đường.  Tao thm cục đường lắm lắm!, lời o như cn văng vẳng bn tai.

 

Cục đường đề mẹc chưa c th by giờ o đ chết!

 

Nhiều lần, ti đ từng đại diện Tư Lệnh Sư on tham dự cc lễ truy thăng, truy tặng cho cc chiến sĩ cng đơn vị tại Nghĩa trang Qun ội/Bin Ha. Cc nghi thức dĩ nhin l buồn v cảm động nhưng thật uy nghi.  V niềm tự ho của gia đnh, bạn b, thn thuộc vẫn cn đ như điều an ủi.

 

Hnh ảnh được ghi đậm nt v đầy xc động l hnh ảnh chiếc quan ti được phủ l quốc kỳ Việt Nam Cộng Ha.  L cờ vng ba sọc đỏ như cuốn trọn, như m ấp hnh hi tử sĩ để tiễn đưa họ về nơi min viễn.

 

Cn by giờ, o nằm đy, trn ổ rơm ngho hn, te tua xơ xc! Thn t gầy guộc, cứng đơ v chỉ được phủ bởi một ci gọi l ci mền với những v chm, v đụp!

 

o chết v đi. Chết v hận th. Chết v đọa đy.  Chết trong tủi nhục!

 

o ơi! Ngy cuối cng của một đời chiến sĩ được kết thc buồn thảm thế ny sao?!

 

Những cơn gi lạnh rt qua phn nứa của ln t cng lm khng kh thm th lương, thm lạnh lẽo.

 

Ti đứng nghim, cho o theo lối cho tay Qun ội.

 

o ơi! Tao cho my một lần cuối. Cho một người bạn t.  Cho một người bạn cng kha thn thương.  Cho một lần.  Ci cho vĩnh biệt!!! 

 

Ti nghe như c tiếng phần phật của l Cờ Vng ba sọc đỏ đang bay trong gi, l cờ nhẹ nhng lượn xuống, cuốn gọn hnh hi của o rồi bay vt ln cao.

 

o đ được trở về với Tự Do!

 

Ti min man nghĩ về cuộc tự vượt thot của o.  o khng cn bị ảng, Nh Nước, Trại t, Cn bộ, Bộ đội kềm chế nữa.

 

o khng cn phải chịu đựng cơn c mộng của l cờ c ngi sao vng với mu đỏ mu.

 Mu đỏ mu đang muốn nhuộm đỏ đời t.

Mu đỏ mu đang muốn nhuộm đỏ hơn 70 triệu người dn Việt v tội.

Mu đỏ mu đang muốn nhuộm đỏ cả qu hương! 

Trn cao kia, ti thấy o đang bay lượn.

ang thot ra khỏi vng Khe Thắm, đang thot ra khỏi vng Hong Lin Sơn, đang thot ra khỏi vng trời qu hương đọa đy ny.

o đang vượt biển Thi Bnh để bay về vng đất Tự Do bn kia nửa vng tri đất.

o đang tm về với vợ con, với người thn, với gia đnh.

Nơi ấy.

Mọi người đang ngng trng.

Một ngy.

o trở về.

Sum họp!!!

 

                                                                             

Phan Cng Tn

 

 

 

Trang Chnh     Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo