Quá tŕnh cải biến và phát triển các viện đại học của Việt Nam Cộng Ḥa giai đoạn 1954 – 1975

 

 

 

Đúng ngày này 29/6/1957 TT Ngô Đ́nh Diệm kư sắc lệnh 213/GD thành lập Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ.

 

 

4.       MỘT SỐ CƠ SỞ GIÁO DỤC BẬC CAO KHÁC

 

Cũng trong thời gian đầu sau khi Hiệp định Geneva được kư kết, bên cạnh việc cải biến Viện Đại học Đông Dương thành Viện Đại học Quốc gia Việt Nam, thành lập mới Viện Đại học Huế, Chính quyền Việt Nam Cộng ḥa c̣n thành lập một số trường chuyên môn khác mà tiêu biểu có thể kể đến là Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ và trường Quốc gia Nông - Lâm - Mục. Đây là hai trường chuyên môn đào tạo kỹ sư, cán sự canh nông và kỹ nghệ cho miền Nam Việt Nam.

 

-        Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ: (c̣n gọi là trường Kỹ thuật Phú Thọ) được thành lập ngày 29-6-1957 theo sắc lệnh số 213-GD của Tổng thống Việt Nam Cộng ḥa 2. Về tổ chức, Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ được điều hành bởi một Giám đốc và một Giám đốc phụ tá. Mỗi trường (phân khoa) thành viên do một Giám đốc chịu trách nhiệm quản lư. Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ gồm 04 phân khoa:

 

+       Trường Cao đẳng Công chánh: Trường này được thành lập tại Hà Nội năm 1902 3. Đến năm 1957, trường được đặt trực thuộc Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ theo sắc lệnh số 213-GD ngày 29-6-1957.

 

+       Trường Cao đẳng Điện học: được thành lập năm 1957 theo Nghị định số 408/GD ngày 17-9-1957 của Tổng thống Việt Nam Cộng ḥa. Trường do một giám đốc điều hành với sự hỗ trợ của các hội đồng: Hội đồng quản trị và hoàn bị, Hội đồng giáo sư 4.

 

+       Trường Quốc gia Kỹ sư Công nghệ: được thành lập năm 1957 tại Sài G̣n theo Nghị định số 114/GD ngày 22-3-1957 của Tổng thống Việt Nam Cộng ḥa 5. Trường có nhiệm vụ đào tạo kỹ sư các ngành kỹ thuật và công nghệ. Trường do 01 giám đốc (do Bộ trưởng Quốc gia Giáo dục bổ nhiệm) điều hành. Các hội đồng hỗ trợ cho Giám đốc trong việc điều hành trường gồm: Hội đồng quản trị, Hội đồng hoàn bị, Hội đồng giáo sư và Hội đồng kỷ luật 1.

 

+       Trường Việt Nam Hàng hải: được thiết lập theo Nghị định ngày 17-3-1951 có nhiệm vụ đào tạo nhân lực phục vụ ngành hàng hải. Trường được sáp nhập vào Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ năm 1957 2.

 

-        Trường Quốc gia Nông - Lâm - Mục: trường này thuộc quản lư của Bộ Canh Nông, được thành lập năm 1955 theo Nghị định số 112/BCN/NĐ ngày 19-11-1955 của Bộ Canh nông, Chính quyền Quốc gia Việt Nam. Về tổ chức, điều hành trường là một hiệu trưởng (do Bộ Canh nông chỉ định) với sự hỗ trợ của các nhân viên phối thuộc. Trường Quốc gia Nông - Lâm - Mục đào tạo tŕnh độ cao đẳng.

 

Như vậy, từ năm 1954 đến năm 1957, hệ thống giáo dục bậc cao (đại học, cao đẳng) ở miền Nam Việt Nam từng bước được h́nh thành trên cơ sở tái lập và tái cơ cấu phần lớn các trường thuộc Viện Đại học Đông Dương thành Viện Đại học Quốc gia Việt Nam ở Sài G̣n, thiết lập một số cơ sở giáo dục mới (Viện Đại học Huế…). Về hoạt động, hoạt động giáo dục đại học ở miền Nam Việt Nam những năm đầu sau khi Hiệp định Geneva được kư kết chủ yếu là hoạt động của chi nhánh Viện Đại học Hà Nội (Viện Đại học Đông Dương) ở Sài G̣n cộng với các cơ sở giáo dục đại học khác vừa được di chuyển từ miền Bắc vào miền Nam. Việc tổ chức và hoạt động của các cơ sở giáo dục này về cơ bản chưa có sự thay đổi một cách rơ rệt mà vẫn là hoạt động theo mô h́nh và cách thức của các viện đại học Pháp vốn được định h́nh từ đầu thế kỷ XX. Nền giáo dục ở miền Nam Việt Nam (của Chính quyền Việt Nam Cộng Ḥa) thời gian này “chỉ là một sự nối tiếp của những ǵ đă có (từ thời Pháp)” [11, tr. 136].

 

Tuy nhiên, từ những cơ sở ban đầu đó cộng với sự quyết tâm của chính quyền trong việc cố gắng thiết lập một nền giáo dục đại học riêng, chỉ trong ṿng 3 năm từ 1954 đến 1957, hai viện đại học quốc gia lớn nhất miền Nam Việt Nam và một số trường chuyên môn đă lần lượt được thành lập. Tuy có sự khác biệt nhất định về quá tŕnh chuyển đổi, h́nh thành (Viện Đại học Sài G̣n được h́nh thành trên cơ sở tái lập, tái cơ cấu các cơ sở giáo dục đại học của Pháp di chuyển từ Hà Nội vào, Viện Đại học Huế được thiết lập mới) nhưng việc ra đời các viện, trường đại học ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954 - 1957 đă đặt nền móng vững chăi cho sự h́nh thành hệ thống giáo dục bậc cao dưới thời Việt Nam Cộng ḥa.

 

Cũng trong thời gian đầu sau khi Hiệp định Geneva được kư kết, bên cạnh việc cải biến Viện Đại học Đông Dương thành Viện Đại học Quốc gia Việt Nam, thành lập mới Viện Đại học Huế, Chính quyền Việt Nam Cộng Ḥa c̣n thành lập một số trường chuyên môn khác mà tiêu biểu có thể kể đến là Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ và trường Quốc gia Nông - Lâm - Mục. Đây là hai trường chuyên môn đào tạo kỹ sư, cán sự canh nông và kỹ nghệ cho miền Nam Việt Nam.

 

- Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ: (c̣n gọi là trường Kỹ thuật Phú Thọ) được thành lập ngày 29-6-1957 theo sắc lệnh số 213-GD của Tổng thống Việt Nam Cộng ḥa. Về tổ chức, Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ được điều hành bởi một Giám đốc và một Giám đốc phụ tá. Mỗi trường (phân khoa) thành viên do một Giám đốc chịu trách nhiệm quản lư. Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ gồm 04 trường thành viên:

 

+ Trường Cao đẳng Công chánh: Trường này được thành lập tại Hà Nội năm 1902. Đến năm 1957, trường được đặt trực thuộc Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ theo sắc lệnh số 213-GD ngày 29-6-1957.

 

+ Trường Cao đẳng Điện học: được thành lập năm 1957 theo Nghị định số 408/GD ngày 17-9-1957 của Tổng thống Việt Nam Cộng ḥa. Trường do một giám đốc điều hành với sự hỗ trợ của các hội đồng: Hội đồng quản trị và hoàn bị, Hội đồng giáo sư

 

+ Trường Quốc gia Kỹ sư Công nghệ: được thành lập năm 1957 tại Sài G̣n theo Nghị định số 114/GD ngày 22-3-1957 của Tổng thống Việt Nam Cộng ḥa. Trường có nhiệm vụ đào tạo kỹ sư các ngành kỹ thuật và công nghệ.

----------------------------------------------

1.         Thành phần Hội đồng khoa gồm Khoa trưởng (Chủ tịch Hội đồng), Phụ tá Khoa trưởng và các nhân viên giảng huấn từ giáo sư trở lên (thành viên Hội đồng). Trường hợp Hội đồng không đủ 05 người (kể cả Khoa trưởng), các giảng sư và giảng nghiệm viên, tùy theo thâm niên sẽ tham dự Hội đồng để đảm bảo đủ số lượng 05 người nói trên [1, tr. 112].

2.         Tham khảo [2, tài liệu không có số trang].

3.         Lúc đầu trường được gọi là Trường Thư kư và Cán sự Chuyên môn Công chánh (École des Secrétaires et Agents Techniques des Travaux Publics). Năm 1913, trường được cải tổ theo nghị định số 1015 ngày 15-4-1913 của Toàn quyền Đông Dương và đổi tên thành Trường Công chánh (École des Travaux Publics), trụ sở đặt tại Hà Nội. Cùng với việc tái lập Viện Đại học Đông Dương năm 1917, trường Công chánh được nâng lên thành Trường Cao đẳng Công chánh Đông Dương (École Supérieure des Travaux Publics de l’Indochine). Trường hoạt động đến năm 1945 th́ tạm ngừng do chiến tranh. Đến năm 1947, trường được tái lập tại Sài G̣n và đến năm 1950 trường được chuyển giao cho Chính quyền Quốc gia Việt Nam [3, tr. 121 - 123].

4.         Nghị định số 1425/GD/NĐ ngày 26-9-1957 của Bộ trưởng Quốc gia Giáo dục về việc tổ chức Trường Cao đẳng Điện học [2, tài liệu không có số trang].

5.         Trường đóng tại số 02 và số 104 đường Phạm Đăng Hưng, Sài G̣n [2, tài liệu không có số trang].

 

Trường do 01 giám đốc (do Bộ trưởng Quốc gia Giáo dục bổ nhiệm) điều hành. Các hội đồng hỗ trợ cho Giám đốc trong việc điều hành trường gồm: Hội đồng quản trị, Hội đồng hoàn bị, Hội đồng giáo sư và Hội đồng kỷ luật 1.

 

+ Trường Việt Nam Hàng hải: được thiết lập theo Nghị định ngày 17-3-1951 có nhiệm vụ đào tạo nhân lực phục vụ ngành hàng hải. Trường được sáp nhập vào Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ năm 1957 2.

 

- Trường Quốc gia Nông - Lâm - Mục: trường này thuộc quản lư của Bộ Canh Nông, được thành lập năm 1955 theo Nghị định số 112/BCN/NĐ ngày 19-11-1955 của Bộ Canh nông, Chính quyền Quốc gia Việt Nam. Về tổ chức, điều hành trường là một hiệu trưởng (do Bộ Canh nông chỉ định) với sự hỗ trợ của các nhân viên phối thuộc. Trường Quốc gia Nông - Lâm - Mục đào tạo tŕnh độ cao đẳng.

 

Như vậy, từ năm 1954 đến năm 1957, hệ thống giáo dục bậc cao (đại học, cao đẳng) ở miền Nam Việt Nam từng bước được h́nh thành trên cơ sở tái lập và tái cơ cấu phần lớn các trường thuộc Viện Đại học Đông Dương thành Viện Đại học Quốc gia Việt Nam ở Sài G̣n, thiết lập một số cơ sở giáo dục mới (Viện Đại học Huế…). Về hoạt động, hoạt động giáo dục đại học ở miền Nam Việt Nam những năm đầu sau khi Hiệp định Geneva được kư kết chủ yếu là hoạt động của chi nhánh Viện Đại học Hà Nội (Viện Đại học Đông Dương) ở Sài G̣n cộng với các cơ sở giáo dục đại học khác vừa được di chuyển từ miền Bắc vào miền Nam. Việc tổ chức và hoạt động của các cơ sở giáo dục này về cơ bản chưa có sự thay đổi một cách rơ rệt mà vẫn là hoạt động theo mô h́nh và cách thức của các viện đại học Pháp vốn được định h́nh từ đầu thế kỷ XX. Nền giáo dục ở miền Nam Việt Nam (của Chính quyền Sài G̣n) thời gian này “chỉ là một sự nối tiếp của những ǵ đă có (từ thời Pháp)” [11, tr. 136].

 

Tuy nhiên, từ những nền tảng ban đầu đó cộng với sự quyết tâm của chính quyền trong việc cố gắng thiết lập một nền giáo dục đại học riêng, chỉ trong ṿng 3 năm từ 1954 đến 1957, hai viện đại học quốc gia lớn nhất miền Nam Việt Nam và một số trường chuyên môn đă lần lượt được thành lập. Tuy có sự khác biệt nhất định về quá tŕnh chuyển đổi, h́nh thành (Viện Đại học Sài G̣n được h́nh thành trên cơ sở tái lập, tái cơ cấu các cơ sở giáo dục đại học của Pháp di chuyển từ Hà Nội vào, Viện Đại học Huế được thiết lập mới) nhưng việc ra đời các viện, trường đại học ở miền Nam Việt Nam giai đoạn 1954 - 1957 đă đặt nền móng vững chăi cho sự h́nh thành hệ thống giáo dục bậc cao dưới thời Việt Nam Cộng ḥa.

----------------------------------------------------

 

1          Nghị định số 374/GD/NĐ ngày 23-3-1957 của Bộ trưởng Quốc gia Giáo dục về việc tổ chức Trường Quốc gia Kỹ sư Công nghệ.

2          Trường c̣n có tên gọi khác là Trường Hàng hải Thương thuyền (Sắc lệnh 213-GD ngày 29-6-1957 thiết lập Trung tâm Quốc gia Kỹ thuật Phú Thọ) [2, tài liệu không có số trang; 7, tr. 206].

 

 

Phạm Ngọc Bảo Liêm

Khoa Lịch sử, Trường Đại học Khoa học Huế

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính