Việt Nam Nữ Lưu lẫm liệt,

Thiết Thạch Tâm Can Cô Giang (1906–1930),

(“thiết thạch tâm can” chữ đặt cuả cụ PBC)


Nguyễn Minh Thanh

 

 

 

“Tiếng ai rao lụa in là chị Giang,


Ôi, một thân đầy gian nan, để cứu nước dân lâm cảnh khốn cùng. Vậy ta đồng theo kịp bước, báo tin cho chị tường tri. Cùng chồng cho chị tạng mắt. Kẻo đớn đau phút giây lìa tan...


- Chị Giang... - Chị Giang...!!”


(Trên đây là khúc ca trước 1975, rất cảm động, xin lỗi, không nhớ tên tg)

- Thơ cuả Cô Giang:


  Tuyệt Mệnh Thi

 

Thân không giúp ích cho đời!

Thù không trả được cho người t́nh chung!

Dẫu rằng đương độ trẻ trung,

Quyết v́ dân chúng thề ḷng hy sinh.

Con đường tiến bộ mông mênh,

Éo le hoàn cảnh buộc ḿnh biết sao!

Bây giờ hết kiếp thơ đào,

Gian nan bỏ mặc đồng bào từ đây!

Dẫu rằng chút phận thơ ngây,

Sổ đồng chí đă có ngày ghi tên;

Chết đi dạ những buồn phiền,

Nhưng mà hoàn cảnh truân chuyên buộc ḿnh!

Đảng kỳ phấp phới trên thành,

Tủi thân không được chết vinh dưới cờ.

Cực ḷng nhỡ bước sa cơ,

Chết sầu chết thảm có thừa xót xa!

Thế ru! Đời thế ru mà?

Đời mà ai biết? Người mà ai hay?

 

                             Nguyễn Thị Giang

 

 

- Thơ cuả người biên soạn:


          Cô Giang Tuẫn Tiết

 

Cây Đề quán nước chỗ... trùng hoan

Uống bát trà xanh vọng... Thổ Tang

Phát súng tuẫn thân: - tia chớp đỏ

Hương linh liệt phụ: - ánh sao vàng

Tình nhà tha thiết niềm cao cảm

Nợ nước ngậm ngùi nỗi ngổn ngang

Dân, Quốc lầm than... cam vĩnh biệt

Ân cần đồng chí... gắng chu toàn...!!

 

                Nguyễn Minh Thanh khấp tác

 


           Lũ Khốn Kiếp

 

Quần áo tử thi chẳng mặc vào

Khám xong chúng để... thế là sao ??

Tóc tai rũ rượi đàn ruồi đậu

Thân thể hanh hao lũ kiến cào

Khốn kiếp pháp y bầy dã thú

Ác đồ mật thám bọn ung bào

Thương luân bại lý đời nguyền rủa

Hậu bối xem xong bỗng nghẹn ngào...!!


                       Nguyễn Minh Thanh khấp tác


Cô Giang (1906–1930), tên đầy đủ Nguyễn Thị Giang, là một nhà cách mạng. Bà tham gia chống thực dân Pháp và là vợ của Ông Nguyễn Thái Học - Đảng Trưởng Việt Nam Quốc Dân Đảng.


Người tỉnh Bắc Giang, con của Ông Nguyễn Văn Cao  và Bà Nguyễn Thị Lưu, là em ruột Nguyễn Thị Bắc, tức Cô Bắc.


Gia nhập đội ngũ kháng Pháp:


Sau khi học xong lớp nhất, Cô Giang cùng chị ruột là Cô Bắc (Nguyễn Thị Bắc) được nhà ái quốc Nguyễn Khắc Nhu kết nạp vào tổ chức... và rồi gia nhập Việt Nam Quốc Dân đảng cuả Ô.Nguyễn Thái Học.


Vào một buổi chiều từ Phú Thọ về xuôi, sau khi hội họp xong với các đồng chí, hai người đã ghé Đền Hùng. Cô và NTH vào đền thờ Tổ để cùng thề hẹn...
Theo Nhượng Tống, th́ trong buổi ấy, Cô Giang đă xin Nguyễn Thái Học giao cho một khẩu súng lục, và hứa rằng:


“- nếu Học chẳng may chết v́ nước, th́ Giang cũng xin lấy khí giới này mà chết theo chồng!”


Trong Việt Nam Quốc Dân Đảng, Cô Giang giữ chức Tổng thư kư của đảng. Cô cùng chị là Cô Bắc phụ trách việc truyên truyền, làm binh vận và liên lạc giữa các cơ sở đảng ở Bắc Giang, Bắc Ninh, Phú Thọ, Vĩnh Yên, Yên Bái... Và bất cứ ở nơi đâu, hai chị em đều hoàn thành nhiệm vụ một cách xuất sắc.
Khi công cuộc chuẩn bị Tổng Khởi Nghĩa chưa hoàn tất, thì cuối năm 1929 tại Bắc Giang, một cơ sở chế bom bị tai nạn phát nổ. Và đầu năm 1930 giặc Pháp bắt giữ nhiều đảng viên đồng thời khám phá ra rất nhiều cơ sở chế tạo vũ khí.
Trước t́nh h́nh bất lợi, Ô. Nguyễn Thái Học cho triệu tập hội nghị khẩn cấp, quyết định tiến hành khởi nghĩa tại nhiều nơi vào đêm mùng 10, rạng ngày 11 tháng 2 năm 1930.


Chị em Cô Giang nhiệm vụ vận chuyển vũ khí từ Phú Thọ lên Yên Bái bằng xe lửa. Họ giả làm người buôn bán gạo, cám, hoa quả... với những gồng gánh cồng kềnh nhưng phía dưới là mă tấu, lựu đạn và súng ống...


Khởi nghĩa thất bại:


Cuộc khởi nghiã thất bại, Nguyễn Thái Học cùng nhiều đồng chí ṇng cốt của ông, trong đó có Cô Bắc đều bị giặc bắt. Nghe tin chồng bị bắt ngày 20 tháng 2 năm 1930, Cô Giang đă nghĩ đến kế hoạch táo bạo là tấn công nhà tù Hỏa Ḷ (Hà Nội) để giải thoát cho Nguyễn Thái Học và các người khác.


Kế hoạch chưa kịp thực hiện, th́ ngày 16 tháng 6 năm 1930, Cô Giang nghe tin giặc Pháp đă đưa Ô.Nguyễn Thái Học và 12 đồng chí từ Hà Nội lên Yên Bái, để xử chém vào ngày hôm sau là ngày 17 tháng 6.


Tức th́, Cô cải trang, giấu khẩu súng lục trong người rồi đi tàu hỏa lên đó xem xử.  Xong, lặng lẽ trở về pḥng trọ viết hai bức thư tuyệt mệnh trên trang giấy khổ nhỏ, bằng bút ch́ xanh.


Lá thư thứ nhất gửi cho cha mẹ Ô.Nguyễn Thái Học,

Lá thứ hai gửi cho chồng nơi chín suối.

 

Viết xong thư, Cô Giang ra chợ mua khúc vuông vải trắng, thắt ngang đầu để tang chồng. Rồi đáp tàu hỏa về Vĩnh Yên, làng Thổ Tang, quê Nguyễn Thái Học, ngay buổi chiều tối hôm đó.


Tuẫn Tiết:

- Đêm17 tháng 6, Cô Giang về Thổ Tang, nhưng không ghé nhà Nguyễn Thái Học v́ mật thám bao vây. Cô đến nhà D́ ruột của Nguyễn Thái Học. Qua người D́, Cô nhắn với gia đ́nh Nguyễn Thái Học là Cô sẽ tuẫn tiết theo chồng. Và nhờ người D́ trao một đồng hồ quả quít có giây chuyền vàng cho gia đ́nh Nguyễn Thái Học, rồi từ giả mọi người.


Vào sớm, ngày 18 thang 6 năm 1930, trên đường đi Cô ghé quán trà bên gốc Cây Đề nằm ở ngã ba đường. Nơi đấy, Cô và Ô.Nguyền Thái Học từng nghỉ chân, trò chuyện, thuộc xă Đồng Vệ, cách làng Thổ Tang chừng một cây số.
Sau khi uống bát nước trà xanh, từ biệt bà chủ quán, Cô đến đứng dưới gốc Cây Đề, mắt nh́n về hướng làng Thổ Tang và tự kết liễu đời ḿnh qua mang tai bằng khẩu súng lục mà Ô.Nguyễn Thái Học tặng Cô ở đền Hùng...!!


Bấy giờ, Cô mặc áo dài trắng, quần lụa thâm, đầu vấn khăn tang.


Đó là ngày 18 tháng 6 năm 1930. Khi ấy, Cô đă có mang mấy tháng. Tên tri phủ Vĩnh Tường tŕnh tỉnh khám qua, rồi báo về Hà Nội cho mật thám đem pháp y tới khám lại.


Trong lúc khám nghiệm, chúng thu hai lá thơ. Do tên kư “Nguyễn Thái Học phu nhân”, chúng biết là Cô Giang. Nên chúng t́m cách trả thù nơi tử thi.
Sau khi lột quần áo ra khám nghiệm xong, chúng không mặc trả lại. Và c̣n để thi hài bộc lộ dưới ánh nắng, dưới nước mưa, dưới sự bâu hút của ruồi, nhặng, đến hai, ba hôm, rồi mới cho mai táng...! (theo Nhượng Tống Hoàng Phạm Trân)


Chuyện, giống chuyện Ô. Phạm Hồng Thái. Năm 1924, sau khi vớt được thi hài Ông cặp bờ sông Châu Giang bên Tàu, giặc Pháp không cho chôn cất liền, mà để ruồi bâu kiến đậu đến mấy ngày...!! Bị cư dân phản đối và nguyền rủa thậm tệ, chúng mới cho mai táng...!!


 Tới đây, hậu sinh xin kết thúc “ Sử buồn Tiểu truyện “ với  câu đối, kính cẩn dâng vị Nữ Lưu  Lẫm Liệt:


“Quí thể điêu tàn..., anh thư hy sinh trân trọng tình Tổ Quốc...!


Phương danh trường cửu..., nữ lưu tuẫn tiết thiết thạch nghiã phu thê...!”
Viễn xứ đêm dài... Cố quốc mây bay...


                                       

Nguyễn Minh Thanh kính bút
                                        (GA, Mother Day - 2021)

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính