Giấc mơ: Ha giải Ha hợp dn tộc?


Nguyễn Mạnh Trinh

 

 

C nhiều người, cả những nh văn, c nhận xt rằng ở trong nước đ thay đổi rất nhiều v đ l một chủ trương của những người cầm quyền muốn thot ra khỏi những tr trệ cho đất nước. Ngay cả trong văn nghệ học thuật cũng c chủ trương như vậy. V họ dẫn chứng l c những hội nghị L Luận Ph Bnh văn học đ cng nhận một thực tế của văn học Việt Nam v thc đẩy sự thay đổi: một số quan niệm cũ khng cn ph hợp, những g đ cũ v lỗi thời phải cương quyết vượt qua, một số nh ph bnh chỉ quen với những mtp, m hnh cũ v dị ứng với những biểu hiện mới v lạ. ộ bao qut qu hẹp, nhiều ẩn số văn nghệ đứng ngoi tầm với của giới ph bnh. V với nghị quyết người Việt Nam ở nước ngoi l bộ phận khng tch rời v l nguồn lực của cộng đồng dn tộc Việt Nam cũng như việc đối với nh văn Việt Nam, trước hết v quan trọng nhất trong việc mở rộng quan hệ quốc tế l giao lưu với cc nh văn, cc nh văn ha, cc nghệ sĩ người Việt đang sinh sống v hnh nghề ở cc nước trn thế giới. Muốn như vậy, phải rời bỏ ci suy nghĩ tư duy địch bạn của thời cn chiến tranh

 

Thế m từ thng tư năm 1975, một thời điểm gắng qun, m vẫn mi nhớ đến by giờ, chừng như vẫn chưa đổi. mấy chục năm tri qua cuộc chiến, vẫn cn những dư m đau xt!

 

Bao nhiu l hồi ức, bao nhiu l những vết thương đau. Khng phải với ring c nhn một người, m cn với nhiều người v ni rộng ra, cả dn tộc nữa. Những vết chm của hận th tới by giờ vẫn chưa lnh miệng. Những đau xt đến ngy nay vẫn cn tồn tại trong tim.Nhiều người ku gọi xa bỏ chiến tuyến gạt bỏ hận th. Ni th dễ, nhưng hiện trạng by giờ, vẫn cn rất nhiều điều để thấy rằng ci hố su ngăn cch dn tộc của thời nội chiến khng dễ g lấp đầy.

 

Nhất l đối với những người Cộng Sản m cu ni của Cố Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu ngy no vẫn cn chnh xc ừng nghe những g Cộng Sản ni m hy nhn kỹ những g Cộng sản lm.

Ti nhớ c lần đ phỏng vấn nh văn Don Quốc Sỹ với cu hỏi Trong văn chương anh nghĩ c bin giới giữa người cầm bt Việt Nam ở trong nước v hải ngoại? Hoặc giữa người miền Nam v người miền Bắc? V nh văn nổi tiếng của hai mươi năm văn học miền Nam, người đ bị cầm t v biệt giam nhiều năm v can tội lm nh văn đ trả lời Văn chương Việt Nam l văn chương Việt Nam. ơn thuần chỉ c vậy! Những người Việt miền Bắc, người Việt miền Nam, người Việt quốc nội, người Việt hải ngoại phản nh những g xẩy ra qua lăng knh c tnh văn chương từng người. Cả nền văn chương Việt Nam ni chung do đ m c được sắc thi lung linh phong ph. Ti hiểu bin giới trong cu trn l như vậy

 

Với những người m đảng Cộng sản đ muốn tiu diệt m ni như vậy th khng thể kết luận đ l một biểu hiện của hận th

 

Ở trong nước th V Văn Kiệt, một lnh tụ Cộng Sản đ chết, cũng pht biểu Ba mươi năm qua, c những b mẹ ngy thắp hương cho những người con của mnh, người l chiến sĩ giải phng đ hy sinh, người l lnh của chế độ Si Gn đ tử trận. Phải chăng đ đến lc chng ta cần thấu hiểu tm tnh của người mẹ Việt nam, cng thắp nn nhang cầu cho linh hồn của những người con của mẹ được siu thot

 

Tưởng như thế, nhưng khi đọc trong những tc phẩm mới xuất bản gần đy ở trong nước ti mới thấy rằng ngay cả những người cầm bt cũng vẫn cn ảnh hưởng ci tư tưởng địchta kh nặng nề v ci hội chứng thời chiến tranh vẫn cn tồn tại. M tư tưởng ấy lại l sản phẩm cn st lại của một nền văn học cổ v hận th, tn dương chm giết, sản phẩm của tuyn truyền, ni lo. D c đổi mới tư duy, c nhn ngắm lại, nhưng ảnh hưởng vẫn cn trong văn chương.

 

Với những người Cộng Sản Việt Nam, tuyn truyền ở một vị tr xung yếu. Tất cả, trn mọi phương diện đều phục vụ cho một mục tiu: tạo một bnh vẽ tốt đẹp để cưỡng bch bắt mọi người phục vụ theo đường hướng chỉ định sẵn.

 

Nh văn Alekxandr Solzhenitsyn trong diễn văn đọc khi nhận giải Nobel về văn chương đ viết về tnh chất của cc chế độ độc ti ton trị như sau:

 

Ai l người sẽ đặt cu hỏi với chng ta: văn học sẽ lm được g để chống trả lại sự cng hm khốc liệt của cường quyền cng khai? L: chng ta phải nhớ mi rằng bạo lực khng thể đơn độc một mnh v cũng khng c khả năng tồn tại duy nhất, n bắt buộc phải bắt tay với sự dối tr. Giữa bạo lực v dối tr c mối quan hệ su sắc ruột thịt tự nhin: bạo lực được che đậy kn đo bằng dối tr v dối tr cũng nhờ vo bạo lực để tồn tại. Nếu c một kẻ no tự nhận bạo lực l phương php p dụng của mnh th bắt buộc phải chọn dối tr lm chỉ nam hướng dẫn. Khi khởi đầu quyền thế, bạo lực nghiễm nghin cng khai v rất l kiu hnh. Nhưng khi đ bnh trướng, đủ sức mạnh p chế với vị tr độc tn của mnh, n lại cảm thấy bất an với ging bo chung quanh v chỉ thấy sẽ tồn tại được nếu cứ tiếp tục dối tr. V dối tr đ sẵn được ngụy trang bằng nhũng ngn từ ngọt ngo hoa mỹ. Bạo lực khng nhất thiết lun lun bp cổ bẻ họng trực tiếp dn chng m phần đng chỉ đi hỏi từ nhn dn của chng một lời thề từ dối tr, để c mặt trong vai tr ấy một cch tự nguyện.

Bước giản dị của một người dũng cảm để chống lại l khng tham dự vo tr dối tr v khng đi theo những việc lm dối tr. Nếu bắt buộc cứ để n ngự trị v nếu thống trị cả ton cầu cũng chẳng sao, ta khng đứng về pha n! nh văn v nghệ sĩ cn c thể tch cực hơn nữa: chiến thắng sự dối tr. Trong cuộc chiến sinh tử ny, nghệ thuật bao giờ cũng đ v đang chiến thắng. Sự ấy hiển nhin, khng một ai c thể chối ci. Dối tr c thể lừa được rất nhiều thứ trn thế gian ny nhưng chỉ bị một khắc tinh: nghệ thuật

 

Trở lại với hiện tnh Việt Nam tnh trạng tụt hậu hiển nhin r rng. Từ mọi mặt, l sự sa st trn đầy. X hội tha ha, gio dục xuống cấp, con người chạy theo tiền bạc, luật php bất cng, kinh tế tr trệ, th đi khi những nh văn đ nhn lại qu khứ chiến tranh v để tự ho v những kinh nghiệm sống đ c.

Viết về chiến tranh của một thời đ qua đi, những nh văn trong nước vẫn khng qua được ci tm l hận th của một hệ thống tuyn truyền sắt mu đ c sẵn từ một thời gian di. Những điều được tuyn truyền như ngụy ăn gan uống mu như những loi th mất nhn tnh tới giờ vẫn cn được viết với tm tư của thời chiến tranh.

 

Nếu đ đọc những tc phẩm đại loại như của Tạ Duy Anh hoặc Hồ Anh Thi v quả tnh người đọc đ cảm thấy thật xấu hổ khi c những nh văn được tạm gọi l tiu biểu cho văn học trong nước m lại c giọng văn như thế. Như đoạn trch dẫn từ truyện di: i Tm Nhn Vật của Tạ Duy Anh:

 

qun ta o ln, bắt giết, đm, dẫm đạp. Một mụ ngụy ci, ngực để trần, miệng h ra ớ. Niềm căm th kẻ hạnh phc hơn mnh bốc ln ngn ngụt trong ngực mnh. Mnh găm vo ngực mụ cả loạt khiến ngực mụ vỡ toc m mặt mụ vẫn chưa hết hy vọng. Giết người lc ấy sao thấy sướng thế! Một thằng ngụy bị mnh xọc l vo bụng, nghe thụt một ci. Mnh nghiến răng vặn l rồi trở bng sng phang vo giữa mặt hắn. Hắn lộn một vng, gồng mnh giẫy chết như con tm sống bị nm vo chảo mỡ

v một đoạn khc cũng kinh dị khng km:

 

Hai ngy sau bọn địch phản cng. Cả trung đội mnh bị băm nt. Thằng Thiết bị đạn găm đầy mnh, vừa đưa tay ấn ruột vo vừa bp c. Bọn ngụy o ln như lũ quỷ, quyết bắt sống thằng Thiết. Như sau ny anh em trinh st kể lại, chng quay thằng Thiết như quay một con lợn rồi rc thịt uống rượu trả th cho đồng đội. N đ hy sinh như một người anh hng trn chiến trận

 

Thế m, sch của Tạ Duy Anh đ được in ở hải ngoại v c nhiều người cho rằng ng l người c tm tư thng thong nhất v tc phẩm được coi l c vấn đề ở trong nước???

 

V trong Ci người rung chung tận thế của Hồ Anh Thi (hnh như l chủ tịch hội nh văn H Nội) cũng gh gớm tn bạo khng km:

 

Hng lao người bơi xui theo dng suối tương đối cạn, xa hẳn chỗ Hoa đang nấp. Lũ thm bo văng tục chạy men bờ đuổi theo. C những chỗ suối cạn khng bơi được Hng phải chạy. Bốn tn thm bo nhảy chồm chồm trn những tảng đ giữa lng suối rồi quy được Hng vo giữa. Anh quật ng một thằng. N cắm đầu xuống nước khng thấy động đậy g. Nhưng những thằng kia đ xm lại. Chỉ một lt sau, chng đ li xềnh xệch Hng ln bờ. Thn thể anh bầm dập đẫm mu. Chng đấm đ anh ti bụi để lấy cung cho tới khi anh ngất đi. Anh tỉnh lại chng đnh tiếp. Hoa hiểu v sao chng khng dng đến sng. Chng cũng khng muốn gy ra tiếng nổ ở vng rừng ny.

Cuối cng, điều Hoa khng ngờ đ tới. C chỉ nghĩ rằng bọn thm bo sẽ li Hng đi lm t binh để tiếp tục lấy khẩu cung. Nhưng thằng cầm con dao găm của anh đ ci xuống rạch một đường thnh thạo trn bụng Hng. Anh quằn quại ht ln một tiếng rng rợn. Ở trn cao Hoa nghiến chặt răng gần như ngất đi. Hai thằng kia đ chặt chn tay Hng cho thằng mổ bụng moi tim gan ra. Chng nổi lửa nướng tim gan ăn ngay tại chỗ. Hai hột tinh hon th được phn chia cho hai thằng chắc l cấp cao hơn

 

Ti tưởng những danh từ như mụ ngụy ci, lũ thm bo hoặc những chuyện moi tim gan người để ăn nhậu, c lẽ đ mất biệt rồi chứ? Ci văn chương sặc mi căm th ấy vẫn cn tồn tại sao? M cả với những người cầm bt lun lun ku gọi ha giải ho hợp!!!

 

Dương Thu Hương trong Tiểu Thuyết V ề cũng biểu lộ sự căm th đng y như những nh văn Cộng Sản trung kin khc. Kể lại những ci chết của những bộ đội nữ bị lnh thm bo hm hiếp hay thi độ hn nht của những người lnh VNCH khi bị bắt, giọng văn ấy khng thể l của một người đ thấy ci phi l của chiến tranh v ci huyền thoại chống Mỹ cứu nước vẫn cn vương vấn. D rằng b cũng hiểu một điều l miền Bắc đ gy ra chiến tranh theo lệnh của Cộng Sản quốc tế.

 

Chng ti hướng vo gc rừng đ tỏa ra mi thối khủng khiếp m đi. Tới vực C Hồn gặp su ci xc truồng. Xc đn b. V v cửa mnh bị xẻo, nm vung vi khắp đm cỏ xung quanh.

Nhờ những tấm khăn d, nhờ những c chiếc cổ o sơ mi kiểu l sen trn v hai ve nhọn m chng ti nhận ra đy l những người con gi miền bắc. C lẽ họ thuộc một binh trạm hoặc một đơn vị thanh nin xung phong cơ động no đ bị lạc. Cũng c thể họ đi kiếm măng hoặc rau rừng như chng ti rồi vấp bọn thm bo. Chng đ hiếp cc c tn bạo trước khi giết. Những ci xc bầm dập mo m. Da thịt con gi nn n tươi thắm vậy m khi chết cũng thối rữa y như da thịt một lo gi phong lở hay một con cc chết. m di lc nhc trong cc vết thương, trong cc hốc mắt, hốc miệng. Những con di trắng nhờ bo trn. Chng trị trn cc tử thi ngoi lội, trồi ln trụt xuống, vẻ vin mn của loi di bọ.

 

ọc những đoạn văn trn, đu c ai trnh khỏi cảm gic lợm giọng. V, tc giả Tiểu Thuyết V ề c qu tay để tạo thnh những hận th khi ni về những người thua trận. Như vậy, c thể ni chuyện bnh thường ha giải với nhau khng? Thời chiến tranh đ qua, những người ở phe chiến thắng c cn bị khch động của cả một chnh sch gy căm th để dồn ton lực vo cng cuộc chm giết thc đẩy chiến tranh

 

Nh văn m cn viết với giọng như thế th những từ ngữ như ha giải, ha hợp, hay hợp lưu, giao lưu. liệu cn nghĩa khng? Ti đọc những hng chữ ấy v thấy hệ thống tuyn truyền quả đ c tc dụng, khng phải với giới bnh dn m cả trong văn chương.

 

Trong Nỗi Buồn Chiến Tranh, Bảo Ninh cũng m tả một cảnh tượng gh rợn khng km:

 

Kin hờ hững ng ra sau. . Một ci xc. Một ci xc đn b trắng hếu, ngưc ưỡn dựng ln, chn dang ra như hai lưỡi lo, mi tc đổ xa che lấp nửa mặt, nằm gần như chắn ngang trước cửa phng hải quan. Cn trẻ, mắt nhắm hờ. Dưới lưng khng thấy vũng mu

Chợt c tiếng xe đỗ, tiếng ko l rồi tiếng chn huỳnh huỵch. Một g hộ php. ội mũ sắt, c lẽ l lnh cao xạ từ trong phng hải quan đi ra khệ nệ khun trn tay hai kt bia 33. Bước qua ngưỡng cửa mắt nghếch ln, g vấp phải ci xc bị x chi tới, ng sấp. Cả đống bia ging xuống loảng choảng chai vỡ tan, bia ng vng tun lnh lng. m lnh tăng cười ro. Kin nhếch mp.

Sượng sng g sục đồ cổ nhỏm dậy tức tối v hai nắm đấm gườm gườm nhn những kẻ đang cười nhạo mnh. Rồi nhổ toẹt, hầm hầm ci mặt, hắn sấn lại đ tới tấp vo ci vật vừa ngng chn hắn. Vừa đ vừa rống ln:

. mẹ mầy, con đĩ! My ưỡn của nợ ra đy cho chng n ngắm ! My gi mn bố my! Tổ sư my, cười ci cắc củ! ứa no thch ngắm ngha my th kệ bố my! Bố my cứ dọn phắt my đi!

Chửi đoạn, thằng cha Ch Pho tm lấy một chn người chết xềnh xệch ko lết đi.

Thằng ch m d man ko sền sệt ci xc khốn khổ qua mặt sn b tng long sng nước mưa v nắng chi, rồi hự, hắn choi chn vặn lưng lấy đ quăng mạnh, liệng bổng người ta ln.

Xoay lộn mấy vng, ci xc trắng rợn bay chnh chếch rồi thịch xuống cạnh mấy ci thy lnh d chưa ai dọn. Lưng vừa chạm đất, người đn b chết ngồi bật dậy, hai tay đưa vung ln, ci miệng tuồng như h ra chực ku rồi ng vật nghing, đập đầu xuống. Tn sc sinh khệnh khạng bỏ đi tay khuỳnh khuỳnh ra dng người hng

 

i xa hơn nữa, Bảo Ninh, người viết truyện ngắn 305in trong tập Lan man khi kẹt xe đ đổ tội cho cả ton dn miền Nam ci tội vong bản chạy theo đế quốc m bỏ lại người thn một cch lnh đạm v nhn. Truyện ngắn ny kể lại chuyện những người lnh li xe tăng mang số 305 trn đường hnh qun đ gh vo một thị trấn nhỏ vo thng tư năm 1975. V nhờ cung cch hiền ha họ đ lm cho người thiếu phụ ở đ cảm mến. Sau đ cả xa đon chết hết chỉ cn st lại một người trở về thị trấn xưa gh thăm người thiếu phụ ấy. Giy pht gặp lại anh ta mới biết cả gia đnh đ bỏ rơi chị để di tản ra nước ngoi. So snh gia đnh chị v anh bộ đội kia chị thấy cảm mến anh bộ đội ấy hơn

 

Ở thời điểm by giờ, m cn viết với luận điệu như thế, no ta anh hng, địch d man, ăn tim gan người sống. Ci nếp nghĩ, nếp viết ấy đ ăn su vo tm thức người viết v bao nhiu năm sau chiến tranh m vẫn chưa hề thay đổi. Nh văn Phng Nguyễn nhận xt kh xc đng:

C qu nhiều điều lun rắp tm ko nh văn xuống thấp c khi thấp hơn cả mức độ cho php. l khi họ, v một hay nhiều l do, phải nn thở qua sng, phải viết điều khng muốn viết, phải ca tụng những điều khng xứng đng, phải bng bổ điều họ thực sự qu trọng. Họ buộc phải đứng về pha của kẻ mạnh. Nhưng cũng c khi, khng phải l lun lun v tnh, họ chọn đứng cng pha với những thế lực đen tối một cch tự nguyện, gieo rắc mầm độc hại xuyn qua việc xiển dương điều tr ngụy. Chnh l ở đy, nh văn trở thnh khng chỉ l kẻ đồng la.

 

Cu hỏi l by giờ, cc người cầm bt sẽ phải lm g để hố ngăn cch nhau được lấp dần đi? Cả người cầm bt ở trong nước v hải ngoại? Nhưng xem ra cu hỏi chỉ để m hỏi.

 

Khi văn học ở trong nước cn l một cng cụ để phục vụ cho nhu cầu tuyn truyền của chế độ hiện hữu th cn rất lu sự phn ha tạo thnh chiến tuyến của thời chiến tranh.

 

Nguyễn Mạnh Trinh

 

 

 

 

Trang Chnh     Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo