Nề nếp giáo dục của người miền Nam: Dưới thời Việt Nam Cộng Ḥa

 

Nguyễn An Chi

 

 

Trước 1975 ở miền Nam, vợ chồng thường gọi nhau là “ḿnh”.

- Ḿnh ơi, anh đi nha...

- Dạ, ráng giữ sức khỏe nhe ḿnh...

 

Khi giới thiệu vợ với người khác th́ người chồng thường nói:

- Xin giới thiệu với anh, đây là nhà tôi.

 

Ngược lại trong trường hợp khách đến t́m th́ người vợ lại nói:

Thưa anh, nhà tôi đi vắng. Nếu cần việc ǵ th́ anh có thể nhắn lại.

 

Bùi thi sĩ ắt hẳn phải rất cảm động với những từ ngữ này th́ mới có một vần thơ sâu sắc:

“Ḿnh ơi, tôi gọi là nhà

Nhà ơi, tôi gọi ḿnh là nhà tôi”

Đạo vợ chồng nghĩa phu thê thời đó có ư nghĩa vô cùng thiêng liêng. Những chuyện ly thân, ly hôn rất hiếm khi xảy ra. Thậm chí có nhiều trường hợp chỉ mới là người yêu chưa hề được nắm bàn tay nhưng vẫn chờ đợi nhau hàng chục năm với tất cả sự nhớ nhung trung trinh chung thủy.

..........

 

Người lớn đă như vậy nên đối với con cái th́ người miền Nam rất chú trọng vấn đề giáo dục.

 

Thông thường mấy đứa nhỏ gọi Ba - Má, Cha - Mẹ, vùng thôn quê th́ có nhà gọi là Tía - Vú. Có nhiều gia đ́nh lại gọi Papa - Maman theo Tây.

 

Khi người Bắc di cư vào Nam năm 1954 th́ mới nghe những cách xưng hô Thầy - U, Bố - Mẹ, Cậu - Mợ...

 

Nhà của người miền Nam xưa không bao giờ có chuyện phơi quần áo phía trước mặt tiền. Trước nhà là bộ mặt của gia đ́nh, không có chuyện phơi bày những thứ sinh hoạt riêng tư như vậy.

 

Con cái trong nhà của người miền Nam thường được dạy dỗ rất kỹ theo lễ giáo.

 

Đi thưa về tŕnh, trước khi đi đâu th́ phải nói Thưa Ba, con đi tới nhà bạn... Lúc về th́ cũng nói Thưa Ba, con mới về...

 

Có khách đến thăm nhà th́ phải bước ra khoanh tay cúi đầu chào Thưa Bác, Thưa Chú, Thưa Cô, Thưa D́...

 

Khi đă thưa gửi đàng hoàng th́ vào trong lấy ly nước đem ra mời khách, làm ǵ cũng bằng cả hai tay.

 

Trong khi khách nói chuyện với Cha Mẹ th́ tuyệt đối tránh mặt không lai văng, không được phép đùa giỡn hay nói chuyện lớn tiếng.

 

Dọn cơm lên, khi đă bới cơm ra chén th́ không được ăn liền mà phải cầm đôi đũa xá ba xá, một cử chỉ tỏ ḷng cảm tạ ơn trên đă cho ḿnh một bữa ăn.

 

Chờ người lớn ăn trước, tới ḿnh th́ ăn một chút cơm không, nhai rồi th́ mới được gắp thức ăn. Khi muốn ăn ǵ th́ phải gắp cho gọn gàng, không được khua khuấy đôi đũa trong dĩa, trong tô và tuyệt đối không dùng cái muỗng chung múc nước canh mà húp. Lúc đang ăn không được nói chuyện, uống nước hay làm cho chén đũa kêu thành tiếng, nhai thức ăn không được phát ra tiếng ś sụp sột soạt, không ợ hơi v́ như vậy là bất lịch sự...

 

Con gái đến tuổi cập kê khi ngồi th́ phải khép hai chân lại, không được phép nằm ngửa ở bất cứ đâu nếu không phải là trong buồng riêng đă đóng kín cửa. Các cô ấy cũng không được phép tự ư ra nhà trước chào khách nếu không được Cha Mẹ gọi.

 

Tṛ chuyện với bất cứ ai cũng phải dùng lời lẽ chuẩn mực, không được nói những từ ngữ dung tục không thanh tao đứng đắn.

 

Đi mà kéo lê chiếc dép kêu lẹt xẹt: bị đ̣n. Người lớn đang nói chuyện mà chen vào một câu th́ gọi là ăn cơm hớt: bị đ̣n. Buổi trưa ăn cơm xong mà không chịu ngủ cứ đùa giỡn hoặc nói lớn tiếng: bị đ̣n... Con nít ngày xưa rất dễ ăn chổi lông gà với những tội trạng như vậy.

 

Chỉ cái chuyện ăn uống đi đứng nằm ngồi sinh hoạt thôi mà ngày xưa ta đă được ông bà cha mẹ giáo huấn rất kỹ. Qua đó đă h́nh thành nên nhiều thế hệ người miền Nam có tính cách lễ phép gia giáo khiêm cung khoan ḥa như đă thấy...

 

Được thụ hưởng cung cách dạy dỗ của ông bà cha mẹ như vậy mà nếu ngày hôm nay mỗi người cố gắng truyền lại những điều tốt đẹp đó cho thế hệ con cháu th́ đó chính là đă góp một phần quan trọng để giữ ǵn danh tiếng cao quư đáng hănh diện nhất của chúng ta: Việt Nam Cộng Ḥa!

 

 

Nguyễn An Chi

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính