Ông Đại Sứ Ngô Đ́nh Luyện

 

Ngô Đ́nh Châu

 

 

 

 

London ngày 11 tháng 11 năm 1958 - Ông Ngô Đ́nh Luyện đại sứ VN tại Luân Đôn có 10 cô con gái, nay có thêm một cậu con trai.

 

 

 

          Ông Ngô Đ́nh Luyện

 

Ông Ngô Đ́nh Luyện là con út trong gia đ́nh cụ Ngô Đ́nh Khả, ông Luyện đă tốt nghiệp văn bằng kỹ sư tại École Central de Paris, ông là người được hấp thụ nền văn hóa Tây Phương nhiều nhất trong gia đ́nh. Phu nhân ông Luyện cũng thuộc gia đ́nh giàu có, danh giá tại miền Nam Việt Nam.

 

Trong số các anh em cụ Diệm, ông Luyện là người ít được nhắc đến nhất, nhưng ông lại là người chiếm được nhiều t́nh cảm của những người xung quanh nhiều nhất. Ngay cả khi ông làm việc ở ngoại quốc, ông cũng đă được những người làm việc chung với ông yêu mến kính phục. Có lẽ v́ tính t́nh ông Luyện phóng khoáng, cởi mở, giản dị và thậm chí c̣n được coi là người ... ham vui.

 

Ông bà Luyện cùng các con sống ở ngoại ô thành phố Paris từ năm 1954 cho đến khi qua đời. Và qua nhiều nhân chứng làm việc trong chính quyền thời Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm nói lại, th́ trong số anh em cụ Diệm, ông Ngô Đ́nh Luyện là người có công lớn trong việc xây dựng nền móng nền Đệ Nhất Cộng Ḥa lúc ban sơ.

 

Ông Luyện đă có thời gian cùng học chung với cựu hoàng Bảo Đại tại Pháp, nên hai người rất thân với nhau. Khi ông Ngô Đ́nh Diệm được vua Bảo Đại chọn và đề cử về nước giữ chức vụ Thủ Tướng, lúc đó ông Ngô Đ́nh Luyện c̣n ở bên Tây làm Đặc Sứ, nhưng ông thường về Sài G̣n giúp ông anh tiếp xúc với người nầy, giao thiệp với người kia, trao đổi với người nọ, thuyết phục, lôi kéo họ thôi chống đối, về hợp tác với chế độ mới, v́ khi mới về cầm quyền ở Sai G̣n, ông Ngô Đ́nh Diệm bị nhiều người, nhiều phe phái chống đối, coi như tứ bề thọ địch, nên ông Diệm cần có ông Luyện ở bên cạnh để cùng lo t́m cách đối phó với những khó khăn của thời cuộc, đối phó với những cuộc chống đối của tướng Nguyễn Văn Hinh, của B́nh Xuyên, Ḥa Hảo v.v …

 

Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm cũng muốn có một người tài giỏi, tín cẩn làm đại diện cho Việt Nam ở Âu Châu, nên ông Luyện được cử giữ chức vụ Đại sứ Việt Nam tại Anh Quốc. V́ thế trước khi lấy một quyết định ngoại giao quan trọng, đối với bất kỳ một quốc gia nào ở Âu Châu và Bắc Phi, Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm thường tham khảo ư kiến trước với ông Luyện.

 

Sự bất đồng chính kiến giữa ông Nhu và ông Luyện trở nên rơ rệt, qua vụ truất phế Bảo Đại, v́ chính ông Luyện đă đóng vai tṛ giao liên dàn xếp với Bảo Đại qua vụ chống đối của Tướng Hinh và của B́nh Xuyên. C̣n ông Nhu th́ chủ trương phải truất phế Bảo Đại, để thành lập chế độ Cộng Ḥa. Trong thời gian ba tháng qua Pháp để dàn xếp với Bảo Đại vào đầu năm 1955, lúc ông Luyện trở về, th́ quyền Cố Vấn đă hoàn toàn nằm trong tay ông Nhu. Tổng Thống Diệm đă dặn riêng mấy người thân cận như Đại Uư Cao, Thiếu Tá Vinh là “ở nhà có chuyện ǵ xảy ra đừng có kể lại cho ông Luyện nghe". Ư Tổng Thống Diệm không muốn làm phật ḷng ông em út, mà Tổng Thống Diệm thương nhất trong nhà.

 

Việc kẹt nhứt của ông Luyện là ông đă đơn sơ nghĩ là do anh ḿnh mới có vụ truất phế Bảo Đại (*), mà ông Bảo Đại và ông Luyện lại là bạn học chung với nhau ở Paris. Hai ông không những học chung một trường Tây, mà c̣n học chung chữ Nho với nhau ở tại nhà, khi triều đ́nh gởi qua Pháp một "thầy đồ” để dạy chữ Nho, dạy tứ thư, ngũ kinh, v...v… cho ông Bảo Đại. V́ thế hai người cùng "giồi mài kinh sử" ở trường cũng như ở nhà, coi như "ăn cùng mâm, nằm cùng chiếu.

 

Khi ông Luyện có bằng kỹ sư, về nước làm việc cho một công ty Pháp. Ông Bảo Đại cũng đă về nước lên ngồi trên ngai vàng. Hai người đi hai con đường khác nhau. Biết rơ ông bạn học rất thân nay đă làm vua, nhưng ông Luyện không t́m đến vua Bảo Đại để cầu cạnh nọ kia. Một hôm t́nh cờ, vua Bảo Đại gặp ông Luyện ở Quảng Ngăi. Vua mừng lắm, ôm chầm lấy bạn cũ và trách rằng sao đă về nước mà không cho vua hay. Ông Luyện cũng mừng lắm, nhưng chỉ chừng đó, rồi không liên lạc ǵ với vua nữa.

 

Sau khi "Trưng Cầu Dân Ư", ông Luyện có gặp lại cựu hoàng Bảo Đại và tưởng rằng cựu hoàng sẽ trách cứ ḿnh nhiều lắm, nên ông Luyện cũng hơi ngại ngùng, nhưng ông Bảo Đại vẫn tự nhiên như không có chuyện ǵ xảy ra. Khi ông Luyện tỏ ư ân hận v́ việc truất phế, th́ ông Bảo Đại tự cho rằng lỗi ở ông, và thời cuộc phải diễn tiến như thế, nên không trách cứ ǵ ông Diệm cả. Thái độ cao thượng đó của cựu hoàng Bảo Đại đă khiến ông Luyện cảm động lắm, ông thường đem chuyện đó kể lại cho nhiều người thân cận nghe.

 

Đầu năm 1963, khi t́nh h́nh miền Nam có nhiều bất ổn, có tin đồn đảo chánh nói đi nói lại nhiều nơi, ông Luyện về Sài G̣n và cũng có ư lo cho anh ḿnh, nhưng không làm ǵ được. Trở lại Luân Đôn trong một buổi họp nhân viên, ông Luyện hỏi chung chung: "Trong trường hợp hăn hữu mà có một cuộc đảo chánh, th́ ông Thính cũng như các anh em khác trong Sứ Quán sẽ đứng đằng sau Tổng Thống chứ?”. Tiến Sĩ Phan Văn Thính đáp lại: “Thưa Đại Sứ, cũng không hẳn là vậy. Chúng tôi ở đây là "công bộc" chứ không phải là "người" của một ai cả. Bao lâu Tổng Thống c̣n được ḷng dân, th́ chúng tôi đều đứng sau người. Nhưng khi nào Tổng Thống đi ngược lại ư dân th́ chúng tôi không c̣n phải theo Tổng Thống nữa".

 

Các nhân viên Ṭa Đại Sứ ở Anh lúc đó cho rằng việc làm của Tiến Sĩ Phan Văn Thính là liều lĩnh và gan dạ, v́ nói như thế có thể mang họa vào thân. Tuy không đồng ư với T/S Phan Văn Thính, nhưng ông Ngô Đ́nh Luyện cũng không tỏ ra thái độ bất b́nh hay là sẽ t́m cách trừng phạt. Thật đúng, ông Luyện là người có tŕnh độ, rất hiểu biết, không hay thù vặt.

 

Nhân dịp ông Ngô Đ́nh Luyện từ Pháp qua Mỹ, anh Nguyễn Linh Tuyên có đón ông đến dự lễ cầu hồn cho Cố Tổng Thống, và hướng dẫn Ông đi thăm mấy nơi ở Orangge County (California), anh Tuyên có nói tôi sang gặp ông Luyện nữa, và tôi đă sang thăm ông.

 

Trong dịp này tôi được ông kể vài câu chuyện về thời Đệ Nhất Cộng Ḥa. Tôi có hỏi tin tức về Bà Nhu bây giờ ra sao, th́ ông cho hay Bà Nhu đang sống trong căn Apartment tận lầu 11, ở Paris - Pháp Quốc, và bà vẫn khỏe mạnh.

 

Ông Ngô Đ́nh Luyện kể: “Có lần tôi ở Pháp về, tôi gặp lại mấy người bạn Pháp và Trung Hoa, họ rủ tôi vô Chợ Lớn ăn cơm, rồi họ mời tôi sang Hong Kong du lịch. Tôi nhận lời và cùng đi với họ. Song lúc tôi trở lại Saigon, về tới Tân Sơn Nhứt, th́ có ông Phó Tổng Giám Đốc Quan Thuế và thêm một nhân viên nữa ra đón tôi ở phi cảng. Ông Quan Thuế có vẻ băn khoăn, lo lắng và nói với tôi:

 

- Thưa Cụ Đại Sứ, xin cụ hiểu cho sự khó khăn của chúng tôi. Nhưng đây là lệnh của Tổng Thống, xin Cụ cho chúng tôi được coi hành lư của Cụ.

 

Tôi rất ngạc nhiên v́ xưa nay tôi đi đâu, kể cả ra ngoại quốc, chưa ai khám xét hành lư của tôi, v́ ḿnh đi bằng Thông Hành Ngoại Giao cao cấp, thế mà ḿnh về nước lại bị khám xét bởi lệnh của Tổng Thống. Nhưng tôi b́nh tĩnh trả lời:

 

- Tôi đi chơi chứ không phải đi công vụ đâu, chả cần có lệnh của Tổng Thống, các ông cứ làm đúng phận sự của các ông đi.

 

Sau khi khám xét thấy chẳng có ǵ, ông Quan Thuế cứ xin lỗi tôi hoài và có vẻ lo lắng. Tôi cảm ơn ông và lên xe ra về.

 

Về tới Dinh Gia Long, tôi vô thẳng pḥng Tổng Thống với vẻ mặt bực bội. Gặp tôi, Tổng Thống cười nói:

 

- Sao chú? Chắc khó chịu lắm phải không? Tụi nó cứ nói ra nói vào và báo cáo với tôi rằng chú đi Hong Kong gặp tụi Tàu, chuyển bạc về Việt Nam (ngày đó Việt Cộng có nhiều tiền Việt Nam để ở Hong Kong lắm, mà không mang vô Việt Nam được), nên tôi phải cho khám để tụi nó khỏi xuyên tạc và sau này chúng nó không c̣n báo cáo bậy nữa. Hơn nữa cũng để Quan Thuế biết là họ không phải nể nang một người nào, để cho họ dễ làm việc của ḿnh...”

 

Kể xong, Ông Ngô Đ́nh Luyện có vẻ thích thú và cười ra tiếng. Ông nói nhiều chuyện về thời Đệ Nhất Cộng Ḥa và về cố Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm, và những chuyện vui, buồn trong gia đ́nh. Ông cũng cho biết gia đ́nh ông đông con và sinh hoạt cũng khó khăn lắm, ông kể chuyện từ lúc ông ở Pháp qua Mỹ và trên chuyến bay đến California, cái thắt lưng của ông bị đứt, mà lưng quần của ông th́ rộng quá, v́ quần áo cũ may lúc c̣n mập, và nay th́ ốm đi nhiều. Biết ông cần có cái thắt lưng, nên một người trên cùng chuyến bay đă lấy thắt lưng của họ đưa ông dùng tạm. Rất tiếc, ông đă không nhớ tên người tặng ông cái thắt lưng đó.

 

Thành ra những lời đồn đăi và dư luận xấu nói về gia đ́nh Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm, thật đúng là xuyên tạc quá đáng. Xem như vậy đều thấy rằng những người trong gia đ́nh Tổng Thống Ngô Đ́nh Diệm, ai cũng có tinh thần tự trọng và trong sạch.

 

Được biết ông Ngô Đ́nh Luyện đă từ trần tại Pháp ngày 23 tháng 4 năm 1988, hưởng thọ 75 tuổi.

 

 

Ngô Đ́nh Châu

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính