Bố tôi, ông Bắc kỳ dữ nhất và hiền nhất

 

Lan Nguyên

 

 

Bố tôi nổi bật là một ông Bắc kỳ từ nghĩ suy, ăn mặc, cử chỉ, giọng nói; tụi tôi hay nói đùa là “Bắc kỳ tận răng” v́ đến ngày mất, bố vẫn thường ngậm cây tăm xỉa răng mỗi khi đi đâu, như để chứng tỏ vừa ăn xong, đừng ai tưởng ông thiếu ăn mà mời mọc.

 

Hôm nay ngày của cha, tôi kể chuyện ông.

 

Bố tôi bỏ nhà (quê cụ ở Ninh B́nh) vào Nam năm 1939, ông mới 12 hay 13 tuổi. Học chỉ tới lớp 5 và có một thời gian học chữ nho. Lang bạt, ông làm đủ nghề mưu sinh và sau này, biết làm tất cả mọi thứ vật dụng trong nhà, làm đẹp, xài bền như thợ chính hiệu.

 

Người ta nói, “một nghề cho chín c̣n hơn chín nghề” c̣n bố tôi th́ “một nghề cho chín, chín luôn chín nghề”. Nghề chính của ông là thợ may v́ ông bà nội tôi may rất khéo nhưng vô Nam, nhiều năm ông phải làm “thợ đụng”, đụng ǵ làm nấy, kiếm cái no bụng đă, ông nói.

 

Tôi nhớ bố từng làm thợ mộc, cạo mủ cao su, giết mổ ḅ, làm đầu bếp, bán phở... cuối cùng mới làm đúng nghề thợ may. Trong giới thợ may Sài G̣n hồi đó, ông Vũ Khánh, bố tôi, là top 3 những thợ cắt đồ đầm đẹp nhất, bên cạnh hai cái tên là bác Thúc và Vũ Măo. Bố tự cất nhà cho mấy mẹ con ở một vùng ngoại ô-G̣ Vấp. Bố tự tay nấu phở và cái món mà tôi thích thú nhất mà khách cũng rất thích ở quán của bố là: Chín mỡ gầu.

 

 Nhờ mở quán, bố nấu ăn rất điệu nghệ. Cưới má tôi, một cô học sinh Nam Bộ (gặp nhau khi gia cảnh má tôi bị khó, má tôi đi học may ở tiệm có ông thợ chính là ông Bắc Kỳ tên Vũ Khánh), không hề biết nấu ăn, bố tôi thường đóng cửa nấu tất cả những món Bắc cầu kỳ nhất, xong mở cửa mời xóm giềng vào ăn và khoe, vợ tôi nấu hết đó, bả học món Bắc nhanh lắm.

 

 Những món: xáo măng, giả cầy, gị gà, thịt đông là món ruột của bố, đám con mê lắm nhưng cũng mê hai món mà bố chê tan nát mà mẹ tôi lại hay nấu là canh chè (bí đỏ hầm dừa) và canh cháo (canh khoai mỡ).

 

Ông có đầy đủ những “đặc tính” của người Bắc, theo tôi: hay khoe và hay móc họng. Có lần tôi lỡ lời nói người bắc hay khoe th́ bố tôi cười: khoe đúng th́ đâu có sao, bố toàn khoe đúng, nhất là khoe con th́ th́...đă sao nào?

 

 Nhiều lần, bố ngồi trước cửa, nói to, sư mày, liệu hồn, mày mà xuống hạng nh́ là tao đuổi đi khỏi nhà nhé. Bà hàng xóm xí một hơi dài, cha Bắc kỳ này làm phách quá, con tui ở lại lớp lia chia tui có dám nói ǵ nó đâu mà chả hăm hễ con chả xuống hạng nh́ là đuổi khỏi nhà. Ít học nhưng bố tôi “truyền lệnh” với đám con, tất cả phải lo học, bố nuôi đến hết đại học luôn. Chỉ đứa nào không học nổi th́ mới theo nghề bố.

 

Cuối cùng cũng chỉ có tôi, cô em gái Kim Anh là theo được việc học đến cùng.

 

Tôi là con đầu của ba má, khi má tôi sinh tôi, ông chỉ thích con trai nên ông “xử” với tôi như con trai từ bé. Tóc tai, quần áo, giao du cũng đều kiểu con trai. Hai điều ông dạy tôi nhớ nhất (v́ ông phạt nặng lắm và thường nhắc lại):

 

(1) Chơi với bạn, với đứa nhỏ hơn không được ăn hiếp, với đứa lớn hơn không được sợ và với đứa ngang hàng, nó đánh th́ phải đánh lại, về khóc là bố đánh thêm.

 

(2) Không tham của người, mày đem cho người ta cái ǵ, bố kệ, nhưng lấy của ai, dù một cây kim cũng phải nghĩ kỹ, bởi mang ơn, mắc nợ là khổ nha con. Cứ vậy, có hôm tôi đi đánh nhau về đầu bù tóc rối, ông chỉ hỏi, thằng đó nó có nhỏ hơn con không, tôi nói, nó lớn hơn, ông nói, được. Có hôm nh́n tôi đen nhẻm, cháy nắng, ông nh́n tôi, tao đặt cho mày tên Kim Hạnh chứ có đặt tên là Hắc Ín đâu mà đen cháy thế? Biết vậy tao đặt mày tên Bạch Tuyết cho mày chết cha mày.

 

Thời gian này tôi khá “lêu lổng” sau giờ học v́ bố mẹ tôi giận nhau, mẹ tôi đem đám em về G̣ Vấp, chỉ ḿnh tôi ở với bố để đi học tiểu học. Tôi học chăm, có khi bị sốt vẫn không muốn nghỉ học. Ông lấy dây vải cột tôi vô chân giường, cột lỏng thôi, tỏ ư là cấm trốn đi học. Tôi lén tháo dây, đi học về, ông đánh một trận thật dữ, đến mức máu chảy theo lằn roi mây mà tôi cứ làm thinh chịu. Mệt quá th́ thiu thỉu ngủ luôn. Bà hàng xóm qua kêu dậy, ba mày nói mày ĺ quá, ông nhờ tao bưng cho mày chén cơm, ổng đi làm.

 

Thế mà thời gian tôi ở với bố, đ̣n roi khủng khiếp vậy mà có mấy lần ông khóc trước mặt tôi. Một lần, khi tôi đi học sớm và biết bố hết tiền ăn sáng. Tôi ra nói với d́ Năm bán xôi, d́ gói thêm cho con nhiều xôi thêm chút. D́ Năm hỏi, mày đem cho ai, tôi nói dạ con ăn thôi. Tôi mang về viết mấy chữ để trên bàn, bố, con ăn rồi, d́ Năm gửi cho bố. Ngu quá, giấu đầu hở đuôi, tự dưng sao bà Năm cho xôi, bố tôi ra hỏi, biết liền.

 

 Trưa tôi về, bố hỏi, sao con nói dối, nhịn ăn dành phần cho bố? Tôi căi, con ăn rồi mà bố. Bố tôi ôm tôi khóc lặng. Lần nữa là khi cuối lớp Nhứt, tôi hạng nhất trường, được Tổng thống Ngô Đ́nh Diệm thưởng cho món quà to bự là cuốn “Từ điển tiếng Việt” và c̣n cho đi trại hè Vũng Tàu một tuần. Qua ngày thứ ba ở trại, cuối giờ trưa, cô giáo kêu, có ba em đến thăm. Tôi vừa chạy ra, bố ôm chặt lấy tôi, rớt nước mắt, nói giọng hơi run, bố nhớ con quá. 

 

 Lần cuối tôi thấy bố khóc là khi tôi có kết quả thi tuyển vào Đệ Thất trường Gia Long. Bố tôi đi ḍ kết quả, ông kể, bố xem từ số 800 trở lên. Coi hết các bảng, chỉ c̣n tờ cuối cùng, bố hết hi vọng, buồn quá v́ không hề thấy tên con. Định bỏ về th́ run quá, bố thấy tên con hàng 25. Trời ơi, bố muốn hét lên, chạy về kiếm con. 

 

Tối đó bố chở tôi vô G̣ Vấp, báo tin vui cho mẹ. Bố tôi hỏi, thôi giờ bố với mẹ phải thưởng con. Con muốn thưởng ǵ nói đi. Tôi nói. Con muốn bố với mẹ về ở chung cho con ở với các em, tụi con đi học. Bố tôi sững người, ngồi im. Hôm sau “anh chị” dọn về ở chung tới hết đời luôn.

 

Là thợ cắt giỏi, ông rất tự tin tư vấn cho khách ở tiệm may đo tại nhà. Có lần một bà đầm to như Michelin nói: “ông phải may cho đẹp, mặc vô thiệt đẹp, tôi mới lấy”. Ông trả lời, xin lỗi, áo th́ tôi may đẹp nhưng bà mặc lại c̣n tùy ở bà chứ. Một bà khách khác đ̣i hỏi ǵ đó và nói năng sao đó, tôi thấy ông nhịp mạnh cây thước trên mặt bàn ném lại xấp vải: “tôi không may cho bà, bà cút”. Tôi không dám hỏi chuyện ǵ, ông chỉ nói, xúc phạm người Việt là không được.

 

Tất cả vật dụng trong nhà, về sau, nhà riêng của con cái khi lập gia đ́nh, ông đều thích tự đóng cho. Cái giường tôi ra ở tập thể lần đầu tiên ông cũng đóng. Sau này lập gia đ́nh tôi mang về nhà và t́nh cờ lại thành cái giường ông nằm dưỡng bệnh khi chúng tôi rước ông về nghỉ vào dịp Tết, chung quanh xóm đốt pháo dữ quá. Ghế, bàn học chúng tôi cũng một tay ông.

 

Ngày ông mất, tôi đang trong khóa học ở Ư 3 tháng. Khi tôi về, anh Kiến Phước kể lại đám ma thế nào, anh viết điếu văn và đọc mà không cầm được nước mắt ra sao... Sau đó, anh nhận xét. Bố thương em nhất nhà, anh tưởng anh kể chuyện đám tang em sẽ khóc rưng rức, ai ngờ em làm thinh. Anh đâu biết, tôi đă khóc hết nước mắt mấy hôm ở Ư.

 

Giờ anh cũng đi gặp bố rồi mà tôi cũng chưa giải thích v́ sao tôi không khóc hôm nghe anh kể chuyện đám tang.

 

Bố vẫn luôn ở cạnh tôi, chưa bao giờ rời xa tôi, trong cách cư xử, ăn ở, làm việc, trong từng cách đối nhân xử thế.

Bố là ông Bắc Kỳ dữ tợn nóng nảy nhất, cũng là người hiền nhất, thương người nhất trong những người Bắc mà tôi biết.

 

 

Lan Nguyên

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính