Chinh chiến điêu linh

 

Kiều Mỹ Duyên

 

 

Chi khu Ba-Tơ cách Quảng Ngăi phía Bắc 51 km và cách Tam Quan phía Nam 77 km. Xuống nữa là Bồng Sơn,Tăng Bạt Hổ, đầm Trà Ổ và Phù Mỹ. Là trên quốc lộ 1 phía Đông. Hướng Tây, theo quốc lộ 24 lên Kontum rồi quẹo phải sang quốc lộ 14 sẽ đến Dakto. Toàn những địa danh của chiến trận.

 

Đầu Hè 72, Sư đoàn 711 với 3 Trung đoàn 9, 31, 38 của Mặt Trận Giải Phóng Miền Nam sau “thi công Quế Sơn” đánh thốc xuống Ba-Tơ. Chạm Sư đoàn 2 Bộ Binh VNCH và dội ngược. Quân Khu V “Nam-Ngăi-B́nh-Phú” quyết định chi viện Sư đoàn 3 Sao Vàng thành lập từ 1965 với 3 trung đoàn: Đoàn 2 An Lăo phiên hiệu Quyết Tâm, Đoàn 12 Tây Sơn phiên hiệu Quyết Chiến, Đoàn 21 Hoài Ân phiên hiệu Hà Bắc, tăng cường Đoàn 22 Quyết Thắng mà v́ do thiệt hại sẽ thay thế bằng Trung đoàn 141 của Sư 312 là Đại đoàn cũ của Lê Trọng Tấn.

 

Chính trong những ngày này Kiều Mỹ Duyên đến chi khu Ba-Tơ và ghi lại h́nh ảnh vợ con lính, đâu lưng cùng chồng và cha trong nguy khốn, với hương khuynh diệp hăng hắc pha trộn mùi máu ươn từ tử thi nhờn nhợn. (Trần Vũ)

 

Rời phi trường Đà Nẵng, tôi về nhà của Luật sư Đào Ngọc Thụy, bạn học cũ ở Luật Khoa. Phu quân của Thụy cũng đang phục vụ tại Quân Đoàn I. Sáng hôm sau, tôi vào Bộ Tư Lệnh Quân Đoàn I thật sớm để chuẩn bị cho chuyến đi thăm những trận đánh đă và đang xảy ra ở Quảng Ngăi. Vài ngày trước khi quyết định ra miền Trung, những tin tức về t́nh h́nh chiến sự ở ṭa soạn cho thấy những trận đánh chung quanh tỉnh Quảng Ngăi đang tới hồi khốc liệt. V́ vậy, Quảng Ngăi là nơi đầu tiên ở miền Trung mà tôi có mặt khi vừa đến. Và cũng mới đêm hôm qua, Chi Khu Ba Tơ đă trở thành một địa danh nổi tiếng, bởi một trận đánh anh dũng của những người chiến sĩ Địa Phương Quân tỉnh Quảng Ngăi.

 

Tôi ngồi yên lặng, vừa lắng nghe vừa ghi nhanh những điều mà Đại Tá Ngô Văn Lợi, Tỉnh Trưởng kiêm Tiểu Khu Trưởng Tiểu Khu Quảng Ngăi nói với tôi về sự tàn bạo của Việt Cộng đối với người dân vô tội. Trên bản đồ hành quân trải rộng, Đại Tá Lợi chỉ cho tôi những làng mạc đă bị đốt phá:

– Đây là Sơn Tịnh, Minh Lang, Ba Tơ… Những làng xóm này đă thành đống tro tàn, một số dân bị bắt đi, một số dân bị giết chết.

 

Chi Khu Ba Tơ nằm gần biên giới Lào, là một nút chặn, ngăn cản sự xâm nhập của Việt Cộng từ phía Lào qua Quảng Ngăi. Những ngày trước đó, Việt Cộng đă đưa Sư Đoàn 711 tấn công và chiếm quận Quế Sơn. Quế Sơn mất, áp lực của Cộng quân ngày càng nặng nề chung quanh quận Ba Tơ và dọc theo Quốc Lộ 1 của vùng này.

 

Người ta lo ngại cho số phận của Quảng Ngăi. Chỉ trong ṿng một tháng trời, hai ông quận trưởng của Mộ Đức đă hy sinh. Những quận xa xôi ở miền rừng núi đă có dấu hiệu của sự đánh phá. Tuy nhiên, chưa có một làng, một quận nào của Quảng Ngăi phải di tản chiến thuật, kể cả Sa Huỳnh ở về phía Nam của thành phố Quảng Ngăi, giáp với phần đất của B́nh Định vẫn c̣n giữ được yên. Trước Tết tôi đă ghé qua Quảng Ngăi, và khi đi đường bộ đến Sa Huỳnh, bắt đầu đoạn đường từ Đức Phổ, tôi phải mặc áo giáp, đội nón sắt, v́ sợ bắn sẻ. Ngồi trong thiết giáp, ló đầu qua pháo tháp để quan sát t́nh h́nh hai bên đường. Thế mà bây giờ cũng trên đoạn đường này, sự di chuyển bằng đường bộ tương đối an ninh. Đó là một niềm hănh diện của những đơn vị có trách nhiệm bảo vệ cho đồng bào ở Quảng Ngăi.

 

Trong sự yên tĩnh của hôm nay, h́nh như những người chiến sĩ đang chờ đợi một cái ǵ sẽ xảy ra cho tỉnh lỵ của ḿnh. Chỉ có ngư ông mới nh́n thấy những luồng sóng ngầm dưới ḷng biển cả. Chỉ có những người lính chiến đầy kinh nghiệm mới có cái trực giác bén nhạy trước những toan tính của địch. Và sự chờ đợi đă đến. Những chiến sĩ Địa Phương Quân của Chi Khu Ba Tơ với sự yểm trợ của Biệt Động Quân Biên Pḥng đă kiêu hùng chiến đấu với Trung Đoàn 22 thuộc Sư Đoàn 3 Sao Vàng của Cộng quân ṛng ră suốt 4 ngày đêm liên tục mà không được tiếp tế, không tải thương được và cuối cùng đă đẩy lui địch quân, để cho tiền đồn nhỏ bé này vẫn ngạo nghễ trấn giữ giữa một vùng rừng núi.

 

Lát nữa đây tôi sẽ có mặt tại Ba Tơ. Trung Tướng Lâm Quang Thi, Tư Lệnh Phó Quân Đoàn I/Quân Khu I sắp đáp trực thăng xuống băi đáp ở sau lưng Toà Án Quảng Ngăi, Đại Tá Lợi đợi ở đây để cùng bay với Tướng Thi đến Chi Khu Ba Tơ gắn huy chương và thăng cấp tại mặt trận cho các chiến sĩ Địa Phương Quân và Biệt Động Quân của Tiểu Đoàn 69 Biệt Động Quân Biên Pḥng đă có công trong trận chiến vừa qua.

 

Trung Tướng Lâm Quang Thi vừa rời chức vụ Chỉ Huy Trưởng trường Vơ Bị Đà Lạt về Quân Đoàn I, đặc trách mặt trận 3 tỉnh Quảng Nam, Quảng Ngăi và Quảng Tín. Đơn vị chủ lực của vùng này là Sư Đoàn 2 và Sư Đoàn 3 Bộ Binh. Sư Đoàn 3 có nhiệm vụ bảo vệ Quảng Nam và Đà Nẵng. Sư Đoàn 2 bảo vệ Quảng Ngăi, nhưng có một trung đoàn bị rút đi tăng cường cho mặt trận phía Bắc Quảng Trị. Sau khi quận Quế Sơn lọt vào tay Việt Cộng, Chuẩn Tướng Phan Ḥa Hiệp gọi cho Tướng Thi xin từ chức Tư Lệnh Sư Đoàn 2 Bộ Binh. Tướng Thi gọi cho Tướng Ngô Quang Trưởng, Tư Lệnh Quân Đoàn I/Quân Khu I đang có mặt tại Bộ Tư Lệnh Tiền Phương ở Huế. Ông nói:

– Tôi gọi cho Tướng Trưởng lúc 2 giờ sáng. T́nh h́nh lúc đó quá căng, không ai ngủ được. Tướng Trưởng hỏi tôi muốn chọn ai thay thế cho Tướng Phan Hoà Hiệp. Tôi đề nghị Đại Tá Trần Văn Nhựt. Tướng Trưởng hỏi tại sao chọn Đại Tá Nhựt? Tôi chưa hề biết Đại Tá Nhựt, nhưng mấy tháng trước nghe kể Đại Tá Nhựt, lúc đó là Tỉnh Trưởng B́nh Long, đang nghỉ phép ở Sài G̣n, được tin tỉnh của ḿnh bị đánh, ông bỏ phép trở về ngay, và sau đó đă anh dũng tử thủ An Lộc. Như vậy đúng là một vị chỉ huy có tinh thần trách nhiệm.

 

Dáng người cao lớn, nét mặt trầm tĩnh, ông có dáng dấp của một viên vơ tướng. Ông nói với tôi, ông yêu mến binh chủng Nhảy Dù và trường Vơ Bị Quốc Gia Đà Lạt, nơi mà ông hănh diện v́ đă đào tạo nên các khoá 22B, 23, 24 và 25, là những khoá xuất sắc với tiêu chuẩn cho một sinh viên sĩ quan tốt nghiệp là ngoài căn bản quân sự, phải có tŕnh độ Cử Nhân Khoa Học, một bằng Dù và một đai đen Thái Cực Đạo.

 

Ông nói tiếp về trận Quế Sơn:

– Sau khi Đại Tá Nhựt ra chỉ huy Sư Đoàn 2 Bộ Binh, tôi tŕnh với Tướng Trưởng rút trung đoàn đang tăng phái ở Quảng Trị về, xin B52 và pháo binh yểm trợ, đă lấy lại quận Quế Sơn. Trong trận Quế Sơn, bên ta tổn thất khá nặng, hơn một trăm người tử trận.

 

Đây là lần thứ hai tôi gặp Tướng Thi. Lần thứ nhất mới cách mấy tháng trước tại Canberra, thủ đô của Úc, lúc đó tôi đang du học tại đây. Tướng Thi cùng với Đề Đốc Chung Tấn Cang ở trong phái đoàn của Việt Nam Cộng Hoà đến dự hội nghị quốc tế về vấn đề bài trừ ma túy. Ngày cuối của hội nghị, Toà Đại Sứ Việt Nam Cộng Hoà mở tiệc khoản đăi. Toà Đại Sứ không có nữ nhân viên, nên nhờ các nữ sinh viên Việt Nam du học mặc áo dài tiếp tân giùm. Và hôm đó, Tướng Thi với tư cách đại diện phái đoàn, đứng bắt tay cả ngàn quan khách.

 

Chiếc trực thăng, ngoài phi công, chỉ có Tướng Thi, Đại Tá Lợi, một xạ thủ và tôi. Mới buổi sáng mà trời đă nóng. Tôi mặc quân phục, nếu không có mái tóc dài, th́ trông cũng giống một người lính chiến. Tôi từ Úc mới về nước chừng hơn một tháng. Sau một thời gian sống quen với cái lạnh dưới không độ Ở Úc, nên khí hậu của miền Trung trong mùa Hè, đối với tôi thật nóng như lửa.

 

Trực thăng bay với tốc độ nhanh. Có khi bay dọc theo Quốc Lộ 1 về hướng Nam. Nh́n những ruộng vườn xanh tươi, những hàng cau, hàng tre thấp thoáng, nếu không có tiếng súng và âm thanh xé gió của những chiếc phản lực cơ trên trời, th́ nơi đây quả thật là một quê hương thanh b́nh. Ruộng vườn không bát ngát, trù phú như miền Nam, nhưng chính trong cuộc sống nghèo khó đó, có một cái ǵ gắn bó. Phải chăng là t́nh người, ngọt ngào như những thẻ đường phổi của Quảng Ngăi, như những lon mạch nha của phố nhỏ Tam Kỳ.

 

Chỉ trong một thoáng, những ruộng vườn mất hút đằng sau. Tôi nh́n xuống bên dưới, núi rừng trùng trùng, điệp điệp như một tấm thảm màu xanh. Cái nh́n sẽ thoải mái biết bao nhiêu trước cảnh đẹp thiên nhiên của quê hương, nhưng làm sao thoát cho khỏi được thực tế của chiến tranh, cái cảm giác của sự bất trắc: một loạt đạn pḥng không, một trái hỏa tiễn SA7, từ dưới ‘tấm thảm xanh’ đó phóng lên…

 

Không biết có phải Tướng Thi đọc được những ư nghĩ của tôi chăng, bỗng nghe ông nói:

– Tại Quảng Ngăi có cụ Đạt xem Tử Vi hay lắm. Tháng trước ông nói tôi coi chừng rớt máy bay, và tháng đó tôi rớt máy bay thật. Không phải v́ bị bắn, mà v́ lư do kỹ thuật.

 

Tôi nghĩ thầm, những người mà ngày ngày phải cận kề với sự hiểm nguy, nếu tin tưởng được vào số mệnh, chắc tâm hồn sẽ thanh thản hơn. Đến gần Ba Tơ, máy bay bay sát ngọn cây để dễ quan sát. Đại Tá Lợi nói với tôi:

– Cô nh́n xem bên dưới, Việt Cộng đốt rụi hết cả nhà cửa của dân trong trận đánh vừa rồi.

 

Tôi hỏi Đại Tá Lợi:

– Tại sao Việt Cộng lại đốt nhà của dân?

– Mục đích là muốn người dân trở về sống trong vùng kiểm soát của chúng. Nhưng đồng bào bây giờ đă chán Việt Cộng lắm rồi, một số bỏ ra tỉnh sinh sống, một số gắng xây dựng lại.

 

Máy bay đáp xuống băi cỏ trong hàng rào của Chi Khu Ba Tơ. Đứng trên băi đáp trực thăng nh́n ra bốn hướng, chỉ thấy toàn là đồi núi chập chùng. Giữa vùng đất trống, một khoảng rộng chưa bằng nửa cái sân banh, với những lều trại dă chiến, với những công sự pḥng thủ, mà mới đêm qua, những người trấn đóng ở đây đă phải đem máu của ḿnh để giữ vững mảnh đất nhỏ bé trên ngọn đồi này, dưới sự tấn công như vũ băo của quân thù.

 

Tướng Thi đến rất bất ngờ, nên không có một sĩ quan nào của chi khu chào đón ông. Cũng bất ngờ và đáng nói đến như lần ông bay thị sát mặt trận Thanh Quít ở Quảng Nam, lúc đó một đơn vị của Trung Đoàn 56 thuộc Sư Đoàn 3 Bộ Binh đang chạm địch. Có 4 thương binh đang cần máy bay để tải thương cấp cứu, Tướng Thi đă ra lệnh cho phi công đáp trực thăng của ḿnh xuống giữa những lằn đạn bốc 4 thương binh đó về Tổng Y Viện Duy Tân. Chỉ một thái độ quan tâm như vậy của cấp chỉ huy, cũng khích lệ được tinh thần chiến đấu của binh sĩ biết bao nhiêu.

 

Tôi theo chân Tướng Thi đi một ṿng quan sát chung quanh hàng rào pḥng thủ của Chi Khu. Ngay trước mắt tôi, xác Cộng quân nằm la liệt, trên những mô đất, bên những gốc cây, hoặc c̣n vắt ngang trên hàng rào kẽm gai. Rất nhiều xác không c̣n nguyên vẹn, thịt xương rơi văi khắp nơi. Máu đọng thành vũng. Dưới ánh mặt trời buổi sáng, màu máu vẫn c̣n đỏ thắm. Mùi máu tươi trộn lẫn với mùi thơm thoang thoảng của những hàng cây khuynh diệp mọc hoang dă trên đồi, gây cho tôi một cảm giác khó tả… Những hàng cây khuynh diệp, thân cây thẳng tắp, những cành lá đong đưa trong gió trông thật b́nh thản, nhưng đă là chứng nhân trong những giây phút hào hùng của những người đă chiến đấu tại đây đêm qua.

 

Dân số của quận Ba Tơ khoảng 16 ngàn người. Trấn giữ Chi Khu Ba Tơ là hai đại đội Địa Phương Quân, quân số mỗi đại đội khoảng 80 người. Tuy nhiên khi lâm trận, quân số ứng chiến sẽ nhiều hơn quân số thực sự. Quân số yểm trợ không có trong bảng cấp số chính là vợ con của một số quân nhân đang trú đóng ở đây.

 

Trong lúc Chi Khu Ba Tơ bị tấn công bốn mặt, th́ đại đội hậu cứ của Tiểu Đoàn 69 Biệt Động Quân Biên Pḥng, là đơn vị đang yểm trợ cho chi khu này, cũng bị tấn công từ hướng Đông Nam sang Tây Bắc bởi một đại đội đặc công của Việt Cộng tràn vào sau làn mưa pháo, vẫn theo chiến thuật cổ điển ‘tiền pháo hậu xung’.

 

Để nhổ đi cái chốt Ba Tơ, cắt đứt yết hầu của Quảng Ngăi, địch đă điều động một trung đoàn bộ binh, một đại đội đặc công và một đơn vị pháo nặng. Một lực lượng gấp mấy lần tấn công một chi khu nhỏ bé liên tục 4 ngày đêm. Những chiến sĩ Địa Phương Quân và Biệt Động Quân Biên Pḥng đă chiến đấu dũng mănh để bảo vệ pḥng tuyến. Suốt 4 ngày đêm trực thăng không tiếp tế được, không tải thương được. Những họng súng của địch đặt ngang lưng chừng núi, máy bay vừa đến là bị bắn rớt ngay. Những phi công liều lĩnh nhất cũng không thể nào đáp xuống.

 

Trận Ba Tơ được xem là chiến thắng lớn nhất của tỉnh Quảng Ngăi trong những ngày mặt trận Trị Thiên bùng nổ. Sau khi đi quan sát t́nh h́nh chung quanh chi khu, tôi trở vào tṛ chuyện với một số anh em Địa Phương Quân. Thiếu Úy Nguyễn Đức Phú kể lại:

– Chúng tôi biết trước và đoán chừng khoảng trong ṿng 5 hôm nữa là Việt Cộng sẽ đánh chi khu này. Nhưng đến đêm thứ hai, lúc 4 giờ 30 sáng, địch pháo như mưa vào chi khu. Pháo từng loạt, từng loạt, mỗi loạt chừng 30, 40 quả. Bên ḿnh có hai cây 105 ly của anh em Biệt Động Quân bắn trả đũa lại không ngừng để yểm trợ cho chúng tôi.

 

Nh́n những dăy nhà tranh của dân phía bên ngoài ṿng rào kẽm gai, tôi hỏi:

– Việt Cộng pháo có trúng nhà dân nhiều không?

 

– Nhiều. Dân chết trong trận này cũng nhiều. Hầm trú ẩn của đồng bào rất chắc chắn, sâu dưới 2 mét. Nhưng khi Việt Cộng tràn vào, chúng đốt nhà, ngăn không cho dân chạy, đồng bào bị chết cháy dưới hầm. Sau khi giải toả được chi khu, chúng tôi t́m được nhiều xác đàn bà, trẻ con chết cháy trong hầm.

 

Việt Cộng đốt hơn 200 căn nhà của dân và bắt đi khoảng 120 người gồm đàn bà, trẻ con. Những người dân c̣n sống sót trốn thoát được kể cho chúng tôi nghe rằng, Việt Cộng bắt đồng bào làm bia đỡ đạn cho chúng. Bởi vậy trong trận này, dân chết và bị thương nhiều hơn lính.

 

Trung Tướng Thi và Đại Tá Lợi gắn lon và huy chương cho một số chiến sĩ Địa Phương Quân và Biệt Động Quân Biên Pḥng có công trong nhiệm vụ đẩy lui địch một cách anh dũng. Thượng Sĩ Định, EO của Chi Khu Ba Tơ được thăng cấp tại mặt trận và được khen thưởng nhiệt liệt. Buổi lễ không kèn không trống, không có diễn văn dài ḍng, nhưng vô cùng xúc động. Sự xúc động tự trong thâm tâm của những người đang đứng đây, giữa một băi chiến trường c̣n nồng khói súng, xác địch c̣n ngổn ngang và mùi máu tươi vẫn c̣n trộn lẫn với hương thơm của những hàng cây khuynh diệp. Đâu đây như phảng phất vong hồn của những người vừa hy sinh, trở về chứng kiến giây phút vinh quang của đồng đội, và của cả chính ḿnh.

 

Tôi trở vào sau doanh trại tṛ chuyện với những người đàn bà và trẻ em đă cùng chồng, cùng cha ḿnh chung lưng chiến đấu với quân thù trong những ngày qua. Khuôn mặt c̣n lấm lem những dấu đất cát và khói súng cùng sự mệt mỏi, nhưng đầy nét tự hào.

 

Tôi hỏi một chị đang có bầu:

– Mỗi khi địch tấn công đồn, chị làm ǵ?

 

Chị trả lời thản nhiên:

– Em đứng bên anh mà bắn theo sự chỉ huy của anh. Thường ngày anh dạy cho em bắn.

 

Tôi hỏi một em bé khoảng 8 tuổi:

– Đêm qua khi cha và mẹ em đánh nhau với Việt Cộng, em làm ǵ? Có sợ không?

 

Em bé cười hồn nhiên:

– Sợ chứ cô. Đạn pháo điếc cả tai, nhưng con vẫn mang đạn ra cho ba con.

– Em mang đạn ra bằng cách nào?

 

Em bé vừa kể vừa làm bộ để diễn tả lại:

– Con ḅ sát đất, dùng hai tay và đầu đẩy thùng đạn về phía trước. Đẩy từ trong hầm ra tới giao thông hào.

 

Tôi nghĩ người chinh phụ ngày xưa là h́nh ảnh của một người đàn bà thụ động, chịu đựng và chấp nhận sự mất mát, xa cách. Người chinh phụ ngày xưa chỉ khép kín cuộc sống sau khung cửa để hướng về chồng ḿnh đang chinh chiến nơi xa:

 

Ḷng thiếp tựa bóng trăng theo dơi

Dạ chàng xa ngoài cơi thiên san

 

C̣n người vợ lính ngày nay phải nói là:

 

Dù nơi quan ải, thiếp chàng có nhau.

 

Tôi nh́n những người đàn bà đang đứng trước mặt tôi. Họ bỏ lại sau lưng những tiện nghi, những vui thú của một cuộc sống thành thị, để đến một nơi giữa rừng núi heo hút như Chi Khu Ba Tơ này, là chỉ để chia sẻ với chồng ḿnh đang từng phút, từng giây đối diện với quân thù.

 

Tôi nh́n những đứa bé gầy guộc bởi những bao gạo sấy qua ngày. Tôi nh́n những bàn tay nhỏ xíu đă tải những thùng đạn nặng trĩu đêm qua, những bàn tay thay v́ ch́a ra nhận bánh kẹo, đồ chơi một cách hồn nhiên vô tư, hoặc đang nắm chặt cán bút, cắm cúi với bài học trên ghế nhà trường như những đứa bé cùng tuổi khác trong giờ phút này, th́ các em lại đang đứng đây, tại một nơi không phải dành cho tuổi thơ.

 

 

Kiều Mỹ Duyên

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính