Hồi ức ngày 30/4/1975

 

Hoài Tử

 


Sài g̣n 29-4-1975.


Đêm đang dần ch́m sâu vào tăm tối, dưới bầu không khí nặng nề, ngạt thở của Sài g̣n trước giờ hấp hối. Trong khu Bàn cờ, một khu xóm lao động thường ngày rất ồn ào, măi cho đến 11 giờ đêm mới chịu yên nhưng hôm nay dường như ai cũng đi ngủ sớm. Trong một ngôi nhà nhỏ, một gia đ́nh lẳng lặng, t́m giấc ngủ trong bóng tối phủ đầy. Một giấc ngủ dù quá sớm đối với thường nhật, nhưng dường như họ nằm để gh́ kéo thời gian, gh́ kéo những hiện tại đang dần đi vào tăm tối. Chỉ có tiếng rỉ rả của chiếc Radio như cuộn băng hư, thỉnh thoảng cứ nhai đi nhai lại lời của Phó tổng thống, đương nhiệm chức vị Tổng thốngTrần Văn Hương, rồi Dương Văn Minh tuyên bố, ra lệnh cho Quân đội buông súng đầu hàng.

 

Trên chiếc đi văng, tôi, một tên học tṛ nằm miên man nghĩ ngợi. Mấy ngày qua, bao nhiêu đứa bạn đă ra đi. Có đứa rủ bỏ nước, nhưng tôi từ chối v́ tôi cần ở bên cạnh gia đ́nh tôi, cần phải nếm ngọt bùi với đất nước đang chết của tôi, cần phải góp một bàn tay, dù chưa biết làm sao, để t́m lại một Quê hương tự do, thanh b́nh. Lúc ấy, tôi chỉ mơ hồ hiểu biết về Cộng sản qua sách vở, qua chuyện kể quá khứ của ông bà, cha mẹ nhưng thực sự tôi chưa bao giờ nếm mùi chung đụng với người Cộng sản, với Việt cộng bao giờ.


Chỉ có lần duy nhất là Tết Mậu Thân, 1968, lúc c̣n ở Tỉnh, nhưng tôi chỉ loáng thoáng thấy họ chạy nhốn nháo qua hẻm nhà tôi, chưa kịp làm ǵ th́ đă bị đánh bật khỏi Thành phố. Tết đó tôi đă mất đi mấy thằng bạn v́ Việt cộng gơ cữa mà không mở. Dần dà kư ức đó cũng lu mờ, cũng như sự lu mờ của những h́nh ảnh các cô gái bán Bar, người bê bết đầy máu v́ Đặc công Việt cộng đặt chất nổ, nằm c̣ng queo trên những chiếc xe lôi, chở ngang qua nhà tôi để đến Bệnh viện. Và cũng trong tôi, thời gian cũng đă làm lu mờ đi những h́nh ảnh của những chiếc xe đ̣ liên Tỉnh lộ, chở về những người đầy thương tích và xác chết v́ bị Việt cộng bắn hay bị ḿn Việt cộng. Bao nhiêu kư ức bỗng hiện về, bao nhiêu quá khứ bỗng trưng bày trong tâm sự.


Nhưng rồi tôi lại nghĩ, biết đâu những sự giết dân vô tội của họ chỉ xảy ra trong thời chiến, c̣n khi họ chiếm được miền Nam th́ chắc không c̣n. V́ thế tôi tự trấn an ḿnh, Việt cộng cũng là người th́ có lẽ họ không độc hại đến nỗi tận cùng nhân loại. Có lẽ họ sẽ cho tôi, một thằng học tṛ, một cơ hội nào đó để góp bàn tay xây dựng đất nước. Và biết đâu chính tôi hay một đứa bạn nào của tôi sẽ vào trong quĩ đạo của họ và cải tiến họ để đưa nước Việt đến an b́nh, tự do. Những “biết đâu” của một tên học tṛ, rất trẻ con của tôi, sau này đă làm tôi nực cười cho sự ngô nghê của ḿnh, mỗi khi nghĩ đến.


Anh tôi đứng lên tắt chiếc Radio và bước ra pḥng ngoài mở TV, có lẽ anh đă không chịu nổi bầu không khí căng thẳng buồn nản, nên làm chút cử động để thoát ra những suy tư như tôi. Đài truyền h́nh Sài g̣n liên tục tŕnh chiếu lại những chương tŕnh Tân nhạc. Dường như là họ lắp cuộn băng vào và mặc nó chạy nên hết chương tŕnh này th́ chương tŕnh nhạc khác tiếp nối. Chẳng lẽ giờ này c̣n ai ngồi ở đài mà ung dung làm việc. Anh tôi chỉnh âm thanh cho nho nhỏ sợ phiền hàng xóm và bảo tôi hăy xem, để sẽ không bao giờ c̣n xem được nữa.


Tôi bước ra ngồi vào ghế xem, không nói tiếng nào. Những bài hát t́nh tự, nhạc Tiền chiến mà tôi đă từng thích nghe nhưng bây giờ sao chúng nó trơ trẽn, vô vị vô cùng. Những nữ Ca sĩ tha thướt, nam Ca sĩ dáng dấp suy tư đều như đă biến thành một thế giới ảo mộng, thế giới mà tôi chỉ thấy bằng h́nh ảnh như chính cái TV, để khi sờ đến th́ nó là một mặt kính dầy bụi bậm. V́ thế tôi lần trở lại đi văng nằm và anh tôi cũng bỏ vào giường để mặc TV nghêu ngao, nho nhỏ hát.


Không nhớ nằm được bao lâu, có lẽ đă khuya lắm rồi. Tôi nghe tiếng hỏa tiễn 122 ly nổ tan trong Thành phố, thoạt xa, thoạt gần. Việt cộng bắn hỏa tiễn này vào Sài g̣n đă nhiều lần nên nghe qua tiếng nổ là tôi đoán Việt cộng lại pháo kích. Tôi tự hỏi với chút hy vọng.


- Chẳng lẽ dù lệnh đầu hàng nhưng Quân đội không chịu buông súng?


- Chẳng lẽ lời đồn Trung tướng Ngô Quang Trưởng rút về miền Tây tử thủ là đúng nên Việt cộng vẫn nă bừa đạn 122 ly vào dân chúng Sài g̣n như một đe dọa hay trả đũa cho sự tức giận của họ v́ Quân đội không ngoan ngoăn?


- Chẳng lẽ Mỹ chơi lại ván cờ Triều tiên 1945?


Tôi nằm ́ không phản ứng như lúc xưa mỗi lần pháo kích là t́m nơi núp. Anh tôi lên tiếng. Có ai xuống gầm th́ xuống nhé, giờ có bị pháo trúng th́ cũng thế thôi. “Th́ cũng thế thôi”, bốn chữ vỏn vẹn mà thê thảm nhưng lại quá chính xác để diễn đạt tâm trạng của chúng tôi. Mọi người trong gia đ́nh tôi vẫn nằm im đợi chờ trái pháo. Nhưng rồi những trái pháo cũng im bặt và chẳng trái nào t́m tới thăm chúng tôi. Để sáng ra, nghe lối xóm nói là nó đă rơi góc đường gần trường Gia long, góc đường Nguyễn Huệ, Hàm nghi và nhiều nơi khác. Đêm rồi cũng tàn, tờ mờ sáng tôi bước ra đường nghe ngóng.


Đường Lê Văn Duyệt trở thành hớt hải, rối bung và áo năo, ê chề. Tôi thất vọng v́ Tướng Ngô Quang Trưởng không cố thủ miền Tây như lời đồn mà bằng chứng trước mặt là những chiếc áo trận của Chiến sĩ Biệt động, Bộ binh, Thủy quân Lục chiến, Nhảy dù vất rải rác trên đường. Họ bỏ về từ Ḥa hưng, cứ điểm Biệt động quân hay Quân trường Quang Trung ở Bà Điểm. Những pḥng tuyến cuối cùng đă không c̣n th́ sự thật đă quá rơ ràng, tự do đă mất. Thế là từ đây báo chí hết c̣n gióng mỏ chửi chính phủ, hết c̣n tranh nhau dèm siểm nhau cho đă ng̣i bút, hay cho phe phái qua chiếc ghế dân cử, hết c̣n những bích chương tranh cử dán đầy phố.


Tôi thấy vài người Thương binh cuối cùng của cuộc chiến, chỉ c̣n manh quần ngắn, ở trần, máu c̣n rướm đẫm những lớp băng đang lê chân đổ về, có người phải nhờ xích lô chở, có kẻ tựa vai bạn mà đi. Có lẽ họ ở Bệnh viện V́ dân, nhưng phải chạy về nhà v́ họ biết Việt cộng cũng không tha họ, dù thương tích tả tơi. Tôi nghe nghèn nghẹn trong ḷng. Nghe một nỗi niềm chua chát và cay đặc khó tả, dù rằng tôi chưa lần cầm súng. Mới mấy hôm qua, họ là những Chiến sĩ hiên ngang, chạy vùn vụt về cuối đường Lê Văn Duyệt, về Bà Điểm, pḥng thủ Sài G̣n, hôm nay họ bước về không c̣n vững, không áo quần và đă có bao đồng đội của họ đă ngă xuống ở cuối con đường kia?


Ôi! Sự mất Quê hương sao mà chua chát. Có mấy ai nếm mùi vị mất Quê hương, nên mấy ai hiểu. Càng không thể hiểu khi mà trong đầu đă bị tiêm nhiễm ư niệm đây là cuộc chiến tương tàn mà không chịu hiểu kẻ chủ động là Việt cộng. Sau này tôi mới biết chỉ đa số dân miền Nam vĩ tuyến 17 mới bị tiêm nhiễm ư tưởng này để yếm thế, thụ động, c̣n phía Bắc th́ vẫn cho rằng chống Mỹ ngụy cứu nước mà họ có đếm được bao nhiêu người Mỹ trước 1964-1965 đâu. Nhưng họ đă chống, đă cài người vào miền Nam phá hoại từ những năm 1954.


Ôi! Mất nước là do tự ḿnh đánh mất, tự ḿnh bị lung lạc bởi họ, tự ḿnh nuôi ong tay áo, chứa loài cơng rắn. Tôi quay trở vào hẻm để t́m đến Tuyên, thằng bạn cùng ở khu Bàn cờ, t́m đến Cà phê và thuốc lá hay t́m đến một khoảng trời nhỏ nhoi tự do c̣n vướng vất trong tâm hồn chúng tôi. Bố và mẹ hắn là dân Di cư 1954 nên họ có vẻ nghĩ ngợi trầm tư rất nhiều, chẳng hay cả lời tôi chào. Chúng tôi không ra quán mà ngồi lại nhâm nhi trà và thuốc lá v́ cái quán không mở cửa. Hai đứa ngồi tư lự, nói chuyện thời sự một cách nhát gừng. Chuyện trai gái cũng mất mùi thú vị mà chỉ loanh quanh ai c̣n, ai đi.


Khoảng 9-10 giờ th́ tôi từ giă ra về, không cù cưa cả ngày như mọi khi với nó nữa, mà về để ở cạnh gia đ́nh lỡ khi cần. Nó cũng chẳng hứng thú để chuyện tṛ nên để tôi đi. Qua mấy con hẻm trở về nhà, tôi bỗng thấy rất nhiều người nhốn nháo đổ dồn ra đường lớn. Tôi cũng ṭ ṃ đi theo. Đường Lê Văn Duyệt đă đầy người hai bên vệ đường. Từ cuối con đường, đoàn xe tăng đang rần rộ tiến đến. Những chiếc T 54 mà tôi chỉ thấy qua h́nh ảnh, báo chí, giờ đang lần lượt hiện ra trước mặt, bên trên treo lá cờ nửa xanh. nửa đỏ và sao vàng ở chính giữa. Sau này tôi mới thấy buồn cười cho cái sự bịp bợm của lá cờ Mặt trận giải phóng miền Nam mà đoàn quân là “quân chính quy” từ Bắc, thế mà vẫn mang lá cờ bịp bợm vô nghĩa.


Theo sau mỗi xe tăng là từng nhóm Bộ binh trong Quân phục chễnh mảng lượm thượm, đầu nón cối, chân dép râu đang ngơ ngác đưa mắt nh́n Thành phố tráng lệ, nh́n dân chúng vội vàng nhưng quần áo tươm tất, nh́n phố xá huy hoàng và khang trang trước mặt họ. Họ bước đi mà đôi mắt họ không ngờ cái Thành phố mà họ đang giải phóng lại quá lộng lẫy, hơn hẳn những ǵ họ có, họ tự hào. Những đôi mắt mà tôi không thể nào quên, những ngơ ngác mà tôi không thể nào không nhận diện trong đôi tia chớp ngơ ngáo nằm trên đôi g̣ má hốc hác thiếu ăn, da mặt tai tái của họ. Có một số dân chúng vẫy tay khi họ đi qua. Những cái vẫy tay này đă được phóng đại qua tờ báo “Sài G̣n Giải phóng” sau này.


Nhưng lúc đó tôi chỉ thấy trên mặt những người dân đang c̣n bỡ ngỡ trước cuộc đổi thay, đang rụt rè, cố vươn tay như để đuổi sua những hy vọng sau cùng, hay như để cười thầm trong bụng “Ừ! Loại người bê bết, lính chẳng ra lính, cướp chẳng ra cướp như thế đó mà chúng đă thắng và sẽ cai trị ḿnh”. Tăng và Bộ binh tiếp nối nhau đi thẳng xuống đường Hồng thập Tự rồi rẽ trái hướng về Dinh độc lập. Họ đi như một cuộc diễn quân, hay như một cuộc dạo phố có trật tự v́ họ biết là Sài g̣n đă bỏ ngỏ. V́ những ánh mắt của những kẻ ngơ ngáo chiến thắng đó đă khích động sự ṭ ṃ của tôi. Tôi muốn hiểu trong đầu của những con người này đă và đang nghĩ ǵ. Cảm giác họ thế nào khi thấy cái Sài g̣n “bị kềm kẹp dưới Mỹ Ngụy” đang bày trước mặt họ.


Tôi trở vào nhà kéo chiếc xe đạp Mini và cho gia đ́nh hay là tôi đi tí sẽ về. Trên đường đến Dinh độc lập, T 54 đậu san sát nối nhau và Bộ đội ngùn ngùn vây bọc lấy hàng rào Dinh mà c̣n bao nhiêu chiếc Tăng và Bộ binh vẫn ḅ về trên đường Lê văn Duyệt. Tôi tự hỏi Việt cộng có lắm Tăng thế kia? Rồi cảm thấy tội và thảm thương cho những người Chiến sĩ đă bảo vệ tự do, b́nh an cho dân Nam, ngày đêm phải đương đầu với lắm súng đạn, lắm Tăng của Việt cộng, của quân Bắc cứ luôn t́m cách lấn tràn xuống miền Nam, để bây giờ đành vùi thây hay cúi mặt làm người thua cuộc, không giữ được phần đất nhỏ nhoi khỏi tay giặc. Trong lịch sử Việt những ǵ chà đạp giống ṇi, biến thái nếp sống, đánh đổ chén cơm Dân tộc, được coi là giặc. Cho nên Việt cộng có là người Việt nhưng đă chà đạp truyền thống, tín ngưỡng, nhiễu nhương cuộc sống b́nh an, giành, cướp chén cơm của dân chúng th́ đồng nghĩa là giặc!


Khi đến cổng Dinh độc lập th́ đôi cánh cổng đă bị găy c̣ng queo, nằm bẹp dưới đường và bao nhiêu Bộ đội cầm súng đứng ngồi quanh hàng rào nơi ấy. Dù trong ḷng tôi cũng hơi run sợ những tay súng kia có thể nổ vào tôi nếu họ cho tôi là Điệp viên Mỹ ngụy muốn lẻn vào. Nhưng tôi lại nghĩ, bộ mặt thư sinh và tuổi tôi có lẽ họ không kết án thế. Tôi mon men theo đám đông đến gần cổng để nghe một Bộ đội rất trẻ đang huyên thuyên với mấy người dân. Hắn nói “Xe xích chúng tôi vượt cổng vào. Đầu hàng th́ cứ bảo mẹ thế đi, chứ nại nói nà bàn giao Chính phủ. C̣n có ǵ để bàn giao chứ”. Câu nói “C̣n có ǵ để bàn giao” đă in vào tâm năo của tôi mà tôi không thể nào quên. Nó mỉa mai như một kẻ chất phát nói một câu rất thật nhưng cũng mang ư nghĩa thâm thúy của một kẻ cướp, dù là nhà của tôi nhưng bây giờ tôi không c̣n là chủ bất cứ món ǵ nữa, mà đă thuộc về hắn, đơn giản thế thôi.


Hắn nói đến Chủ nghĩa bách chiến, bách thắng, nói đến sự tất thắng là lẽ đương nhiên, không sớm th́ muộn. Hắn nói huyên thuyên nhiều lắm nhưng hơi hướm của hắn thật đặc sệt những ǵ mà Đảng của hắn đă nhồi vào đầu óc hắn. Hắn không có chút mảy may hiểu biết tí ǵ cuộc sống dân miền Nam, cuộc sống lúc nào cũng bị bọn họ đe dọa từ sau Hiệp định Geneve. V́ thế hắn nói như một con vẹt được huấn luyện kỹ càng. Buồn cười là hắn hay dùng chữ lô gích mà lô gích chỉ có một chiều. Tôi đến đây là t́m một lời nào đó rất thật từ ḷng những con người kia khi đặt chân vào phố Sài g̣n, chứ không đến để nghe một con vẹt biết nói nên tôi lẩn đi nơi khác. Những Bộ đội khác th́ có vẻ trầm tư ít nói nên tôi không t́m được một câu trả lời về những ánh mắt đó mà măi đến tháng sau tôi mới t́m được câu trả lời bằng hành động của họ bằng một câu mỉa mai của dân chúng “Vào, Vơ, Vét, Về” cũng là chứng thực một định nghĩa rất khôi hài cho hai chữ “Giải Phóng” của họ.


Và sau này tôi cũng hiểu người dân dưới gông cùm Việt cộng Đảng trị không thể nào thật thà bộc lộ cái ư nghĩ của ḿnh, dù nó là sự thật nhưng trái với giáo điều Việt cộng là sẽ bị rũ xương. Mang nặng tâm trạng buồn nản, tôi đạp xe định quay về nhưng đến góc Hồng thập Tự th́ đổi ư, tôi quẹo phải để đạp ra Thị Nghè, t́m đến Phùng, thằng bạn cũ và để xem T 54 Việt cộng nhiều đến bao nhiêu v́ trước khi vào cổng Dinh độc lập tôi đă thấy xe tăng và “bộ đội” CS cũng nối dài theo con đường Hồng Thập Tự. Đi được mươi phút, tôi lại đổi ư quay trở về v́ cảm thấy T 54 và “bộ đội” ngùn ngụt, quá nhiều, có đếm cũng chẳng được ǵ. Nếu tăng và vũ khí của Việt cộng ít th́ chưa hẳn Quân đội thúc thủ nhanh đến thế, dù cho Mỹ cúp viện trợ vũ khí cho miền Nam.


Tôi quành xe đạp về mà ḷng nghe tê tái, chán chường. Không đạp theo đường Hồng thập Tự nữa, để khỏi phải đối mặt với quân chính qui Bắc, để phải đối diện với một sự thật chua chát, tôi quẹo qua Đoàn thị Điểm, Phan đ́nh Phùng để về. Bên đường, những hàng me rợp bóng rồi đây sẽ không c̣n đan kín nỗi niềm trai gái tuổi học tṛ với b́nh yên và yêu đương nữa mà nó sẽ trở thành bóng tối u ám che khuất lại bầu trời, không biết ngày mai. Những lá me nho nhỏ ngày nào chứa đầy nét bút tương tư sẽ không c̣n ngọn bút nào đặt lên nữa mà chúng sẽ trở thành những miếng vải băng nhỏ nhoi để băng bó lại những tâm hồn kẻ mất nước. Tuổi học tṛ của tôi là những chuỗi ngày moi t́m chút an b́nh trong thời chiến, là những buổi sáng sau đêm bị Việt cộng pháo kích vào Thành, là những mùa lễ Tết lo sợ Việt cộng đặt chất nổ, là sự đếm lại bạn bè từng ngày, từng mùa xem ai c̣n ai mất.


Những giây phút thanh b́nh trên sợi tơ nhện đó cũng đă cho tôi t́m được chút an b́nh Quê hương, chút ǵ là mái ấm gia đ́nh, Tự do và Hạnh phúc nhưng sợi tơ nhện đă đứt, niềm an b́nh nhỏ nhoi cũng không c̣n. Có thể từ đây tôi sẽ không phải khoác lên người áo trận, không phải ra chiến trường, không đem về “Kỷ vật cho em”, không trở về là một “Bại tướng cụt chân” như trong một bài hát, thế mà sao tôi lại cảm thấy quá hụt hẫng, xót xa, cảm thấy như tôi đă mang một món nợ quê hương mà tôi đă quỵt. Tiếng bánh xe đạp nghiến vào sỏi cát mặt đường như tiếng nghiến tim tôi, một cơi ḷng của kẻ mất nước!


Hoài Tử

 

 

 

 

Trang Chính     Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo