Vũ Hoàng Chương: Thơ say - Thơ tỉnh

 

Hàn Giang Trần Lệ Tuyền

 

 

Như nhiều người từng biết: Vũ Hoàng Chương, với những bài Thơ say và Thơ tỉnh. Thế nhưng, duy nhất, chỉ một lần, trước một Đại Hội lớn, chính thi sĩ Vũ Hoàng Chương đă nói, đă tự đọc một bài thơ của ḿnh, và đă xác định:

 

“Xưa tôi làm thơ say nay tôi làm thơ tỉnh”.

 

 Và, bài thơ ấy, đă được chính thi sĩ Vũ Hoàng Chương đă đứng lên và tự đọc ngay trong ngày Đại Hội Văn Hóa Toàn Quốc từ ngày 06 đến 15 tháng 01 năm 1957, tại Trụ Sở Quốc Hội, Sài G̣n.  Đây là một Đại Hội lớn, nên ngoài phái đoàn Việt Nam, th́ đă có nhiều phái đoàn của các nước đến tham dự như: Phái đoàn Thái B́nh Dương Tự Do của Đức Cha Raymond De Jeager cuả Pháp quốc, phái đoàn văn hóa Trung Hoa Dân Quốc, Đại Hàn, Phi Luật Tân.

 

Tưởng cũng nên nhắc lại vào năm 1947, thi sĩ Vũ Hoành Chương đă sáng tác một bài ca tụng Hồ Chí Minh như sau:

 

Trích:

Nhiệt Liệt Chào Mừng Sanh Nhật Chủ Tịch Hồ Chí Minh Vĩ Đại Sống Măi Trong Sự Nghiệp Của Chúng Ta.

(Rút ra từ cuốn Thơ Việt Thế Kỷ 20 Chọn Lọc Và B́nh NXB Thanh Niên năm 1999 tác giả Trinh Đường, bổ sung bài dẫn của Giáo Sư Từ Mai Trần Huy Bích đăng trên báo Văn Hóa Việt Nam The Vietnamese Culture Magazine số Mùa Xuân 2020 xuất bản tại Texas Mỹ)  

 

Nhớ về Hà Nội vàng son

 

Ôi ngày mười chín ngày oanh liệt!

Sông đỏ hoa vàng khắp bốn phương

Hà Nội tiếng reo ḥ bất tuyệt

Vang sang bờ nọ Thái B́nh Dương.

 

Ba mươi sáu phố ngày hôm ấy

Là những ngành sông đỏ sóng cờ

Chói lọi sao vàng, hoa vĩ đại

Năm cánh x̣e trên năm cửa ô.

 

Xôn xao hành khúc xây Đời Mới

Tráng khúc du dương “Ngọn Quốc Kỳ”

Tóc bạc má hồng mê vận hội

Cùng trai nước Việt hát “Ra Đi”.

 

Chen tiếng hoan hô này khẩu hiệu

Muôn Năm Chủ Tịch Hồ Chí Minh!

Muôn Năm Người Lính Già Tiêu Biểu

V́ Giang Sơn Quyết Bỏ Gia Đ́nh.

 

Ôi ngày mười chín ngày sung sướng

Vạn ước mong dồn một ước mong!

Ôi mùa Thu ấy, mùa Tin Tưởng!

Một tấm ḷng trong vạn tấm ḷng

 

Ba kỳ hỡi hỡi người dân Việt

Mau vơ trang cùng tiến bước lên

Cùng tiến bước lên!  Thề một chết

Đ̣i hoa Hà Nội, sóng Long Biên

 

Cho hoa kia nở vàng như cũ

Cho sông này dâng đỏ gấp xưa...

Ôi lá cờ sao từng đă ngự

Giữa ḷng dân tộc, giữa kinh đô!

 

Kinh đô ngàn thuở, đ̣i cho được

Và quét hôi tanh sạch đất này!

Trả hôm mười chín mùa Thu trước

Về cho mười chín Thu mai đây!

 

Vũ Hoàng Chương, 1947

 

(Rút ra từ cuốn Thơ Việt Thế Kỷ 20 Chọn Lọc Và B́nh NXB Thanh Niên năm 1999 tác giả Trinh Đường, bổ sung bài dẫn của Giáo Sư Từ Mai Trần Huy Bích đăng trên báo Văn Hóa Việt Nam The Vietnamese Culture Magazine số Mùa Xuân 2020 xuất bản tại Texas Mỹ) "

 

 

* Bài thơ thứ nh́, thi sĩ Vũ Hoàng Chương ca tụng Tổng Thống Ngô D́nh Diệm của nền Đệ Nhất Việt Nam Cộng Ḥa; trước khi ngâm bài thơ này, thi sĩ Vũ Hoàng Chương đă nói:

 

 “Xưa tôi làm thơ say, nay tôi làm thơ tỉnh. Tại Đại Hội Lịch Sử này, tôi xin đọc một bài thơ. Tôi làm bài này để cảm tác thời cuộc, nhân có cuộc Trưng Cầu Dân Ư Suy Tôn Ngô Chí Sĩ”.

 

 

“Lá phiếu trưng cầu, một hiển linh

Đốt ḷ hương, gửi mộng b́nh sinh

Từ nay trăm họ câu an lạc

Đàn khúc đầm Dao, rượu chén Quỳnh!

Có một ngày ta trở lại Cố Đô

Lưỡi lê no máu rửa Tây Hồ

Trên tầng Chí Sĩ bàn tay vẫy

Đại định Thăng Long, một bóng cờ!”

 

Vũ Hoàng Chương

 

 

* C̣n sau này, khi mắt nhắm, mắt mở, bên chiếc bàn đèn, v́ nghiện thuốc phiện rất nặng, và trong cơn say lúy túy, thi sĩ Vũ Hoàng chương đă “sản xuất” ra bài “Lửa từ Bi”. Nhưng lần này, không do chính  thi sĩ Vũ Hoàng Chương đọc, mà người ta chỉ biết đến qua những lời truyền tụng  như sau:

 

 

“Lửa, lửa cháy ngất ṭa sen, 
Tám chín phương nhục thể trần tâm hiện thành thơ, quỳ cả xuống 
Hai vầng sáng rưng rưng 
Đông Tây nḥa lệ ngọc 
Chắp tay đón một mặt trời mới mọc 
Ánh Đạo vàng phơi phới đang bừng lên, dâng lên 
Ô đích thực hôm nay trời có mặt 
Giờ là hoàng đạo nguy nga 
Muôn vạn khối sân si vừa mở mắt 
Nh́n nhau: t́nh huynh đệ bao la 
Nam mô Đức Phật Di Đà 
Sông Hằng kia bởi đâu mà cát bay.

Thương chúng sinh trầm luân bể khổ 
Người rẽ phăng đêm tối đất dày 
Bước ra ngồi nhập định về hướng Tây 
Gọi hết lửa vào xương da bỏ ngỏ 
Phật Pháp chẳng rời tay 
Sáu ngă luân hồi đâu đó 
Mang mang cùng nín thở 
Tiếng nấc lên từng nhịp báng xe quay 
Không khí vặn ḿnh theo, khóc ̣a lên nổi gió 
Người siêu thăng… giông bảo lắng từ đây 
Bóng người vượt chín tầng mây 
Nhân gian mát rượi bóng cây Bồ đề. 

Ngọc hay đá, tượng chẳng cần ai tạc 
Lụa hay tre, nào khiến bút ai ghi 
Chỗ người ngồi: một thiên thu tuyệt tác 
Trong vô h́nh sáng chói nét từ bi. 

Rồi đây… rồi mai sau… c̣n chi ? 
Ngọc đá cũng thành tro, lụa tre dần mục nát 
Với thời gian, lê vết máu qua đi
C̣n măi chứ, c̣n trái tim Bồ tát 
Dội hào quang xuống chốn A t́ 
O? ngọn lửa huyền vi… 

Thế giới ba ngh́n, phút giây ngơ ngác 
Từ cơi vô minh 
Hướng về cực lạc 
Vần điệu thi nhân chỉ c̣n là rơm rác 
Và cũng chỉ nguyện được là rơm rác 
Thơ cháy lên theo với lời kinh 
Tụng cho nhân loại ḥa b́nh 
Trước sau bền vững t́nh huynh đệ này 
Thổn thức nghe ḷng trái đất 
Mong thành quả phúc về Cây 
Nam Mô Thích ca Mưu Ni Phật 
Đồng loại chúng con nắm tay nhau tràn nước mắt 
T́nh thương hiện tháp chín tầng xây”.

 

Thi sĩ Vũ Hoàng Chương 
(viết tại Sàig̣n ngày 15 tháng 7 năm 1963) 

 

 

Ba bài thơ trên, là “nỗi ḷng” của thi sĩ Vũ Hoàng Chương. Chỉ khác nhau, về thời gian và không gian mà ông cho ra mắt đọc giả. Bài thơ thứ nh́, chính ông đọc trước một Đại Hội lớn, có những người ngoại quốc nữa. C̣n bài thơ sau, th́ không nghe ông nói là Thơ say hay là Thơ tỉnh.

 

Nhưng dẫu tỉnh hay say, th́ thi nhân đă để lại cho đời cả ba bài thơ, đều “bất tử”!

 

Mà không “bất tử” sao được, khi “Lửa Từ Bi” đă được cả thế giới kinh hoàng, khiếp đảm, khi nó đă được một kẻ khác tưới xăng, bật lửa, để đốt chết cả nhục thân của một con người, trước sự đau đớn tột cùng của người vợ yêu, và người con trai quư của Ḥa thượng Thích Quảng Đức!

 

Về chuyện “tự tay bật diêm để tự thiêu”, th́ vừa qua, trên đài trang Web VOA, Việt ngữ, người viết đă đọc được một ư kiến như sau:

 

“bởi: XO XO từ: Saigon

11.06.2013 12:46

Trả lời

“Ngay lúc đó, vị ḥa thượng rút ra một hộp diêm, quẹt một que và thả nó rơi vào ḷng. Ngọn lửa lập tức phừng lên trùm kín cả thân người.”


Láo toét rồi! Lớp giấy diêm đă ướt đẫm xăng rồi, th́ làm sao que diêm có thể quẹt đỏ lửa được nữa chứ?”.

 

Như vậy, khi đọc lại bài thơ, mà chính thi sĩ Vũ Hoàng Chương đă xác định: “Xưa tôi làm thơ say nay tôi làm thơ tỉnh”, trong ngày Đại Hội Văn Hóa Toàn Quốc từ ngày 06 đến 15 tháng 01 năm 1957, tại Trụ Sở Quốc Hội, Sài G̣n. C̣n bài “Lửa Từ Bi” v́ không do chính thi sĩ đọc và xác định như bài thơ trước. V́ thế, không ai có thể biết một cách chắc chắn, là “Lửa từ Bi” đă được thi sĩ viết ra trong lúc say, hay lúc tỉnh?!

 

Riêng về chuyện: “Ngay lúc đó, vị ḥa thượng rút ra một hộp diêm, quẹt một que và thả nó rơi vào ḷng. Ngọn lửa lập tức phừng lên trùm kín cả thân người.” Th́ đă có một độc giả XO XO từ: Sài G̣n đă trả lời:

 

“Láo toét rồi! Lớp giấy diêm đă ướt đẫm xăng rồi, th́ làm sao que diêm có thể quẹt đỏ lửa được nữa chứ?”.

 

Xin mọi người hăy lấy bộ óc của một người b́nh thường, để đọc lại cả ba bài thơ của thi sĩ Vũ Hoàng Chương, để rồi tự suy xét, để t́m ra câu trả lời, cũng như ư kiến của vị độc giả XO XO từ Sài G̣n, đă trả lời, trên trang Web VOA Việt ngữ, th́ người viết tin rằng,  ai cũng có thể biết đâu là sự thật.

 

Để tạm kết thúc bài này; người viết xin "lẫy" một câu thơ Kiều như sau:

 

Ra tuồng sớm đánh, tối đầu

Th́ con người ấy ai cầu mà chi

 

“Lịch sử như ánh mặt trời” là vậy!

 

 

Pháp quốc, 12/6/2013

Hiệu đính 24/06/2021

Hàn Giang Trần Lệ Tuyền

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính