Trump tàn hại đồng đô la Mỹ như thế nào?

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Đồng đô la Mỹ, từ lâu được xem là biểu tượng quyền lực và sự ổn định của nền kinh tế toàn cầu, đang chứng kiến một giai đoạn khó khăn chưa từng có dưới chính sách của Tổng thống Donald Trump. Dù ban đầu nhiều người kỳ vọng rằng chính sách kinh tế của ông Trump sẽ giúp đồng đô la mạnh lên, thực tế đang diễn ra hoàn toàn ngược lại: đô la đang mất giá, tài sản Mỹ liên tiếp sụt giảm và niềm tin của các nhà đầu tư vào nước Mỹ giảm sút nghiêm trọng.

 

Theo chỉ số Wall Street Journal Dollar Index, đồng đô la đã giảm hơn 5.9% trong năm. Giá trị các tài sản Mỹ như cổ phiếu, trái phiếu cũng đồng loạt suy giảm, kéo theo làn sóng hoang mang trong giới đầu tư. Ông George Saravelos, Giám đốc nghiên cứu tại Deutsche Bank, nhận định: “Chúng ta đang chứng kiến sự sụp đổ về giá trị tất cả tài sản Mỹ, từ cổ phiếu, đồng đô la trong dự trữ ngoại hối đến thị trường trái phiếu.”

 

Ông Luca Paolini, chiến lược gia trưởng tại Pictet Asset Management, cảnh báo rằng đồng đô la có thể mất thêm 10%–15% giá trị trong vòng năm năm tới.

 

Tại sao đồng đô la mất uy tín?

 

Hiện tượng này xuất phát từ nhiều nguyên nhân, nổi bật là chính sách kinh tế và thương mại của Tổng thống Trump. Đầu tiên, các biện pháp thuế quan và việc rút khỏi các hiệp định thương mại đang làm giảm lưu lượng giao dịch toàn cầu, khiến đồng đô la ít được sử dụng hơn. Khi các quốc gia giảm giao dịch với Mỹ, nhu cầu về đô la giảm, dẫn tới sụt giá.

 

Bên cạnh đó, chủ nghĩa biệt lập mà Trump áp dụng: Mỹ “tự chơi một mình” trong quan hệ quốc tế – khiến vị thế Mỹ trên trường thế giới suy yếu. Các nước từng nắm giữ lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ để bảo đảm an ninh và ổn định kinh tế giờ đây phải tự đầu tư cho quốc phòng của chính mình, dẫn đến việc họ giảm bớt nắm giữ trái phiếu Mỹ.

 

Ông Constantin Bolz, UBS Global Wealth Management, nhận định rằng chiến lược biệt lập này khiến các nhà đầu tư “tránh xa trái phiếu kho bạc Hoa Kỳ,” làm giảm nhu cầu đối với đồng đô la.

 

Thêm vào đó, sự bất nhất và thiếu ổn định trong chính sách của Trump đang làm giảm niềm tin của giới đầu tư. Việc ông Trump nhiều lần can thiệp vào Ngân hàng Trung ương Mỹ (Fed), yêu cầu nới lỏng chính sách tiền tệ bất chấp cảnh báo về lạm phát, khiến các nhà đầu tư lo ngại rằng quyết định về tiền tệ không còn dựa trên kinh tế mà bị chi phối bởi chính trị.

 

 

Đầu tư vào đồng đô la là gì?

 

Để hiểu rõ mức độ thiệt hại, cần nhìn vào khái niệm “đầu tư vào đồng đô la.” Hiểu một cách đơn giản, đây là việc các quốc gia và nhà đầu tư mua các tài sản tài chính liên quan đến đô la, như trái phiếu chính phủ Mỹ, cổ phiếu Mỹ, hoặc giữ đô la trong dự trữ ngoại hối. Khi nhiều nước mua đô la, nhu cầu tăng, giá trị đồng tiền mạnh lên. Ngược lại, khi niềm tin giảm, đồng đô la suy yếu, chi phí vay của Mỹ tăng và nền kinh tế chịu thiệt hại nặng.

 

Ví dụ, các nước như Nhật Bản hay Trung Quốc nắm giữ lượng lớn trái phiếu kho bạc Mỹ. Đây là cách họ “cho Mỹ vay tiền” và đồng thời giữ một tài sản an toàn. Nếu niềm tin vào Mỹ giảm, họ sẽ bán tháo, kéo theo sự mất giá đô la và tăng chi phí vay cho chính phủ Mỹ.

 

 

Thách thức từ các đối thủ và biến động địa chính trị.

 

Ngoài chính sách trong nước, sức ép từ bên ngoài cũng đang đe dọa vị thế đô la. Nhóm BRICS (Brazil, Nga, Ấn Độ, Trung Quốc, Nam Phi) cùng các hội viên mở rộng như Ai Cập, Ethiopia, Iran và UAE, đang tìm cách giảm lệ thuộc vào đồng đô la. Gần 95% thương mại giữa Nga và Trung Quốc hiện được thực hiện bằng nội tệ, thay vì đô la. Đây là một xu hướng đáng chú ý, báo hiệu một hệ thống kinh tế toàn cầu ít phụ thuộc vào Mỹ đang hình thành.

 

Châu Âu cũng là một nhân tố quan trọng. Với nỗ lực tái vũ trang và xây dựng độc lập chiến lược, đặc biệt là Đức dẫn đầu, euro đang trở thành đối thủ tiềm năng. Khi EU đầu tư mạnh vào quốc phòng, công nghiệp và cơ sở hạ tầng, các nhà đầu tư toàn cầu sẽ chú ý hơn đến Châu Âu, đồng euro mạnh lên và khả năng giảm sử dụng đô la trong thương mại quốc tế ngày càng rõ rệt.

 

Như bà Ursula von der Leyen, Chủ tịch Ủy ban Châu Âu, đề xuất khoản tiền 800 tỷ euro cho kế hoạch xây dựng EU, riêng Berlin cam kết 500 tỷ euro cho cơ sở hạ tầng, minh chứng cho quyết tâm này.

 

 

Hậu quả nếu đô la mất vị thế dự trữ toàn cầu?

 

Hậu quả của việc mất vị thế dự trữ đồng đô la là nghiêm trọng. Chi phí vay nợ của Mỹ sẽ tăng, mỗi năm dòng vốn đầu tư từ nước ngoài khoảng $2,000 tỷ có thể rút đi, làm nền kinh tế Mỹ chịu thiệt hại nặng. Khi Fed mất uy tín vì can thiệp chính trị, việc duy trì vị thế đồng đô la càng trở nên khó khăn.

 

Ông Stephen Miran, Chủ tịch Hội đồng Cố vấn Kinh tế Tòa Bạch Ốc, từng nói rằng việc giữ vị thế tối cao của đô la là “tốn kém,” làm giảm khả năng cạnh tranh của người lao động và sản phẩm Mỹ. Song, giới phân tích cảnh báo rằng việc mất niềm tin sẽ kéo theo hậu quả lâu dài, khó hồi phục ngay cả khi khủng hoảng qua đi.

 

 

Đồng đô la vẫn còn mạnh, nhưng không vững bền.

 

Dù gặp khó khăn, đô la vẫn chiếm phần lớn giao dịch toàn cầu nhờ tính thanh khoản cao, thị trường tài chính Mỹ lớn nhất và minh bạch nhất thế giới. Mỹ vẫn là nơi an toàn để đầu tư nhờ hệ thống pháp luật rõ ràng, cơ quan quản lý đáng tin cậy và khả năng giải quyết tranh chấp công bằng.

 

Tuy nhiên, sự thay đổi mà ông Trump dẫn dắt đang xói mòn niềm tin. Việc can thiệp vào Fed, áp dụng chính sách thương mại thiếu nhất quán và thúc đẩy chủ nghĩa biệt lập đang đẩy Mỹ dần ra khỏi nền kinh tế toàn cầu. Niềm tin từng khiến đô la trở thành “vua tiền tệ” suốt tám thập niên, giờ đang lung lay mạnh mẽ.

 

 

Kết luận:

 

Bài học rút ra từ tình hình hiện nay rất rõ ràng: niềm tin là nền tảng của sức mạnh đồng đô la. Chính sách của Tổng thống Trump, từ thuế quan, rút khỏi các hiệp định quốc tế, đến can thiệp Fed, đang làm suy yếu niềm tin này, khiến đô la mất giá và vị thế toàn cầu bị thách thức. Mất niềm tin không chỉ ảnh hưởng đến kinh tế Mỹ hiện tại mà còn kéo theo những hậu quả lâu dài, khó hồi phục.

 

Đồng đô la Mỹ, vốn là trụ cột của kinh tế thế giới, đang đứng trước thử thách nghiêm trọng. Nếu Mỹ tiếp tục đi theo hướng bất ổn hiện nay, vị thế thống trị của đô la – thứ từng được củng cố từ thời Franklin D. Roosevelt – có thể bị lung lay vĩnh viễn. Thế giới đang theo dõi, và nước Mỹ sẽ phải trả giá nếu không nhanh chóng khôi phục niềm tin toàn cầu.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.