Trump dụ dỗ MAGA bằng bánh vẽ!

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Ngày 15/5/2026, Tổng thống Donald Trump trở về Washington sau chuyến công du Bắc Kinh, mang theo một quyết định gây chấn động: Bộ Tư pháp Mỹ lập quỹ 1,776 tỷ USD, bồi thường cho đồng minh bị cho là “nhắm mục tiêu chính trị” từ các vụ điều tra thời chính quyền Biden.

 

Con số tượng trưng 1776, trùng với năm độc lập của Hoa Kỳ, được Trump đặt tên cho quỹ như một biểu tượng “chống vũ khí hóa pháp luật.” Nhưng thực chất, quỹ này chứa đầy bất thường về chính trị, pháp lý và đạo đức, đồng thời có dấu hiệu là một chiêu “bánh vẽ” để dụ dỗ phe MAGA ủng hộ Trump.

 

Trước hết, cần nhìn vào bản chất của quỹ. Đây là tiền thuế của người dân Mỹ, do một cơ quan chính phủ do Trump kiểm soát chi trả cho những đồng minh cá nhân, những người ông Trump cho là chịu thiệt hại từ các cuộc điều tra.

 

Trump sẽ không nhận tiền, chỉ nhận lời xin lỗi chính thức, nhưng quyền lực để lựa chọn ai được hưởng hoàn toàn nằm trong tay tổng thống Trump. Một ủy ban gồm năm thành viên, chưa công bố danh tính, quản lý quỹ và có thể bị Trump sa thải bất cứ lúc nào. Về lý thuyết, bất cứ công dân nào cũng có thể nộp yêu cầu, nhưng thực tế, quỹ dường như chỉ phục vụ nhóm ủng hộ trung thành của ông.

 

Vấn đề càng phức tạp khi đặt vào bối cảnh dân số Mỹ: theo các khảo sát gần đây, 37% người Mỹ ủng hộ Trump, trong khi 63% còn lại không ủng hộ. Vậy là quỹ 1,776 tỷ USD – lấy từ tiền thuế của tất cả người dân – sẽ thưởng cho 37% ủng hộ, trong khi 63% đóng góp mà không nhận được gì. Một sự bất công công khai, phi lý và chưa từng có trong lịch sử hiện đại của Hoa Kỳ, khiến nhiều người dân và các nhà lập pháp đặt câu hỏi: chuyện quái đản gì đang xảy ra?

 

Quốc hội Hoa Kỳ, với vai trò giám sát, đang đứng trước thử thách lớn. Lãnh đạo phe thiểu số Thượng viện Chuck Schumer gọi quỹ là “bất lương,” và hầu hết Dân chủ trong Hạ viện phản ứng mạnh mẽ, nộp các bản “friend-of-the-court brief” cáo buộc Trump tự làm lợi cho bản thân và phe nhóm, biến Bộ Tư pháp thành công cụ chính trị.

 

Các ủy ban giám sát, tổ chức công dân và các luật sư độc lập đều có quyền yêu cầu điều tra, giám sát quy trình lập quỹ, và cảnh báo về khả năng tham nhũng và lạm quyền. Quốc hội có thể thông qua các phiên điều trần, hoặc áp lực bằng ngân sách và luật lệ để ngăn quỹ chi trả phi lý, nhưng Trump đang kiểm soát trực tiếp cơ quan hành pháp, tạo ra “lệch trục quyền lực” chưa từng thấy.

 

Dân Mỹ nói chung, ngoài những cuộc biểu tình, mạng xã hội và báo chí, vẫn còn nhiều người bàng quan hoặc thất vọng trước hệ thống pháp luật và chính trị. Một bộ phận dân, đặc biệt trong 63% không ủng hộ Trump, có lý do để phẫn nộ: tiền thuế của họ được sử dụng để thưởng cho phe nhóm chính trị, một hiện tượng mà hiến pháp Mỹ vốn nghiêm cấm – sử dụng ngân sách công vì mục đích cá nhân hay đảng phái. Họ buộc phải đặt câu hỏi về tính minh bạch, trách nhiệm và đạo đức trong chính quyền.

 

Nhưng có lẽ đây chỉ là “bánh vẽ” của Trump. Nhiều chuyên gia chính trị và pháp lý cho rằng, khả năng quỹ này thực sự chi trả là rất hạn chế. Một tổng thống không thể đơn phương chi tiền ngoài ngân sách do Quốc hội phê chuẩn.

 

Ngay cả khi quỹ được lập, các tòa án và các nhóm giám sát chắc chắn sẽ thách thức ngay lập tức, khiến các khoản chi bị trì hoãn hoặc chặn lại hoàn toàn.

 

Trong nhiều năm, Trump đã từng công bố những quỹ hoặc kế hoạch lớn để gây chú ý chính trị – nhưng thực chất phần lớn là để dụ dỗ phe MAGA, tăng sự trung thành, chứ không hề thực hiện chi trả thực tế.

 

Con số 1,776 tỷ USD mang tính biểu tượng, kích thích cảm xúc, nhưng không có khả năng giải ngân toàn bộ.

 

Về pháp lý, các tổ chức giám sát và phe Dân chủ dự kiến sẽ thách thức quỹ ngay tại tòa, lập luận rằng đây là hình thức tham nhũng và lạm quyền. Việc một tổng thống sử dụng quyền lực hành pháp để chi tiền cho đồng minh cá nhân và “thưởng” ủng hộ chính trị vượt qua mọi quy định truyền thống, tạo ra tiền lệ nguy hiểm: ngày mai, tổng thống tương lai có thể lặp lại hành vi này, biến ngân sách liên bang thành “quỹ phe nhóm.”

 

Trên bình diện đạo đức và chính trị, sự kiện này cũng cho thấy một nghịch lý: hệ thống dân chủ Mỹ vốn dựa trên nguyên tắc kiểm soát quyền lực, nhưng với quỹ 1,776 tỷ USD, quyền lực hành pháp gần như thống trị hoàn toàn, bất chấp sự phản đối của Quốc hội và đa số dân. Đây là minh chứng cho việc quyền lực không được kiểm soát sẽ dẫn đến việc lợi ích cá nhân, lợi ích phe nhóm được đặt lên trên lợi ích cộng đồng.

 

Tóm lại, quỹ 1,776 tỷ USD không chỉ là một vụ kiện dân sự hay giải quyết tranh chấp thuế thông thường. Nó là biểu hiện của sự lệch lạc quyền lực, nơi tổng thống dùng quyền lực hành pháp để “thưởng” phe ủng hộ, trong khi phần lớn dân Mỹ chỉ là nguồn đóng thuế. Quốc hội đang bị đặt vào thế khó, phải quyết liệt giám sát và ngăn chặn, còn dân Mỹ phải đặt niềm tin vào hệ thống kiểm soát và giám sát quyền lực. Nếu không, quỹ này sẽ trở thành một tiền lệ quái đản, đánh dấu sự suy giảm nghiêm trọng niềm tin vào nền dân chủ và pháp luật.

 

Chuyện quái đản này – lấy tiền của 63% dân để thưởng 37% ủng hộ – là hồi chuông cảnh báo: một nền dân chủ chỉ mạnh khi quyền lực được giám sát, pháp luật bảo vệ công bằng, và mọi công dân đều bình đẳng trước luật. Quỹ 1,776 tỷ USD của Trump, nếu không bị kiểm soát, sẽ là minh chứng sống cho việc quyền lực khi không bị ràng buộc, có thể trở thành công cụ của sự bất công và tham nhũng.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.