Tháng Tư Bi Thảm – Những Ngày Cuối Cùng ở Sài Gòn**

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Tháng Tư năm 1975, những cơn gió hạ mang theo sự tuyệt vọng thầm lặng len lỏi khắp từng con phố Sài Gòn. Thành phố vẫn mang vẻ ngoài bình thản, nhưng trong lòng người, nỗi bất an ngày càng dâng cao.

 

Tin tức từ mặt trận như lưỡi dao cắt vào từng hy vọng mỏng manh: từng tỉnh, từng thị xã của miền Nam rơi rụng như lá mùa thu dưới gót giày của những sư đoàn CS Bắc Việt đang tiến về Sài Gòn.

 

Ngày 21 tháng 4, Tổng thống Nguyễn Văn Thiệu – người từng thề bảo vệ miền Nam đến cùng – đứng lặng lẽ trên bục, gương mặt mệt mỏi và đẫm bóng thời cuộc. Ông tuyên bố từ chức, trao quyền lại cho Phó Tổng thống Trần Văn Hương. Bài diễn văn của ông như một lời cáo biệt cho một lý tưởng đã không còn ai bảo vệ. Đêm đó, không ai ngủ được. Sài Gòn bắt đầu đếm ngược.

 

Chỉ hai ngày sau, từ tận bên kia đại dương, trong một buổi lễ tại Đại học Tulane ở New Orleans, Tổng thống Mỹ Gerald Ford tuyên bố dứt khoát: “Chiến tranh Việt Nam đã kết thúc đối với nước Mỹ.” Đó là hồi chuông cuối cùng. Niềm hy vọng về một phép màu từ Washington chính thức bị dập tắt.

 

Trên thực địa, 14 sư đoàn quân Bắc Việt do các tướng Văn Tiến Dũng và Trần Văn Trà chỉ huy đang siết chặt vòng vây quanh Sài Gòn.

 

Trước áp lực ngày càng tăng, vào tối ngày 27 tháng 4, ông Trần Văn Hương cũng từ chức, trao quyền lực cho Tướng Dương Văn Minh – người được xem là có thể nói chuyện với phía bên kia. Nhưng “Minh lớn” không còn nắm một quân cờ nào trên bàn cờ chính trị. Thời gian không còn, lực lượng không còn, và niềm tin cũng đã cạn kiệt.

 

Ngay sau khi nhậm chức, ông Dương Văn Minh yêu cầu Hoa Kỳ phải rút toàn bộ nhân viên DAO khỏi Tân Sơn Nhất trong vòng 24 giờ. Từ đó, chiến dịch **Operation Frequent Wind** – Cơn gió cuốn cuối cùng – bắt đầu. Đây là nỗ lực sau cùng của Mỹ để di tản người Mỹ và những người Việt đã từng cộng tác với họ.

 

Sáng 29 tháng 4, đài phát thanh quân đội Mỹ vang lên một bản nhạc kỳ lạ: *I’m Dreaming of a White Christmas*. Không ai mơ thấy tuyết trong cái nóng thiêu đốt của Sài Gòn tháng Tư – ngoại trừ những người đang đợi được cứu. Bản nhạc ấy là tín hiệu: di tản bằng trực thăng đã chính thức bắt đầu.

 

Trong đêm mịt mù, những chiếc trực thăng UH-1 của Air America, CH-46 và CH-53 của Thủy quân lục chiến Mỹ gầm rú xuyên qua làn đạn pháo, hạ xuống nóc Tòa Đại sứ và khu DAO. Tại đây, hàng nghìn người Việt Nam chen nhau, khóc lóc, giơ cao tay cầu xin được rời khỏi đất nước. Mỗi chiếc trực thăng vốn chỉ chở được 9 người, nhưng các phi công đã nhồi nhét đến 15, thậm chí 20 người, với hy vọng cứu thêm được ai đó.

 

Tại DAO, trật tự vẫn được duy trì phần nào. Các đơn vị Thủy quân lục chiến Mỹ bảo vệ từng điểm tập trung. Nhưng tại Tòa Đại sứ trên đường Thống Nhất, tình hình hỗn loạn. Người người leo qua tường rào, chen chúc quanh bãi đáp nhỏ hẹp cạnh hồ bơi. Bên trong, nhân viên Tòa Đại sứ đang thiêu hủy tài liệu, cắt vụn hồ sơ – xoá đi dấu vết của cả một thời kỳ can thiệp kéo dài hơn hai thập niên.

 

Đại sứ Graham Martin, bệnh nặng, vẫn từ chối rời đi. Ông hiểu rằng, nếu ông rời khỏi Sài Gòn, Mỹ sẽ đóng lại cánh cửa cuối cùng – và hàng nghìn người Việt sẽ bị bỏ lại. Ông bám trụ, báo cáo số lượng người cần được di tản lên Washington mỗi lần mỗi khác, nhằm kéo dài thời gian càng lâu càng tốt.

 

Đến khoảng 2 giờ 30 sáng ngày 30 tháng 4, Nhà Trắng và Ngũ Giác Đài ra lệnh: chỉ còn một đợt cuối cùng. 726 người còn lại trong Tòa Đại sứ sẽ được đưa đi trong 9 chuyến trực thăng CH-53. Khi mọi người đã lên, Đại sứ Martin mới chịu rời tòa nhà vào lúc 4 giờ 22 phút sáng trên trực thăng Lady Ace 09, sau lệnh trực tiếp từ Tổng thống Ford.

 

Chiếc trực thăng cuối cùng rời nóc Tòa Đại sứ lúc 7 giờ 53 phút sáng, mang theo 11 Thủy quân lục chiến còn lại. Trung sĩ nhất Juan Valdez là người cuối cùng đặt chân lên máy bay, khép lại một kỷ nguyên đẫm máu, nước mắt và ảo vọng.

 

Chiến tranh Việt Nam – trong mắt người Mỹ – chính thức chấm dứt vào sáng hôm đó. Nhưng với người Việt Nam, những hệ lụy, chia cắt và nỗi đau bắt đầu một cách sâu sắc hơn từ khoảnh khắc ấy.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.