51 năm nhìn lại cuộc chiến tranh Việt Nam.

 

Tên giết người Thái Dúi!

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Ngày 30 tháng Tư năm 1975 sẽ mãi là một dấu mốc bi thương trong lịch sử Việt Nam. Vào trưa hôm đó, tại phòng thu thanh của Đài Phát thanh Sài Gòn, một lời phát thanh làm cả đất nước chấn động: "Chúng tôi là giáo sư Huỳnh Văn Tòng và Nguyễn Hữu Thái… cựu Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn. Chúng tôi là những người đại diện cho Ủy ban Nhân dân Cách mạng Sài Gòn - Chợ Lớn - Gia Định." Người phát ngôn này chính là Nguyễn Hữu Thái, (tự Thái Dúi), một nhân vật mà cuộc đời và sự nghiệp đầy những mâu thuẫn giữa ánh sáng và bóng tối, giữa chính danh và hành vi tội ác. Lời tuyên bố đó đã mở đường cho Tổng thống Dương Văn Minh đọc tuyên bố đầu hàng, kết thúc cuộc chiến hơn hai thập niên tại miền Nam Việt Nam.

 

Nguyễn Hữu Thái sinh năm 1940 tại Đà Nẵng. Học hành ban đầu của hắn tập trung vào Kiến trúc, nhưng lịch sử đã đưa ông ta đi trên một con đường khác. Trong thời gian học tập tại Sài Gòn, Thái trở thành Chủ tịch đầu tiên của Tổng hội Sinh viên Sài Gòn từ 1963 đến 1964, một tổ chức sinh viên có ảnh hưởng lớn trong các phong trào thanh niên miền Nam. Nhờ vị trí này, Thái Dúi dễ dàng xây dựng mạng lưới quan hệ với nhiều nhân vật chính trị và quân sự, trong đó có mối liên hệ với Dân biểu Lý Quý Chung và phong trào thứ ba theo hướng phò Dương Văn Minh. Từ đây, một con người với danh nghĩa sinh viên năng động dần chuyển mình thành tay che tàng điếu đóm chính trị, sẵn sàng phục vụ cho bất cứ chiều gió nào có lợi cho bản thân.

 

Ngày 30 tháng Tư 1975, Thái Dúi có mặt tại Dinh Độc Lập vào khoảng hơn 9 giờ sáng cùng Tổng thống Dương Văn Minh. Ông không chỉ đứng sau hậu trường mà trực tiếp dẫn Bùi Quang Thận trèo lên xe tăng T54 của quân CSBV nguỵ trang VC ở Miền Nam, treo cờ nửa đỏ nửa xanh với ngôi sao vàng trên Dinh Độc Lập. Sau đó, Thái Dúi cùng nhóm của mình áp giải Dương Văn Minh tới Đài Phát thanh Sài Gòn để đọc lời tuyên bố đầu hàng. Về mặt quân sự, Nguyễn Hữu Thái khi ấy mang lon Trung uý Chiến tranh Chính trị của quân đội VNCH. Nhưng song song với vị thế này là một quá khứ đẫm máu, khi hắn ta đã trực tiếp cung cấp vũ khí và dàn dựng các vụ ám sát nhằm vào những nhân vật chính quyền cũ, tiêu biểu là vụ ném chất nổ vào xe của Giáo sư Nguyễn Văn Bông, Viện trưởng Học Viện Quốc Gia Hành Chánh, vào ngày 10 tháng 11 năm 1971.

 

Vụ ám sát đó được thực hiện một cách tinh vi. Người lái xe kiêm điều khiển vụ ám sát là Vũ Quang Hùng, sinh viên năm thứ ba Đại học Khoa Học Sài Gòn và là thành viên tổ trinh sát vũ trang của Ban An ninh T4. Người ngồi sau xe honda là trung úy Lê Văn Châu, đồng thời là cơ sở của An ninh T4. Nguyễn Hữu Thái chính là người cung cấp sáu trái lựu đạn MK6, đồng thời chỉ đạo toàn bộ kế hoạch, chứng tỏ mối quan hệ quyền lực và sự nhúng tay sâu rộng của hắn trong mạng lưới khủng bố chính trị thời bấy giờ. Hành vi này cho thấy một con người có khả năng khéo léo che giấu bản chất thật, một tay chính trị hoạt đầu không kém phần tàn nhẫn giết người.

 

Năm 1990, Thái Dúi chạy sang Canada, một quốc gia tư bản đang giãy chết để “tìm cơ hội kiếm ăn” và sinh sống như một kẻ lưu vong chính trị. Qua nhiều năm, cuộc sống của Thái Dúi tại Canada trở thành minh chứng cho lối sống dựa vào cơ hội và sự luồn lách, luôn tìm cách bảo toàn mạng sống và lợi ích cá nhân. Năm 2024, Thái Dúi đã 84 tuổi, mỗi khi đến ngày 30 tháng Tư, hình ảnh lịch sử vẫn ám ảnh Nguyễn Hữu Thái, khiến ông ta phải “thụt ló mặt mình ra mà ba xạo,” như lời bình dân của người miền Nam, thể hiện thói quen sống hai mặt, gian xảo đã ăn sâu vào bản chất.

 

Cuộc đời Nguyễn Hữu Thái, từ sinh viên năng động, Chủ tịch Tổng hội Sinh viên Sài Gòn, đến tay cung cấp lựu đạn cho các vụ ám sát, rồi trở thành người phát ngôn mở màn cho sự đầu hàng của chính quyền Sài Gòn, là một minh chứng sinh động cho sự biến đổi phức tạp của con người trong bối cảnh lịch sử. Thái Dúi là biểu tượng của sự khôn ngoan chính trị nhưng cũng là gương mặt đại diện cho những mâu thuẫn đạo đức, nơi quyền lực và tham vọng cá nhân được đặt lên trên lý tưởng và công lý.

 

Trong bối cảnh xã hội Sài Gòn trước 1975, với sự hỗn loạn về chính trị, quân sự và tình báo, Thái Dúi đã biết tận dụng mọi cơ hội, bất kể giá trị đạo đức hay tính mạng người khác, để tồn tại và thăng tiến.

 

Bài học từ cuộc đời Thái Dúi rất rõ ràng: quyền lực và mưu lợi cá nhân nếu không được ràng buộc bởi đạo đức và lương tri sẽ dẫn đến những hệ quả khôn lường. Một con người có thể đổi trắng thay đen, lật ngược mọi giá trị chỉ để bảo toàn mình, nhưng lịch sử sẽ không bao giờ quên những hành vi phản bội, bạo lực hay tội ác mà họ đã gây ra. Đồng thời, việc Thái Dúi vẫn sống sót và tìm được nơi trú ẩn ở nước ngoài cũng cho thấy sự phức tạp trong cách nhìn nhận công lý: không phải mọi kẻ gây tội ác đều phải trả giá ngay lập tức, nhưng danh tiếng và hình ảnh của họ sẽ luôn đi cùng sự phán xét lịch sử.

 

Nguyễn Hữu Thái, tự Thái Dúi, là một nhân vật vừa đáng sợ, vừa đáng tiếc. Sự nghiệp của hắn ta, những vụ ám sát chính trị và việc áp giải Dương Văn Minh ra đọc tuyên bố đầu hàng, là bài học nhãn tiền về sự hòa trộn giữa quyền lực, tham vọng và đạo đức. Nhìn vào cuộc đời Nguyễn Hữu Thái, người ta thấy rõ một bức tranh bi kịch của những người đứng giữa các trào lưu chính trị, vừa muốn sống sót, vừa muốn khẳng định mình, nhưng cuối cùng lại trở thành nhân chứng cho sự sụp đổ của một chế độ. Và mỗi ngày 30 tháng Tư, hình ảnh Thái Dúi thiệt là thúi vẫn xuất hiện trong ký ức lịch sử, nhắc nhở mọi người về giá trị thực sự của lòng trung thực, sự chính trực và những hệ lụy của việc sống chỉ vì bản thân.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

 

Nguyễn Hữu Thái bên tay mặt mặc áo trắng tay cầm tập giấy.