Ngừng bắn hai tuần giữa Mỹ và Iran nhưng căng thẳng chưa hạ nhiệt.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Vào đầu tuần này, thế giới chứng kiến một bước ngoặt trong khu vực Trung Đông, khi Tổng thống Mỹ Donald Trump tuyên bố đạt được một thỏa thuận ngừng bắn hai tuần với Iran.

 

Dù vậy ngay lập tức, các báo cáo về những cuộc tấn công bằng hỏa tiễn lại xuất hiện trên khắp khu vực Vịnh Ba Tư và Israel, khiến dư luận quốc tế lo ngại về khả năng bùng phát chiến sự. Một quan chức Mỹ khẳng định, quân đội nước này đă tạm dừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran, nhưng vẫn theo dơi sát sao t́nh h́nh. Thỏa thuận ngừng bắn này, dù chỉ kéo dài hai tuần, được coi là một bước đệm quan trọng nhằm giảm nhiệt căng thẳng ở khu vực vốn đă nhiều năm là điểm nóng của xung đột địa chính trị.

 

Eo biển Hormuz, con đường vận chuyển dầu lửa chiến lược nối Vịnh Ba Tư với đại dương, từ lâu đă trở thành biểu tượng căng thẳng quân sự trong khu vực. Bộ trưởng Ngoại giao Iran tuyên bố, trong thời gian ngừng bắn, quân đội nước này sẽ phối hợp để bảo đảm việc di chuyển an toàn của các tàu thuyền qua eo biển. Eo biển Hormuz từng là điểm mấu chốt trong nhiều cuộc khủng hoảng dầu lửa, từ chiến tranh Iran-Iraq những năm 1980, đến các biện pháp trừng phạt kinh tế gần đây, bởi hơn 20% lượng dầu mỏ xuất khẩu trên thế giới đi qua tuyến này.

 

Tổng thống Trump nhấn mạnh, việc mở lại eo biển cho hoạt động thương mại b́nh thường là điều kiện then chốt để thỏa thuận ngừng bắn được duy tŕ.

 

Trong khi đó, Pakistan đă nổi lên như một trung gian ngoại giao quan trọng. Thủ tướng Pakistan mời các đoàn đại biểu từ Mỹ và Iran tới Islamabad để tiến hành các cuộc đàm phán vào thứ Sáu, với hy vọng tạo cơ hội cho đối thoại và giảm căng thẳng.

 

Trước đó, chính quyền Pakistan đề nghị lệnh ngừng bắn hai tuần, cho phép các kênh ngoại giao hoạt động mà không bị gián đoạn bởi những hành động quân sự. Pakistan, với vị trí địa chiến lược giữa Trung Đông và Nam Á, từ lâu đă từng đóng vai tṛ trung gian trong các xung đột khu vực, bao gồm cả khủng hoảng Afghanistan và các vấn đề biên giới với Ấn Độ.

 

Tuy nhiên, thỏa thuận ngừng bắn này không bao gồm tất cả các bên trong khu vực. Cụ thể, Iran chỉ hưu chiến với Mỹ, c̣n giữa Iran và Israel vẫn tiếp tục căng thẳng. Văn pḥng Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu khẳng định, Israel sẽ tạm ngừng các cuộc tấn công nhằm vào Iran, nhưng Li-băng không nằm trong phạm vi lệnh ngừng bắn. Khu vực biên giới Israel-Li-băng vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát xung đột, khi các nhóm vũ trang ở Li-băng, đặc biệt là Hezbollah, tiếp tục duy tŕ lực lượng và kho vũ khí, tạo ra áp lực đối với an ninh Israel. Lịch sử cho thấy, Li-băng đă nhiều lần trở thành bàn đạp cho các cuộc xung đột khu vực, từ chiến tranh Lebanon năm 1982, đến các cuộc đối đầu thường xuyên giữa Hezbollah và Israel trong thập niên 2000.

 

Về mặt kinh tế, căng thẳng vũ khí và quân sự trong vùng Vịnh ảnh hưởng trực tiếp đến giá dầu và thị trường năng lượng toàn cầu. Khi các hỏa tiễn được phóng và tin tức về các cuộc tấn công lan rộng, các sàn giao dịch dầu mỏ lập tức phản ứng, giá dầu Brent và WTI tăng vọt, gây áp lực lên nền kinh tế các nước nhập khẩu dầu. Lệnh ngừng bắn hai tuần, dù ngắn hạn, giúp tạm thời ổn định thị trường, nhưng các nhà phân tích cảnh báo rằng bất cứ dấu hiệu vi phạm thỏa thuận đều có thể dẫn tới biến động mạnh.

 

Chính trị và xă hội trong khu vực cũng chịu ảnh hưởng sâu sắc. Người dân các quốc gia Vịnh Ba Tư sống trong lo lắng hàng ngày, khi nguy cơ chiến tranh leo thang có thể làm gián đoạn nguồn cung lương thực, dịch vụ, và ảnh hưởng đến sinh kế. Các thành phố cảng quan trọng như Bandar Abbas ở Iran hay Fujairah ở UAE được đặt trong t́nh trạng báo động, với lực lượng an ninh tăng cường tuần tra và kiểm soát. Ngoài ra, các quốc gia láng giềng như Iraq, Kuwait và Saudi Arabia cũng theo dơi chặt chẽ diễn biến, nhằm tránh bị kéo vào ṿng xoáy xung đột không mong muốn.

 

Bài học rút ra từ t́nh h́nh này cho thấy, dù thỏa thuận ngừng bắn có thể làm dịu căng thẳng tạm thời, nhưng xung đột trong khu vực Vịnh Ba Tư và Trung Đông vốn gắn chặt với lợi ích chiến lược, năng lượng, và ảnh hưởng chính trị của các cường quốc, khó có thể được giải quyết trong một khoảng thời gian ngắn. Vai tṛ trung gian của Pakistan, nỗ lực kiểm soát eo biển Hormuz của Iran, và sự thận trọng của Israel đều phản ánh sự nhạy cảm và phức tạp của địa chính trị vùng Vịnh. Hai tuần hưu chiến giữa Mỹ và Iran là cơ hội cho ngoại giao, nhưng căng thẳng giữa Iran và Israel vẫn là một thực tế khó tránh.

 

Trong bối cảnh ấy, cộng đồng quốc tế vẫn theo dơi sát sao từng động thái, từ các cuộc gặp cấp cao ở Islamabad, tới các tuyên bố quân sự dọc theo biên giới Israel-Li-băng. Hai tuần ngừng bắn sẽ là thử thách không nhỏ, không chỉ cho các nhà ngoại giao mà c̣n cho toàn bộ khu vực vốn đă nhiều năm ch́m trong bất ổn. Một điều chắc chắn, những ngày tới sẽ là thời khắc quan trọng quyết định liệu vùng Vịnh có thể hít thở tạm thời trong ḥa b́nh hay lại ch́m vào ṿng xoáy xung đột mới.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

Theo CNN.

 

 

Israel quan ngại về thỏa thuận ngừng bắn Mỹ–Iran.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Các quan chức Israel bày tỏ mối quan ngại sâu sắc về thỏa thuận ngừng bắn tạm thời mà Mỹ đạt được với Iran, theo một nguồn tin Israel quen thuộc với vấn đề. Thỏa thuận này, được công bố đầu tuần, mở ra một giai đoạn hưu chiến ngắn hạn kéo dài hai tuần giữa Washington và Tehran, nhằm tạo điều kiện cho ngoại giao và giảm nguy cơ leo thang quân sự trong khu vực Vịnh Ba Tư vốn đă lâu nay là điểm nóng địa chính trị.

 

Nguồn tin cho biết, Israel sẽ tạm thời tuân thủ lệnh ngừng bắn, theo sự dẫn dắt của Tổng thống Mỹ Donald Trump. Tuy nhiên, Israel thực hiện điều này một cách miễn cưỡng, bởi nước này vẫn c̣n nhiều mục tiêu trên “danh sách” và nhiều kế hoạch mà họ muốn đạt được thông qua hành động quân sự nhằm vào Iran. Lịch sử chiến lược Israel cho thấy, từ các cuộc chiến tranh Ả Rập–Israel 1948, 1956, đến chiến tranh Yom Kippur 1973 và chiến dịch ở Lebanon 1982, Tel Aviv luôn đặt ưu tiên hàng đầu vào việc ngăn chặn các mối đe dọa quân sự từ các nước láng giềng hoặc các nhóm vũ trang thân Iran, nhằm bảo vệ an ninh quốc gia và duy tŕ ưu thế chiến lược trong khu vực.

 

Khi được CNN đặt câu hỏi vào giữa tháng Ba, Thủ tướng Israel Benjamin Netanyahu từ chối trả lời liệu Israel có ngừng các cuộc tấn công vào Iran nếu Tổng thống Trump đạt được thỏa thuận ngừng bắn hay không. Tuy nhiên, ông thừa nhận rằng Trump là “nhà lănh đạo” và rằng Israel là “đồng minh” của ông. Trong một cuộc họp báo vào ngày 18 tháng Ba, Netanyahu nói: “Cuối cùng, Tổng thống Trump đưa ra quyết định của riêng ông, và tôi có tôn trọng chúng không? Có, tôi tôn trọng.”

 

Lời phát biểu này phản ảnh quan điểm thực dụng trong chính sách đối ngoại của Israel: tôn trọng đồng minh chiến lược Mỹ nhưng đồng thời vẫn giữ những mục tiêu và ưu tiên quốc gia riêng, đặc biệt khi liên quan đến Iran – quốc gia mà Tel Aviv xem là mối đe dọa lâu dài.

 

Về mặt sử địa, quan hệ Israel–Iran không chỉ là xung đột quân sự hiện tại mà c̣n gắn với các cuộc chiến gián tiếp kéo dài nhiều thập niên, từ hỗ trợ các lực lượng vũ trang ở Lebanon, Syria, đến chương tŕnh hạt nhân và tên lửa của Tehran. Iran từ lâu đă là trụ cột trong chính sách mở rộng ảnh hưởng của các quốc gia Hồi giáo ḍng Shiite trong khu vực, bao gồm Hezbollah ở Lebanon và các lực lượng thân Tehran ở Syria và Iraq. Sự hiện diện quân sự và các kho vũ khí của các nhóm này khiến Israel luôn trong tư thế cảnh giác cao độ.

 

Về mặt xă hội, căng thẳng kéo dài giữa Israel và Iran cũng ảnh hưởng đến người dân tại các vùng biên giới và cả các quốc gia láng giềng. Trong các thành phố miền Bắc Israel, cư dân từng nhiều lần phải sơ tán khi các tên lửa từ Lebanon bắn sang, đặc biệt trong các cuộc xung đột năm 2006 và các đợt leo thang sau đó. Trẻ em, trường học, các cơ sở hạ tầng dân sự đều phải đối mặt với nguy cơ bị ảnh hưởng trực tiếp, trong khi dư luận quốc tế và các tổ chức nhân đạo thường xuyên cảnh báo về nguy cơ khủng hoảng nhân đạo nếu xung đột lan rộng.

 

Căng thẳng quân sự Israel–Iran c̣n tác động trực tiếp đến thị trường năng lượng toàn cầu. Vùng Vịnh Ba Tư, nơi hơn 20% lượng dầu xuất khẩu thế giới đi qua, là một tuyến huyết mạch chiến lược. Mỗi khi Israel hoặc Iran có các hành động quân sự, giá dầu lập tức biến động, ảnh hưởng đến kinh tế các nước nhập khẩu dầu và thị trường toàn cầu. Do vậy, việc Mỹ và Iran đạt được thỏa thuận hưu chiến hai tuần, dù chỉ là tạm thời, cũng mang ư nghĩa về kinh tế – ít nhất là giúp ổn định giá dầu trong ngắn hạn.

 

Chính trị khu vực cũng không kém phần phức tạp. Israel phải cân nhắc giữa việc tuân thủ lệnh ngừng bắn với Mỹ và việc bảo vệ lợi ích quốc gia trước các mối đe dọa Iran. Các đồng minh Arab của Mỹ, như Saudi Arabia và Các Tiểu Vương quốc Ả Rập Thống nhất, theo dơi sát sao diễn biến, bởi bất kỳ căng thẳng nào cũng có thể lan sang các nước láng giềng, ảnh hưởng đến an ninh nội địa và kinh tế. Đồng thời, Iran và các đồng minh của họ tại Lebanon và Syria cũng sử dụng chiến thuật ngoại giao và quân sự để gia tăng ảnh hưởng, khiến Israel luôn phải cân nhắc từng bước đi.

 

Bài học rút ra từ t́nh h́nh hiện nay cho thấy, việc Israel tạm thời tuân thủ ngừng bắn với Mỹ nhưng vẫn giữ mục tiêu quân sự đối với Iran phản ánh tính chất phức tạp của quan hệ quốc tế trong khu vực Trung Đông. Ngay cả khi hai siêu cường là Mỹ và Iran tạm hưu chiến, căng thẳng giữa Israel và Iran vẫn tiềm ẩn nguy cơ bùng phát. Đồng thời, các quyết định quân sự và ngoại giao phải tính đến cả lịch sử xung đột, lợi ích chiến lược lâu dài, tác động kinh tế và xă hội tới người dân.

 

Trong bối cảnh ấy, cộng đồng quốc tế vẫn theo dơi sát sao từng động thái. Cuộc hưu chiến hai tuần giữa Mỹ và Iran là cơ hội ngoại giao, nhưng căng thẳng Israel–Iran vẫn chưa thể giải quyết. Tel Aviv phải cân bằng giữa vai tṛ đồng minh chiến lược với Mỹ và nhu cầu bảo vệ an ninh quốc gia trước mối đe dọa lâu dài từ Tehran. Những ngày tới sẽ là thời khắc quan trọng, quyết định liệu khu vực Vịnh Ba Tư có thể tạm hít thở trong ḥa b́nh hay lại ch́m vào ṿng xoáy xung đột mới.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

Theo CNN.

 

 

Phản ứng quốc tế trước lệnh ngừng bắn giữa Mỹ và Iran: Hy vọng và cảnh giác.

 

 

Ngày 7 tháng 4 năm 2026, thông tin về thỏa thuận ngừng bắn hai tuần giữa Hoa Kỳ và Cộng ḥa Hồi giáo Iran đă tạo ra những phản ứng đa chiều trên khắp thế giới, đánh dấu một bước ngoặt quan trọng trong bối cảnh căng thẳng Trung Đông gia tăng.

 

1. Tại Tehran, người dân tập trung tại quảng trường Enqelab, theo dơi và phản ứng với tin tức, biểu lộ niềm hy vọng xen lẫn băn khoăn về tương lai an ninh của đất nước. H́nh ảnh người dân Iran vui mừng nhưng vẫn dè dặt ghi lại một khoảnh khắc lịch sử, nơi mỗi cá nhân đều ư thức rằng ḥa b́nh dù ngắn hạn cũng là cơ hội quư giá để cứu sống dân thường và giảm thiểu khổ đau.

 

2. Tổng Thư kư Liên Hiệp Quốc António Guterres ngay lập tức lên tiếng, kêu gọi “tất cả các bên tuân thủ nghĩa vụ của ḿnh” và “thực hiện đầy đủ các điều khoản của thỏa thuận”. Ông nhấn mạnh rằng “một kết thúc cho các hành động thù địch là vô cùng cấp thiết để bảo vệ tính mạng dân thường và giảm bớt khổ đau nhân đạo.” Lịch sử đă chứng minh, những xung đột kéo dài ở vùng Vịnh như Chiến tranh Iran-Iraq thập niên 1980 hay các cuộc can thiệp ở Iraq và Afghanistan đă gây ra hàng triệu nạn nhân và hậu quả xă hội lâu dài, từ nạn đói, di cư đến khủng hoảng y tế và giáo dục. V́ vậy, lời kêu gọi của Liên Hiệp Quốc không chỉ là phát ngôn ngoại giao mà c̣n là sự nhắc nhở về trách nhiệm quốc tế đối với an sinh nhân loại.

 

3. Trong khi đó, Thủ tướng Australia Anthony Albanese hoan nghênh thông tin ngừng bắn, gọi đây là “tin tức tích cực” và bày tỏ mong muốn thỏa thuận sẽ “dẫn đến việc hạ nhiệt và chấm dứt xung đột lâu dài.” Albanese đồng thời chỉ trích những phát ngôn cứng rắn trước đó của Tổng thống Donald Trump, cho rằng “khả năng gây thiệt hại cho cơ sở hạ tầng dân sự tại Iran là một tuyên bố khác thường” và nếu Iran leo thang đáp trả, “thiệt hại kinh tế toàn cầu sẽ càng nghiêm trọng hơn.” Nh́n lại lịch sử, các cuộc chiến tranh tại Trung Đông thường không chỉ gây tổn thất trực tiếp về người và của mà c̣n làm gián đoạn chuỗi cung ứng dầu mỏ, ảnh hưởng đến giá cả năng lượng, thương mại và ổn định kinh tế toàn cầu, minh chứng rằng chính sách ngoại giao mạnh mẽ nhưng thiếu cân nhắc có thể đẩy thế giới vào khủng hoảng.

 

4. Tại Nhật Bản, Chánh văn pḥng nội các Minoru Kihara cũng bày tỏ đánh giá tích cực về thông báo của Mỹ và Iran, cho rằng “quan trọng nhất lúc này là t́nh h́nh thực sự hạ nhiệt, bao gồm đảm bảo tuyến hàng hải an toàn qua eo biển Hormuz.” Eo biển Hormuz từ lâu được xem là huyết mạch năng lượng thế giới; hơn 20% lượng dầu thương mại toàn cầu phải đi qua đây, và bất cứ căng thẳng quân sự nào cũng có thể gây tác động lan tỏa đến các thị trường dầu mỏ, khiến giá năng lượng biến động và làm suy yếu nền kinh tế các quốc gia nhập khẩu dầu. Việc đảm bảo an toàn cho khu vực này không chỉ là vấn đề quân sự mà c̣n là bài toán kinh tế, an ninh và chính trị của toàn cầu.

 

5. Bộ Ngoại giao Iraq cho biết họ “đánh giá cao bước phát triển này, như một yếu tố có thể góp phần giảm căng thẳng, mở rộng cơ hội hạ nhiệt và củng cố an ninh, ổn định trong khu vực.” Iraq, từng là trung tâm xung đột trong nhiều thập niên với các cuộc chiến tranh liên tiếp từ Chiến tranh Vùng Vịnh 1991, cuộc can thiệp 2003 và các cuộc xung đột nội bộ, hiểu rơ rằng bất ổn vùng Vịnh không chỉ đe dọa chủ quyền mà c̣n kéo theo các hệ lụy kinh tế và xă hội, từ ḍng người tị nạn đến khủng hoảng giáo dục và hạ tầng y tế.

 

6. Cùng ngày, Bộ Ngoại giao Ai Cập gọi lệnh ngừng bắn là “bước đi tích cực nhằm hạ nhiệt căng thẳng và kiềm chế xung đột khu vực.” Ai Cập, với lịch sử nhiều thế kỷ là cầu nối giữa Trung Đông và Bắc Phi, từng chứng kiến hậu quả của các cuộc chiến tranh vùng Vịnh và xung đột Israel-Palestine, hiểu rằng ổn định khu vực không chỉ bảo vệ lợi ích kinh tế mà c̣n duy tŕ ḥa b́nh xă hội trong nước và trên biển Địa Trung Hải.

 

7. Các chuyên gia quốc tế nhận định rằng thỏa thuận hai tuần có thể là cơ hội để các bên đánh giá, chuẩn bị cơ sở cho ḥa b́nh lâu dài. Tuy nhiên, họ cũng cảnh báo rằng quá tŕnh này phụ thuộc vào khả năng kiềm chế và tuân thủ nghiêm túc của từng bên. Lịch sử cho thấy, từ hiệp định ngừng bắn 1921 giữa Iran và Anh cho đến các thỏa thuận hiện đại, bất kỳ vi phạm nhỏ nào cũng có thể làm tan vỡ niềm tin, gây ra những đợt leo thang mới.

 

CNN đă ghi nhận các báo cáo đóng góp của Angus Watson, Todd Symons, Aqeel Najim và Ibrahim Dahman, nhấn mạnh rằng các quốc gia trên thế giới đang theo dơi sát sao t́nh h́nh, đặc biệt là trong bối cảnh tác động kinh tế và địa chính trị từ xung đột Iran – Mỹ. Thông tin này một lần nữa khẳng định rằng, trong thế kỷ 21, các quyết định quân sự không c̣n là chuyện riêng của một khu vực, mà luôn lan tỏa thành những hiệu ứng toàn cầu, ảnh hưởng trực tiếp đến ḍng chảy thương mại, năng lượng và tài chính quốc tế.

 

Như vậy, thỏa thuận ngừng bắn không chỉ là dấu hiệu tích cực trong giao tế Mỹ – Iran, mà c̣n là phép thử cho cộng đồng quốc tế về khả năng phối hợp, giữ ǵn an ninh và ổn định khu vực. Trong bối cảnh thế giới hiện nay, mỗi tuyên bố ngoại giao, mỗi hành động quân sự đều có thể trở thành bài học lịch sử, nhắc nhở rằng ḥa b́nh là thứ phải ǵn giữ bằng trí tuệ, chiến lược và sự đồng thuận toàn cầu.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính