Khủng hoảng chưa từng có: Tướng lĩnh Mỹ từ chối lệnh đánh Iran.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

Một tin tức gây chấn động đã lan ra trong giới quân sự và chính trị Hoa Kỳ: hơn 30 tướng lãnh cao cấp của quân đội Mỹ được cho là đã từ chối mệnh lệnh trực tiếp của Tổng thống Donald J. Trump về việc mở cuộc tấn công trên bộ vào Iran. Nếu sự việc này là thật, đây sẽ là một biến cố chưa từng có trong lịch sử quân đội Hoa Kỳ hiện đại — một cuộc khủng hoảng hiến pháp tiềm tàng giữa quyền lực dân sự và giới quân sự.

 

Theo nguồn tin ban đầu, cuộc khủng hoảng nổ ra khi Tòa Bạch Ốc yêu cầu Ngũ Giác Đài chuẩn bị kế hoạch đưa quân bộ vào lãnh thổ Iran. Tuy nhiên, hơn 30 tướng lãnh cao cấp được cho là đã chính thức phản đối, viện dẫn nguy cơ chiến tranh lan rộng, tổn thất nhân mạng lớn và hậu quả chiến lược khó lường. Hành động này nhanh chóng khiến nhánh hành pháp phản ứng mạnh mẽ.

 

Chỉ trong vòng vài giờ, một cuộc thanh lọc quy mô lớn được tiến hành tại Ngũ Giác Đài. 12 vị tướng bất đồng đã bị cách chức, trong đó có cả việc bãi nhiệm đột ngột Chủ tịch Hội đồng Tham mưu trưởng Liên quân — một quyết định mang tính lịch sử và gây chấn động toàn bộ hệ thống quân đội Mỹ.

 

Nếu đúng, đây là lần đầu tiên trong lịch sử hiện đại Hoa Kỳ mà một nhóm tướng lãnh đông đảo như vậy công khai từ chối thi hành mệnh lệnh chiến tranh của Tổng thống.

 

Truyền thống quân đội Mỹ: phục tùng quyền lực dân sự.

 

Từ khi lập quốc, Hoa Kỳ luôn duy trì nguyên tắc căn bản: quân đội phải phục tùng chính quyền dân sự. Tổng thống Hoa Kỳ là Tổng tư lệnh tối cao của quân đội. Các tướng lãnh có quyền góp ý, phản biện, nhưng cuối cùng vẫn phải thi hành mệnh lệnh.

 

Trong lịch sử, trường hợp nổi tiếng nhất là năm 1951 khi Tổng thống Harry Truman sa thải tướng Douglas MacArthur trong cuộc chiến Triều Tiên. MacArthur muốn mở rộng chiến tranh sang Tàu Cộng, trong khi Truman lo ngại chiến tranh thế giới thứ ba. Khi vị tướng nổi tiếng này công khai bất đồng, Truman đã quyết định cách chức ông.

 

Sự kiện này gây chấn động nước Mỹ, nhưng cũng củng cố nguyên tắc: quân đội phải phục tùng chính quyền dân sự.

 

Trong chiến tranh Việt Nam, nhiều tướng Mỹ cũng bất đồng chiến lược, nhưng không ai công khai chống lệnh. Trong cuộc chiến Iraq năm 2003, một số tướng lãnh bày tỏ lo ngại, song cuối cùng vẫn thi hành mệnh lệnh.

 

Vì thế, nếu lần này có đến 30 tướng từ chối lệnh đánh Iran, đây sẽ là biến cố lớn nhất trong lịch sử quân đội Mỹ từ sau Thế chiến II.

 

Vì sao đánh Iran là quyết định nguy hiểm?

 

 

Các chuyên gia quân sự từ lâu đã cảnh báo rằng Iran không giống Iraq hay Afghanistan.

 

Trước hết, Iran là một quốc gia rộng lớn với hơn 80 triệu dân, lãnh thổ rộng gấp nhiều lần Iraq. Địa hình phần lớn là núi non hiểm trở, rất thuận lợi cho chiến tranh du kích và phòng thủ lâu dài.

 

Thứ hai, quân đội Iran không yếu. Ngoài quân đội chính quy, Iran còn có lực lượng Vệ binh Cách mạng, dân quân Basij, cùng mạng lưới lực lượng ủy nhiệm khắp Trung Đông. Nếu chiến tranh nổ ra, Mỹ không chỉ đối đầu với Iran mà còn có thể phải đối mặt với các lực lượng đồng minh của Tehran tại Lebanon, Syria, Iraq và Yemen.

 

Thứ ba, nguy cơ chiến tranh lan rộng là rất lớn. Iran có quan hệ chiến lược với Nga và Tàu Cộng. Dù hai nước này không trực tiếp tham chiến, họ có thể hỗ trợ về kinh tế, vũ khí hoặc ngoại giao. Khi đó, chiến tranh có thể vượt khỏi khuôn khổ Trung Đông.

 

Đây là lý do khiến nhiều tướng lãnh Mỹ lo ngại. Họ hiểu rõ rằng chiến tranh hiện đại không còn là cuộc hành quân ngắn ngày. Những bài học từ Việt Nam, Iraq và Afghanistan vẫn còn đó.

 

Một nước Mỹ chia rẽ?

 

Tin tức về việc tướng lãnh chống lệnh — dù chưa được xác nhận đầy đủ — cũng phản ảnh một thực tế: nước Mỹ đang có những bất đồng sâu sắc về chiến lược quân sự.

 

Trong nhiều năm qua, dư luận Mỹ ngày càng mệt mỏi với các cuộc chiến dài hạn. Sau Afghanistan và Iraq, người dân Mỹ không còn hào hứng với chiến tranh Trung Đông. Quốc hội Mỹ cũng chia rẽ sâu sắc về việc sử dụng lực lượng quân sự.

 

Nếu Tòa Bạch Ốc muốn mở chiến tranh lớn với Iran, chắc chắn sẽ gặp nhiều phản đối.

 

Một số nhà phân tích cho rằng việc thay thế các tướng lãnh có thể là dấu hiệu chính quyền muốn đưa những người ủng hộ chiến tranh vào vị trí chủ chốt. Điều này từng xảy ra trong lịch sử, khi lãnh đạo dân sự muốn thay đổi chiến lược quân sự.

 

Ý nghĩa của biến cố.

 

Dù tin tức chưa được xác nhận hoàn toàn, câu chuyện này vẫn mang nhiều ý nghĩa.

 

Thứ nhất, nó cho thấy chiến tranh Iran là quyết định cực kỳ nhạy cảm. Không giống các chiến dịch quân sự hạn chế, một cuộc xâm lăng Iran có thể kéo dài nhiều năm.

 

Thứ hai, nó phản ảnh sự thận trọng của giới quân sự. Các tướng lãnh Mỹ thường không phản đối chiến tranh nếu họ tin có thể chiến thắng nhanh chóng. Nhưng nếu họ lo ngại, điều đó có nghĩa rủi ro rất lớn.

 

Thứ ba, biến cố này — nếu có thật — có thể làm rung chuyển hệ thống chính trị Mỹ. Bất đồng giữa Tòa Bạch Ốc và quân đội luôn là dấu hiệu của khủng hoảng lớn.

 

Nhận định.

 

Theo nhận định của tôi, khả năng cao là tin “30 tướng chống lệnh” đã bị phóng đại. Tuy nhiên, việc thay đổi lãnh đạo quân đội giữa lúc căng thẳng với Iran là điều đáng chú ý. Nó cho thấy có thể tồn tại những bất đồng chiến lược phía sau hậu trường.

 

Giới quân sự Mỹ hiểu rõ hơn ai hết cái giá của chiến tranh. Họ đã trải qua Việt Nam, Iraq, Afghanistan. Họ biết rằng chiến tranh dễ bắt đầu, nhưng rất khó kết thúc.

 

Nếu Mỹ thực sự tiến vào Iran, đó có thể là cuộc chiến lớn nhất trong nhiều thập niên. Và khi đó, không chỉ Trung Đông mà cả thế giới sẽ bị ảnh hưởng.

 

Lịch sử nhiều lần chứng minh: Chiến tranh bắt đầu bằng quyết định chính trị, nhưng kết thúc bằng máu của người lính.

 

Có lẽ chính vì vậy mà những người mang quân phục thường là những người thận trọng nhất khi nói đến chiến tranh.

 

Kết luận những tướng lãnh dày dạn trận mạc mà nghe lời chỉ đại của một tổng thống 5 lần trốn lính và Hội đồng An ninh quốc gia câm như hến không dám lên tiếng can ngăn Trump: “Tâu chúa thượng đưa bộ binh Mỹ vào Iran mần thịt mấy thằng rậm râu không được đâu. Chúa thượng hứng làm sảng là bà nội cũng đội chuối khô!

 

Chúa thượng muốn làm vậy nói hai hoàng tử của Chúa thượng mở tiệm hòm trước đi! Khá lắm đó!

 

 

Đoàn Xuân Thu