Harrison Ford và lời buộc tội Donald Trump.

 

Đoàn Xuân Thu

 

 

 

Trong lịch sử điện ảnh Hoa Kỳ, Harrison Ford là một trong những tài tử nổi tiếng nhất của Hollywood. Khán giả khắp thế giới biết đến ông qua những vai diễn trong hai loạt phim lừng danh Star Wars và Indiana Jones.

 

Nhưng ngoài màn bạc, người đàn ông sinh năm 1942 này c̣n được biết đến qua nhiều thập niên hoạt động bảo vệ môi trường.

 

Và vào cuối tháng 10 năm 2025, Harrison Ford đă khiến dư luận chú ư khi công khai chỉ trích Tổng thống Donald Trump bằng những lời lẽ hết sức gay gắt, liên quan đến chính sách khí hậu và những ǵ ông cho là sự coi thường tương lai của nhân loại.

 

Theo cuộc phỏng vấn đăng trên nhật báo The Guardian ngày 31 tháng 10 năm 2025, Harrison Ford đưa ra những nhận xét trên trước khi nhận một giải thưởng về lănh đạo bảo tồn thiên nhiên tại Field Museum, thành phố Chicago, tiểu bang Illinois. Đây là một viện bảo tàng lịch sử tự nhiên nổi tiếng của Hoa Kỳ, nằm bên bờ hồ Michigan, nơi trưng bày và nghiên cứu nhiều bộ sưu tập liên quan đến lịch sử Trái Đất, sinh vật học và thế giới tự nhiên.

 

Ở tuổi 83, Harrison Ford vẫn quan tâm sâu sắc đến những vấn đề môi trường mà ông đă theo đuổi trong nhiều thập niên. Từ năm 1991, ông đă giữ chức phó chủ tịch tổ chức Conservation International, một tổ chức quốc tế hoạt động trong lănh vực bảo tồn thiên nhiên và đa dạng sinh học. Đối với ông, biến đổi khí hậu không phải chuyện tranh luận xa vời của các nhà khoa học, mà là vấn đề liên quan trực tiếp đến cuộc sống của con người, từ những thành phố đông dân đến những vùng rừng núi, từ các quốc gia giàu có đến những cộng đồng nghèo khó.

 

Khi nói về Donald Trump, Harrison Ford không giấu nổi sự phẫn nộ. Ông tuyên bố: “Trump doesn’t have any policies, he has whims. It scares the shit out of me. The ignorance, the hubris, the lies, the perfidy.”

 

Tạm dịch: “Trump chẳng có chính sách nào ra hồn; ông ta chỉ hành động theo những ư thích bất chợt. Điều đó làm tôi sợ phát khiếp. Sự dốt nát, tính ngạo mạn, những lời dối trá và sự phản trắc.”

 

Đây không phải lối phát biểu xă giao thường thấy ở những người nổi tiếng khi được hỏi về một nhân vật chính trị. Harrison Ford dùng những chữ rất nặng, đặc biệt là “ignorance”, “hubris”, “lies” và “perfidy”, lần lượt nói đến sự thiếu hiểu biết, tính ngạo mạn, những lời dối trá và sự phản trắc. Qua đó, người ta thấy ông không chỉ bất đồng với một vài quyết định của tổng thống, mà c̣n nghi ngờ cách thức người đứng đầu quốc gia đưa ra những quyết định có thể ảnh hưởng đến tương lai của hàng triệu người.

 

Harrison Ford nói tiếp:

“He knows better, but he’s an instrument of the status quo and he’s making money, hand over fist, while the world goes to hell in a handbasket.”

 

Có thể dịch nghĩa: “Ông ta biết rơ hơn thế, nhưng lại là công cụ phục vụ cho trật tự hiện hữu và đang kiếm tiền ào ào, trong khi thế giới ngày càng đi đến chỗ tồi tệ.”

 

Đây là lời chỉ trích nhắm vào điều mà nhiều nhà hoạt động môi trường cho là mâu thuẫn giữa lợi ích kinh tế trước mắt và trách nhiệm bảo vệ hành tinh.

 

Cụm từ “hand over fist” diễn tả việc kiếm tiền rất nhanh, với số lượng lớn.

 

C̣n thành ngữ “goes to hell in a handbasket” có nghĩa là t́nh h́nh đang xuống dốc nghiêm trọng. Harrison Ford muốn nói rằng trong lúc thế giới phải đối diện với những nguy cơ môi trường, một số người vẫn có thể tiếp tục làm giàu từ những hoạt động mà ông cho là đi ngược lại lợi ích lâu dài của nhân loại.

 

Sau đó, ông đưa ra câu nói gây chú ư nhất: “It’s unbelievable. I don’t know of a greater criminal in history.”

 

Dịch nghĩa: “Thật không thể tin nổi. Tôi không biết có tội phạm nào trong lịch sử lớn hơn.”

 

Câu nói này cho thấy mức độ bất b́nh của Harrison Ford đối với Donald Trump. Ông không lựa lời để làm vừa ḷng người nghe, cũng không cố giữ thái độ trung dung nhằm tránh gây tranh căi. Đối với ông, những quyết định liên quan đến khí hậu có thể để lại hậu quả vượt xa một nhiệm kỳ tổng thống. Dẫu vậy, đây là cách Harrison Ford bày tỏ quan điểm chính trị của ḿnh; người đọc có thể đồng ư hoặc không đồng ư, nhưng không thể phủ nhận rằng ông đă đưa ra một lời chỉ trích rất mạnh mẽ.

 

Muốn hiểu rơ hơn nguyên nhân của sự đối đầu này, cần nh́n lại bối cảnh lịch sử của cuộc tranh luận về khí hậu tại Hoa Kỳ. Từ thời kỳ Cách mạng kỹ nghệ, than đá, dầu mỏ và khí đốt đă góp phần tạo nên sức mạnh kinh tế của những quốc gia công nghiệp. Hoa Kỳ trở thành một cường quốc nhờ hệ thống sản xuất, giao thông và năng lượng phát triển rộng lớn. Nhưng việc đốt nhiên liệu hóa thạch cũng thải ra khí nhà kính, góp phần làm nhiệt độ trung b́nh toàn cầu tăng lên.

 

Trong nhiều thập niên qua, giới khoa học đă cảnh báo về những hậu quả có thể xảy ra, bao gồm mực nước biển dâng, những đợt nóng khắc nghiệt hơn và nguy cơ gia tăng của một số hiện tượng thời tiết cực đoan. Những thay đổi này không có nghĩa mọi trận băo hay mọi vụ cháy rừng đều do biến đổi khí hậu gây ra. Tuy nhiên, sự nóng lên toàn cầu có thể làm trầm trọng thêm những nguy cơ vốn đă hiện hữu tại nhiều khu vực.

 

Hoa Kỳ là quốc gia có lănh thổ rộng lớn, trải dài từ Đại Tây Dương sang Thái B́nh Dương, với những đồng bằng nông nghiệp, các dăy núi cao, những khu rừng rộng và những thành phố đông dân ven biển. Những vùng như California thường xuyên phải đối diện với nguy cơ cháy rừng trong điều kiện thời tiết thuận lợi cho lửa lan rộng. Các cộng đồng ven biển cũng phải tính đến hậu quả của mực nước biển dâng và những cơn băo mạnh. Bởi vậy, chính sách khí hậu không đơn thuần là chuyện của các nhà hoạt động môi trường, mà c̣n liên quan đến kinh tế, sức khỏe cộng đồng và an toàn của người dân.

 

Donald Trump lại có quan điểm hoàn toàn khác với Harrison Ford. Ông ta chủ trương thúc đẩy khai thác dầu khí, phản đối nhiều biện pháp mà ông cho là gây thiệt hại cho nền kinh tế và làm tăng chi phí năng lượng. Trong bài diễn văn trước Đại hội đồng Liên Hiệp Quốc vào tháng 9 năm 2025, Trump gọi biến đổi khí hậu là: “The greatest con job ever perpetrated on the world.”

 

Nghĩa là: “Tṛ lừa đảo lớn nhất từng được thực hiện đối với thế giới.”

 

Ông Trump c̣n tuyên bố: “If you don’t get away from this green scam, your country is going to fail.”

 

Dịch nghĩa: “Nếu không từ bỏ tṛ lừa đảo xanh này, đất nước quư vị sẽ thất bại.”

Hai câu nói cho thấy sự đối nghịch rơ rệt giữa tổng thống Hoa Kỳ và tài tử Hollywood. Trong khi Trump cho rằng những chính sách khí hậu đang bị lợi dụng để gây tổn hại cho nền kinh tế, Harrison Ford lại tin rằng việc xem nhẹ những cảnh báo khoa học sẽ khiến nhân loại phải trả giá đắt trong tương lai.

 

Trong nhiệm kỳ thứ hai của Trump, chính quyền Hoa Kỳ đă tiến hành nhiều bước nhằm thu hẹp một số chính sách bảo vệ khí hậu, thúc đẩy khai thác nhiên liệu hóa thạch và rút Hoa Kỳ khỏi Thỏa thuận Paris về khí hậu. Những quyết định này gây lo ngại cho giới bảo vệ môi trường, bởi Hoa Kỳ là một trong những quốc gia có lượng phát thải khí nhà kính lớn nhất thế giới. Thỏa thuận Paris, được thông qua năm 2015, là nỗ lực quốc tế nhằm hạn chế sự nóng lên toàn cầu thông qua những cam kết giảm phát thải và hợp tác giữa các quốc gia.

 

Harrison Ford cho biết ông đă cảnh báo về vấn đề này suốt ba mươi năm. Ông nói: “I knew it was coming, I have been preaching this stuff for 30 years. Everything we’ve said about climate change has come true. Why is that not sufficient that it alarms people that they change behaviors? Because of the entrenched status quo.”

 

Tạm dịch: “Tôi biết điều này sẽ xảy ra. Tôi đă lên tiếng cảnh báo về những chuyện này suốt ba mươi năm. Mọi điều chúng tôi nói về biến đổi khí hậu đều đă trở thành hiện thực. Tại sao như vậy vẫn chưa đủ để khiến người ta lo ngại và thay đổi hành vi? Bởi v́ trật tự hiện hữu đă ăn sâu, bám rễ.”

 

Câu hỏi ấy đáng để suy ngẫm. V́ sao con người thường chậm thay đổi ngay cả khi đă nh́n thấy nguy cơ? V́ sao lợi ích kinh tế trước mắt đôi khi được đặt cao hơn sự an toàn lâu dài? Và tại sao một vấn đề khoa học lại trở thành cuộc tranh chấp chính trị gay gắt, khiến người ta bất đồng ngay cả về cách giải thích những dữ kiện căn bản?

 

Nỗi lo của Harrison Ford càng trở nên gần gũi sau khi ông phải sơ tán khỏi nhà trong đợt cháy rừng tại khu vực Los Angeles vào đầu năm 2025. California, tiểu bang nằm bên bờ Thái B́nh Dương, từ lâu đă phải đối diện với những vụ cháy rừng gây thiệt hại nghiêm trọng. Khi lửa lan đến các khu dân cư, người ta mới cảm nhận rơ ràng rằng môi trường không phải chuyện xa xôi nằm trong những bản báo cáo dày cộm. Nó có thể ảnh hưởng trực tiếp đến căn nhà, tài sản và mạng sống của từng gia đ́nh.

 

Dẫu vậy, Harrison Ford không hoàn toàn bi quan. Ông tin rằng nhân loại vẫn có thể hạn chế thiệt hại nếu chịu thay đổi cách sinh hoạt, phát triển công nghệ mới và thực hiện những chính sách thích hợp.

 

Ông nói: “I’m confident we can mitigate against \(climate change\), that we can buy time to change behaviors, to create new technologies, to concentrate more fully on implementation of those policies.”

 

Dịch nghĩa: “Tôi tin rằng chúng ta có thể giảm nhẹ tác động của biến đổi khí hậu, giành thêm thời gian để thay đổi hành vi, phát triển công nghệ mới và tập trung nhiều hơn vào việc thực hiện những chính sách ấy.”

 

Tất nhiên, Harrison Ford cũng gặp phải những lời phản bác. Một số người đặt câu hỏi về việc các ngôi sao Hollywood sử dụng phi cơ riêng trong khi cổ vơ công chúng giảm phát thải. Đây là điều đáng suy nghĩ, bởi bảo vệ môi trường không chỉ là chuyện kêu gọi người khác thay đổi, mà c̣n đ̣i hỏi mỗi người xem xét chính hành vi của ḿnh. Tuy nhiên, việc chỉ ra sự thiếu nhất quán trong lối sống của một người không có nghĩa mọi điều người ấy nói đều sai. Điều cần thiết vẫn là xem xét từng lập luận và từng dữ kiện một cách công bằng.

 

Theo tôi, điều đáng chú ư trong câu chuyện này không chỉ là Harrison Ford đă dùng những lời lẽ gay gắt đến mức nào để chỉ trích Donald Trump. Vấn đề cốt lơi là trách nhiệm của người lănh đạo trước những nguy cơ có thể ảnh hưởng đến nhiều thế hệ. Một tổng thống có quyền lựa chọn đường lối kinh tế, nhưng những quyết định ấy cần được cân nhắc trên nhiều phương diện: công ăn việc làm, giá năng lượng, sức khỏe cộng đồng, an ninh quốc gia và hậu quả đối với môi trường.

Bài học rút ra là đừng tin một lời phát biểu chỉ v́ người nổi tiếng nói ra, nhưng cũng đừng bác bỏ nó chỉ v́ ḿnh không ưa người phát biểu. Hăy kiểm chứng sự kiện, xem xét chính sách và đánh giá hậu quả thực tế. Chính trị có thể thay đổi sau mỗi cuộc bầu cử, nhưng thiên nhiên không chờ đợi con người giải quyết xong mọi cuộc tranh căi.

 

Và có lẽ, điều đáng sợ nhất không phải là những lời chỉ trích nặng nề của Harrison Ford, mà là khả năng con người đă nh́n thấy nguy cơ trước mắt, có phương tiện để giảm nhẹ hậu quả, nhưng vẫn chần chừ v́ những lợi ích ngắn hạn. Khi ấy, cái giá phải trả không chỉ thuộc về một chính phủ hay một thế hệ, mà có thể trở thành món nợ mà con cháu chúng ta phải gánh chịu.

 

 

Đoàn Xuân Thu

Melbourne.

 

  

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính