*Những Dng Sng Lịch Sử*

 

 

 

Nước Việt ta được thin nhin ưu đi nằm bn bờ đại dương nghe sng vỗ  r ro mời gọi khi bnh minh vừa l dạng đon thuyền tấp nập ra khơi, chiều về mang đầy hải sản.

 

Những dng sng uốn o chằng cht từ Bắc vo Nam, lợi thế cho thương nghiệp v qun sự. Những con thuyền bun bn ngược xui cung cấp sản phần đi khắp nơi cần thiết. Những trận thủy chiến oanh liệt lm địch hong hồn hết va trn những dng.sng lịch sử cn in dấu tới nay- C những dng sng mang dấu ấn chia la xa cch:

 

- i những dng sng thn yu Qu hương!

i những dng sng oanh liệt một thời!

i những dng sng chia la xa cch! 

i những dng sng nhớ mi mun đời! 

 

 

* Sng Bạch Hạc- Ngọc Hoa cng cha.

 

 

Đy l L Thư Cng cha Ngọc Hoa gởi về vua cha Hng Vương 18 nhn dịp Giỗ Tổ, sau khi Sơn Tinh chiến thắng Thủy Tinh kết hn với cng cha. Truyện mang nt huyền sử, nhưng đ l thời gian đầu mở nước của cc vua Tổ Hng vương đất Việt v chứng tch dng Bạch Hạc vẫn cn lưu lại trải qua bao năm thng.

 

 (Trch 1 đoạn trong L thư)

Ngy ny th phu qun Sơn Tinh Đại Vương đ hiển linh nơi ni Tản Vin, trở thnh vị đệ nhất phc thần của Đại Việt v ngi v cng linh ứng.

 

Ng ba Bạch Hạc nơi kinh thnh xưa thật l một vng sng nước hữu tnh, sầm uất trn bến dưới thuyền. Khi buổi chiều t, mặt trời đỏ ối lặn sau dy Ba V, nơi c ni Tản Vin. Ngọc Hoa con khng ngừng cảm thn!

 

Trn sng ngy ấy, cc thuyền thả lưới đnh c vọng vang trong những ln điệu dn ca tạo cho Bạch Hạc một vẻ đẹp nn thơ.

 

- Tổ tin khổ cng bao đời mở Nước,

Mười tm đợi vua Hng dựng Giang sơn,

 Đất Việt trời Nam trải rng huy hong,

L kho bu chu con phải gn giữ,

Nếu để một tấc đất vo tay giặc, 

L c tội phản bội với tổ tin,

Phải ghi tm khắc cốt khng thể qun,

Bảo tan Giang sơn, bo đền Quốc tổ.

 

 

*Ht Giang- Nhị Trưng Vương*

 

 

Hai B chạy về đến x Ht mn, thuộc huyện Phc lộc (nay l huyện Phc Thọ tỉnh Sơn ty), thế bức qu, bn gieo mnh xuống sng Ht giang    (chỗ sng Đy tiếp vo sng Hồng h) m tự tận. Bấy giờ l ngy mồng 6 thng 2 năm qu  mo (43). 

 

Những nữ tướng của hai b l chạy vo giữ huyện Cư  phong thuộc quận Cửu chn. Sau M Viện đem qun vo đnh, một số chạy thot, số bị bắt.

 

Hai B Trưng lm vua được 3 năm, nhưng lấy ci ti tr người đn. b m dấy được nghĩa lớn như thế, khiến cho vua ti nh Hn phải lo sợ, Hai B lưu lại tiếng thơm mun đời. Ngy nay c nhiều nơi lập đền thờ Hai B để ghi nhớ cng ơn danh tiếng hai người nữ anh hng nước Việt nam.

 

- Nhị Trưng vương vang danh gi Nước Việt,

Trả th chồng,quyết bảo vệ Non Sng,

Gi m hồng phất cao cờ khởi nghĩa,

Su mươi lăm thnh tr đ đoạt xong,

Mừng chiến thắng qun reo h phấn khởi,

Sau yếu thế, trầm mnh xuống Ht giang!

 

 

*Bạch Đằng giang- Ng Quyền

 

 

Chắc hẳn đ l một người con của đất nước Việt Nam, khng ai khng biết đến dng sng Bạch Đằng lịch sử. Dng sng đ đi vo những trang sử vng của dn tộc với 3 chiến thắng oanh liệt. Ng Quyền đnh thắng qun Nam Hn năm 938, Hong đế L Đại Hnh đập tan hng chục vạn qun Tống xm lược năm 981 v Hưng Đạo Vương Trần Quốc Tuấn đại thắng đội qun Nguyn Mng cũng trn dng sng Bạch Đằng huyền thoại. 

 

Ni về sng Bạch Đằng c những cu thơ ho hng như thế ny:

 

Sng Đằng một dải di gh

Sng hồng cuồn cuộn tri về bể Đng

Những người bất nghĩa tiu vong

Nghn xưa chỉ c anh hng lưu danh

 

Ngy nay, nếu du khch c cơ hội được trở về với Bạch Đằng giang, bạn sẽ thấy vẫn cn lại đ những k ức một thời đ được ghi vo sch vở cho đời hậu thế. Đ l những bi cọc, bến đ, cy lim Giếng Rừng, Đ chnh l những minh chứng sống động nhất cho đỉnh cao nghệ thuật qun sự của cha ng ta trong qu khứ. Đ cũng chnh l truyền thống quật cường của một thời oanh liệt của dn tộc Việt.


 

* Ha giang- Hưng Đạo Vương

                                                                           

 

Hưng Đạo Vương đầu thng 4-1288, Quốc cng tiết chế Trần Hưng Đạo chỉ huy một đạo qun từ Đại bản doanh A So, vượt sng Ha đi đnh trận Bạch Đằng (lần 3 sau Ng quyền). Đứng trn bờ đ sng Ha, Trần Hưng Đạo cn đang chăm ch nghe cc b lo trong vng ko đến chc mừng đại qun ln đường ra trận v hiến kế vượt sng th người quản tượng thn tn đ chạy từ bi sng về cấp bo: Đạo tiền qun chưa qua hết sng th voi đ bị sa lầy! Lập tức Trần Hưng Đạo cng đon ty tng, c cả cc b lo lng A So, chạy bộ một mạch ra bến sng. Lc ny, voi đ ln su xuống vũng sa bn, chỉ cn lại ci đầu nh ln mặt nước. Voi nhn người quản tượng, nhn mọi người, nước mắt gin giụa. Trần Hưng Đạo cũng rớm lệ. Người tuốt thanh kiếm sng long chỉ xuống dng sng Ha tht lớn: Ra đi lần y nếu khng thắng giặc sẽ khng bao giờ trở về bến sng ny nữa.

 

Đn tế trời đất cng ng voi được lập ngay trn bến sng. Dn từ cc lng ko đến mang theo hoa quả, hương thơm mỗi lc một đng. Trần Hưng Đạo cng đại qun v cc b lo trong vng thắp hương vĩnh biệt ng voi chiến hữu, để lại tại chỗ di tch v địa danh Bến Tượng. V đng như lời thề, qun ta đ thắng trận quyết chiến Bạch Đằng giang lịch sử.

 

- Ng Quyền, Hưng Đạo ba lần,

Nguyn Mng, Nam Hn thất thần hoảng kinh,

Lng trời cũng nổi bất bnh,

Bạch Đằng cọc gỗ như đinh đm thuyền,

Từ đy vương mộng b quyền,

Qun binh v tướng nhn thuyền nổi tri,

Xm lăng thi đ hết rồi,

Bến tượng ghi dấu một thời liệt oanh,

Bạch Đằng cn đ vang danh,

Ngn năm sng vỗ bập bềnh reo ca!

 

 

* Như Nguyệt giang- L Thường Kiệt

 

 

Trận Như Nguyệt l một trận đnh lớn diễn ra ở một khc sng Như Nguyệt (hay sng Cầu) vo năm 1077, l trận đnh c tnh quyết định của cuộc Chiến tranh Tống-Việt, 1075-1077, v l trận đnh cuối cng của nh Tống trn đất Đại Việt. Trận chiến diễn ra trong nhiều thng, kết thc bằng chiến thắng của qun đội Đại Việt v thiệt hại nhn mạng lớn của qun Tống, đnh bại hon ton ch xm lược Đại Việt của họ, buộc họ phải thừa nhận Đại Việt l một quốc gia.

 

Trong trận chiến  Như Nguyệt, L Thường Kiệt lưu lại bi hịch Nam Quốc Sơn H

để khch động qun sĩ v coi như bản Tuyn Ngn Độc Lập đầu tin:  

 

- Nam Quốc Sơn H Nam đế cư,

Tiệt nhin phn định tại thin thư,

Như h nghịch lỗ lai xm phạm,

Nhữ đẳng hnh khan thủ bại hư.

 

- Bản dịch của Trần Trọng Kim:

 

Sng Ni Nước Nam vua Nam ở,

Rnh rnh định r ở sch trời,

Cớ sao lũ giặc đến xm phạm,

Chng bay sẽ bị đnh tơi bời.   

 

 

* Trận Rạch Gầm - Ba anh em Ty sơn

 

 

Thng 2/1783, vua Nguyễn Nhạc sai hai em l Nguyễn Huệ v Nguyễn Lữ mang qun vo Nam Bộ. Tướng Nguyễn Chu Văn Tiếp cũng khng thể ngăn cản. Lc đ cha Nguyễn nh phải chạy xuống Ba Giồng (Định Tường), cn Chu Văn Tiếp phải men theo đường ni qua Cao Min rồi qua Xim cầu viện.

 

Lc đ Xim La đang lc thịnh vượng v nui tham vọng chiếm lấy Cao Min v Gia Định để mở rộng bờ ci. Khi nghe Chu Văn Tiếp cầu cứu th vua Xim l Rama I liền đồng .

Trận chiến đ diễn ra tại khc sng Rạch Gầm-Xoi Mt qun Ty Sơn đ ton thắng lin qun Xim-Nguyễn nh cầu viện.

 

- Ty Sơn đại ph qun Xim,

Anh hng quyết chiến giữ yn ci bờ,

Qun Xim đ nui mưu đồ,

Bnh trướng lnh thổ thờ ơ đợi chờ.

Tấy Sơn chuẩn bị từng giờ,

Bn mưu tnh kế bất ngời tấn cng,

Giặc xim tan r bn sng,

Rạch Gầm vang dội chiến cng uy hng.

 

 

* Sng Bến Hải- Chia Cắt Đi Bờ

 

 

Triều Minh Mạng nh Nguyễn, do phải king hy của vua nn cả tn lng v tn sng Minh Lương đều đổi thnh Hiền Lương. Sau đ khi c cy cầu bắc ngang sng khng mấy xa ng ba sng Sa Lung v sng Bến Hải cũng mang tn cầu Hiền Lương.

 

Sng Bến Hải được biết đến nhiều nhất v vị tr chia cắt hai miền Nam do Việt Nam Cộng ha kiểm sot v Bắc do Việt Nam Dn chủ Cộng ha kiểm sot trong cuộc Chiến tranh Việt Nam từ năm 1954 đến năm 1975. Về mặt địa l th sng nằm nhch xuống pha nam vĩ tuyến 17Hiệp định Genve quy định đy l giới tuyến phi qun sự tạm thời vo năm 1954.

 

- Ti đứng bn ny sng

Bn kia vng đất địch-

Ngọn cờ vt trn khng!

Hiền Lương khng di lắm-

Nhưng lại qu xa xi-

Dn loa lun ro gọi-

Khua đục cả dng sng-

Giữa mnh mng trời đất-

Cng dng mu Lạc Hồng-

 Lại trở thnh th hận-

Cha cất bởi dng sng!!!

 

 

* SngThạch Hn- Trao Trả T binh


 

Sch Đại Nam nhất thống ch ghi: Sng Thạch Hn, từ nguồn Vin Kiều ở bảo Trấn Lao Bảo chảy về Đng, qua pha Bắc tỉnh thnh Quảng Trị th mang tn sng Thạch Hn, đến ng ba cổ Thnh chia lm hai nhnh. Một nhnh chảy ln Đng Bắc đến ng ba Ph ng, gặp sng Vĩnh Phước ở pha Ty chảy vo, qua huyện Đăng Xương (tức huyện Triệu Phong ngy nay), rồi ng ba Đại Độ gặp sng Điếu Ngao (sng Điếu Ngao qua cửa Điếu Ngao, đến x Cam Lộ th gọi l sng Cam Lộ), rồi qua ng ba Gio Lim đổ ra Cửa Việt. Một nhnh chảy xuống Đng Nam, chảy vo sng Vĩnh Định, gặp sng Nhng (Mai Đn) từ pha Ty tới, rồi theo hướng Nam tới huyện lỵ Phong Điền th gặp sng Thc Ma sau đ chảy ra Ph Tam Giang. Di khoảng 170 dặm gồm cả đầu nguồn ở pha Ty Nam của tỉnh Quảng Trị, sng Thạch Hn c lượng ph sa khng nhiều nn nước thường trong xanh nhn thấy đy, trừ những ngy mưa lũ. Xui về Đng, sng Thạch Hn c 37 phụ lưu với diện tch lưu vực l 2.660 km2 vung v lưu lượng dng chảy trung bnh hng năm khoảng 130 m3 mỗi giy. Với thượng lưu l sng Đakrng bắt nguồn từ pha Đng của dy Trường Sơn hng vĩ, chảy quanh co giữa ni rừng, qua nhiều thc ghềnh, hợp với sng Ro Qun, theo Quốc lộ 9 xui về Ba Lng rồi đổ ra Cửa Việt với v số đ ngầm, đ dựng v nhiều loi thảo mộc nn dng nước Thạch Hn trong vắt, thơm mt như đ đi vo ca dao Khng thơm cũng thể hương đn/ Khng trong cũng nước nguồn Hn chảy ra. Tn gọi Thạch Hn được l giải do ở giữa nguồn c một mạch đ ngầm chắn ngang sng, mạch đ đổ mồ hi thnh dng chảy.

 

- Sng Thạch Hn cũng l một trong những địa điểm trao đổi t bnh giữa 2 Miền Nam Bắc 1973. Trong phi đon đại diện, chng ti hng ngy qua bờ Bắc họp nhận danh sch v thể lệ trao trả t binh. Chng ti dng xuồng gắn my đưa t binh BV sang bờ Bắc v nhận t binh VNCH về bờ Nam. Trong dịp ny ti rất vui đn nhận một người bạn thn cng đơn vị trở về cng chụp ảnh kỷ niệm ti cn giữ được sau nửa thế kỷ.

(*) Muốn hiểu rộng về việc trao trả t binh xin đọcT binh v Ha bnh-Phan Nhật Nam

 

 

 

- Thạch Hn tn một dng sng,

Nơi đy kỷ niệm m lng chưa qun,

T binh trao trả đi bn,

Vui buồn lẫn ln hai bn người t.

Bờ Nam hớn hở reo h,

Bờ Bắc lạnh lẽo khng chờ người thn,

Bắc việt giả bộ n cần,

o quần ti sch dưới chn mang giầy.

Người t từ Bắc về Nam,

 Tất ca trt bỏ nổi tri giữa dng,

Vi anh pha Bắc dối lng,

Xin được ở lại mới mong yn lnh!

 

 

* Sng Gianh lịch sử- Ranh giới Trịnh Nguyễn

 

 

Tại Quảng Bnh, sng Gianh khng chỉ l danh lam thắng cảnh thin nhin hng vĩ, đy cn l dng sng linh thing, gắn liền với nhiều cu chuyện lịch sử. Bởi vậy, người dn địa phương cn hay gọi con sng với ci tn khc l Đại Linh Giang.

 

Sng Gianh thời Trịnh Nguyễn (1570 1786) được coi l ranh giới chia cắt Đng Trong v Đng Ngoi. Thời điểm ny, cc cuộc chiến tranh ko di triền min, ln tới gần nửa thế kỷ. Pha Bắc sng Gianh l nơi n ngữ của cha Trịnh tức l khu vực Ba Đồn ngy nay. Ở pha Nam, cha Nguyễn cai trị, nay l huyện Thuận Ha.

 

 D Đng Trong hay Đng Ngoi đều l lnh thổ của nh L, tuy nhin cha Trịnh v cha Nguyễn được gọi l hai thế lực phong kiến, tự coi như 2 nước ring biệt. Quyền lực của vua Hậu L lc ny khng ngăn được tranh chấp cẳng thẳng của hai họ Trịnh-Nguyễn, khiến cho nước ta bị chia cắt ln tới 150 năm. Giai thoại sng Gianh chia cắt 2 miền đến nay vẫn cn in dấu với người Việt ni chung v ring người dn Quảng  Bnh.

 

- Sng Gianh chia căt đi bờ, 

Nơi trang sử Việt đến giờ cn ghi,

Qua bao năm thng tri đi, 

Chỉ muốn vng vẫy quyền uy một mnh,

Thay vua khng đạt ước mong, 

Th ta cũng đng anh hng một phương,

Dng sng ngăn trở đi đường

Hin ngang lnh cha thỏa lng ước mong!

 

 

* Vm Cỏ Đng- Nguyễn Trung Trực v qun Việt đnh chm tu Php.

 

 

Ton qun phối hợp đnh Php tại 3 tỉnh Đng Nam Bộ do anh hng Trương Đinh v Nguyễn Trung Trực chỉ huy. Sau Hiệp ước Nhm tuất 1862, nhn dn Miền Nam chủ động đứng ln khng chiến,

 

- Phong tro khng chiến của nhn dn si nổi. 

- Nghĩa qun Nguyễn Trung Trực đốt chy tu Hi Vọng của Php trn sng Vm Cỏ Đng (10/12/1861).

- Khởi nghĩa Trương Định ở G Cng lm cho qun Php khốn đốn v gy cho chng nhiều thiệt hại.

Trương Định c một cu nổi tiếng trong thư trả lời Thủ tướng Php Bonard:

 

Triều đnh Huế khng cng nhận chng ti, nhưng chng ti cứ chiến đấu bảo vệ Tổ Quốc.

 

- Một ngn năm giặc tu đ hộ,

Trăm năm km kẹp bởi thằng Ty,

Dn Việt coi Tổ quốc nơi đy,

L di sản cha ng lưu lại,

Một tấc đất khng thể mất đi,

Quyết giữ ton d phải đổ mu,

Cho xứng danh con chu Lạc Hồng.

 

+ Cn biết bao dng sng thơ mộng trải di từ Bắc đến Nam khng ghi trong lịch sử đấu tranh, nhưng đ dệt nn nhiều vần thơ điệu nhạc, cu h mang tnh tự qu hương m ấp lng người dn Việt như sng Hồng H- Hương giang hay Cửu Long giang

 

Bi viết chỉ muốn giới thiệu vi nt tiu biểu một số dng sng đ ghi vo lịch sử v đi dng cảm tưởng,  nn khng đi su vo chi tiết- Mong thng cảm sự thiếu st!

 

- i những dng sng thn yu Qu hương!

i những dng sng oanh liệt một thời!

i những dng sng chia la xa cch!

i những dng sng nhớ mi mun đời!

 

 

Đinh văn Tiến Hng

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh