Cười

 

 

Đinh Văn Tiến Hùng

 

 

Cười là phản xạ thể hiện trạng thái cảm xúc vui buồn của con người mà loài vật không có.

 

Đó là món quà quí giá mà Thượng Đế giành riêng cho con người.

 

Cười thường mang tâm trạng vui nhiều hơn buồn, nhưng đôi lúc trái ngược buồn nhiều cũng có thể cười, như chúng tôi khi trong tù nghe bọn cán ngố khoe khoang ‘Đỉnh cao trí tuệ’ của ḿnh.

 

Cười thật là đa dạng: khi vui cười mỉm - cười tươi - cười duyên - cười khúc khích - cười toe toét - cười nháy mắt - cười hô hố - cười sằng sắc - cười nghênh ngang - cười đắc chí - cười rộ- cười lả lơi - cười e lệ - cười bỡn cợt - cười cầu tài… Nhưng có những nụ cười khác biệt lúc buồn: cười gượng - cười nhạt - cười đểu - cười mỉa mai - cười bí mật - cười lộn ruột - cười chê - cười chua chát - cười hằn học - cười khinh bỉ…

 

Trong cuộc sống lại c̣n những nụ cười đặc biệt:

Nụ cười đôi chút ngỡ ngàng dễ thương, nh́n em bé ngă với những bước chập chững đầu đời.

 

Nụ cười thương hại, thấy người lớn tuổi vấp ngă khi lên thang v́ nghĩ ḿnh c̣n khỏe mạnh dẻo dai.

 

Nụ cười gượng với người đến chia buồn, bật thành tiếng khóc người thân yêu vừa mới qua đời.

 

Nụ cười của PTT Kamala Harris đă được BTV Ian Haworth tặng cho mỹ từ là Nụ cười ‘Thương hiệu’.

 

 

Tiếng cười nhiều khi tự nhiên bộc phát, nhưng cũng có những kiểu cười đă suy nghĩ đắn đo, v́ sợ ‘cười người hôm trước hôm sau người cười’ hay lại bị học giả Nguyễn văn Vĩnh phê b́nh:

“An-nam ta có một cái lạ là thế nào cũng cười. Người ta khen cũng cười, người ta chê cũng cười…”

 

Bài viết không nghiên cứu về khoa nhân chủng học và nha khoa, nên không phân tích mổ xẻ tỉ mỉ sự biến hóa cảm xúc trên gương mặt khi cười, mà chỉ giới thiệu tiêu biểu qua thơ văn, truyện tích… để cùng Cười vui thư giăn trong cuộc sống mệt mỏi hằng ngày.

 

Cười rất có lợi cho sức khỏe, giảm bớt căng thăng, giảm huyết áp, tăng sức đề kháng, ít bệnh tật và yêu đời. Nghiên cứu cho thấy 100 lần cười hữu hiệu cho sức khỏe bằng 15 phút đi xe đạp.

 

Chính v́ vậy ông bà ta có câu ‘Một tiếng cười bằng mười thang thuốc.’

 

V́ thế nhân gian đă đưa tiếng cười vào ca dao một liều thuốc giảm bớt căng thăng trong cuộc sống hằng ngày:

 

-Thế gian mà thiếu nụ cười,

Người ơi cuộc sống trên đời vui chi?

 

-Trăm quan mua lấy miệng cười,

Ngh́n quan chẳng tiếc, tiếc nụ cười em xinh.

 

-Trăng rằm mười sáu trăng nghiêng,

Thương ai chúm chím cười duyên một ḿnh.

 

-Bà già đi chợ Cầu Bông,

Bói xem một quẻ lấy chồng lợi chăng?

Thày bói gieo quẻ nói rằng:

Lợi th́ có lợi, nhưng răng không c̣n!

 

-Sống th́ con chẳng cho ăn,

Chết th́ xôi thịt, làm văn tế ruồi!

 

-Số cô chẳng giàu th́ nghèo,

Ngày ba mươi Tết thịt treo trong nhà.

Số cô có mẹ có cha,

Mẹ cô đàn bà, cha cô đàn ông.

Số cô có vợ có chồng,

Sinh con đầu ḷng, không gái th́ trai.

……………

Và đây không biết có phải là triết lư nhân sinh trong đời người mà ta đă từng nghe nói: ’ Khi ta vừa mở mắt chào đời đă cất tiếng khóc, trong lúc mọi người đều cười; và khi ta nhắm mắt ĺa đời mọi người khóc, ta sẽ mỉm một nụ cười măn nguyện?’

 

Ở đời cười buồn vui ḥa trộn, trước cười sau khóc, nên có người đă dùng kiểu chơi chữ để diễn tả cách dí dỏm:

Cười có 4 chữ th́ Khóc cũng thế thôi! ‘

 

Kiệt tác tranh sơn dầu Mona Lisa c̣n gọi La Joconde do danh họa Da Vinci thực hiện vào năm 1503, hiện trưng bày tại viện bảo tàng Louvre, Pháp quốc sau nhiều lần bị đánh cắp. Nụ cười bí mật thu hút của nàng Mona đă gây nhiều tranh căi mà đến nay vẫn chưa được giải mă thỏa đáng, người cho là nụ cười nghiêm nghị của người khó tính, kẻ cho là nụ cười của người đang mang bệnh…Những đồn đoán mơ hồ lại càng làm tăng giá trị tác phẩm lên hàng độc đáo và đắt giá nhất trong các họa phẩm nổi tiếng thế giới.

 

 

Và có những nụ cười vất vả ngược xuôi mấy chục năm cuộc đời mới kiếm được như Charlie Chaplin Vua Hề Thế Giới, đă đoạt giải Oscar Danh Dự năm 1972 sau hàng loạt những bộ phim câm hài hước. Trong đó phim ‘Ánh sáng đô thị’ được chọn là 1 trong những phim hay nhất. Phim mô tả mối t́nh của ông với cô gái mù sâu một thời gian xa cách, đă nhận ra nhau nhờ giọng nói và tiếng cười. Ông đă dâng hiến Nụ cười cho đời, nhưng chính ông đă trải qua 20 năm sống nghèo khổ mới bước vào cuộc đời vinh dự hiển hách cùng tiếng cười măn nguyện. Đêm Giáng Sinh 1965 lúc đó đă hơn 70, ông viết một bức tâm thư rất cảm động tả về đời ḿnh cho cô con gái Geraldine 19 tuổi.

 

 

Có loại cười khá đặc biệt là tiếng cười ‘Cá Tháng Tư’- Ngày này được xem là ngày con người có thể đem lại cho nhau tiếng cười thỏa mái bằng cách nói dối mà không sợ người giận v́ không gây tai hại.

 

Ngày Cá Tháng Tư phát sinh tại Pháp, rồi lan sang các nước khác và được xem như là ngày truyền thống.

 

 

Vào thế kỷ 16 năm mới ở Pháp là ngày 1 tháng 4 mở đầu mùa xuân. Năm 1582 vua Charles IX chuyển đổi đầu năm là gày 1 tháng 1. Nhưng vào thời đó phương tiện truyền tin chủ yếu là chạy bộ, nên tin tức đến chậm, v́ thế nhiều người vẫn tiếp tục đón năm mới vào ngày 1 tháng tư như cũ.

 

Lại c̣n có Nụ cười âm phủ do phần nhiều các nước Á Châu có tục đốt vàng mă cho người dưới âm dùng, v́ tin rằng ‘Trần sao âm vậy’. Nên mùa đại dịch hiện nay các nơi sản xuất vàng mă lại thêm mặt hàng mới cho kịp thời vụ đáp ứng nhu cầu đ̣i hỏi của khách hàng như khẩu trang, kính chắn, ống tiêm thuốc ngừa vi-rút… thật hốt bạc! Trước cảnh náo nhiệt này, những người không tin cho là mê tín, mỉm một nụ cười hài hước.

 

 

Mới đây c̣n có tiếng cười mỉa mai như muốn phỉ nhổ vào mặt những tên đầu xỏ Việt cộng bỏ trốn qua Mỹ sau khi đă bóc lột vơ vét của dân chúng- Bọn chúng trước đây từng gọi người Việt tị nạn qua Mỹ để ăn bơ thừa sữa cặn- C̣n bây giờ chúng tháo chạy qua đây phải chăng báo hiệu chế độ vô luân CSVN sắp đến ngày tàn? Nụ cười châm biến rằng:

-Tại sao không ở lại khoe chiến thắng,

Lại vội vàng qua Mỹ kiếm thẻ xanh?

Việt cộng thật là một bọn lưu manh,

Vơ vét đầy túi ‘khẩn trương’ tẩu thoát!

 

Những tiếng cười hấp dẫn, sôi động, những nụ cười tuyệt vời trở thành một ngành kinh doanh hốt bạc với những bộ phim hài, tranh hài, diễn viên hài, truyện cười…

 

Nhiều độc giả thích truyện hài hước đă liệt kê giới thiệu đến bạn đọc một số tác phẩm khôi hài độc đáo mang ư nghĩa nhân văn, mà một nhà văn VN hân hạnh góp mặt:

 

- Đười ươi chân kinh (Bùi Giáng)

- Forest Grump (Winston Groom)

- Không hơn một xu, không kém một xu (Jeffrey Archer)

- Ông 100 tuổi trèo qua cửa sổ rồi biến mất (Jonas Jonassan)

- Ba chàng ngự lâm pháo thủ (Alexamdre Dumas)

- Bí kíp quá giang vào ngân hà (Douglas Adam)

- Bố là bà giúp việc (Anne Fine)

- Ông nội vượt ngục (David William)

- Ba chàng ngốc (Chetan Bhagat)

- Bắt trẻ đồng xanh (J.D. Salinger)

……………

 

Nhiều danh nhân đă đề cập đến tiếng cười và nụ cười:

 

-“Hăy đếm tuổi của bạn bằng số bạn bè, chứ không phải số năm.

Hăy đếm cuộc đời của bạn bằng nụ cười, chứ không phải bằng nước mắt.”

(John Lennon)

                                                             

-“Để thật sự cười, anh có thể lấy nỗi đau của ḿnh ra và chơi với nó. “

(Charlie Charlin)

-“Tiếng cười là mặt trời đuôỉ mùa đông khỏi gương mặt con người. “

(Victor Hugo)

 

-“Những khuôn mặt tươi cười, không có nghĩa là nỗi buồn không tồn tại.

Điều đó là họ có thể chế ngự nó.”

(William Shakespeare)

 

-“Khi cuộc đời cho bạn cả trăm lư do để khóc.

Hăy cho đời thấy bạn có cả ngàn lư do để cười.”

(Khuyết danh)

 

-“Đừng chiến thắng người khác bằng tranh căi.

Hăy đánh bại họ bằng nụ cười của bạn. “

(Vô danh)

 

-“Cuộc sống như chiếc gương.

Bạn chỉ nhận được kết quả tốt đẹp nhất, khi bạn mỉm cười với nó. “

(Sưu tầm)

 

Trong Kinh Thánh tiếng cười cũng được nói đến:

 

-‘Có thời để khóc lóc và có thời để vui cười, một thời để than van, một thời để nhảy múa.’

(Giảng viện.3: 4)

 

-‘Kẻ gian ác mưu hại người công chính và hậm hực nghiến răng.

Nhưng Chúa cười, v́ thấy nó đă đến ngày tàn.’

(Thánh Vịnh.37: 12- 14)

 

-‘Vua chúa trần gian cùng nổi dậy, rập mưu chống lại Thiên Chúa, chống lại Đấng Người đă xức dầu phong vương, th́ lúc ấy Chúa ngự trên cao toàn thắng và cười chúng.’

(Thánh Vịnh.2: 2- 4)

 

-‘Họ chẳng dám tin, dù tôi có mỉm cười với họ, nét mặt tôi thay đổi thế nào, họ chẳng bỏ qua.’

(Gióp.29: 24)

 

-‘Một nụ cười và vẻ khôi hài thu hút được nhiều người đến với tôn giáo hơn là khuôn mặt ủ dột.”

(Tu sĩ thời Trung cổ)

 

 

Nhưng nụ cười mà mọi người đều ưu thích là nụ cười hồn nhiên trong sáng của trẻ thơ và trong Phúc Âm chính Chúa Giêsu cũng yêu mến nên đă phán bảo nhiều lần các Tông đồ và chúng ta rằng:

-“Cứ để trẻ em đến với Thày! Đừng ngăn cản chúng, Nươc Trời giành cho những ai giống như chúng.”

(Mt.10: 14)

-“Nếu các con không trở nên trẻ nhỏ, các con không được vào Nước Trời. Ai hạ ḿnh xuống như trẻ nhỏ, đó là kể lớn nhất trong Nước Trời.”

(Gs.24: 14- 29)

 

-Trong tác phẩm The Humor of Christ (Sự khôi hài của Đức Kitô), tác giả Elton Trueblood đă t́m thấy 30 đoạn văn khôi hài trong Tin Mừng nhất lăm của 3 Thánh sử Mátthêu- Luca và Máccô.

 

Cười biểu lộ sự lạc quan, có một lẽ sống vươn lên và một niềm tin vững mạnh.

Ta thường nh́n các Vị Thánh với dáng vẻ khó khăn, chịu đựng, u sầu, xa cách thế nhân.

Nhưng đó chỉ là cái nh́n phiến diện, v́ có lẽ người ta thường nghe nói:

Một vị Thánh buồn là một Vị Thánh đáng buồn.’

 

Hăy nh́n vào cuộc đời của 2 Thánh Gioan Don Bosco và Gioan Lasan luôn vui cười ḥa đồng với lớp trẻ chung quanh các Ngài.

 

Mẹ Teresa Calcutta và các chị em trong ḍng luôn tươi cười săn sóc các bệnh nhân và mỉm nụ cười với những người đang hấp hối, v́ Mẹ và các Sơ nh́n thấy h́nh ảnh Chúa trong những người nghèo khổ này.

 

Nên Mẹ Teresa dạy rằng: “Mỗi lần bạn mỉm cười với một người, đó là một hành động của t́nh yêu, một món quà cho người đó và là một điều tốt đẹp.’

 

Nổi bật là Thánh Phanxicô Assisi với Kinh Ḥa B́nh được phổ biến khắp thế giới. Ngài không phải chỉ lạc quan với đời sống con người mà cả đến tạo vật, khi gọi là ‘Anh Mặt Trời, chị Mặt Trăng’ . Có lần Ngài đang giảng, đàn chim kêu ríu rít quanh nhà thờ, Ngài liền bảo Các chị đừng làm ồn để dân chúng nghe Lời Chúa! “ Đàn chim lập tức im lặng và sau bài giảng của Thánh Nhân chúng xà xuống đậu trên vai và cánh tay Ngài.

 

Xin dừng bút với Nụ cười của bà Sarah trong Kinh Thánh để kết thúc bài viết lan man về truyện Cười:

Kinh thánh thuật lại rằng, khi bà Sarah, vợ của tổ phụ Abraham, một lăo bà gần đất xa trời, được Chúa cho biết là sẽ cưu mang và sinh con, bà đă có một phản ứng thật là người và cũng thật là kỳ diệu: bà đă cười!

Phải, bà cụ già Sarah có lẽ đă cười nắc nẻ khi đứng trước một hoàn cảnh xem ra trớ trêu như thế: một người đàn bà trên 70 tuổi mà c̣n được Thiên Chúa cho có con!... Thiên Chúa xem ra thích khôi hài!

Và khi Thiên Chúa hỏi tại sao cười, Sarah lại chối rằng ḿnh đă không hề cườị Có lẽ do sợ hăi mà Sarah đă nín cườị. Sự sợ hăi có lẽ không c̣n cho con người được nh́n thấy khía cạnh đáng cười, đáng vui trong cuộc sống... Nhưng liền sau khi sinh con, bà Sarah đă t́m lại được óc khôi hài cho nên bà đă đặt cho đứa con một cái tên khá ngộ nghĩnh là Issac; Issac theo tiếng Do Thái có nghĩa là được sinh từ một người đă cười.

 

 

Đinh Văn Tiến Hùng

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính