Những ǵ bạn có: Qúy giá hơn hàng triệu đô-la

(Quẳng gánh lo đi và vui sống)

 

Dale Carnegie 

 

 

Tôi biết Harold Abbott từ nhiều năm nay. Ông sống ở thành phố Webb, Missouri. Trước đây, ông từng là người quản lư công việc giảng dạy của tôi. Một ngày nọ, tôi gặp ông ở thành phố Kansas và mời ông về thăm trang trại của tôi ở Belton, Missouri. Trong chuyến đi đó, tôi đă hỏi ông làm thế nào để không phải lo lắng và được ông kể cho nghe một câu chuyện thú vị mà tôi không bao giờ quên. Ông nói:

 

“Trước đây, tôi rất hay lo lắng, nhưng vào một ngày mùa xuân năm 1934, khi đang đi dạo trên đường West Dougherty, tôi đă chứng kiến một cảnh tượng làm tan đi mọi điều âu lo trong tâm tưởng. Chuyện chỉ xảy ta trong ṿng 10 giây, nhưng trong 10 giây đó, tôi đă học được cách sống c̣n nhiều hơn những ǵ đă học được trong suốt 10 năm.

 

Hai năm trước đó, tôi có mở một cửa hàng tạp hóa ở thành phố Webb. Cửa hàng này không chỉ làm tôi thua lỗ toàn bộ số tiền tiết kiệm mà c̣n mắc một khoản nợ đến 7 năm sau mới trả hết. Lúc đó, cửa hàng tạp hóa của tôi vừa mới đóng cửa vào thứ Bảy tuần trước; và tôi đang chuẩn bị đến ngân hàng Merchants & Miners vay tiền trước khi đi Kansas t́m việc. Tôi cất bước nặng nề như người vừa bại trận, hoàn toàn mất hết niềm tin và ư chí chiến đấu. Rồi đột nhiên, tôi thấy có một người đang đi dọc con đường – người ấy không có chân. Ông ngồi trên một cái bục gỗ nhỏ có gắn những bánh xe lăn và dùng hai thanh gỗ cầm ở tay đẩy ḿnh tiền về phía trước. Tôi nh́n thấy ông đúng lúc ông vừa băng ngang qua đường và đang chuẩn bị nhấc người lên cao vài cen-ti-mét để lên vỉa hè. Khi ghếch cái bục gỗ nhỏ lên, ông bắt gặp ánh mắt tôi đang nh́n ông. Ông nở một nụ cười rạng rỡ và vui vẻ nói: “Xin chào. Thật là một buổi sáng đẹp trời, phải không?”. Nh́n người đàn ông đó, tôi chợt nhận ra ḿnh thật giàu có. Tôi c̣n cả hai chân và có thể đi lại dễ dàng. Tôi cảm thấy xấu hổ v́ đă tự than thân trách phận quá nhiều. Tôi tự nhủ nếu người đàn ông kia không có chân mà vẫn sống tự tin, vui vẻ và hạnh phúc, th́ tôi – với đôi chân lành lặn – chắc chắn sẽ làm được như thế. Tôi thấy ḿnh thở mạnh. Tôi đă định vay ngân hàng Merchants & Min-ers chỉ 100 đô-la. Nhưng lúc đó tôi đă có đủ can đảm để hỏi vay 200. Tôi đă định nói rằng ḿnh muốn đến Kansas để cố gắng t́m một công việc. Nhưng giờ đây tôi đă tự tin tuyên bố rằng ḿnh muốn đến Thành phố Kansas để có một công việc. Tôi đă vay được tiền; và tôi cũng có được việc làm.

 

Hiện tôi vẫn dán những lời này lên tấm gương trong pḥng tắm để đọc hàng sáng mỗi khi cạo râu:

 

Tôi buồn v́ không có giầy

 

Cho tới khi tôi gặp trên đường một người không có chân”.

 

Có lần, tôi hỏi Eddie Rickenbacker về bài học lớn nhất anh đă học được khi cùng những người đồng hành lên đênh trên bè gỗ giữa Thái B́nh Dương suốt 21 ngày, mất phương hướng và không mảy may nh́n thấy một tia hy vọng. Anh nói: “Bài học lớn nhất tôi rút ra từ lần đó là nếu bạn vẫn có đủ nước ngọt để uống và đủ thực phẩm để ăn th́ bạn đừng bao giờ phàn nàn về bất cứ điều ǵ”.

 

Tờ Time có đăng một bài báo viết về một trung sĩ bị thương trong trận Guadalcanal. Bị một manhe đạn cối găm vào cổ họng, viên trung sĩ này đă truyền máu 7 lần. Anh viết cho bác sĩ một mẫu giấy hỏi: “Tôi sẽ sống chứ?”. Bác sĩ trả lời: “Đúng thế”. Anh lại viết một mẫu giấy khác: “Liệu tôi c̣n có thể nói được không?”. Một lần nữa anh lại nhận được câu trả lời có. Vậy là anh viết tiếp” “Thế th́ tôi c̣n phải lo lắng về cái quái ǵ nữa chứ?”.

 

Tại sao bạn không dừng lại và tự hỏi: “Ḿnh đang lo lắng về cái quái ǵ chứ?”. Có thể bạn sẽ thấy điều ḿnh lo lắng là không cần thiết, thậm chí là vô lư.

 

Khoảng 90% những điều xảy ra trong cuộc sống của chúng ta là tốt đẹp, chỉ khoảng 10% là không như mong đợi. Nếu muốn hạnh phúc, tất cả những ǵ chúng ta phải làm là chú tâm vào 90% những điều tốt đẹp, và bỏ qua 10% những điều bất hạnh. C̣n nếu chúng ta cứ muốn chuốc lấy lo âu, cay cú và bệnh loét dạ dày th́ hăy cứ tập trung vào 10% bất hạnh kia và bỏ qua 90% những điều tuyệt vời c̣n lại.

 

Jonathan Swift, tác  giả của quyển Những cuộc phiêu lưu của Gulliver, là một người bi quan và chán chường bậc nhất trong nền văn học Anh. Ông thấy tiếc v́ đă được sinh ra trên đời, đến nỗi ông thường mặc đồ đen và nhịn ăn vào mỗi dịp sinh nhật. Tuy nhiên, trong nỗi chán nản, người bi quan nhất trong nền văn học Anh này vẫn ca ngợi sức mạnh lớn lao mà sự vui vẻ và niềm hạnh phúc có thể mang lại cho sức khỏe của con người. Ông tuyên bố: “Những bác sĩ giỏi nhất thế gian là Bác sĩ Ăn kiêng, Bác sĩ Thanh thản và Bác sĩ Vui vẻ”.

 

Bạn và tôi có thể luôn hưởng được sự chăm sóc miễn phí của “Bác sĩ Vui vẻ” từng ngày, từng giờ, bằng cách lúc nào cũng nghĩ đến những tài sản vô giá của ḿnh – những tài sản c̣n vượt xa kho báu của Alibaba trong truyền thuyết. Liệu bạn có bán đi đôi mắt của ḿnh để có được một tỷ đô-la? Bạn sẽ chấp nhận lấy cái ǵ để đánh đổi đôi chân của bạn? Đôi tay của bạn? Thính lực của bạn? Những đứa con của bạn? Gia đ́nh của bạn? Hăy cộng tất cả những tài sản đó, bạn sẽ thấy ḿnh không bao giờ muốn đổi những ǵ đang có để lấy cả đống vàng của gia đ́nh Rockefeller, Ford và nhà Morgan gộp lại.

 

Nhưng liệu chúng ta có biết trân trọng những ǵ ḿnh đang có? À! Dường như không. Như Schopenhauer đă nói: “Chúng ta ít khi nghĩ đến những ǵ ḿnh có mà chỉ luôn nghĩ đến những ǵ ḿnh thiếu”. Vâng, xu hướng “ít khi nghĩ đến những ǵ ḿnh có mà chỉ luôn nghĩ đến những ǵ ḿnh thiếu” là bi kịch lớn nhất trên đời. Nó có thể gây ra đau khổ c̣n nhiều hơn tất cả những cuộc chiến tranh và bệnh tật trong lịch sử.

 

Nó khiến John Palmer sống Paterson, New Jersey, “từ một chàng trai dễ mến thành một ông già hay gắt gỏng” và suưt nữa phá hoại hạnh phúc gia đ́nh của chính ḿnh. Tôi biết điều đó, bởi chính anh đă kể cho tôi nghe:

 

“Không lâu sau ngày giải ngũ, tôi bắt đầu tự ḿnh kinh doanh. Tôi làm việc cật lực ngày đêm. Mọi chuyện đang tiến triển tốt đẹp th́ rắc rối nảy sinh. Tôi không thể mua được nguyên vật liệu và cũng rất khó bán thành phẩm. Tôi sợ rằng ḿnh sẽ phải từ bỏ công việc kinh doanh. Tôi lo lắng đến nỗi từ một chàng trai dễ mến trở thành ông già hay gắt gỏng. Tôi trở nên cáu gắt và chua chát – lúc đó tôi không biết; nhưng giờ nghĩ lại mới thấy suưt nữa tôi đă phá hoại hạnh phúc gia đ́nh ḿnh. Rồi một ngày nọ, nhân viên của tôi – một cựu binh trẻ tuổi và tàn phế – nói với tôi: “Johnny này, anh nên tự cảm thấy xấu hổ với chính ḿnh. Anh cư xử như thể ḿnh là người duy nhất trên đời gặp rắc rối. Cứ cho là anh sẽ phải đóng cửa hàng một thời gian, thế th́ đă sao? Anh có thể làm lại từ đầu khi mọi chuyện trở lại b́nh thường. Anh có nhiều thứ để trân trọng. Ấy thế mà anh luôn càu nhàu. Anh có biết tôi luôn ao ước được như anh biết chừng nào! Nh́n tôi đây này. Tôi chỉ c̣n một cánh tay, và một nửa gương mặt đă bị bắn nát, nhưng tôi đâu có phàn nàn: Nếu không ngừng ngay việc ca thán và cằn nhằn, anh sẽ mất đi không chỉ công việc kinh doanh của ḿnh, mà cả sức khỏe, gia đ́nh và bạn bè nữa!”.

 

Những lời khiển trách đó đă vực tôi dậy từ bờ vực thẳm. Chúng khiến tôi nhận ra ḿnh giàu có đến mức nào. Ngay lúc đó tôi hạ quyết tâm sẽ thay đổi và trở lại chính ḿnh trước kia – và tôi đă làm được”.

 

Một người bạn của tôi, Lucile Blake cũng suưt nữa rơi vào bi kịch nếu cô không kịp nhận ra rằng phải biết hạnh phúc với những ǵ ḿnh đang có, thay v́ lo lắng về những ǵ ḿnh không có.

 

Cách đây nhiều năm, tôi gặp Lucile khi cả hai chúng tôi cùng theo học viết truyện ngắn ở Đại học Columbia. Vài năm trước đó, cô đă gặp một cơn chấn động lớn trong đời. Khi ấy, cô đang sống ở Tucson, Arizona. Câu chuyện cô kể cho tôi như sau:

 

“Ngày ấy tôi sống trong guồng quay của công việc: học organ ở Đại học Arizona, quản lư một pḥng thanh nhạc trong thị trấn, dạy một lớp cảm thụ âm nhạc ở Desert WiIlow Ranch, nơi tôi sinh sống. Tôi đến, tôi tham dự các bữa tiệc, khiêu vũ, cưỡi ngựa. Thế rồi, một buổi sáng, tôi quỵ ngă. V́ tim của tôi! Bác sĩ nói: “Cô sẽ phải nằm trên giường trong một năm, tĩnh dưỡng hoàn toàn”. Ông ấy thậm chí c̣n không động viên cho tôi tin rằng ḿnh sẽ khỏe lại.

 

Nằm trên giường suốt một năm! Để thành kẻ tàn phế – cũng có thể để chết! Tôi hoang mang cực độ. Tại sao điều này lại xảy đến với tôi? Tôi đă làm ǵ nên tội? Tôi than khóc và tên rỉ, trong ḷng trào dâng cảm giác cay đắng và muốn nổi loạn. Những tôi vẫn nằm nghỉ như lời khuyên của bác sĩ. Một người hàng xóm của tôi, họa sĩ Rudolf, nói với tôi: “Bây giờ cô đang cho rằng cả một năm nằm trên giường là một thảm kịch. Nhưng không phải thế đâu. Cô sẽ có thời gian để suy nghĩ và hiểu rơ ḿnh hơn. Trong vài tháng tới, cô sẽ phát triển tâm hồn nhiều hơn tất cả quăng đời trước đó của cô”. Tôi trấn tĩnh lại, và cố gắng hoàn thiện những nhận thức về giá trị. Tôi đọc các sách truyền cảm hứng. Một hôm, tôi nghe phát thanh viên trên đài nói: “Bạn chỉ có thể thể hiện được những ǵ có trong chính tâm thức của bạn”. Tôi đă nghe những lời như thế nhiều lần trước đây, nhưng bây giờ chúng mới chạm được tới và bám rễ trong tâm trí tôi. Tôi quyết tâm sẽ chỉ sống với những suy nghĩ tích cực về niềm vui, hạnh phúc và sức khỏe. Ngay khi thức dậy mỗi sáng, tôi ép bản thân phải nhắc lại những điều ḿnh cần biết ơn. Thân thể tôi không đau đớn. Tôi có một đứa con gái nhỏ dễ thương. Tôi có thể nh́n thấy, nghe thấy. Tôi được thưởng thức những bản nhạc hay trên đài, có thời gian đọc sách, có thức ăn ngon, bạn bè tốt, v.v. Tôi đă rất vui vẻ và có nhiều người tới thăm đến nỗi bác sĩ phải đặt một tấm biển quy định mỗi lần chỉ được một người vào thăm – và chỉ được vào những giờ nhất định.

 

Nhiều năm trôi qua và giờ đây, tôi đă có một cuộc sống trọn vẹn và tích cực. Tôi rất biết ơn một năm năm trên giường ấy. Đó là năm hạnh phúc nhất và hữu ích nhất của tôi ở Arizona. Từ đó đến nay, tôi vẫn giữ thói quen mỗi ngày nghĩ về những điều tốt đẹp mà tôi đang có, và điều này đă trở thành một thói quen quư giá nhất của tôi. Tôi cảm thấy thật xấu hổ v́ chỉ mới học được cách sống khi suưt phải đối diện cái chết”.

 

Có thể nói, Lucile đă hiểu được bài học mà Tiến sĩ Samuel Johnson đă rút ra từ cách đây hơn 200 năm. Ông nói:”Thói quen nh́n mọi việc một cách tích cực c̣n quư giá hơn việc thu được 1.000 bảng mỗi năm”.

 

Những lời ấy được thốt ra không phải từ một người giàu có và quá ư lạc quan, mà từ một người đă từng nếm trải những lo âu, đói khát và nghèo túng trong 20 năm – và cuối cùng trở thành một trong những nhà văn lỗi lạc thời đó.

 

Logan Pearsall Smith đă gói trọn trí tuệ uyên thâm của ḿnh trong vài lời sau : “Có hai điều cần phải đạt được trong cuộc sống: Thứ nhất, có được những ǵ bạn muốn, và sau đó tận hưởng nó. Chỉ những người khôn ngoan nhất mới làm được điều thứ hai”.

 

Bạn có biết làm thế nào để khiến cho ngay cả việc rửa bát trong chậu cũng trở thành một trải nghiệm đáng nhớ? Vậy hăy đọc quyển sách về ḷng can đảm đến khó tin của Borghild Dahl với nhan đề I Want to See (Tôi muốn nh́n thấy).

 

Cuốn sách là tác phẩm của một phụ nữ đă trải qua cảnh mù ḷa suốt nửa thế kỷ. Bà kể: “Tôi chỉ c̣n một mắt với nhiều sẹo đến nỗi tôi phải nh́n mọi thứ qua một khe nhỏ bên mắt trái. Tôi chỉ có thể đọc sách bằng cách dí sát vào mặt và cố sức căng mắt về phía góc trái đó”.

 

Nhưng bà không hề than thân trách phận, cũng không muốn bị coi là “khác biệt”. Hồi nhỏ, bà rất muốn chơi nhảy ḷ c̣ với những đứa trẻ khác, nhưng lại không thể nh́n thấy những vạch kẻ. V́ thế, đợi các bạn về hết, bà liền xuống sân và vừa ḅ vừa kề sát mặt xuống đất để có thể nh́n thấy những đường kẻ. Nhờ cách đó, bà có thể nhớ nằm ḷng từng khoảng sân chơi và không lâu sau đă trở thành một người chơi xuất sắc. Khi tập đọc ở nhà, bà cầm những quyển sách được in khổ to và dí sát mắt đến nỗi lông mi chạm cả vào trang sách. Cuối cùng bà đă tốt nghiệp Đại học Minnesota và lấy thêm một bằng Tiến sĩ ở Đại học Columbia.

 

Công việc đầu tiên của bà làm dạy học ở một ngôi làng nhỏ nằm trong thung lũng Twin, bang Minnesota, và bà phấn đấu cho tới khi trở thành giáo sư về báo chí và văn học của Đại học Augustana ở Sioux Falls, South Dakota. Bà dạy ở đó trong 13 năm, giảng bài cho các câu lạc bộ của phụ nữ và nói chuyện qua radio về sách và các tác giả. Bà viết: “Trong kư ức của ḿnh, tôi luôn nơm nớp lo sợ sẽ bị mù hoàn toàn. Để vượt qua nỗi sợ hăi đó, tôi đă chọn một thái độ sống vui vẻ, gần như lúc nào cũng tràn đầy tiếng cười”.

 

Rồi vào năm 1943, khi đă 52 tuổi, một điều kỳ diệu đă xảy đến với Borghild Dahl: bà có thể nh́n rơ hơn trước 40 lần, sau một ca phẩu thuật ở Bệnh viện chuyên khoa Mayo Clinic nổi tiếng.

 

Một thế giới mới mẻ, thú vị và đáng yêu mở ra trước mắt bà. Giờ đây, ngay cả việc rửa bát cũng khiến bà bồi hồi xúc động. Bà viết: “Tôi bắt đầu nghịch những bọt xà pḥng trắng xóa. Tôi nhúng tay vào chậu và vớt lên những bong bóng xà pḥng bé nhỏ. Tôi hướng chúng về phía ánh sáng và có thể nh́n thấy trong đó là những sắc màu rực rỡ như cầu vồng”.

 

Khi nh́n qua ô cửa sổ phía trên bồn rửa bát, bà thấy “những chú chim sẻ đang vỗ những đôi cánh màu xám đen, bay trong làn tuyết rơi dày trắng xóa”.

 

Ngây ngất trước những bo bóng xà pḥng và những chú chim sẻ, bà đă viết lời cho quyển sách của ḿnh như sau: “Tôi thầm nhủ: Chúa tôn kính, Người trị v́ Thiên đàng, con cám ơn Ngài. Con cám ơn Ngài!”.

 

Đă khi nào chúng ta có ư nghĩ cám ơn cuộc đời v́ những điều ta vẫn cho là “tầm thường” đó chưa? Chắc là không. Thậm chí, tôi biết có nhiều người đă cảm thấy vô cùng khổ sở với những chiếc bong bóng xà pḥng trong bồn rửa chén! Nếu thế th́ chúng ta nên tự xấu hổ với chính ḿnh. Chúng ta được sống trong một xứ sở thần tiên đẹp tuyệt vời là cuộc đời này, nhưng lại quá mù quáng mà không nhận ra điều đó, có lẽ v́ quá đầy đủ nên không biết hưởng thụ nó.

 

Vậy th́ giờ đây, bạn có thể ngừng lo lắng và bắt đầu sống thực sự khi làm theo Nguyên tắc 4:

 

HĂY NGHĨ ĐẾN NHỮNG ĐIỀU MAY MẮN MÀ BẠN CÓ ĐƯỢC

 

– CHỨ KHÔNG PHẢI NHỮNG RẮC RỐI!

 

 

Dịch giả Nguyễn Hiến Lê

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính