Sách dậy tiếng Anh MẤT DẠY

 

Bùi Bảo Trúc

 


Tôi không biết làm cách nào mua được hai cuốn sách dậy tiếng Anh hăi hùng đó, v́ tôi chỉ được đọc có một hai trang của những cuốn sách này, do một người bạn gửi cho xem qua internet. Mấy trang sách ấy lại không được gửi kèm với b́a nên tôi không biết soạn giả là những ai, và do cơ sở nào xuất bản. Nhưng tôi tin là chúng phải … có thật và có được bán, lưu hành tại Việt Nam.


Trên mỗi trang của một cuốn có ba cột. Cột thứ nhất là những câu tiếng Anh. Cột thứ hai là phiên âm những câu tiếng Anh đó, và cột thứ ba là phần dịch những câu đó sang tiếng Việt.


Phần tiếng Anh có thể được lấy từ một cuốn sách dậy tiếng Anh nào đó của một tác giả nước ngoài. V́ thế, đóng góp của soạn giả chỉ là phần phiên âm, và dịch nghĩa những câu tiếng Anh sang tiếng Việt.


Phần dịch nghĩa từ tiếng Anh sang tiếng Việt không có ǵ đáng nói, v́ với một cuốn tự điển Anh Việt, người ta có thể hoàn tất việc đó không khó khăn bao nhiêu. Thêm nữa, những câu Anh ngữ trong sách (bài số 13) không phải là những câu hành văn phức tạp ǵ cho cam, chỉ là những câu mệnh lệnh thường gặp trong Anh ngữ. Chính phần phiên âm những chữ tiếng Anh để giúp người dùng sách phát âm cho … đúng mới là chi tiết đáng nói ở đây.


Nhưng phần phiên âm đó có đúng không?

 

Câu trả lời là không. Phát âm như sách chỉ dẫn th́ có bố Mỹ cũng chịu thua, không cách ǵ hiểu nổi.


Thí dụ bờ rinh mi quơ tờ; woát đít; pút phít in tu dờ phờ ri dờ; ơrên dơ cờlâu… th́ nhất định là ta nói ta nghe, Mỹ nói Mỹ nghe là cùng. Những câu phát âm đó là ǵ vậy? Xem cột thứ nhất th́ đó là các câu bring me water; wash dishes; put fish into the fridge; arrange the cloths (đáng lẽ phải là clothes v́ cloth là vải chưa may thành quần áo, không có số nhiều).


Rốt cuộc xin chút nước, nhờ rửa mấy cái chén bát, yêu cầu bỏ cá vào tủ lạnh, xếp quần áo th́ người được nhờ làm những việc đó cứ thế mà đứng ngây người ra mà im lặng thở dài, nghiêm và buồn cả buổi mà thôi.


Người soạn cuốn sách dậy tiếng Anh rơ ràng là người không biết nói tiếng Anh. Người này không hề biết rằng tiếng Việt không có một số âm rất thường gặp trong tiếng Anh. V́ thế, người ta không thể dùng các âm Việt ngữ để phiên âm tiếng Anh. Thêm vào đó, những âm cuối của những tiếng trong Anh ngữ đều bị soạn giả bỏ qua, không ghi xuống, cho dù đó là những danh từ số nhiều (fruits, dishes, papers…) hay những âm cuối của lunch, cupboard, hand, trash, arrange… Soạn giả cũng không biết phân biệt những nguyên âm dài, ngắn và do đó cũng không chỉ dẫn cho người dùng sách những chỗ nhấn (stresses). Rơ ràng là ông ta chưa bao giờ nghe nói hay biết tới, nói chi tới chuyện biết sử dụng những kư hiệu phiên âm quốc tế (international phonetic symbols). Bởi thế nên mới có cái mệnh lệnh nghe ghê rợn là pút dơ đít in tu dơ cắp bo và woát đít.


Một cuốn sách khác (chắc là thế v́ cách tŕnh bầy có hơi khác) lại c̣n ghê rợn hơn cả cuốn kia. Thí dụ chữ calculating th́ được phiên âm thành con-cu-lây-tinh. Âm đầu của chữ này không hề có âm “o” trong cách phát âm của người Anh cũng như người Mỹ. Nhưng nó đă được phiên âm là “con” thay v́ là “can” mặc dù “can” cũng đă là không đúng. Ngay ở dưới là một compound adjective (tĩnh từ kép) mean-minded th́ được phiên âm thành min-mai-địt.


Đọc trang sách này, tôi rùng ḿnh khi nghĩ tới cách phiên âm của soạn giả dùng cho danh từ calculator. Rùng ḿnh v́ không biết tại sao nó phải “la to” như soạn giả có thể sẽ phiên âm theo kiểu phiên âm của ông ta.


Đó là cách phiên âm ǵ vậy? Học Anh ngữ bằng cách phiên âm ấy th́ nói tiếng Anh như thế nào và cho ai nghe đây? Nói tiếng Anh như Nguyễn Tấn Dũng chăng?

Tiếng Anh ǵ mà sexy quá vậy? Sexy hay mất dạy đây? Thế mà chỉ vừa mấy tuần trước, báo chí trong nước đă nhắng lên rằng tŕnh độ tiếng Anh của học sinh Việt Nam được coi là cao nhất Đông Nam Á.


Sách dạy tiếng Anh mà như vậy th́ tŕnh độ nhất tiếng Anh với ai đây?


TỘI NGHIỆP LỤC BÁT.


Lục bát là thể thơ đặc biệt của người Việt Nam. Người Hoa không có lục bát. Ở Đông Nam Á, chỉ có Thái Lan có lục bát với cách gieo vần giống như lục bát của chúng ta. Nguyễn Du, Nguyễn Đ́nh Chiểu và nhiều tác giả khác trong văn học Việt Nam đă sử dụng lục bát trong các tác phẩm của họ. Người b́nh dân trong những câu ḥ, câu lư, trong ca dao cũng đă đến với lục bát. Nhà phê b́nh văn học Nguyễn Hưng Quốc cho rằng thơ lục bát dễ làm, nhưng làm được một bài lục bát hay th́ rất khó. Dở một chút th́ lục bát thành vè ngay.


Nhưng có thật là lục bát dễ làm không?


Ở bậc Trung học trước năm 1975, ngay ở năm đầu, tôi nhớ là học sinh lớp Đệ Thất cũng đă được dậy về luật thơ lục bát: chữ cuối của câu sáu phải vần với chữ thứ sáu của câu tám; chữ cuối của câu tám phải vần với chữ cuối của câu sáu, và chữ thứ sáu của câu sáu phải vần với chữ thứ sáu của câu tám … và cứ như thế tiếp tục trong suốt 3254 câu của truyện Kiều.


Cách hiệp vần lục bát như vừa nêu ra ở trên thoạt nghe th́ có vẻ khó nhớ, nhưng chỉ cần lẩm nhẩm mấy câu đầu của truyện Kiều là nhớ ngay cách hiệp vần lục bát:


Trăm năm trong cơi người TA

Chữ tài chữ mệnh khéo LÀ ghét NHAU

Trải qua một cuộc bể DÂU

Những điều trông thấy mà ĐAU đớn ḷng


Trong những câu trên, TA vần với LÀ; NHAU vần với DÂU, với ĐAU. Tuy dễ như vậy, nhưng h́nh như không phải người Việt Nam nào cũng biết cách hiệp vần của thơ lục bát. Mới đây, một cựu học sinh của một trường Trung học danh tiếng ở SàiG̣n trước đây cũng đă lạc vận một cách tệ hại trong mấy câu gọi là lục bát của ông:


Ấy ơi, ấy hăy vào ĐÂY

Cho em đổi lại cái QUẦN chút COI

Cái quần duy nhất của EM

Hôm qua anh lấy về BÊN ấy rồi …

Hôm nay mưa đổ sụt SÙI

Tớ không hong nữa cái QUẦN không PHƠI

Bên hiên vẫn vắng bóng NÀNG

Rưng rưng tôi nghiện cái QUẦN của em


Trong 8 câu lục bát, chỉ có mấy chữ EM, QUÊN và NÀNG, QUẦN là tạm có thể coi là có vần với nhau mặc dù có hơi khiên cưỡng. Những câu khác th́ đều lạc vận. ĐÂY không thể vần với QUẦN; COI không thể vần với EM; SÙI không thể vần với QUẦN; PHƠI không thể vần với NÀNG.


Thơ tự do th́ không cần phải có vần. Nhưng nếu một câu sáu kế đó là một câu tám th́ đó là lục bát và phải theo luật của lục bát và phải hiệp vần.


Mấy câu đó được nghe thấy trong một cuộc họp mặt Tất Niên của các cựu học sinh mấy trường Trung học ở SàiG̣n trước đây. Nguyên đó là một bài thơ lục bát của Nguyễn Bính gồm 42 câu kể chuyện một cuộc t́nh bi thảm của một thanh niên với cô hàng xóm. Mối t́nh chưa có dịp thổ lộ th́ người phụ nữ trẻ qua đời. Bài thơ này đă được ít nhất hai nhạc sĩ phổ thành nhạc. Và một trong hai bản nhạc cũng được sửa lời để hát diễu, thành hai người lấy lộn quần của nhau v́ cùng phơi trên một cái cọc giữa hai căn nhà. Nhưng rồi chính lời diễu của bài hát diễu đó cũng lại được sửa lại thành những câu lục bát lạc vận một cách thảm hại được hát lên trong buổi họp mặt vừa qua.


Tác giả của những lời ca được sửa lại lần nữa với những câu lục bát què quặt ấy, theo bài tường thuật trên báo, cho biết có giữ bản quyền. Việc đó không cần thiết v́ lục bát mà như vậy th́ sẽ không có ai chôm chỉa của ông đâu khiến ông phải quá lo xa.


Nếu tác giả chỉ đọc cho vợ con nghe trong bếp th́ tôi sẽ không bao giờ có ư kiến. Nhưng v́ nó được phổ biến ở một nơi công cộng nên người nghe được quyền có ư kiến và nhận xét.


Có ư kiến v́ tôi sợ rằng sẽ có người nghe hay đọc thấy những câu ấy rồi tưởng thơ lục bát là như thế rồi cứ thế mà bắt chước làm thơ lục bát th́ tội cho cụ Tiên Điền biết là chừng nào. Bỗng nhớ hai câu bi thảm của Nguyễn Du:


Bất tri tam bách dư niên hậu

Thiên hạ hà nhân khấp Tố Như

(Ba trăm năm nữa có dư / Biết c̣n ai khóc Tố Như Tiên Điền)


Thưa Tố Như tiên sinh, lục bát, thể thơ mà tiên sinh dùng để viết truyện Kiều đă bị thảm sát như vậy th́ con số người khóc tiên sinh chắc chắn không phải là nhỏ.

Mà cũng tội nghiệp cho lục bát biết là chừng nào! Ấy là chưa nói tới câu cuối (rưng rưng tôi nghiện cái quần của em) là một câu tuyệt đại cực kỳ nham nhở và dơ dáy.


Nên cũng tội nghiệp luôn cả Nguyễn Bính nữa.

 


Bùi Bảo Trúc

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính