Sến Già Nam

 

BS Đỗ Hồng Ngọc

 

 

Thấy tôi đứng loay hoay t́m kiếm măi trên các kệ đầy nhóc băng đĩa ngổn ngang, cô bé bán hàng đến gần hỏi:

– Bác muốn kiếm loại nào?

– Nhạc. Nhạc xưa.

 

Cô đọc vài cái tên ǵ đó…

– Không. Xưa hơn nữa ḱa. Chừng nửa thế kỷ trước. Có không?

– Bác chờ con lấy.

 

Một lúc, cô mang ra một cái… giỏ, đúng hơn là một cái rổ to, h́nh chữ nhật, chứa hàng ngàn đĩa CD, buộc dây thun từng cộc nói bác lựa đi.

 

Tôi giật ḿnh thấy trên thành rổ dán mấy mảnh giấy viết tay bằng chữ in khá to: SẾN GIÀ NAM.

 

Tuần trước, vào một siêu thị ở một tỉnh miền Đông nọ tôi thấy nơi người ta bán băng đĩa có rất nhiều rổ đựng các thứ, được phân loại như có rổ phim hành động, phim kinh dị, phim Mỹ, phim Hồng Kông… và đặc biệt có hai rổ ghi:

 

Nhạc sến nam, Nhạc sến nữ. Tôi định mua vài thứ xem sao, nhưng thấy kỳ kỳ nên thôi. Tuy vậy, tôi cũng học được vài từ mới. Có điều ở cửa hàng này, một cửa hàng bán băng đĩa khá lớn ở Thành phố có cách phân loại độc đáo hơn: Sến Già Nam. Tôi đoán đây là loại nhạc “sến” dành riêng cho nam giới “già”!

 

– Có Sến Già Nữ không cháu? Tôi ṭ ṃ.

– Dạ có. Bác kiếm xong Sến Già Nam con đưa Sến Già Nữ ra bác lựa!

 

Th́ ra nam nữ đây không phải khách hàng mà là ca sĩ. “Sến” do “nam” ca sĩ hát cho người “già” nghe th́ gọi là … Sến Già Nam v.v…Tiếng Việt ta thiệt hay! Nhớ lần ra Hà Nội năm xưa, người ta giới thiệu tôi một xí nghiệp có tên là Xí nghiệp Cao Xà Lá.  Hỏi “Cao xà lá” là cái ǵ? Là Cao su, Xà bông và thuốc Lá, gọi tắt Cao Xà Lá!

 

Tôi vừa tủm tỉm cười vừa lựa đống băng đĩa trong rổ Sến Già Nam, chọn được vài đĩa. Nhiều khi cả đĩa chỉ có một bài ưng ư. Thôi vậy cũng được. Có một bài ḿnh thích là quư rồi! Tôi hỏi c̣n Sến Già Nữ đâu? Cô bưng ra một rổ Sến Già Nữ nữa và nh́n tôi có vẻ nghi tôi mê cô ca sĩ nào đó của năm mươi năm trước!

 

“Sến” là ǵ? Người ta bảo là do chữ Marie sến, tức người giúp việc, người ở đợ, con sen, người nhà quê, ít học. Nhạc sến là nhạc… tầm thường, nhà quê mà các cô gái này thường hát hỏng để trải tâm sự nỗi ḷng khi vô công rỗi việc.

 

Đă có những bài báo, những tranh luận sôi nổi về thứ nhạc “sến hay không sến” này. “Sến” mà sao người ta thuộc, người ta khắc cốt ghi tâm? “Sến” mà sao người ta cười người ta khóc?… Gần đây trên mạng, nhiều bạn trẻ c̣m rằng nhờ “sến” mà nuôi dưỡng được tâm hồn trong một thế giới vô cảm, và có bạn c̣n rất tự hào rằng đă sưu tầm được hàng ngàn bản nhạc sến để làm của quư!

 

C̣n tôi, tôi chỉ biết nhạc hay hay dở với ḿnh mà thôi. Hay là thứ làm tôi “rung động sáu cách” (nhăn nhĩ tỷ thiệt thân ư)…, c̣n dở là nhạc “nghe không vô”!

 

Chiều làng em của Trúc Phương chẳng hạn, với tôi là một bài hay, không chỉ rất lăng mạn “khói lam buồn như muốn ngừng thời gian” mà c̣n do tác giả viết bài này lúc ở B́nh Tuy, quê tôi, cho một cô gái mà tôi có lẽ cũng quen biết.

 

Anh ơi nhớ về thăm thôn xưa,

Để nghe tiếng ngọt ngào ru bóng dừa

Xa xôi bước người anh lữ thứ

Nhớ thương hoài câu hát chiều làng em…

 

C̣n Mộng ban đầu của Hoàng Trọng làm sao quên được:

Trông em mừng vườn cau

Trái mập tṛn xuân mới

Bỗng me cười me nói

Con bé lớn thật mau

Mai mốt mẹ ăn trầu

 

“Mai mốt mẹ ăn trầu” bây giờ không c̣n nữa nên “đám trẻ” không biết là phải rồi. C̣n những trái cau “mập tṛn xuân mới” cũng khó kiếm! Bây giờ là bưởi, là dưa hấu cả rồi!

 

Rồi Lối về xóm nhỏ của Trịnh Hưng

 

Có những chiều hôm

Trời nghiêng nắng xế đầu non

Nắng xuống làng thôn

Làm cho đôi má em thêm gịn

Lúa đă lên bông

Mắt già tươi sáng thôi chờ mong

Tiếng ḥ cô gái bên Cửu Long

Mơ rằng mai lúa lên đầy bông…

hay T́nh lúa duyên trăng của Hoài An

Quê hương ta đất xưa vốn nghèo

Nhưng giàu t́nh thương nhau

Biết yêu lúa mầu xa cuộc đời cơ cầu

Gái trai biết làm tṛn lời thề khi ban đầu

 

Tôi không hiểu v́ sao những lời ca đầy t́nh quê hương, đất nước, t́nh gia đ́nh, t́nh gái trai “biết làm tṛn lời thề khi ban đầu” như vậy mà “sến” được?

 

Hà Đ́nh Nguyên trong một bài báo về vấn đề nhạc sến đă viết: “…nhưng không biết do đâu mà hầu như tất cả các bản nhạc được sáng tác trước 1975 – nhất là những bản có điệu boléro, rumba… đều bị quy là nhạc sến (tiếng “sến” được hiểu theo nghĩa dè bỉu, mỉa mai, khinh thị…).

 

… nhưng sẽ thật sai lầm khi quan niệm “nhạc sến” với hàm ư khinh thị, chê bai bởi trong ḍng nhạc b́nh dân này có rất nhiều tuyệt tác mà chưa chắc các nhạc sĩ ḍng nhạc “hàn lâm” đă sáng tác được, như: Khúc ca ngày mùa (Lam Phương), Hoài thu (Văn Trí), Xóm đêm (Phạm Đ́nh Chương), Ai lên xứ hoa đào (Hoàng Nguyên), Nắng chiều (Lê Trọng Nguyễn), Đường xưa lối cũ (Hoàng Thi Thơ), Nửa đêm ngoài phố (Trúc Phương), Thương hoài ngàn năm (Phạm Mạnh Cương), Nắng lên xóm nghèo (Phạm Thế Mỹ)…”

 

C̣n nhà thơ Đỗ Trung Quân có một bài thơ được Vũ Hoàng phổ nhạc rất hay tên Phượng Hồng có lần bực ḿnh:

 

“Nói chú đừng giận, bài Phượng Hồng phổ thơ của chú sến chảy nước”, chàng trai 20 tuổi tóc tai kiểu hip-hop nói thẳng thừng. …Thế hệ trẻ 8X hôm nay không thể tin nổi, không thể chấp nhận nổi có một gă nào đó trạc tuổi ḿnh suốt một năm dài ngồi cạnh bàn, học cùng lớp để ư cô bạn gái mà vẫn cứ: “bài thơ c̣n trong cặp… giữa giờ chơi mang đến lại mang về…”. Nhát gái đến thế, “yếu” đến thế th́ “sến” là cái chắc. Bây giờ, chỉ cần một cú nhắn tin chớp nhoáng là alê hấp! Ra cà phê hộp ngồi ngay. Yêu à? Tỏ t́nh à? Đây, nhanh gọn lẹ: “Anh là number one, vừa đẹp trai lại vừa dễ thương…”. Không yêu nữa cũng chẳng sao: “thà như thế, thà rằng như thế…”. Đỡ lôi thôi, đỡ mất th́ giờ, khỏi mang tiếng “sến”…

 

******

 

Gần đây nhiều ca sĩ bắt đầu quay về với nhạc “sến” có lẽ để đáp ứng nhu cầu t́nh cảm của con người trong một thế giới ngày càng vô cảm chăng! Có điều, v́ sến… thiếu gốc nên nhiều khi hát sai mà không hay. Chẳng hạn “Đêm qua chưa mà trời sao vội sáng” trong Chiếc lá cuối cùng của Tuấn Khanh, có ca sĩ hát ngon lành “đêm chưa qua mà trời sao vội sáng”! Qua chưa với chưa qua khác nhau xa quá! Cũng như “Bây giờ tháng mấy rồi hỡi em” của Từ Công Phụng mà hát thành “Bây giờ mấy tháng rồi hỡi em?”… th́ nguy tai!

 

Tôi vẫn c̣n nhớ những đêm ngồi nghe Tuấn Khanh đàn piano dưới chân cầu sắt Đa Kao trong một quán cà phê nhỏ chênh vênh…

Đêm qua chưa mà trời sao vội sáng

Một đàn chim cánh nhỏ chở mùa sang

Chiều vào thu tiễn em sầu lạnh giá

Lá trên cành từng chiếc cuốn bay xa …

(xin đừng nhầm với Tuấn Khanh, Hoài An, các nhạc sĩ nổi tiếng hiện nay!)

 

Tôi chắc rồi một hôm nào đó cậu trai 8X kia sẽ t́m đến bản nhạc “sến chảy nước” nọ và rồi 8X sẽ được thay thế bởi 9X, 0X… Rồi sẽ có những người t́m đến Sến Già Nam, Sến Già Nữ như tôi hôm nay cho mà coi!

 

Không lâu lắm đâu! Hăy đợi đấy!

 

 

Đỗ Hồng Ngọc

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính