Một trang sử buồn

 

Huy Văn

 

 

(Chân thành cảm ơn:

-         Trung Tá Hoàng Phổ, Liên Đoàn Phó LĐ12 BĐQ

-         Đại Úy Nguyễn Trung Tín, Y Sĩ Trưởng LĐ12 BĐQ

-         Đại Úy Trần Văn Quy, Tiểu Đoàn Phó TĐ37/ LĐ 12 BĐQ:

đă bổ sung chi tiết liên quan đến thời gian, vị trí, những lần giao tranh, hành tŕnh chuyển quân và sinh hoạt của Liên Đoàn 12 BĐQ trong tuần lễ từ 23-03- 1975 đến 29-03-1975)    

 

Thị Xă Tam Kỳ, Quảng Tín.

 

 Chúa Nhựt 23-03-1975

 

Sáng. Theo Trưởng Ban 4 vào Bộ Tư Lệnh Tiền Phương Sư Đoàn 2 BB để xin thêm tiếu liệu đủ loại. Cuộc tiếp xúc thật nhanh, gọn v́ không có kết quả như mong đợi.  Trung đoàn 5 cũng đang xin yểm trợ và tăng viện khẩn cấp. Họ đang đụng nặng không kém ǵ phía Biệt Động Quân. Trong khi chờ đợi Sư Đoàn rót thêm đạn dược, th́ hai đơn vị c̣n "vốn" bao nhiêu, xài bấy nhiêu.

 

Trưa. Theo đoàn xe tải đạn vào vị trí của Pháo Đội 12 BĐQ mà ḷng buồn vô hạn. Những lời an ủi và giải thích, dù được người pháo đội trưởng vui vẻ đón nhận, cũng chỉ để che dấu một thực trạng đau ḷng. Quân Đội không đủ đạn cho chiến trường!

 

Bữa ăn thanh đạm với Đại úy Phương bị ngắt quăng liên tục v́ anh phải lên máy theo dơi tác xạ của 4 khẩu 105 ly. Tiếng pháo kích của địch, tiếng phản pháo của ta, tiếng rè rè của máy PRC 25, tiếng nói như hét khi liên lạc, tạo thành một thứ âm thanh hỗn tạp nhưng đặc thù của đời lính trận.


- Cánh quân của Tiểu Đoàn 37 đang đụng nặng. Ḿnh vừa ra lệnh ưu tiên cho Đại Đội 3. Ông Vương coi bộ mệt dữ. Thôi! Ăn tiếp đi Huy.

 

Anh Phương buông máy, nói vội sau khi liên lạc với Đại Úy Trần Văn Vương. Cổ họng tôi đắng nghét. Cảm giác không khác ǵ đang chiến đấu bên cạnh anh em ngoài kia.  Định nhờ máy của pháo đội để gọi thăm người đại đội trưởng cũ nhưng lại thôi. Chỉ thầm mong an lành đến với mọi người.

 

Chiều. Nắng nhạt. Tam Kỳ hầu như chỉ c̣n một nửa dân số. Bưu Điện đă ngừng mọi dịch vụ chuyển ngân từ hôm qua. Thị xă vắng lặng. Nhà cửa như bị bỏ hoang. Trường Trung Học tỉnh lỵ trở thành Bộ Tư Lệnh tiền phương của SĐ2 BB ngay từ khi mất quận Tiên Phước. Tam Kỳ c̣n được chút sinh khí là nhờ những quán xá, khách sạn vẫn c̣n mở cửa...

 

Quán cà phê là khoảng sân của ngôi biệt thự khá bề thế, kiểu nhà mát của các villa Pháp, nằm ngay cạnh hậu trạm của Liên Đoàn. Xế trưa, quán vắng nên vị chủ nhân vui vẻ ngồi lại tṛ chuyện với khách. Khi được hỏi v́ sao c̣n ở lại, th́ người trung niên có dáng dấp rất nghệ sĩ cho biết ông là một doanh nhân, ở lại một ḿnh, c̣n vợ con đă ra Đà Nẵng từ mấy hôm trước. 

- Tôi không có ǵ để lo sợ cả. Nếu không th́ đă vọt mất rồi. Quán cà phê là để bà vợ tôi có việc ǵ đó để làm cho vui. Thu nhập không thành vấn đề, mặc dù công sức và tiền bạc bỏ ra cho ngôi vườn này cũng khá nhiều.

 

Tôi im lặng đảo mắt nh́n quanh. Đúng như lời ông nói. Quán đẹp là nhờ sự sắp xếp và bày biện cây kiểng: sạch sẽ và ngăn nắp. Quầy thâu ngân là một mái tranh thấp treo đèn và giỏ hoa. Dàn Akai nằm ngay trên quầy, cạnh tủ kiếng nhỏ bày bán thuốc lá. Quán có phong thái “Thạch Thảo” đúng như tên gọi. Thấy tôi trầm ngâm, người chủ nhân đứng dậy đi vào nhà.

 

Tiếng nhạc Paul Mauriat d́u dặt vọng lại từ hai chiếc loa đặt trên tam cấp dẫn lên cửa chính. Không khí im lắng trong màu nắng nhạt, làm tôi chợt nhận ra cuộc chiến đang đến hồi quyết liệt ngoài kia, bỗng nhiên ngừng hẳn tiếng súng từ lúc nào không biết. Phút an b́nh tạm thời của một ngày chúa nhựt, hay là sự im lặng ngộp thở của cơn băo đang dần đến?

 

- Đang t́m hứng để làm thơ phải không?

 

Tôi quay lại, mừng rỡ nhận ra Đỗ Văn Tuấn, bạn thời trung học, kiêm đồng đội quân trường. Tuấn ngồi xuống ghế đối diện, không chờ hỏi đă lên tiếng trước. 

- Tao hỏi cầu may một đại úy. Ổng cho biết mày đang làm xếp hậu trạm rồi chỉ đường cho tao qua đây. Thật là bất ngờ!

 

Câu chuyện hàn huyên đưa chúng tôi trở lại thời lạng xe, cua đào hồi mới lớn, rồi những buồn, vui quân trường, sau cùng là thực tại không có ǵ sáng sủa v́…

- Tụi tao đang lo bảo vệ Bộ Chỉ Huy tiền phương của Sư Đoàn. Đại Đội Trinh Sát coi như xóa sổ. Trung Đoàn 5 bây giờ cũng đang kẹt cứng. Nghe nói cánh Biệt Động Quân của mày cũng đụng nặng suốt hơn hai tuần nay.

 

Tôi gật đầu kể cho bạn nghe về những ǵ ḿnh biết được. Tinh thần th́ vẫn c̣n, nhưng phương tiện th́ nghèo đến mức cùng cực. Địch đang ở thế mạnh. Chiếm đâu, giữ đó. C̣n ḿnh th́ chỉ thụ động pḥng thủ, hay tấn công mà không có kết quả. Đạn dược nhỏ giọt. Dân chơi mà chỉ có tiền lẻ để xài. Thật là trớ trêu.

 

Tôi nh́n Tuấn, rồi chạnh nghĩ đến những bạn bè cùng lớp, những đồng đội cùng khóa ở Đồng Đế. Mới đó mà đă gần 3 năm. Kẻ c̣n, người mất. Và giờ này chỉ có hai đứa ngồi bên ly cà phê nhắc chuyện xưa để buồn cho thực tại. Khi từ giă nhau, sau cái bắt tay, chỉ là lời chúc lành cho những ngày vô định sắp tới.

 

Đêm. Dài vô tận! Thị xă Tam Kỳ nằm im ĺm trong cảnh nhá nhem của phố phường thiếu điện. Nặng nề và căng thẳng. Không có chút sinh khí, ngoại trừ tiếng quân xa qua lại đó đây và tiếng pháo rời rạc, có vẻ như thăm ḍ của đôi bên. Sinh hoạt hậu trạm vẫn chỉ là những công việc thường lệ của bố trí, gác đêm trong t́nh trạng sẵn sàng ứng chiến lẫn tác chiến. Im lắng lạ thường. Cảm giác như nghẹt thở!

 

Thứ Hai 24-03-1975.

 

Đêm về sáng. Bê ta! Đúng là tiếng bộc phá của đặc công. Mọi người tỉnh giấc ngay sau tiếng nổ đầu tiên. Dàn tuyến pḥng thủ. Nghe ngóng. Nhận định. Lên máy liên lạc với Liên Đoàn. Địch đang đột nhập Bộ Tư Lệnh tiền phương của Sư Đoàn 3 BB. Chỉ cách chừng 300 thước, vài khu phố, dăm ba cái ngă tư. Địch có thể xâm nhập qua đây bất cứ lúc nào. Tất cả đều sẵn sàng. Tiếng lựu đạn, tiếng súng nổ ḍn trong đêm. Một đêm mất ngủ. Đêm thật dài, và thật căng thẳng.

 

6h00. Đă có chút ánh sáng b́nh minh. Vẫn c̣n đụng độ quanh khu vực trường Trung Học Trần Cao Vân. Đạn pháo kích bắt đầu nổ bên hướng Tiểu Khu và Bệnh Viện gần đó. Lệnh của Liên Đoàn là nằm tại chỗ! Hậu trạm của các Tiểu Đoàn cho tin có đụng độ ở khu vực của TĐ 37 và 21. Tiểu Đoàn 39 BĐQ ở phía Tây Bắc không có báo cáo chạm địch, nhưng Tam Kỳ đang bắt đầu hoảng loạn.

 

8h00. Không c̣n liên lạc được với Liên Đoàn qua điện thoại lẫn truyền tin. Không rơ v́ sao. Chiếc Jeep duy nhất của hậu trạm đă theo Đại Úy Nhân về Đà Nẵng chiều hôm qua, nên Trung sĩ Năm phải lấy xe Dodge chạy qua Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn nhận lệnh trực tiếp. Khi trở về th́ báo cáo của người hạ sĩ quan Ban 4 không có chút lạc quan.

 

- Liên Đoàn Trưởng và Ban 3 bận máy liên tục. Truyền tin và nhóm tác chiến Điện Tử đóng ở đâu không biết. Ban 2 của Thiếu Tá Vũ cũng không thấy ai! Chắc là đă theo Liên Đoàn Phó qua Tiểu Khu họp khẩn cấp. Trinh Sát th́ chỉ biết lo bảo vệ khu ga xe lửa và phía Tây của Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn. Chỗ này là tùy thiếu úy định đoạt. Bên đó cũng lộn xộn lắm v́ không ai nắm rơ t́nh h́nh ǵ cả!


Tôi thở dài nh́n quanh. Hậu trạm của các tiểu đoàn, mỗi nơi chỉ có vài người, lại c̣n phải lo quân nhu, tiếp liệu lỉnh kỉnh. Xe 10 chiếc, người th́ trên dưới một trung đội, kể cả tài xế và quân nhân chờ trở lại đơn vị. “Tùy thiếu úy“ cũng có nghĩa là không c̣n trông chờ lệnh lạc ǵ của ai.  Thêm một cố gắng để liên lạc với Liên Đoàn mà không có kết quả, nên tôi cho lệnh thu dọn lều trại. C̣n đang loay hoay nhổ lều, cuốn bạt, th́ Liên Đoàn Trưởng từ đâu phóng xe tới. Bộ dạng Trung Tá An hầm hầm. Ông nh́n quanh, rồi gào lên:

- Mấy anh đang làm ǵ vậy?! Định chạy làng phải không? Ai chỉ huy ở đây?

 

Tôi lật đật đến chào kính. Chưa dứt câu th́ bản đồ trên tay ông đă vỗ lên nón sắt của tôi:

- ĐM! Ngoài kia đang đánh đấm. Trong này tính vọt hả?!

 

Ông trừng mắt nh́n tôi. Cả hậu trạm hết hồn đứng lặng người. Tôi cũng không nhận ra vị trung tá mới ba ngày trước đó đă gọi tôi tŕnh diện và vui vẻ cho biết sẽ trả tôi về làm chỉ huy Hậu Cứ của Tiểu Đoàn 37 BĐQ. Hôm đó, ông thân mật hỏi han chuyện Sài G̣n và cả chuyện học hành của tôi trên Đà Lạt lúc chưa bị Tổng Động Viên. Hôm nay th́ khác! Ông như chỉ muốn trút sự bực bội hay phẫn nộ ǵ đó và tôi không may đă thành nạn nhân.

 

Có lẽ tôi là nạn nhân đầu tiên trong ngày! Tôi cảm thấy nhục nhă v́ bị đơn vị trưởng hành hung ngay trước mặt thuộc cấp của ḿnh, nhưng vẫn giữ thế nghiêm và im lặng nh́n ông, không phân bua, không giải thích, v́ tôi thông cảm cho ông. Xét cho cùng, quả là tôi cũng muốn bỏ cuộc. Tôi chỉ là tép riu, c̣n Liên Đoàn Trưởng của một đơn vị nổi tiếng mà chạy làng th́ khó có thể chấp nhận được.

 

Không nhận được lời nào của tôi, Trung Tá An quay sang quát tháo mọi người cho đă nư, rồi lên xe phóng đi sau câu chửi thề như lúc mới tới. Mọi người c̣n im lặng đứng nh́n tôi, hoang mang. Nhưng tôi đă nh́n ra được nỗi tuyệt vọng và sự đau khổ tột cùng qua thái độ của Trung Tá An nên cho lệnh thu dọn thật nhanh. Khi đoàn xe chuyển bánh, th́ tôi biết là cũng đă đến lúc phải bỏ Tam Kỳ. Quốc Lộ 1 đông nghẹt mọi thứ xe cộ và người, Dân cũng như Quân. Khó khăn lắm, mấy chiếc GMC của các Tiểu Đoàn 21 và 39 BĐQ mới quẹo ra được quốc lộ để nhập vào ḍng di tản.

 

Đến phiên hậu trạm Liên Đoàn th́ chỉ lọt mấy chiếc GMC chở xăng, dầu, đạn dược. Xe Dodge v́ kéo “rờ mọt” lương khô, nên kẹt ngay giữa ngă tư, loay hoay tới, lui hoài, không sao quẹo trái được. Toán hậu trạm của TĐ 37 BĐQ đi sau cùng chờ lâu sốt ruột, nên quay đầu t́m đường khác mà đi lúc nào không hay.

 

9h30 Phía trước chỉ c̣n lác đác vài nhóm thường dân và sau lưng th́ vắng hoe. Tài xế lo t́m cách quay xe quẹo vào trục lộ và mọi người cũng quên cả những giao tranh đâu đó thật gần. Trên chiếc Dodge bây giờ chỉ c̣n tôi và hai binh sĩ thặng dư “...theo thiếu úy tới cùng”! Tài xế th́ vừa chửi thề vừa cố gắng nhích tới, nhích lui mà không có kết quả.

 

Không thể bỏ xe, mà cũng không tháo được “rờ mọt” để thoát thân! Đang lo lắng cùng cực, th́ từ đâu xuất hiện một gia đ́nh năm người, hai vợ chồng, hai con nhỏ và một ông lăo. Người chồng có lẽ là một Nghĩa Quân, súng đeo vai, tay xách bị. Thấy xe, họ mừng rỡ đứng lại, nhưng rồi thất vọng khi thấy đang kẹt tại giữa đường. Anh lính vội nói:

- Phải chạy nhanh lên, thiếu úy ơi! Nghe nói xe tăng của tụi nó đă qua cầu phía bên kia phố rồi.


       Nghe nói vậy, tài xế hoảng hốt nhấn ga. Chiếc Dodge kẹt lề, nhồi lên, nhích xuống. Vô phương! Tôi tuyệt vọng lắc đầu. Chưa biết phải làm sao th́ từ đâu xuất hiện thêm vài người lính Sư Đoàn 2 BB. Tôi hỏi thăm họ về Đỗ Văn Tuấn và Đại Đội Trinh Sát của Trung Đoàn 5 và t́nh h́nh bên Bộ Tư Lệnh Tiền Phương của Sư Đoàn 2BB.

 

- Đặc công đánh vô trường học từ sáng sớm. Tụi nó chỉ có mấy thằng, nhưng liều mạng. Sau đó có thêm một toán nữa, có lẽ là du kích. Tới sáng th́ ḿnh bể tuyến, mạnh ai nấy rút. Tụi em kẹt lại sau cùng, chạy ṿng phía sau rồi mới nhắm hướng bọc ra đây. Không c̣n ai nữa đâu.

 

Nghe xong, tôi gọi họ cùng với mọi người khác phụ đẩy chiếc Dodge. Bảy, tám người góp chung sức lúc đang tuyệt vọng, nên kết quả là chiếc xe gầm rú, tới, lui vài lần rồi vọt ngay lên lên lề. “Rờ mọt” phía sau ngă qua, lắc lại tưởng chừng như muốn găy cả trục bánh. Tài xế cho xe yên vị trên đường. Mọi người hối hả leo lên. Hai cháu bé và cụ già ngồi trong cabin, hai người lính hậu trạm đeo hai bên hông, những người c̣n lại đứng phía sau, kể cả tôi. Lúc xe chuyển bánh mới hay khu vực trong tầm mắt, trước, sau, đều vắng lặng.

 

Mới hơn 10 giờ sáng mà Tam Kỳ đă bỏ ngỏ từ lâu. Tiếng súng lớn, nhỏ vẫn c̣n, nhưng ngoài tiếng xe Dodge đang rồ ga v́ kéo nặng, tôi không nghe được tiếng xích sắt của T54 mặc dù trường Trung Học Trần Cao Vân và chiếc cầu phía Nam thị xă nằm cách chúng tôi không bao xa. Chạy đến gần khu vực Ṭa Hành Chánh và Tiểu Khu th́ chúng tôi bắt kịp đoàn người di tản. Pháo binh của địch đang làm t́nh làm tội những nơi trọng yếu, kể cả Bệnh Viện Toàn Khoa của thị xă Tam Kỳ.

 

Con đường huyết mạch trở thành “Quốc Lộ kinh hoàng“. Đáng buồn nhứt là những người dân không có phương tiện. Họ lết bết đi hai bên lề, đưa cặp mắt thèm thuồng pha lẫn van xin nh́n đoàn xe đủ loại đang ngược Bắc. Vừa ra khỏi Tam Kỳ th́ cảnh tượng càng tang thương hơn. Quốc Lộ 1 b́nh thường khá rộng, bây giờ trở nên chật hẹp với mọi thứ trên đời vung văi trên đường. Từ quần áo, vật dụng linh tinh, kể cả xăng dầu của xe cộ bị hư hỏng, đến những nhầy nhụa khác không thể phân biệt là thứ ǵ. Mặc kệ! Xe vẫn cứ chạy. Người vẫn cứ đi. Không phải không khí chiến tranh mà là h́nh ảnh của một bi kịch thoát hiểm!

 

Tiếng ḥ hét, chửi bới, tiếng súng bắn mở đường hay xua đuổi những ai chắn lối, hoặc hù dọa những người muốn nhào lên xe để được sướng thân, ḥa lẫn với tiếng kèn xe chói tai và liên tục, tạo thành một thứ âm thanh hỗn tạp, rối bời nhưng khẩn thiết. Xe đ̣, xe nhà, xe hàng, xe gắn máy, quân xa, cơ giới đủ loại, lớn, nhỏ, hai bánh, ba bánh, bốn bánh, v/v... Quốc Lộ 1 như con rắn khổng lồ, đuôi c̣n ḷng tḥng nơi nào đó tận trong phố Tam Kỳ không chừng, c̣n đầu th́ không biết đă tới đâu.

 

Trưa. Con đường từ Tam Kỳ về Thăng B́nh, quận cực Bắc của tỉnh Quảng Tín, b́nh thường chỉ mất hai, ba chục phút xe chạy là tới nơi. Hôm nay th́ khác. Đôi khi chỉ có người và thú vật c̣n có thể di chuyển khi có chiếc xe nào đó hết xăng, hay hư máy, nằm giữa đường. Khổ sở lắm mới ủi được qua một bên để lấy lối cho xe chạy tiếp. Giữa ḍng thác người và xe đang chậm chạp tiến về phía Bắc, là một sĩ quan không rơ cấp bậc, đứng chận những quân nhân có lẽ là thuộc cấp của ông, rồi đẩy họ vào lề, nơi đă có một số quân nhân khác đang xớ rớ đứng, ngồi.

 

Chung quanh họ là vợ con, là người thân già, trẻ. Mọi người đều lộ vẻ hoang mang, lo lắng. Chỉ có đám con nít c̣n được vài nụ cười thật ngây thơ và hồn nhiên khi tụm năm, tụm ba với nhau. Nh́n lại xe Dodge, tôi mới hay gia đ́nh người lính Tiểu Khu và nhóm quân nhân Sư Đoàn 2 BB cũng đă bỏ đi hồi nào không biết. Đoàn xe hậu trạm t́m được nhau, nên cùng dừng lại để kiểm tra quân số và tiếp liệu phẩm rồi lên máy liên lạc với Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn.

 

Nửa ngày trời dang nắng làm con người khô khốc, nhưng tôi không thấy khát, cũng không thấy đói. Chỉ hút thuốc! Hút liên tục đến mềm môi, rát cổ, để tạm trấn áp nỗi lo lắng và buồn bực trong ḷng. Tôi ‎buột miệng chửi thề, khi có người đề nghị chạy luôn về hậu cứ và ra lệnh nằm tại chỗ chờ tin tức hay chỉ thị của Liên Đoàn.

 

Tôi đă quyết định không sai. Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn đang ở phía trước không bao xa, ngay trong căn cứ Hương An. Chỉ v́ lo điều động đại đơn vị, nên bây giờ “sếp” mới nhớ tới chúng tôi. Mất liên lạc suốt nửa ngày đồng nghĩa với đoán già, đoán non, hay đồn nhảm những tin tức không có ích lợi ǵ cho tinh thần chiến đấu của đơn vị.

 

Giờ này Liên Đoàn Phó, Trung Tá Hoàng Phổ, c̣n đang điều động hai Tiểu Đoàn 21 và 37 BĐQ cùng với một chi đoàn Thiết Vận Xa triệt thoái theo chiến thuật, lấy quốc lộ 1 làm trục chính tiến về hướng Bắc. Họ là những người sau cùng rời khỏi Quảng Tín. Kỳ An ơi Kỳ An! Đất lành của hiền nhân Phan Chu Trinh đành phải bỏ lại cho địch! Gần 3 cây số để ra tới quốc lộ đă phải trả bằng máu xương giữa nắng trưa hực lửa.

 

17h00. Dang nắng cả ngày ngoài trời, nên tinh thần ai nấy đều căng thẳng đến cực độ. Sau cùng, đoàn xe hậu trạm được lệnh vào căn cứ Hương An nằm chung với Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn. Lại kiểm điểm nhân sự và tiếp liệu, phân chia vị trí cho từng hậu trạm Tiểu Đoàn, trực máy để liên lạc thẳng với Liên Đoàn Trưởng.

 

Công việc thường lệ, quen thuộc, nên đâu vào đó rất nhanh, gọn. Th́ giờ c̣n lại là nghe ngóng t́nh h́nh. Nhất là tin tức về các Tiểu Đoàn c̣n đang trên đường lui binh. Không thấy có dấu hiệu truy kích của địch khi đoàn quân đă ra khỏi Tam Kỳ. Chỉ có những hoạt động quấy rối không đáng kể của du kích địa phương dọc theo lộ tŕnh di tản.

 

Cứ vậy mà hai Tiểu Đoàn 21 và 37 BĐQ cùng Chi Đoàn Thiết Vận Xa di chuyển về tới quận Thăng B́nh và bắt tay với một đơn vị của Sư Đoàn 3 BB vào lúc gần nửa đêm. Cùng lúc đó, một trung đội Thám Kích phối hợp với Ban 4 để làm công việc của Kiểm Soát Quân Sự, đồng thời t́m xem c̣n đồng đội nào rơi rớt hay lạc lơng ở phía sau hay không.

 

Hai chiếc GMC chầm chậm lăn bánh ngược về hướng Tam Kỳ trong sự im lặng ma quái và bóng đêm rờn rợn. Gió tháng 3 bắt đầu trở lạnh. Dân chúng đă tản mát đâu hết. Quốc lộ vắng lặng. Nhà cửa hai bên đường không có dấu hiệu c̣n người sinh sống. Có lẽ họ đă bỏ đi hay không muốn lên đèn, mở điện. Lác đác có vài bóng người đi dọc theo con lộ. Họ chỉ quay đầu nh́n theo xe, rồi lầm lũi bước tiếp. Dù sao đi nữa th́ quận lỵ Thăng B́nh hoàn toàn yên tĩnh. Một dấu hiệu đáng mừng, hay đáng lo?!

 

Đêm. Dài lê thê. Đêm căn cứ thật yên lắng, đủ để nghe tiếng truyền tin rè rè, rẹt rẹt đâu đó. Lại cà phê, lại thấp thỏm. Vài nhóm nhỏ chụm đầu bàn tán, trao đổi tin tức, hỏi han t́nh h́nh. Lại một đêm hút thuốc đến vàng tay. Một ngày trời gần như quên lửng miếng ăn mà vẫn không thấy đói. Thêm một đêm chong mắt chờ sáng trong dằn vặt, âu lo.

 

Thứ Ba 25-03-1975.

Sáng họp khẩn với Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn mới hay Pháo Đội 12 của Đại Úy Phương và Trạm xá của Y Sĩ Đại Úy Nguyễn Trung Tín đă về tới hậu cứ Phú Lộc ngày hôm qua. Ban 4 hành quân rời Hương An ngay sau khi liên lạc và điều động đoàn xe Quân Vận đến bốc toàn bộ Liên Đoàn về hậu cứ. Đoàn xe thật ra chỉ là vài chiếc tăng phái, v́ nhu cầu đâu phải chỉ có Liên Đoàn 1&12 Biệt Động Quân! V́ vậy, xe hậu trạm rồi phương tiện cơ hữu của cả 3 tiểu đoàn cũng được xử dụng tối đa. Tuy không kẹt xe và hỗn loạn như hôm qua, nhưng quốc lộ vẫn một nhịp hối hả, cấp bách của cơ giới đủ loại.

 

Về ngang Duy Xuyên đă thấy ḍng người từ trong Trà Kiệu túa ra, đủ để gây khó khăn cho giao thông trên quốc lộ. Xe và người cứ thế mà đổ dồn về Đà Nẵng. Vĩnh Điện cũng bị kẹt cầu, kẹt lộ, v́ xe từ Hội An chạy ra, từ tỉnh lộ nối với vùng Giao Thủy của quận Đại Lộc ở phía nam, cũng rần rần nhập vào, tạo nên t́nh h́nh bế tắc lưu thông trên công lộ.

 

Tới Miếu Bông, Câu Lâu, rồi Phước Tường và tại ngă ba Huế cũng vậy! Phải dùng đến Quân Cảnh trên Commando Car mới giải tỏa trật tự và giữ được an ninh phần nào trên đường dẫn vào phố chính của Đà Nẵng. Xe từ Huế xuống, từ Quảng Tín lên. Người theo xe nườm nượp. Đà Nẵng đă trở thành ốc đảo, thành chiếc phao và thành niềm hy vọng sau cùng của Quân và Dân tại Quân Đoàn I và Quân Khu 1.

 

Không kể thời gian chờ đợi, rồi thứ tự lên xe, th́ phải mất hơn 4 tiếng mới đưa được toàn bộ Liên Đoàn 12 BĐQ từ Thăng B́nh về tới hậu cứ. Nhưng không phải ai cũng suôn sẻ và may mắn như những chuyến đầu tiên. Đoàn xe sau cùng, vỏn vẹn có 6 chiếc dành cho Tiểu Đoàn 37 và số quân nhân c̣n lại của TĐ 21 BĐQ, đă bị phục kích tại cầu Bà Réng, vốn là cửa ngơ để vào Đà Nẵng từ hướng Nam, ngay trong vùng trách nhiệm của Trung Tá Vơ Vàng, lúc đó đă về chỉ huy một lực lượng Địa Phương Quân của Tiểu Khu Quảng Nam.

 

Một xe GMC tan tành v́ B40! Lại đổ máu và lại phải chiến đấu trong điều kiện nghiệt ngă nhứt, với mỗi người một, hai gắp đạn pḥng thân để cầm cự rồi đẩy lui đám du kích chừng 20, 30 tên. Đường về lại chia hai ngả, kẻ qua Tổng Y Viện Duy Tân để được ướp lạnh hay băng bó, người vào hậu cứ tại thôn Phú Lộc trong sự rời ră đến tột cùng.

 

Thôn Phú Lộc của những hân hoan lúc dưỡng quân, của hạnh phúc khi sum họp, đă thật nặng nề với bất ổn và xôn xao cũng như tại bất cứ nơi nào khác. Nụ cười quen thuộc trong các trại gia binh đă nhường chỗ cho ánh mắt âu lo, bồn chồn, những giọt nước mắt xót xa cho những ai đă hy sinh hay trọng thương trong giờ phút cuối. Hậu cứ Liên Đoàn chưa bao giờ căng thẳng và buồn tẻ như lúc này.

 

Sắp xếp đâu đó xong xuôi là đă chập choạng tối, nên tôi ăn tạm ḿ gói bên Câu Lạc Bộ, rồi về văn pḥng xem công điện và văn thư mới nhận. Một lát sau th́ Đại úy Quỳnh bước vào thông báo Ban 4 có trách nhiệm trực chính đêm nay, nên có công tác khẩn cần thi hành ngay lập tức. Tôi giao việc lại cho ông Quỳnh, rồi đến gặp Trung úy Huỳnh Long, Trưởng Ban 5 để nhận một Tiểu Đội Kiểm Soát Quân Sự và 2 xe GMC ra Đà Nẵng tảo thanh, tước khí giới và bắt giữ những quân nhân BĐQ bất hảo. 

 

20h00.Thành phố đang lên cơn sốt nhân măn v́ ḍng người di tản từ hai đầu Nam, Bắc dồn vào không ngớt. Cảnh sát sắc phục đă biến mất. Chỉ c̣n Cảnh Sát Dă Chiến và Quân Cảnh Tiểu Khu đang cố văn hồi trật tự từ trên các Commando Car. Đă có lệnh nổ súng bắn bỏ những ai vô kỷ luật và phá rối trị an. Ngoài đường bây giờ lính tráng tới lui tấp nập. Dân chúng cũng xuôi ngược ồn ào. Kẹt xe không ngớt. Đôi lúc phải dừng lại để “hỏi thăm sức khỏe“ phe ta, thuộc Liên Đoàn 14 và 15 BĐQ từ hướng Bắc rút về. Tội nghiệp cho những con Cọp tan đàn không c̣n nanh vuốt đang lạc lơng giữa phố thị!

 

Lính th́ không gom một ai. Vũ khí, đa số là M16, cũng được nửa sàn xe. Một ṿng phố chính cũng mất hơn hai tiếng đồng hồ. Đủ để chứng kiến cảnh hoang mang của dân t́nh và vẻ thất thểu của những người lính không c̣n đơn vị. Sụp đổ nhanh quá! Như Domino trên bàn cờ. Không có ǵ giữ lại được! Kể cả cố gắng ổn định t́nh h́nh của Tướng Tư Lệnh Quân Đoàn, một dũng tướng ngày đêm sát cánh với mọi đơn vị.

 

Đà Nẵng bây giờ là một cái rọ khổng lồ không hơn không kém. Hèn chi địch không cần truy đuổi ráo riết. Cứ để sợi tḥng lọng từ từ siết lại. Tuy vẫn c̣n tiềm năng và đang cố văn hồi trật tự, nhưng Đà Nẵng không khác ǵ cá nằm trên thớt, như con mồi đang tuyệt vọng vẫy vùng trong chiếc lưới đang dần dà phủ chụp.

 

23h00. Xe về tới Phú Lộc. Khu gia binh nh́n thoáng qua th́ vẫn như lúc b́nh thường, tối tăm và im vắng sau khi máy đèn ngưng chạy. Nhưng chắc chắn trong từng nhà là những thao thức triền miên, v́ chưa có lần nào Liên Đoàn rối rắm như hiện nay, kể cả Lam Sơn 719 và Mùa Hè Đỏ Lửa. Bốn năm xuôi ngược, 3 lần lui binh khẩn cấp, nhưng lần này th́ t́nh h́nh tồi tệ đến mức không ngờ.

 

Hai chiếc GMC nằm ngay giữa sân cờ của hậu cứ. Vũ khí tịch thu để nguyên trên xe. Toàn là súng không có đạn. Mọi thứ khác, kể cả lựu đạn, được mang vào văn pḥng Ban 4. Ai nấy đều mệt nhoài. Hai ngày mất ngủ đang bắt đầu hành hạ tôi. Chỉ kịp hoàn tất bản báo cáo là cặp mắt đă híp lại không cách ǵ cưỡng được. Trước khi thiếp đi, tôi cũng c̣n đọc thấy mảnh giấy trên bàn, với vài chữ của Đại Úy Quỳnh ghi vội: 8 giờ sáng 26-03 họp với Liên Đoàn Trưởng.

 

Thứ Tư 26-03-1975.

  8h00. Cuộc họp ngắn, gọn gồm toàn thể các sĩ quan từ đại đội trưởng trở lên, để nghe Trung Tá Nguyễn Văn An, Liên Đoàn Trưởng và Trung Tá Hoàng Phổ, Liên Đoàn Phó, tường tŕnh về cuộc lui quân từ Tam Kỳ và thông báo t́nh h́nh chung, đồng thời tổng kết báo cáo của từng Ban và từng Tiểu Đoàn.

 

Sau đó, Trung Tá An thông báo lệnh ứng chiến tại chỗ cũng như chờ đợi bổ sung về mọi mặt. Không khí rơ ràng là rất căng thẳng. Trong ngày, c̣n có tin Liên Đoàn nhận lệnh trực tiếp của Tướng Trưởng để cùng với SĐ3 BB khai thông đoạn đường từ Non Nước đi Hội An. Nhưng rồi chờ măi cũng không thấy ǵ.

 

    11h00. Điện thoại từ văn pḥng Liên Đoàn Trưởng gọi đích danh tôi qua tŕnh diện. Trung Tá An ngồi yên tại bàn viết chờ tôi chào kính. Ông có mệt mỏi và xanh xao thấy rơ.

- Bận quá nên tôi quên. Đây là Sự Vụ Lệnh về lại 37 để coi hậu cứ cho Thiếu Tá Gio. Cố gắng nhé!

 

Tôi nhận giấy rồi trở về văn pḥng Ban 4 ngồi thừ người. Đây là mơ ước từ lâu nhưng bây giờ th́ đă trễ. Trung Tá An có lẽ chỉ muốn giữ lời hứa với đàn em mà thôi, v́ ông dư biết trong điều kiện như hiện nay th́ khó có thể nhận lănh trách nhiệm mới. Tuy vậy, sau bữa ăn trưa, tôi cũng qua hậu cứ của Tiểu Đoàn 37 BĐQ.

 

Hậu cứ vắng tanh. Không gặp ai quen biết mặc dù chỉ vài tiếng trước đây c̣n ngồi họp với nhau bên BCH Liên Đoàn. Văn pḥng của Đại Đội 3 cũng trống trơn. Vào Câu Lạc Bộ th́ chỉ gặp những người không quen. Hỏi thăm Thiếu Úy Nguyễn Thanh Vân, người bạn về đơn vị sau tôi chừng một tháng, cũng không ai biết đang ở đâu. Một người lính cho biết đă thấy Vân theo Trung Sĩ Tuấn, Trung Đội phó của Vân ra Đà Nẵng từ lâu.

 

Tôi xuống trại gia binh, định vào thăm gia đ́nh Trung sĩ Chế Việt, một người bạn văn nghệ và thăm chị Hương, vợ Thiếu Úy Vũ Thành Công, người đă nằm lại trên một ngọn đồi nào đó tại Quảng Tín hai tuần trước. Cả hai nhà đều đóng cửa im ĺm. Tôi buồn bă về lại Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn, ḷng thầm nguyện vài lời kinh cho Phêrô Vũ Thành Công, người bạn và cũng là người anh đă hết ḷng chỉ dẫn tôi mọi điều.

 

Chiều. Dạo một ṿng qua hậu cứ hai Tiểu Đoàn 21 và 39 BĐQ t́m hai người bạn cùng khóa, về đơn vị cùng ngày. Nhưng cả hai hậu cứ cũng lác đác người ra, kẻ vào. Không ai biết hai người đồng khóa của tôi ở đâu. Lệnh ứng chiến coi như vô hiệu lực. Giá súng vẫn ngay ngắn nằm im trong các “sam”, nhưng người cầm súng th́ tản mát đâu không thấy. T́nh trạng thật đáng buồn. Tôi như kẻ vô gia cư. Trên nguyên tắc là tôi đă về lại Tiểu Đoàn 37 BĐQ, nhưng thực tế th́ không ai màng tới tôi. Thiếu tá Gio không có công điện triệu hồi. Ban 1 Liên Đoàn chắc là chưa cắt giảm quân số, nên hỏa đầu vụ vẫn thoải mái:

- Mời thiếu úy ăn tối!

 

Bữa ăn không có tiếng hỏi han hay bàn bạc t́nh h́nh. Vắng mặt hầu hết mọi người. Không khí thật buồn nản ǵ đâu! V́ vậy tôi quyết định ra Đà Nẵng, một ḿnh. Mấy hôm nay nắng đẹp, trời trong, nhưng ḷng người th́ héo úa. Nhịp sống Đà Nẵng vốn đă vội vàng, sôi nổi, nay lại càng dồn dập hơn và cuống cuồng hơn bao giờ hết.

 

Bưu điện ra thông báo ngừng mọi dịch vụ chuyển ngân, bưu phẩm, v/v… T́nh h́nh trầm trọng đến vậy sao? Chờ gần một tiếng mới tới phiên gọi điện thoại. Thằng bạn thân lo lắng hỏi han đủ thứ và cho biết Sài G̣n có tin đồn sẽ bỏ Đà Nẵng. Nhờ hắn nhắn tin tôi vẫn b́nh an đến gia đ́nh và vài lời tâm t́nh vụn vặt khác, là tôi gác máy để c̣n nhường cho người kế tiếp. Số người chờ gọi điện thoại, chờ gởi điện tín, đứng đông nghẹt cả tiền sảnh, lao nhao và bất an thấy rơ. Tôi trở ra đường, ḷng nặng trĩu.

 

Đâu cần phải chờ Sài G̣n tung tin! Ngay tại Đà Nẵng này cũng đă nh́n thấy được phần nào cuộc diện. Thành phố hỗn loạn hơn bao giờ hết. Ngoài đường bây giờ lính đông hơn dân. Họ đi thành từng đoàn, từng nhóm, đa số vẫn c̣n vũ khí. Cướp bóc xảy ra càng ngày càng nhiều hơn. Nhưng Đà Nẵng vẫn gượng sống. Hàng quán vẫn xôn xao. Chợ búa vẫn xô bồ.

 

Sinh hoạt nói chung vẫn như mọi ngày, mặc dù t́nh h́nh đang đến hồi chung cuộc. Bước chân đưa tôi dài theo đường Độc Lập, ra Hùng Vương để hướng về Chợ Cồn. Vừa đi ngang cà phê Diên Hồng, ngay trước Ty Thông Tin th́ gặp Trần Anh Kiệt, anh chàng vừa theo Liên Đoàn 15 BĐQ rút về từ mặt trận Tây Bắc đèo Hải Vân.

- Đi đâu lang thang vậy cha. Hai thằng kia đâu?! Kiệt “Mă Tấu” hỏi tôi trước.

- Tao đi một ḿnh. Không gặp Cốc A Sam và thằng Ước.

Tôi vừa trả lời, vừa bắt tay chào những người ngồi chung với Kiệt.

- Không ngờ mày cũng biết chỗ này. Hai chị em cô hàng là hoa khôi ở đây đó!

- Tao và mấy thằng em đi ḷng ṿng chơi. T́nh cờ thấy hai em này "nhức mắt" quá nên nhào vô đây luôn. Sẵn dịp ngồi nh́n qua khách sạn Ô Kê mà nhớ hồi tụi ḿnh mới ra nhận đơn vị. Mày c̣n nhớ không?

 

Tôi gật đầu rồi gọi cà phê. Anh chàng chuẩn úy “sữa” của gần hai năm trước vẫn không thay đổi. Vẫn ồn ào, ruột để ngoài da và thoải mái chấp nhận mọi t́nh cảnh. Chúng tôi trao đổi tin tức về Liên Đoàn 15 BĐQ vừa di tản vào hôm qua, về t́nh h́nh của Đà Nẵng và những bạn cùng khóa. “Mă Tấu” nhà ta khẳng khái kết luận:


     - Tới đâu th́ tới! Ai sao ḿnh vậy. Cho tới giờ phút này tụi ḿnh c̣n nguyên vẹn là đă tốt số lắm rồi.

 

 Hai chữ nguyên vẹn, làm tôi chợt nghĩ tới người đại đội trưởng "chịu chơi", thời tôi c̣n là trung đội trưởng của ông ở Tiểu Đoàn 37 BĐQ. Khi rút khỏi Kỳ An, ông bị trúng ḿn găy chân, được đệ tử cơng và Tiểu Đoàn phó chận xe, chuyển thẳng về Đà Nẵng và đang nằm trong Duy Tân. Tôi rủ Kiệt vào thăm Đại úy Vương. “Mă Tấu” gật đầu ngay và nói thêm:

- Tao có đọc thư của mày nói về một trong những người hùng trận Sa Huỳnh, kiêm “Bố Già” thương mày như con, nên muốn xem mặt ổng cho biết.

 

17h30. Quân Y Viện Duy Tân! Vườn Hoa T́nh Thương của Quân Đội! Nơi xoa dịu những nhức nhối cả thể xác lẫn tinh thần của người chiến sĩ! Niềm hạnh phúc vô bờ của những ai đả bỏ lại máu, thịt, xương của ḿnh ngoài mặt trận! Bệnh viện tối tân, đứng hàng thứ nh́ của cả nước, chiều nay tất bật không kém đường phố ngoài kia. Sôi nổi nhưng trật tự. Thật đáng khâm phục!

 

Đại úy Vương c̣n đau và mệt sau cuộc giải phẫu, nên chúng tôi không nói chuyện nhiều, chỉ an ủi và bày tỏ sự thông cảm. Mănh hổ một thời, nay chỉ là cọp già một chân nên không dấu sự lo lắng cho vợ con. Tôi hứa sẽ làm hết sức cho gia đ́nh ông và ngay sau đó cảm thấy xấu hổ v́ biết là ḿnh sẽ không giữ được lời.

 

- Nhưng ít ra mày cũng đă mang tới cho ổng một tia hy vọng.

 

Kiệt “Mă Tấu” thở dài khi chúng tôi ra cổng. Hy vọng là liều thuốc bổ về mọi mặt! Tôi im lặng, trong ḷng vẫn c̣n áy náy. Tép riu như tôi th́ làm được ǵ!? Ngay lúc này tôi cũng là “con Bà Phước” như Kiệt mà thôi. Thấy tôi không vui, “Mă Tấu” cũng không bắt chuyện.

 

Khi về tới Chợ Cồn, anh chàng mới kéo tôi đi ăn ở một quán cơm tại cầu Vồng. Sau bữa ăn, chúng tôi đi một ṿng từ đường Nguyễn Hoàng về ga xe lửa, qua Trần Cao Vân rồi vào Tam Ṭa nhưng không t́m được hai người bạn cùng khóa Tiếp Liệu Binh Đoàn của tôi. Người nhà của họ cho biết là hai bạn đó đă không thấy về từ hôm qua. Đến tối, chúng tôi ghé qua Lộng Ngọc, quán cà phê quen thuộc của dạo nào chân uớt chân ráo mới ra Đà Nẵng.

 

Chỉ để ngồi cầu may xem có tên bạn nào “tung cánh chim t́m về tổ ấm” hay không. Rốt cuộc cũng chỉ có Kiệt và tôi ôn cố tri tân cho đến lúc quán đóng cửa.

- Tao hứa với một thằng em là về nhà nó ngủ, nhưng bây giờ th́ trễ quá rồi.

- Nhà ở đâu? Tôi hỏi lại.

- Đường Ông Ích Khiêm.

- Xa quá! Thôi, bụi đời đêm nay đi! Mai tính.

 

Lại chui vào khách sạn Ô Kê! Một đêm thân t́nh với mọi thứ trên đời đem ra kể cho nhau nghe. Mới hôm nào cả đám gần 30 chục tên "quai chảo" quậy tứ tung lúc mới vừa từ Sài G̣n ra. Sau đó mọi người thức trắng để sáng chia tay ra đơn vị ngay sau đêm Giáng Sinh. Bây giờ chỉ có hai đứa chúng tôi nằm rù ŕ cho quên niềm ưu tư, lo lắng.

 

Thứ Năm 27-03-1975.

 

Sáng. Chia tay với Kiệt mà ḷng bùi ngùi. Hai thằng Sài G̣n gần như thức trắng đêm để bàn loạn đủ mọi điều liên quan tới thời cuộc, để rồi chỉ nh́n nhau thở dài. Lại bắt tay chúc b́nh an như hai năm trước. Lại hẹn gặp nhau, nhưng địa điểm là tại… Sài G̣n! Hẹn, mà trong ḷng rưng rức, bán tín bán nghi v́…

 

Đà Nẵng trong cơn hấp hối đă trở thành ngựa chứng. Hỗn loạn đến cùng cực! T́nh trạng tồi tệ đến mức rối rắm. Không cách ǵ văn hồi được trật tự. Nhà cửa ngoài phố đă có dấu hiệu vô chủ. Quân xa và cơ giới vẫn chạy nghẹt đường. Lại thêm một ngày gượng sống để chờ phép lạ, hay đúng hơn là chờ được di tản vào Nam trước khi địch tràn vào. Con đường từ quốc lộ vào Phú Lộc b́nh thường chỉ toàn in bánh xe ôm hay lác đác vài GMC hoặc Jeep ra vào, nhưng sáng nay th́ mù mịt bụi cát v́ một đoàn quân xa đang từ hậu cứ chạy ra. Không phải chuyển quân, mà dẫn đầu là chiếc Dodge của Trạm Xá. Tôi chua xót nghĩ thầm không lẽ…

 

Đúng như tôi dự đoán! Khi về tới BCH/ Liên Đoàn là tôi nhận được tin Tổng Y Viện Duy Tân đang di tản. Xe ra đón thương binh rồi đưa họ thẳng xuống tàu Hải Quân để vào Sài G̣n trước. Tàu Hải Quân đậu ở đâu, bến nào? Không ai biết! Cứ cho xe ra nhận thương binh th́ sẽ có chỉ thị ngay tại chỗ. Thiếu úy cóc cắn như tôi mà c̣n biết là đă tới ngày cáo chung của Quân Đoàn I và Đà Nẵng, huống chi các đàn anh cấp lớn hơn. Cả hậu cứ vắng tanh dù chỉ mới 10 giờ sáng!

 

Trưa. Gặp Đại Úy Phương tại Ban 4, th́ được biết sáng nay không có họp ǵ cả, v́ Liên Đoàn Trưởng và Liên Đoàn Phó cùng với các ban trực thuộc hành quân đều không thấy đâu. Chắc là đi họp bên SĐ3 BB. Các ban khác th́ chỉ làm việc cho có rồi mạnh ai nấy chạy lo gởi gấm gia đ́nh trên những chuyến bay cuối cùng rời khỏi Đà Nẵng. Ban 4 th́ lo giúp Bác Sĩ Tín di tản thương binh. Các Tiểu Đoàn, Pháo Đội 105 ly và Đại Đội Thám kích vẫn án binh bất động. Cũng có nghĩa là bất khiển dụng!

 

Bữa cơm trưa trong pḥng ăn chỉ vỏn vẹn có năm người: Đại úy Phương, Trung úy Long Ban 5, Thiếu úy Hương Ban Tài Chánh, tôi và người hạ sĩ quan phụ trách ẩm thực. Không có ai muốn gợi chuyện hay bàn luận, kể lể, nên bữa ăn thật buồn tẻ. Hầu như ai nấy cũng chỉ cầm hơi và cố nuốt, để không phụ ḷng một quân nhân hết ḷng với bổn phận và hết t́nh với Quân Đội là người đă lo chu toàn hai bữa cơm cho chúng tôi.

 

- Có ǵ đâu, thiếu úy. Bổn phận mà!

 

Trung Sĩ Kính cười nhẹ khi tôi ngỏ lời cám ơn sau bữa ăn. Tôi lại đảo một ṿng hậu cứ của TĐ 21 và 39 BĐQ rồi cả khu gia binh Phú Lộc mà vẫn không t́m được Nguyễn Văn Ước và Cốc A Sam nên tôi lững thững lội ra tận ga Ḥa Khánh, thăm gia đ́nh người chủ quán cà phê Hương Xưa. Quán trưa, người vắng. Anh Quyến, một sĩ quan Cảnh Sát c̣n kẹt đâu đó trong Ty Nội An.

 

Tiếp tôi là chị Quyến và Hương, em anh Quyến. Chúng tôi ngồi tại chiếc bàn quen thuộc, trong góc, sát quầy thu tiền. Nơi mà chỉ mới một năm trước đây là chỗ tụ tập của nhóm nhỏ ưa thích văn nghệ đủ mọi thành phần, đủ loại sắc phục trong vùng.

 

- Hồi đó vui quá! Chị Quyến chép miệng thở dài.

- Ngày nào cũng ca hát tới khuya.

 

Hương gật đầu phụ họa. Tôi cũng góp lời nhắc những chuyện tưởng chừng như không thể nào thực hiện được trong môi trường và điều kiện của đời quân ngũ. Trong một lần dưỡng quân, nhằm phiên tôi trực Đại Đội, nên phải dẫn cả trung đội qua nằm bên hậu cứ Liên Đoàn ứng chiến. Tối hôm đó, cả nhóm văn nghệ Tiểu Đoàn hẹn nhau ra Hương Xưa để họp mừng sinh nhật của Hương. Thiếu một người cũng mất vui, nên tôi bỏ nhỏ với anh em là nếu có ǵ cần th́ chạy ra quán gọi tôi về ngay.

 

Buổi họp mặt thật thân t́nh. Quán cà phê thành sân khấu văn nghệ. Mọi thực khách, từ bạn học của Hương cho tới hàng xóm của anh chị Quyến, vốn là những người lính của SĐ3 BB, Phân Chi Khu Ḥa Khánh và cả Nhân Dân Tự Vệ trong khu vực, đều hát ḥ với nhóm BĐQ một cách thân mật. Vui quá nên quên cả giờ giấc và ngoại cảnh. Đến khi tan hàng th́ tôi điếng hồn khi nhận ra cả đám em út, với súng đạn đầy đủ, đang cười cười đứng ngay ngoài cửa chờ chúng tôi về chung. Thấy tôi nhăn nhó, anh chàng tiểu đội trưởng khinh binh trấn an.

 

- Chuẩn úy đừng lo! Chỉ cần có vài người theo tăng cường cho Kiểm Soát Quân Sự thôi, nên ông phó cho tụi này ra đây, cả buổi tối mà nằm treo vơng trong đó th́ chán chết!

 

May quá! Đúng như lời anh ta nói. Không có ǵ trục trặc trong suốt mấy tiếng đồng hồ vui chơi ngoài quán. Thật là một kỷ niệm khó quên! Tôi từ giă chị Quyến và Hương sau vài lời an ủi về sự lo lắng tất nhiên cho một tương lai mờ mịt. Nói với họ mà cũng như nói với chính ḿnh v́ trong hoàn cảnh hiện nay th́ ai cũng như ai. Mọi người đều là nạn nhân của thời cuộc. Cách này hay cách khác .

 

Chiều. Hậu cứ vẫn một nhịp điệu lây lất cho hết ngày. Thưa thớt người qua lại. Chỉ có khu vực pḥng Tài Chánh là c̣n một số thân nhân tử sĩ ngồi chờ thủ tục giấy tờ. Các nơi khác đều vắng tanh. Bên Câu Lạc Bộ th́ từng nhóm vài ba người ngồi bàn tán công khai t́nh h́nh chiến sự. Tôi gặp lại Đại úy Phương tại đây. Anh Phương ngồi một ḿnh tư lự, tay xoay xoay ly cà phê một cách vô thức trong khi mắt dán vào khoảng trống ngoài cửa sổ kế bên. Thoáng thấy tôi, anh vẫy tay gọi lại ngồi chung bàn:

- Huy c̣n ở ḷng ṿng với Liên Đoàn hả?

- Th́ cũng như đại úy thôi.

- Tôi th́ khác. Dù sao cũng c̣n mấy tấn sắt vô dụng v́ chẳng c̣n đạn, nằm bên kia chưa biết giải quyết ra sao. C̣n Huy th́ đă hết bổn phận ở đây rồi mà!

 

Tôi cười, nói đại khái về t́nh h́nh bên Tiểu Đoàn 37 và cả hai Tiểu Đoàn c̣n lại cho anh biết, rồi kết luận:

- Hậu cứ chẳng c̣n ǵ để bàn giao. Dù có th́ cũng chỉ là con số trên giấy tờ mà thôi. Giữ sự vụ lệnh lại làm kỷ niệm c̣n hơn.

 

Chúng tôi cùng im lặng hồi lâu. Đại Úy Phương lại nh́n ra cửa sổ, c̣n tôi châm điếu thuốc, dựa lưng vào tường, thả bâng quơ vài ṿng khói trắng, trong đầu trống rỗng. Một lúc sau chúng tôi từ giă nhau. Người pháo đội trưởng trở về văn pḥng của anh, c̣n tôi thả dài theo con đường cát chạy ngang hậu cứ. Măi nghĩ ngợi lan man, nên tôi không biết ḿnh đă đi hết chiều dài của thôn Phú Lộc và đang trên đường vào hậu cứ Tiểu Đoàn 37 BĐQ. Nhưng thay v́ quẹo phải để tới cổng chánh th́ tôi đi thẳng, xuyên qua ngôi làng nhỏ, ngay trước mặt hậu cứ để ra tới biển.

 

Tôi nằm dài trên cát, dưới bóng mát của hàng dương, nh́n ra khơi. Xa xa là vài chiếc thuyền con đang hướng về chân trời, nơi có những chấm đen chập chờn trong khói sóng. Là tàu Hải Quân như lời đồn hay là ảo giác của hy vọng mong manh? Mặc kệ! Tôi nhắm mắt, thiếp đi trong tiếng sóng đều đặn vỗ bờ và tiếng ŕ rào nhè nhẹ như âm nhạc của hàng dương cao, rậm. Giấc ngủ ngắn nhưng thật say, không mộng mị, đủ lấy lại sức sau mấy ngày biếng ăn, mất ngủ.

 

Nước biển mát lạnh làm tôi tỉnh hẳn khi vốc mấy bụm rửa mặt. Trở ra theo con đường cũ, tôi lững thững ṿng qua hậu cứ Tiểu Đoàn 37. Vừa tới cổng th́ gặp Nguyễn Thanh Vân và Trung Sĩ Tuấn- từng làm phó cho tôi một thời gian- bây giờ là trung đội phó của Vân, cùng đi ra. Gặp tôi, Vân nói đùa:

- Về nhận bàn giao trễ vậy ông?! Phải khao đó nghe!

 

Tôi hỏi thăm t́nh h́nh, th́ được biết hậu cứ TĐ 37 BĐQ chỉ c̣n cái vỏ. Mỗi ngày điểm danh cho có lệ. Chỉ có trực gác là c̣n quy củ nhà binh. Mọi thứ khác, kể cả lệnh cấm trại và ứng chiến tại chỗ coi như đă không c̣n hiệu lực. Bằng chứng là hai chàng đang trên đường rời hậu cứ để ra Đà Nẵng. Vân rủ tôi cùng đi. Tôi gật đầu. Cả ba chúng tôi đi tắt xuống khu gia binh, băng qua đám ruộng và khu nghĩa trang cũ của người Hoa để ra Phú Lộc. Chừng nửa tiếng sau là chúng tôi có mặt ngoài Chợ Cồn.

 

Trong những ồn ào của thành phố đang tuyệt vọng, có ba chàng độc thân đi lang thang, ḥa lẫn vào ḍng thác ngược xuôi của rừng người. Một Sư Đoàn 3 Bộ Binh c̣n nguyên vẹn, hơn một Trung Đoàn Bộ Binh của SĐ 1BB từ Huế vào, 3 Liên Đoàn Biệt Động Quân, một Trung Đoàn của SĐ 2BB, không kể hai Lữ Đoàn Thủy Quân Lục Chiến ở vùng Hà Nha, Thường Đức và các đơn vị của Tiểu khu Quảng Nam, Quảng Tín cùng với những đơn vị và binh chủng khác đều đang tập trung tại Đà Nẵng. Gần 100 ngàn quân nhân! Trong số đó, có ít nhứt 20 ngàn tay súng c̣n đủ khả năng tác chiến. Vậy mà Đà Nẵng không có sức kháng cự và sắp rơi vào tay địch.

 

V́ sao!? Chúng tôi không có th́ giờ và cũng không muốn nhức đầu v́ những viễn ảnh đen tối, nên tận dụng thời gian để ḷng ṿng phố xá. Vui được lúc nào hay lúc đó. Lại quán hàng lê la, lại cà phê, bi da cả buổi tối rồi ṿng trở lại Phước Tường, t́m đến nhà Trung Sĩ I Lộc, một thời cũng làm phó cho Vân. 

 

Lộc “điếc” niềm nở tiếp chúng tôi và bày ngay một chầu nhậu dă chiến để “lăng quên đời”. Chưa có cuộc nhậu nào “êm ái” như lần này v́ cả bốn người không ai buồn mở miệng nói, đùa như thường lệ. Chỉ rót cho nhau rồi yên lặng nâng ly. Cứ như vậy mà uống cho tới khi chị Lộc nhắc mọi người đi ngủ th́ cũng đă gần sáng.

 

Thứ Sáu 28-03-1975.

 

  8H00. Tôi quyết định vào Bộ Chỉ Huy Liên Đoàn. Vắng ngắt! Chỉ lẻ tẻ một vài người c̣n ngồi đâu đó trong các văn pḥng. H́nh như không c̣n ai muốn làm việc. Câu Lạc Bộ cũng không có ai. Tôi rảo một ṿng rồi về lại văn pḥng Ban 4. Chỉ có Trung sĩ Năm đang xớ rớ trước cửa. Tôi hỏi thăm anh về Đại úy Quỳnh, Trưởng Ban 4 và về cuộc di tản thương binh cả ngày hôm qua. Trung sĩ Năm lắc đầu:

 

- Tội nghiệp ông Quỳnh lắm! Ổng lo đủ thứ. Chạy tới chạy lui với Bác Sĩ Tín để lo cho anh em ngoài Quân Y Viện Duy Tân. Nhưng khi xuống tới bến phà th́ không thấy tàu nào vô được. Tụi nó pháo quá xá! Bên phi trường c̣n tệ hơn, cũng bị pháo tưng bừng. Chết nhiều lắm! Nghe nói ḿnh xin cho thương binh nằm tạm trong Bệnh Viện Việt Đức để chờ tải thương tiếp. Sáng nay ổng có vào đây một chút rồi vọt ngay về nhà để lo cho gia đ́nh. Công việc ở đây chỉ có tôi. Mấy anh em khác th́ cũng ở nhà luôn từ lâu nay rồi.

 

Tôi nghe nói mà cảm thấy xấu hổ v́ mấy hôm vừa qua chỉ biết thở ngắn, than dài và ḷng ṿng cho qua ngày giờ. V́ vậy tôi quyết định ở lại Ban 4 Liên Đoàn biết đâu chừng c̣n có thể làm được chuyện ǵ đó. Trung sĩ Năm mừng rỡ giao cho tôi mớ công điện mới nhận và những báo cáo vừa thảo xong rồi từ giă ra về.

 

Tôi vừa xem báo cáo vừa quay điện thoại gọi qua hậu cứ Tiểu Đoàn 37 BĐQ, mục đích là thăm Thiếu Tá Gio và giải thích v́ sao tôi có Sự Vụ Lệnh mà không về nhận bàn giao. Bên kia đầu dây là Thiếu úy Tuấn, người tạm thay thế Thiếu úy Nguyễn Văn An, để chỉ huy hậu cứ từ tháng Giêng đến nay.

 

- Ông Huy ơi là ông Huy! Đi đâu mất biệt vậy?!

 

Tôi giải thích việc Trung Tá An giữ tôi ngoài Ban 4 hành quân để Đại úy Quỳnh lo cho Ban 4 hậu cứ. Sau đó “sếp“ quên luôn nhu cầu của Tiểu Đoàn 37 BĐQ, măi cho tới hôm kia mới có lệnh trả tôi về. Tiếc là đă quá trễ!

 

- Nhờ hồng phúc của ngài, nên tui hưởng nhàn mấy tháng nay. Khỏe chuyện này nhưng nhức đầu chuyện khác, huynh trưởng ơi!

 

Chúng tôi nói thêm vài chuyện nữa rồi gác máy. Có bóng người đến ngay trước cửa văn pḥng. Là Nguyễn Thanh Vân, với ba lô mini đeo một bên vai! Trên nắp ba lô là hai trái “măng cụt“ M67. Lựu đạn tṛn khó cầm nhưng dễ ném hoặc lăn.

 

Tôi cười khi gặp anh chàng vừa bước vào:

- Ông đi hành quân hả?!

- Tui tính đi luôn nhưng nghĩ tới ông, nên vô đây từ giă.

 

Tôi hỏi Vân định đi đâu. Người bạn khóa 5/72 Thủ Đức nói ngay là xuống Thanh B́nh, ra bờ biển t́m ghe đánh cá, mướn họ ra khơi. Cùng lắm là cướp ghe. Tôi hỏi sao không thực hiện chuyện này ngay tại làng chài Phú Lộc, th́ Vân lắc đầu:

 

- Họ chỉ có ghe nhỏ. Máy không đủ mạnh để nhồi sóng. Vă lại quen nhau quá! Làm liều, trở mặt cướp ghe th́…

 

Vân bỏ lửng câu nói, nhưng tôi hiểu. Dù trong hoàn cảnh sống chết chỉ trong đường tơ kẽ tóc th́ người lính cũng nghĩ đến chút t́nh quân dân. Huống chi đây lại là những người rất thân quen với Biệt Động Quân từ bao lâu nay. Biết Vân không c̣n tiền, v́ lương tháng 3 đă xả láng từ lúc c̣n nằm trong Trạm Xá của Bác Sĩ Tín, khi Vân bị sốt rét ở Tam Kỳ, nên tôi móc túi đưa cho anh chàng một ít. Anh bạn gốc Long Xuyên từ chối. Tôi nhét đại vào túi áo của Vân.

 

- Coi như cho mượn. Nếu về được Sài G̣n ông th́ ghé đưa cho bà già tôi.

 

Vân ngập ngừng rồi gật đầu. Chúng tôi từ giă nhau sau lời chúc b́nh an và cái siết tay thật chặt. Khi ra tới cửa, Vân bất chợt quay lại hỏi tôi:

 

- Tụi ḿnh đi chung nha?! Ông đâu cần phải ở lại đây!

 

Tôi lắc đầu, không trả lời, chỉ cười tiễn chân bạn, ḷng thầm chúc b́nh an cho Vân. Bạn đi chưa bao lâu th́ có một chiếc Jeep ghé lại. Bước xuống xe là một Trung tá. Tôi ra cửa chào ông. Vị Trung tá cho biết ông thuộc Pḥng 1 của SĐ3 BB, vừa chạy một ṿng doanh trại của các Tiểu Đoàn rồi mới ghé qua hậu cứ Liên Đoàn.

 

- Như đi vào chỗ không người! Lính tráng hầu không c̣n ai. Nơi này cũng vậy. Thiếu úy là sĩ quan duy nhất c̣n trực văn pḥng.

 

Tôi không giải thích hoàn cảnh của ḿnh, mà chỉ hỏi thăm vị Trung tá về sự có mặt của ông th́ được biết là Sư Đoàn 3BB cần nắm chắc khả năng tác chiến của đơn vị, kể cả tăng phái, để có kế hoạch pḥng thủ Đà Nẵng. Ông cho biết đại đơn vị của Sư Đoàn đang từ vùng Đức Dục và Đại Lộc rút về. Mặt trận tại Nam Ô, và ở phía Tây Bắc th́ hy vọng vào Tiểu Khu Quảng Nam và Liên Đoàn 12 BĐQ. Ông ra cửa, thở dài, nh́n quanh một ṿng rồi lên xe sau câu nói:

 

- Với t́nh h́nh này th́ coi như tuyệt vọng rồi!

 

Tôi thừ người ngồi nh́n mớ giấy tờ bề bộn trên bàn, ḷng trống rỗng. Một lát sau, tôi bỏ ra ngoài, đi một ṿng khu vực sân cờ. Đă quá trưa nên cả hậu cứ đă vắng càng thêm vắng. Bước chân đưa tôi thả dài qua Câu Lạc Bộ rồi ra cổng chính. Trại gia binh và con đường ngoài Phú Lộc đang rần rần người qua lại. Không thấy ai quen. Cũng không biết phải làm ǵ nên tôi trở vào Ban 4, nằm trên chiếc ghế bố trong góc pḥng, định nghỉ mệt một chút rồi đi kiếm ǵ ăn, không ngờ lại ngủ một giấc ngon lành.

 

Chiều. Bụng đói khi thức dậy. Lại ḿ gói bên Câu Lạc Bộ. Cà phê và vài hơi thuốc cho tỉnh táo rồi ngồi đó mà vẩn vơ nghĩ ngợi về t́nh trạng của đơn vị và t́nh h́nh chung. Rối rắm và mù mờ về mọi mặt. Bỏ đi, hay ở lại?! Chỉ có bấy nhiêu thôi mà lấn cấn, phân vân thật nhức đầu. Sau cùng, tôi trở qua bên dăy văn pḥng của Liên Đoàn. Vừa đi ngang qua khu Hành Chánh Tài Chánh th́ đă thấy Đại Úy Phương và người tài xế của anh. Xe đang nổ máy. Anh Phương mang nón sắt và cả áo giáp như đi hành quân. Thấy tôi, anh xuống xe kéo tôi lại.

 

- Huy có muốn đi với tôi không?

 

Lần thứ nh́ có người rủ tôi đi. Đi đâu?! Cá nằm trong rọ. Thú kẹt trong chuồng. Lấy ǵ mà thoát?! Cũng như nhiều người khác, anh Phương đưa ra một lối thoát, một hy vọng:

 

- Ḿnh t́m cách qua Bộ Chỉ Huy Hải Quân bên Sơn Trà, hay qua Non Nước may ra có tàu, hay ghe máy đón ra biển.

 

Nghe cũng có lư, nhưng tôi ngần ngại v́ nhiều nguyên do mà quan trọng nhứt vẫn là v́ đơn vị đang c̣n đây. Không thể bỏ đi ngang như vậy! Anh Phương tỏ vẻ thất vọng khi tôi lắc đầu nhưng không nói ǵ, chỉ đưa tay bắt rồi ra hiệu cho tài xế chuyển bánh. Tôi đứng nghiêm chào anh để tỏ ḷng kính trọng một đàn anh vui tánh và hiền ḥa với mọi người.

 

Bên pḥng Tài Chánh không c̣n ai lảng vảng. Nhưng rồi từ đâu không biết, một số quân nhân đến trước cửa nh́n vào, bàn tán xôn xao.  Mọi người c̣n đang ồn ào, lao nhao th́ Trung Úy Huỳnh Long, Trưởng Ban 5, từ đâu xuất hiện ra lệnh giải tán. Khi chỉ c̣n lại hai người, anh nói nhỏ với tôi:

 

- Trung tá An chỉ thị riêng cho tôi và ông Ḥe bằng mọi cách phải đục tủ sắt lấy tiền. Không thể bỏ cho tụi nó lấy xài! Cơm chiều xong là bắt tay vào việc. Huy có thể giúp một tay không? Bí mật! Càng ít người biết càng tốt!

 

Tôi gật đầu, phần lớn v́ ṭ ṃ và cũng v́ không biết đi đâu, làm ǵ cho qua đêm nay. Trung Úy Long vui mừng hẹn gặp lại khoảng 7 giờ tối, rồi về khu cư xá sĩ quan bên kia đường. C̣n tôi định ra Ḥa Khánh xem lễ chiều và ghé cà phê Hương Xưa giết th́ giờ. Nhưng mới đi tới sân cờ là gặp Đại Úy Ḥe, Trưởng ban 3. Ông cho biết là cần gấp một số quân xa, càng nhiều càng tốt để lo chuyển gia đ́nh binh sĩ ra bến phà ngoài sông Hàn chờ tàu Hải Quân vào đón.

 

- Không có Ông Quỳnh ở đây. Huy lo dùm nha. Càng sớm càng tốt!

 

Tôi gật đầu, không suy nghĩ. Quay điện thoại gọi hậu cứ của các tiểu đoàn, nói ngắn gọn mọi chuyện. Đi một ṿng gom những ai c̣n lai văng để phụ mở kho kiểm lại xăng, dầu, chờ cấp phát cho đoàn xe. C̣n đang đôn đốc nhân sự, th́ có người nói đă thấy Đại úy Quỳnh đưa đoàn xe Quân Vận vào hậu cứ. Ông đang vào t́m và bàn riêng với Trung Tá An bên khu cư xá.

 

19h00. Bên ngoài rần rần người đang lên xe. Trong dăy văn pḥng của Liên Đoàn chỉ có pḥng của Ban Tài Chánh có đèn. Các nơi khá đều đă đóng cửa im ĺm. Đại úy Ḥe, Trung úy Long và tôi ngồi trên băng ghế nh́n tủ sắt đựng tiền. “Đồ nghề” chỉ có hai cây búa và một cái đục sắt tà đầu. Hơn 10cm bê tông đằng sau lớp vỏ bằng thép, đục như thế nào đây!? Bàn qua tính lại một hồi th́ Trung úy Long ra tay trước, mới đầu gơ nhè nhẹ, sợ có ai nghe được rồi ṭ ṃ vào xem th́ phiền. Nhưng sau đó là tống hết sức. Tiếng kim khí vang rền trong đêm.

 

-…Mẹ! Thằng nào ṃ vô đây, tao bắt làm cho biết. Tiền của Quân Đội mà! Chỉ có mấy “quan” làm th́ bất công quá! Đau tay thấy mẹ!

 

Trung úy Long lẩm bẩm xong liền đưa búa cho  tôi. Ba người thay nhau h́ hục làm đến nửa đêm mà kết quả chỉ mới được một lỗ cỡ chừng trái cam quanh ổ khóa.

 

Thứ Bảy 29-03-1975.

 

Khoảng 2 giờ sáng, Đại úy Ḥe cho biết Trung Tá An có hỏi thăm t́nh h́nh “thụt két”, rồi nói là cứ ráng thêm chút nữa xem sao. Mỏi nhừ và vộp cả hai tay mà chưa phá được lớp bê tông. Chán nản, chúng tôi ra ngồi ngoài sân cho mát. Đến lúc này mới nghe loáng thoáng tiếng vọng của pháo kích. Không biết là địch đang rót vào đâu, rất đều đặn. Đoàn xe di tản cũng đang vét chuyến cuối cùng. Tin tức cho hay mỗi lần trở ra đường là càng khó di chuyển v́ xe cộ lưu thông bừa băi và đều hướng về phía Sơn Trà, qua ngơ cầu Tŕnh Minh Thế. Ba chúng tôi nh́n nhau. Không ai nói lời nào. Một lát sau, chúng tôi lại trở vào tiếp tục “công tác”.

 

5h00. Cả khu hậu cứ im ĺm. Hoặc là mọi người đă được đưa đi, hoặc Phú Lộc đang ngủ vùi sau một đêm dao động. Mệt, mỏi, thất vọng và bất lực nên chúng tôi bỏ cuộc. Tủ sắt vẫn ngạo nghễ nằm im đó, loang lỡ, lem nhem, nhưng… vô sự! Đại úy Ḥe sang cư xá báo cáo cho Trung Tá An rồi trở qua tự ḿnh ngồi vào tay lái của chiếc Jeep đang chờ sẵn. Trung úy Long kế bên, c̣n tôi và tài xế cùng với một “đệ tử” ngồi băng sau. Trên xe có đủ vũ khí cho mọi người, kể cả lựu đạn và M79. Xe ra cổng. Người lính vẫn c̣n đứng trong vọng gác nh́n theo. Thôn Phú Lộc không có tiếng động. Trên xe cũng im lặng, mỗi người một tâm trạng. Không ai nói với ai lời nào.

 

Quang cảnh ngoài quốc lộ thật b́nh yên. Xe cộ lác đác nên Đại úy Ḥe phóng thoải mái. Tới ngả ba Cây Lan rồi vào Đà Nẵng mới bắt đầu đông dần. Tân cảng th́ khác. Xe cộ đủ loại đậu loạn xạ. Khó khăn lắm mới lách vào tận cổng. Người lính an ninh Tân Cảng nhứt định bắt chúng tôi bỏ xe, bỏ súng mới cho vào. Đang căng thẳng th́ ông Ḥe bảo lên xe rồi quay đầu chạy ra, vượt cầu Tŕnh Minh Thế. Tới ngă ba Non Nuớc, vừa quẹo về hướng Sơn Trà th́ đă thấy quân xa đủ loại nằm chơ vơ trên đường. Không thể nào chạy tiếp. Đại úy Ḥe cho xe quay đầu nhắm hướng Non Nước, tống hết ga.

 

6h00. Ánh b́nh minh lờ mờ đủ soi sáng cảnh tượng hoang tàn trong Bộ Chỉ Huy Biệt Động Quân Vùng 1. Giấy tờ vung văi đầy đường. Căn cứ Non Nước đă thành một băi rác với từng nhóm người đang phá tung những dăy nhà tiền chế và kho quân lương của Liên Đoàn 14 BĐQ để hôi của. Đại úy Ḥe chán nản quay xe trở ra. Trạm gác ngoài cổng đă mất bóng người lính đứng trực khi mới vào. Nh́n thoáng qua nhà chờ đợi kế bên th́ thấy lố nhố những bóng người với mớ vũ khí không thể lầm lẫn được: B40 và... AK!

 

- Chết mẹ! Việt Cộng!

 

Đại úy Ḥe rít lên trong kẽ răng rồi nhấn ga. Chiếc Jeep lao vội trở ra, bụi bay mù mịt, bánh nghiến trên đường khét lẹt. Đôi bên không ai nổ súng. Nếu có th́ hậu quả sẽ ra sao? Chúng tôi cùng im lặng cho đến khi trở lại khu Tân Cảng dưới chân cầu Trịnh Minh Thế. Đă không có cách nào chạy sâu vào tận cổng như lúc sáng sớm. Xe cộ bỏ lền khênh ngoài đường, chắn cả lối vào vốn rất rộng. Đại úy Ḥe do dự dừng xe, chúng tôi bước xuống nh́n đoàn người đang lũ lượt tay xách, nách mang, vượt qua cổng để vào trong bến phà.

 

 Lưỡng lự và phân vân một hồi lâu, Trung úy Huỳnh Long đề nghị chạy một ṿng qua quận Nhứt, xuống đại lộ Bạch Đằng cầu may, hay về bên biển Thanh B́nh t́m ghe. Đại úy Ḥe gật đầu, ra hiệu lên xe. Nhưng tôi chán nản không muốn đi đâu nữa. Ai cũng nh́n tôi ngạc nhiên nhưng rồi chỉ lặng lẽ chào nhau sau vài lời chúc may mắn.

 

7h00.Tôi đứng im nh́n theo xe vọt về hướng Đà Nẵng rồi lẫn vào ḍng người bước vào Tân Cảng. Đă không c̣n bóng dáng người lính giữ an ninh ngoài cổng. Mọi người thoải mái mang vũ khí đủ loại xuống bến phà. Tôi bất giác sờ vào bụng và túi quần. Khẩu Colt 45 với hai gắp đạn cùng với hai trái “măng cụt” M67 làm tôi yên tâm phần nào.

 

 Tôi chọn đại chiếc xà lan gần nhứt. Vừa ngồi xuống một chỗ trống là đă nghe câu than thở thật năo ḷng:

- Chờ từ 2 giờ sáng cho tới giờ này mà không thấy tàu vô kéo xà lan ra biển. Rầu quá!

 

Như vậy là trước đó đă có người được đón ra tàu Hải Quân và những căn cứ nằm bên bán đảo Sơn Trà dễ dàng được di tản hơn hết. C̣n tại đây và trên sông Hàn th́ đành chào thua v́ địch pháo chận ngay ngoài cửa biển. Biết như vậy thà ở lại Phú Lộc rồi liều mạng lấy ghe vượt sóng cho rồi. Tôi nhủ thầm, trong ḷng nặng trĩu.

 

Đang c̣n vẫn vơ nh́n qua ngó lại th́ có người gọi tên tôi. Chị Hương từ trong đám đông chen đến kế bên. Vừa nắm tay tôi, là chị bật khóc nức nở. Tôi cũng kềm ḷng để khỏi quỵ ngă trong lúc này. Nh́n chị tiều tụy và hốc hác làm tôi thấy nhói nơi ngực.

 

Người vợ lính là như vậy. Chịu đựng một cách âm thầm. Chấp nhận mọi nghịch cảnh.

 

Nhưng trong trường hợp của chị và những ai cùng hoàn cảnh th́ thật đau ḷng. Xác chồng không nhận được. Nay lại phải chấp nhận đời góa phụ trong lúc cô đơn và đau khổ tột cùng. Tôi không biết phải an ủi thế nào nên chỉ hỏi chị Hương về dự định cho tương lai.

 

- Th́ chỉ mong đừng lọt vào tay tụi nó thôi. Đă chạy một lần rồi. Bây giờ lại gặp nữa th́ đúng là tận số. Tôi chỉ mong về đến Hố Nai th́ xin lễ và phát tang cho anh Công một lượt. Hai, ba tuần nay chỉ biết chầu chực lo giấy tờ mà thôi.

 

Rồi chị lại bật khóc, làm tôi luống cuống. Nh́n túi xách nhỏ xíu trên vai chị, tôi bùi ngùi nghĩ đến anh bạn thân. Có lẽ hành trang của chị chỉ là mớ h́nh ảnh kỷ niệm mà tôi đă xem đi xem lại mấy lần trong căn nhà của trại gia binh. Đang t́m lời an ủi chị Hương th́ một tràng đạn ḍn dă quét ngang trên đầu. Mọi người hết hồn rạp người trên xà lan. Nhiều tiếng la hét kèm lời văng tục và tiếng chưởi thề vọng lại từ trên bờ.

- Thôi mấy ông ơi. Giờ phút này c̣n bắn nhau làm ǵ. Sao không giỏi bắn nhau với Việt Cộng đi!

 

Một cụ già đă thống thiết kêu lên giữa tiếng lên đạn và tiếng chân chạy rầm rập, nghe thật gần.

- Ông là sĩ quan. Vậy nói với họ một tiếng đi!

 

Tôi ngẩng dậy nh́n quanh. Th́ ra một bà cụ ngồi gần chị Hương đang c̣n chỉ vào tôi.

- Nói một tiếng đi ông!

 

Tôi than trời trong bụng. Nh́n lại th́ ai nấy đều không có lon lá, c̣n ḿnh th́ vẫn sờ sờ bông mai trên cổ áo. Chết lúc này th́ thật là lăng nhách. Tôi vừa lồm cồm ngồi dậy vừa than thầm. Trên bến là một nhóm quân nhân chừng hơn chục người đang dàn hàng ngang, súng chĩa thẳng ra hướng sông. Sau lưng họ là những người cùng phe đang vào trong kho Quân Tiếp Vụ hôi của. Tràng đạn vừa rồi là để cản bước những ai muốn ăn ké để lôi ra nào là thuốc lá, sữa hộp và những thùng giấy, xa quá không nhận ra là thứ gi.

 

Tôi bước lên bờ, đang lưỡng lự v́ thấy không đáng để dàn xếp ǵ cả, th́ có vài tiếng reo từ phía sau lưng:

- Có đồ chơi đây Thiếu Úy.

 

Quay lại th́ thấy một người mặc quân phục BĐQ ngồi trên xe lăn với vũ khí đủ loại vắt ngang bụng. Ba bốn người đi theo chung quanh, trang bị như đang ở hành quân, với cả M60 và M79. Người thương binh cười thật tươi, ch́a cho tôi một khẩu M16, băng cong.

 

- Lâu quá mới gặp lại thiếu úy!

 

Là Đồng “đen”, do nước da thật sậm nh́n thoáng cứ tưởng là lai Miên hay Mỹ đen! Là binh nh́ muôn năm dù đánh trận không thua bất cứ một chiến sĩ xuất sắt nào. Không lên lon được là v́ ba gai và thường xuyên trốn trực gác mỗi lần về dưỡng quân tại hậu cứ. Anh cũng là thương binh đầu tiên v́ đạp ḿn trong ngày giải tỏa áp lực địch tại Trà Kiệu, mở đường cho cuộc di hành về cầu Giao Thủy, để từ đó tiến vào quận Đức Dục, tháng 7-1974.

 

Đồng “đen” vẫn không thay đổi mặc dù đôi chân bây giờ là chiếc xe lăn. Vẫn nụ cười tươi như một h́nh thức ngụy trang cho t́nh cảm bên trong và vẫn là sự hăm hở khi nhập trận. Chỉ có điều…

 

- Thôi đi mấy ông ơi. Vịêt Cộng tới sát bên đít rồi c̣n ở đó sanh sự với nhau làm ǵ!

 

Tiếng ai đó bất chợt kêu lên thống thiết làm mọi người chùng bước. Và nhóm lính bên kia dường như đă hôi của chán chê, hay nh́n dân đồ bông bây giờ đang hàng ngang cỡ vài chục mạng, nên đâm ra lạnh gị, lần hồi tản mác vào đám đông.

 

Dường như chỉ chờ có thế, đám bạn của “nguời hùng xe lăn“ ào ạt xung phong vào kho tiếp liệu. Theo sau họ là một rừng người, mới vừa rồi c̣n nép ḿnh thật sát xuống sàn tàu hay trên mặt đường, bây giờ th́ tranh nhau vào quơ quào, vơ vét. Tôi lẵng lặng trở về xà lan, ngồi nh́n về hướng biển rồi Sơn Trà. Không có bóng dáng một con tàu nào trở lại kéo xà lan ra khơi. Hằng ngàn người tuyệt vọng đứng ngồi không yên, đă có một số bỏ lên bờ và tiến dần ra cổng.

 

Tôi xách khẩu M16 đi dài theo bến phà tân cảng. Cả chục chiếc xà lan đông nghẹt người và người. Ai nấy thấp thỏm, âu lo, trông ngóng. Trong số hằng ngàn người chắc chắn có đồng đội của tôi, nhưng không ai nh́n nhau. Để làm ǵ! Bất quá cũng chỉ là những câu chuyện về đơn vị, hay cùng lắm là trao đổi một vài tia hy vọng mà thôi.

 

Khi tôi trở lại chỗ cũ th́ Đồng “đen” đang làm công việc “từ thiện”. Anh chàng phân phát toàn bộ “chiến lợi phẩm” lấy trong kho ra cho mọi người. Thấy tôi đang trờ tới, Đồng “đen” đưa tay vẫy rồi sau đó nhét vào tay tôi hai cây thuốc Quân Tiếp Vụ:

- Thiếu úy hút với tụi em cho vui.

 

Tôi cám ơn rồi bỏ vào túi mọi đeo trên vai mặc dù Ruby Quân Tiếp Vụ không phải là loại thuốc lá tôi thường hút. Nh́n qua phía nhà kho th́ vẫn c̣n người ra kẻ vào không ngớt. Có lẽ ngồi lâu, buồn chán nên khi có dịp là họ sẵn sàng khuấy động, huống chi đây lại là dịp may hiếm có để vơ vét của chùa.

 

12h00. Nắng trên đầu dọi xuống. Nóng nực và khô khốc. Người chen chúc, chật chội. Cảm giác thật khó chịu khi mà hy vọng theo từng giờ vơi dần đi. Tôi đang ngồi nhắc chuyện xưa với chị Hương th́ bỗng dưng cổng chánh của Tân Cảng mở toang. Một nhóm người ùa vào la toáng lên:

- Tụi nó tới rồi. Việt Cộng đă chiếm Đà Nẵng rồi bà con ơi!

 

Không phải ong vỡ tổ, mà là sóng vỗ tràn bờ! Hàng ngàn người từ các xà lan túa lên bờ trong nháy mắt. Lại là cơn hoảng loạn tột cùng. Phút chốc lại là cảnh chen lấn ngay tại cổng. Lần này là để chạy trở ra. Tôi thừ người ngồi tại chỗ. Nh́n mọi người chen chúc mà chua xót nghĩ thầm về màn hài kịch di tản. C̣n ǵ nữa mà hối hả trở ra… nạp mạng! Trốn cũng chạy mà trở về nhà cũng chạy. Thật là mỉa mai làm sao!

 

Cũng có nhiều người ngồi lại như tôi. Không biết họ đang nghĩ ǵ. Riêng tôi th́ hoang mang cùng cực. Đầu óc trống rỗng, nhẹ tênh như đang hiện diện trong một khoảng trống rất mơ hồ. Đă có lúc tôi dựng ngược khẩu súng, nh́n vào ṇng sắt đen ng̣m rồi nghĩ đến viên đạn đang nằm sẵn trong đó. Chỉ cần bóp c̣…

 

Có ai đó vỗ nhẹ vai tôi. Ngẩng đầu lên, tôi nhận ra vợ chồng Trung sĩ Trần Sự và hai cháu nhỏ. Người Hạ sĩ quan Tiếp Liệu của ĐĐ 3/ Tiểu Đoàn 37 BĐQ ái ngại nh́n tôi.

 

- Ḿnh về đi Thiếu úy!

 

Về! Về đâu!? Gia đ́nh tôi ở tận Sài G̣n. Giờ phút này chắc trong đó vẫn hy vọng vào một phép lạ cho Đà Nẵng. C̣n ngôi nhà lợp tôn trong trại gia binh cấp cho anh có lẽ chỉ c̣n tường và vách mà thôi. Thấy tôi vẫn c̣n lạc hồn, Anh Sự chụp ngay khẩu M16 quăng xuống sông, rồi lôi tôi đứng dậy. Tôi đi theo anh như cái máy.

 

Măi đến khi ra tới cổng, tôi mới nhận thấy chị Sự có vẻ mệt v́ phải bồng đứa con nhỏ và xách túi khá to. Tôi đỡ lấy cái túi nhưng chị giao cháu bé chừng 2, 3 tuổi cho tôi bồng. Đuờng về Đà Nẵng cũng một nhịp điệu cuống cuồng, lũ lượt, lính tráng có người c̣n nguyên súng ống c̣n dân chúng th́ tay bế, tay bồng, tay dắt, chạy ngang, chạy ngược. Ai nấy cũng đều hớt hăi và thất thần như nhau.

 

Anh Sự cho biết là sẽ đưa gia đ́nh về nhà người chị ở gần ngả ba Cây Lan, và chúng tôi đang hướng về Ông Ích Khiêm, theo đường tắt để đi cho nhanh. Đang vội vàng rảo bước th́ có một chiếc Jeep mui trần chặt cua thập gấp. Trên xe nhảy xuống 5, 6 người, trên cánh tay trái có mang băng đỏ, chỉa súng vào chúng tôi và vài quân nhân c̣n mang vũ khí đi chung hướng. Sau vài phát chỉ thiên, họ đồng loạt hét lớn, gương mặt đằng đằng sát khí:

- Bỏ súng xuống! Cởi đồ ra, mau lên! Chống cự bắn bỏ mẹ!

 

Tôi đang ôm con anh Sự trên tay, chưa kịp thả cháu xuống đất th́ ăn một đạp ngang hông, đau điếng.

 

- Ngoan cố hả?! A! Giờ này mà c̣n khoe lon lá.

 

Thêm một cú lấn bằng báng súng vào vai làm tôi nóng mặt nhưng chưa kịp có phản ứng th́ một người quát lên, giọng nghe rất quen:

- Để đó cho tao. Mày qua bên kia đi!

 

Gă thanh niên hứ một tiếng rồi bỏ qua bên kia đường ḥ hét thị uy tiếp. C̣n tôi và cả anh Sự trố mắt nh́n người đàn ông có vẻ là chỉ huy của đám thanh niên mang băng đỏ này. Không thể nào ngờ được kẻ đang cầm M16, mặc thường phục, đeo kiếng đen đang đứng trước mặt chúng tôi, lại là Nguyễn Văn Bi, mới năm ngoái c̣n là Tiểu đôi trưởng khinh binh của tôi, người vỗ tay lớn nhứt mỗi lần nghe tôi hát. Nghe nói hồi trước Tết anh chàng được đưa về Duy Tân v́ bị sa ruột. Bây giờ lại là kẻ cầm súng áp đảo chúng tôi.

 

Bi “tḥng“ kéo tôi qua một bên, nói nhỏ:

 

- Thiếu úy thông cảm. T́nh thế bắt buộc thôi. Tụi nó là Thanh Niên Quyết Tử. Đang hăng máu ghê lắm! Cởi bỏ đồ lính đi thiếu úy. Ông c̣n đeo lon như vầy dễ chết lắm. Anh Sự nữa. Lột đồ ra, mau lên đi!

 

Tôi lột áo, ḷi khẩu Colt 45 nằm gọn trước bụng. Trung Sĩ Bi lật đật chộp ngay.

 

- Tụi nó thấy là ông kẹt lắm. Mất mạng như chơi!

 

Không có áo thay, tôi đành ở trần đứng xớ rớ không biết làm ǵ. Lại có tiếng la hét, chưởi thề bên kia đường. Lại súng nổ. Hai đứa bé rúc vào ḷng mẹ khóc tấm tức. Chúng tôi nép sát vào cổng sắt của căn nhà ngay góc phố, dù biết là đạn không nhắm qua bên này. Trung sĩ Bi nh́n dám “quyết tử” rồi quay lại lùa chúng tôi rẽ qua góc phố.

 

- Anh Sự và Thiếu úy đi lẹ lên. Mau đi!

 

Chúng tôi dắt díu nhau đi sau cái vẫy tay kín đáo của người đồng đội cũ. Vừa khuất sau vài căn nhà, th́ lại nghe tiếng la hét của mấy tên ”quyết tử” bắt bỏ súng, cởi đồ. Nhưng lần này th́ có tiếng chưởi thề đáp trả.

 

- Bỏ súng cái con…

 

Ngay sau đó là súng nổ liên tục. Người chạy tán loạn, hăi hùng. Khi im lắng th́ tôi lóng nhóng định trở lại xem chuyện ǵ đă xảy ra, nhưng Anh Sự đẩy tôi tiếp tục chạy theo chị Sự và hai đứa nhỏ. Thật t́nh, tôi chỉ muốn biết người đồng đội cũ ra sao mà thôi. Suốt trên đường về chỉ thấy toàn là đám băng đỏ, cầm loa phóng thanh, chạy xe ḷng ṿng thành phố kêu gọi “ngụy quân“ buông súng, rồi trấn an bà con và ca ngợi “giải phóng“. Không thấy một bóng dáng Việt Cộng chánh hiệu nào cả.

 

15h00. Măi đến khi về tới ngả ba Cây Lan mới gặp vài nhóm “nồi niêu soong chảo” đội nón tai bèo, mang dép râu, ngơ ngác nh́n phố xá hai bên đường. Th́ ra chỉ là đám hậu cần của Mặt Trận quảy gánh vào trước. Địch sợ mắc bẩy như hồi Mậu Thân nên để cho đám “quyết tử” ra mặt trước, rồi tới đám nhà bếp theo sau dọn đường để nếu lỡ xảy ra chuyện ǵ, bọn chính quy vẫn nguyên vẹn quân số. Thật là đau đớn và mỉa mai làm sao! Đà Nẵng của khí thế hừng hực lúc chào đón Thủy Quân Lục Chiến Mỹ 10 năm trước, và của một thời oanh lịêt, vàng son, đă bị đám đàn bà, con nít chiếm cứ một cách êm thấm! Mọi sự diễn ra như trong một giấc mơ.

 

Đồng thời, trong những mờ ảo của h́nh ảnh và sự vật chung quanh, là cờ đỏ sao vàng cùng với lá cờ hai màu của Mặt Trận xuất hiện đầy trên các dăy phố. Mau quá! Và cũng lạ quá! Chỉ mới mấy tiếng đồng hồ thôi mà đă phất phới rợp trời. Chị của Trung sĩ Sự nghẹn ngào khi mở cửa cho chúng tôi vào nhà. Sau những giọt nước mắt mừng mừng, tủi tủi, là những tiếng than vắn, thở dài, không biết ngày mai sẽ ra sao. Buồn bă và tuyệt vọng tới mức không ai muốn ăn uống ǵ cả.

 

Khi cởi bỏ chiếc quần lính tôi mới nhớ là c̣n hai trái lựu đạn M67 trong túi. Anh Sự lấy gói chung với giày Saut, bỏ vào bao rác rồi ném đại ra đường. Chúng tôi đứng ngay ngoài cửa nh́n bâng quơ một ṿng. Ngoài đường lại đông nghẹt người qua lại. Lần này, xen lẫn với y phục dân sự là nón cối, mũ tai bèo và kaki Nam Định.

 

Đà Nẵng đă thật sự rơi vào tay kẻ địch. Người dân, sau những ngày phập phồng, sợ hăi, đă phần nào tỉnh táo trở lại mặc dù vẫn c̣n dáo dác t́m nhau sau những lần trốn chạy bất thành. Đà Nẵng vẫn đang nhốn nháo, phân vân. Nhưng lần này là v́ sự hiện diện của những người mà trước đó một ngày, c̣n là mối đe dọa nặng nề, bây giờ đă là chủ mới.

 

Đêm. Vẫn là nỗi thao thức triền miên cho một tương lai bất định. Buồn bă và trống rỗng trong đầu. Không ăn ǵ mà vẫn thấy no. Mệt nhoài sau một đêm thức trắng và một ngày căng thẳng mà vẫn không thấy buồn ngủ. Anh Sự và tôi ngồi ngoài pḥng khách hút thuốc liên tục. Chúng tôi ngồi im lặng, mỗi người một ḍng suy nghĩ trong khi cả nhà đă ngủ yên (hay làm bộ ngủ yên?!) từ lâu.

 

Tôi cố nhớ lại cả ngày hôm nay và thầm cầu chúc b́nh an cho những người thân quen không biết đang làm ǵ, ra sao, nhứt là sự cô đơn của chị Hương và sự trở cờ của người đồng đội đă từng vào sanh ra tử với tôi trước đây. Càng nghĩ tới Trung Sĩ Bi, tôi càng thấy đau cho số phận của đơn vị và của những người lính miền Nam. Bỗng dưng tất cả đều buông xuôi để bọn nằm vùng nổi lên nắm lấy cơ hội, rồi dọn đường cho đám bộ đội nhởn nhơ tiến vào thành phố như đi ngắm cảnh giữa chỗ không người.

 

Không ai có dự định ǵ cho ngày mai hay tương lai. Gia đ́nh anh Sự sẽ ở lại đây vài hôm để thăm ḍ t́nh h́nh. C̣n tôi th́ chưa biết sẽ làm ǵ, đi đâu. Có lẽ sẽ ghé qua nhà bạn bên đường Trần Cao Vân hay Nguyễn Hoàng, hoặc lần ṃ t́m cách ra biển rồi tới đâu th́ tới. Buồn quá! Phước Long mất, cả nước để tang. Cao nguyên mất, mọi người bàng hoàng. Bây giờ Đà Nẵng và cả Vùng 1 cũng không c̣n.

 

Có bao nhiêu giọt lệ nhỏ xuống để tiếc thương phần đất đă lọt vào tay địch? Hôm nay là Đà Nẵng. Ngày mai đến lượt nơi nào?! Th́ hăy đợi ngày mai! C̣n bây giờ là đêm dài vô tận: Đêm của người Lính thuộc Liên Đoàn 12 BĐQ nói riêng đă tức tưởi tan hàng sau 9 năm góp mặt trong cuộc chiến. Đêm của Đà Nẵng buồn thiu trong ngày đầu thay đổi chủ. Than ôi!!!

 

 

Huy Văn

(Giă Từ Vũ Khí/ Một Cuộc Hành Tŕnh)

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính