Chốn hoang vu

 

Uyên Sồ

 

Một

 

 

Cô đếm đi đếm lại số tiền. Tất cả là  hai trăm năm mươi ngh́n đồng. Những tờ giấy bạc đủ loại thấm đậm mồ hôi và cả nước mắt của cô nữa. Đây là kết quả của sự chắt chiu từng ngày. Năm mươi ngh́n đồng này đối với cô thật là lớn. Nó sẽ được gửi về cho ba má cô để nuôi nấng hai đứa con thơ dại mà cô không đủ điều kiện sống gần gũi chúng.

 

Cô quê ở Trà Vinh. Năm nay cô hai mươi lăm  tuổi. Cô đă có gia đ́nh và được hai đứa con, một trai và một gái. Đứa lớn năm tuổi và đứa nhỏ lên hai. Chồng cô là bạn học cùng lớp với cô  hồi tiểu học.V́ hoàn cảnh kinh tế gia d́nh khó khăn nên cả hai đều nghỉ học sớm để lăn xả vào đời kiếm sống. Chữ nghĩa ít, nghề nghiệp không có nên họ đă là một thứ công nhân “ bách khoa”- nghĩa là ai thuê làm ǵ th́ làm nấy, miễn sao có tiền trang trải đời sống trước mắt th́ thôi. Mặc dù vậy, nhưng họ cũng  sống trong hạnh phúc. Khi đứa con trai đầu ḷng chào đời th́ hạnh phúc của họ được nhân lên nhiều lần hơn. Trong thời gian đi làm thuê, hai vợ chồng vẫn để thời gian đi học nghề. Anh học nghề điện tử, c̣n cô học nghề uốn tóc. Nhờ sáng dạ nên cô “ tốt nghiệp” sớm.Với số vốn ít ỏi do dành dụm tích cóp và vay mượn thêm của bạn bè, cô mở một tiệm uốn tóc nho nhỏ. Cửa tiệm của cô ở ngay thị  xă. Đây là căn nhà vợ chồng cô thuê. Họ đă rời làng quê nghèo khó với hy vọng tương lai sẽ sáng sủa hơn. Hai đứa con nhỏ gửi lại cho ông bà ngoại.

 

 Tuy mang danh là thị xă, nhưng cuộc sống của người dân ở đây chẳng khấm  khá là bao. Vẫn èo uột. Vẫn buồn tẻ. Vẫn vụn vặt bán buôn. Chỉ có một thứ màu sắc ḷe loẹt dùng để trang trí mà thôi. Người qua kẻ lại ngắm nghía nhiều hơn mua sắm.Túi tiền của họ lép kẹp mà. Chủ nhân các cửa hàng ở đây ngồi ngủ gật, ngáp dài nhiều hơn là giao tiếp với khách hàng. Cửa tiệm của cô cũng ở trong t́nh trạng ấy. Thời gian qua đi mang theo nỗi thất vọng mỗi lúc một lớn dần lên của đôi vợ chồng trẻ. Niềm hy vọng ngày nào mới nhen nhúm nay tắt vụt một cách tàn nhẫn. Tiền thuê mặt bằng, tiền chi tiêu hằng ngày, tiền gửi về quê nuôi hai con nhỏ, tiền thuế(nhiều thứ thuế lắm)…là những nỗi ám ảnh khủng khiếp đối với họ. Số tiền đi làm thuê của anh nhỏ nhoi quá, như muối bỏ biển, như gió vào nhà trống. Đă không có ít lần vợ chồng lục đục nhau. Hạnh phúc của họ cũng đang trên đường trượt dốc. Người chồng chí thú làm ăn ngày nào bắt đầu thay đổi tính nết. Anh bắt đầu lấy rượu làm bạn tri âm tri kỷ để giải tỏa nỗi buồn kết tinh từ bế tắc kinh tế. Rượu vào th́ lời ra. Lời ra th́ nắm đấm cũng ra theo. Cô cắn răng chịu đựng để mong anh hồi tâm. Khi anh hết bị ma men hành hạ, cô lấy lời ngon ngọt để khuyên can. Thế nhưng, căn bệnh của chồng cô mỗi lúc một trở nên trầm trọng. Sức chịu đựng của cô cũng có giới hạn.V́ thế, họ đành ḷng chia tay nhau.

 

Trả lại mặt bằng, bán xới dụng cụ để gỡ lại chút vốn hầu trả bớt nợ, cô về quê với ba má và hai con, mang theo món nợ t́nh nghĩa của bạn bè và món nợ tiền bạc của nhiều người khác. Người thôn nữ tươi tỉnh, duyên dáng ngày nào bây giờ đă trở thành một người đàn bà bệ rạc, già trước tuổi.

 

Khi đứng trước ngôi nhà ọp ẹp, tim  cô đau thắt. Những tưởng đă có thể đổi thay số phận, thế mà giờ đây…Cô  vào nhà. Cơi ḷng nặng trĩu. Bước chân nặng nề. Nh́n hai đứa con thơ dại, cô nở nụ cười méo xẹo. Cô ôm xiết lấy  chúng. Nước mắt  rơi lă chă. Chúng không hiểu được nỗi cay đắng trong hồn người mẹ.

 

Đang hoang mang không biết làm cách nào để thoát khỏi ngơ cụt th́  cô gặp lại một người bạn học cũ. Sau khi biết được hoàn cảnh của cô, người này gợi ư cô nên tới Tiền Giang mở quán cà- phê. Việc kinh doanh này không đ̣i hỏi vốn liếng nhiều và có thể kiếm sống tương đối dễ. Chị ta c̣n chỉ bảo cho cô một số kinh nghiệm trong nghề này nữa, v́ chị ta cũng đang làm chủ một quán cà phê khá đông khách. Chị c̣n cho cô mượn vốn để mở quán. Đắn đo măi, cô mới nghe theo lời bạn, v́ cô sợ nếu làm ăn thất bại th́ sẽ lâm vào cảnh nợ nần. Thế là cô bắt tay vào việc.

 

Quán của cô ở khu vực có nhiều xí nghiệp và những công tŕnh xây dựng nên lượng khách tương đối khá và ổn định. Nhờ các bí quyết nhà nghề do bạn chỉ cùng với sự khôn ngoan và ngoại h́nh bắt mắt nên công việc làm ăn của cô tiến triển tốt đẹp. Số tiền kiếm được mỗi ngày đủ giúp cô dành dụm nuôi các con và trả nợ dần dần. Cô luôn cám ơn Trời Phật đă độ tŕ cho công việc kinh doanh của cô.

 

Bây giờ đă nửa khuya. Cô ngồi tính toán và vạch kế hoạch cho ngày mai. Xong xuôi, cô lấy tiền dành cho việc nuôi các con ra đếm đi đếm lại  để chuẩn bị ngày mai gửi về quê cho ba má cô. Cô sung sướng nh́n những tờ giấy bạc và tưởng tượng tới khuôn mặt rạng rỡ của hai con. Cô nhớ chúng lắm. Cô gần như thường xuyên bị lương tâm cắn rứt v́ đă không ở sát bên con hầu che chở và dạy dỗ chúng. Cô thương các con v́ chúng sớm phải sống xa ṿng tay yêu thương của người mẹ. Cô biết rằng những đồng tiền này không thể bù đắp cho sự thiếu thốn t́nh mẫu tử được. Đó là một sự thiếu thốn rất lớn đới với hai con.Hằng ngày, khi nh́n những đứa trẻ được ba má chúng đưa đón đi học hoặc đi chơi, cô lại nhớ đến hai giọt máu quư giá của cô. Và thế là nước mắt cô lại rân rấn. Hoặc khi nghe những công nhân vừa uống nước vừa kể chuyện về con cái họ th́ ḷng người mẹ này lại xốn xang, lại đau xót. H́nh ảnh hai con lúc nào cũng quanh quẩn bên cô. Trong ḷng cô chỉ có một mơ ước duy nhất là làm sao để mẹ con cô có điều kiện sống bên nhau. Nghĩ đến đây, nước mắt cô tuôn rơi. Cô thầm th́ qua khoảng không gian mênh mông của đêm tối. Các con ơi! Các con thông cảm cho má nghe! Má nhớ hai con lắm. Các con là nguồn sống của má mà. Má hứa với các con là khi nào má dành dụm được số tiền kha khá th́ má sẽ đưa hai con tới đây sống bên má để má con minh hủ hỉ cùng nhau…

 

Bỗng có tiếng đập cửa. Cô giật ḿnh. Tim cô đập th́nh thịch. Chân tay cô run cầm cập. Độ này trộm cướp hoàn hành dữ lắm. Mồ hôi lấm tấm trên khuôn mặt tái mét. Cô sợ hăi nghĩ tới nỗi bất hạnh đang chờ đợi cô. Nếu cô có mệnh hệ nào th́ hai đứa con cô sẽ ra sao? Cô thầm cầu nguyện cùng đấng thiêng liêng để xin được chở che, giữ ǵn. Tiếng đập cửa mỗi lúc một mạnh và gấp rút hơn. Cô như bị chôn chân tại chỗ. Cô muốn cất tiếng hỏi xem ai là người đang gọi cửa, nhưng lưỡi cô cứ ríu lại. Miệng cô như thể có bàn tay vô h́nh bịt chặt khiến cho mở không được. Đầu óc cô rối tung lên. Rồi cô nghe có tiếng gọi:

-  Chị hai! Chị hai! Mở cửa cho em đi! Em là thằng út của chị đây mà!

 

À, th́ ra đó là thằng út của cô.Tuy vậy, cô vẫn không hết lo sợ- nếu không nói là sợ thêm. Bởi v́ nó là một thằng thuộc loại trời đánh. Nó coi nhà tù như chỗ nghỉ dưỡng sức. Vào rồi lại ra. Ra rồi lại vào.Mỗi lần vào tù là một lần nó trở thành “anh hùng” trong giới giang hồ.Tuổi đời chỉ mới hai mươi thôi, nhưng kinh nghiệm tù đày và lưu manh của nó th́ thật kinh khủng. Ba má cô riết rồi cũng chẳng c̣n nước mắt để khóc cho nó và v́ nó nữa. Họ coi như đă không sinh ra một thằng con như vậy.

 

Nó đang đứng trước quán của cô. Thằng ăn cướp đang đứng trước mặt cô. Nếu không mở cửa cho nó vào th́ chắc chắn cô sẽ không được yên, mà mở cho nó vào  th́ không biết chuyện ǵ sẽ xẩy ra đối với cô. Tiếng đập cửa mỗi lúc một mạnh hơn. Tim cô đập loạn xạ. Trời đất như đang sụp đổ.Cuối cùng, cô đành phải lên tiếng. Cô lấy hết can đảm để nói với nó bằng giọng nhỏ nhẹ:

-  Chờ chị chút xíu, em.

 

Cô vội vàng giấu mớ tiền vào dưới cái gối. Chân tay cô luống cuống. Măi một lúc sau cô mới làm được cái việc cất giấu đó. Rồi cô chậm răi ra mở cửa. Cô cười cười nói nói như thể đang đón tiếp một đứa em trai ngoan ngoăn:

-  Chà, lâu quá chị em ḿnh mới gặp nhau. Sao em tới khuya vậy?

 

Nó lầm lũi vào, không một tiếng nói. Bộ mặt  nó trông thật đáng sợ.Nó đưa cặp mắt đầy những tia máu nh́n quanh căn nhà.

-  Em ăn ǵ chưa? Chắc em đói lắm nhỉ?Để chi nấu tô ḿ cho em ăn nghe.

-  Khỏi cần.

 

Nó lạnh lùng trả lời. Cô rợn tóc gáy khi nghe tiếng nó. Một bầu không khí ngột ngạt bao trùm lên cô. Cô lúng túng chẳng biết phải nói ǵ và làm ǵ nữa.

-  Lúc này bà làm ăn ngon hé.

 

Cô giật thót ḿnh. Cô như một tên tội phạm đang đứng trước vành móng ngựa. Cô cố gắng để không đưa mắt nh́n vào cái gối nơi đầu giường. Cô biết thằng khốn này đang muốn cái ǵ nơi cô. Nó đến đây là để khảo  tiền cô, như nó đă từng làm như thế khi cô c̣n mở tiệm uốn tóc ở thị xă. Trời đất ơi! Nếu nó biết cô có số tiền kia th́…Cô không dám nghĩ tiếp nữa. Linh tính mách bảo cô rằng cô chắc chắn sẽ mất số tiền mồ hôi nước mắt kia. Rồi các con cô sẽ như thế nào? Nước mắt cô trào ra. Cô cố giữ lại, nhưng không được.Cô run rẩy trả lời nó:

-  Th́ cũng tạm đủ để nuôi hai đứa cháu của cậu thôi mà.

 

Cô cố ư nhấn mạnh vào mấy chữ “hai đứa cháu của cậu” để may ra nó sẽ tha cho mẹ con cô. Thế nhưng, vô ích. Trái tim nó không c̣n là trái tim con người nữa. Nó cười khẩy:

- Vậy  sao? Thôi, bớt chút ít đưa cho thằng em này đi.

- Chị đâu có bao nhiêu mà bớt với xén. Chỉ đủ để gửi về cho ba má nuôi hai đứa nhỏ thôi. Em thương chị và thương các cháu của em đi. Chị van xin em đó.

- Không nói nhiều. Đưa tiền đây. Có bao nhiêu đưa hết ra đây. Nếu không th́ đừng có trách tôi.

 

Giọng nó lạnh lùng như nước đá. Cô vẫn một mực van nài trong tiếng khóc:

-  Chị xin em đó. Chị không có thật mà.

-  Có đưa không? Nói một tiếng thôi. Lạy lục van xin vô ích. Tim tôi hóa đá rồi. Nước mắt đối với tôi chẳng ăn thua ǵ đâu.

-  Chị không có thật mà.

-  Không nói nhiều nữa. Có đưa tiền không?

-  …………

 

Cô bỗng dưng không khóc và van xin nữa. Mặt cô đanh lại. Cô mím chặt môi. Mắt nh́n thẳng vào thằng ăn cướp. Tự nhiên nó trở nên bối rối. Nó không ngờ người đàn bà này lại gan đến như vậy. Khi đứng trước của quán, nó cứ nghĩ rằng chị nó sẽ líu ríu đưa tiền cho nó, chứ không ngờ đến t́nh huống này. Khuôn mặt sắt máu lạnh lùng của nó bỗng nhiên đổi sắc.

 

Khi sự chịu đựng của con người đă đến mức hạn định th́ sự sợ hăi cũng biến mất để nhường lại cho sự quật khởi. Nhất là trong trường hợp này. Người mẹ nhất định phải bảo vệ sự sống c̣n của các con. T́nh thương đă giúp cô vượt lên nỗi sợ. Cô cương quyết chống lại cái ác. H́nh ảnh hai đứa con hiện ra rơ mồn một trong óc cô. Chúng là nguồn sống của cô. Cô không thể chấp nhận sự bóc lột tàn nhẫn như thế này được nữa.Và cô nói với thằng em khốn nạn qua hai kẽ răng:

-  Tao không có thằng em như mày. Mày là thằng ăn cướp. Ăn cướp của cả những đứa cháu ruột thịt của mày. Mày là đứa khốn nạn nhất trên trần gian này. Cút ra khỏi đây mau!

 

Thoáng bối rối của nó qua mau. Nó lầm ĺ tiến về phía cô. Nó tiến th́ cô lùi. Cứ như vậy cho đến khi lưng cô áp sát vào tường.Cả hai  đều im lặng. Nó nắm lấy vai cô. Cô đưa tay lên đẩy ra. Nhưng không đủ sức. Những ngón tay của nó bấm chặt vào vai cô khiến cô phải nghiến răng. Cô cố gắng để không bật ra tiếng kêu. Nó ghé sát vào tai cô:

-  Tiền đâu?

- 

-  Tiền đâu?

-  ….

 

Nó chửi thề một tiếng và tát mạnh vào mặt cô. Cô choáng váng. Mắt cô nảy đom đóm. Cô vẫn im lặng, vẫn nh́n thẳng vào mắt nó.

-  Mày đừng ḥng cướp tiền của con tao.

Rồi cô la lên:

-  Cư…ớ…p…cư…ớ…p….

 

Tiếng la chưa kịp thoát ra khỏi miệng th́ nó đă dùng hai tay bóp cổ cô.Vừa bóp vừa thách thức:

-  La hả? Muốn chết th́ cứ la đi! Thằng này đâu có ngán đi tù.

 

Cô giăy giụa hết sức để mong thoát khỏi cái gọng kềm của nó. Càng  giăy, nó càng xiết chặt. Nó điên lên. Nó nghiến răng lại nghe ken két.Và một lúc sau, người đàn bà yếu đuối mềm nhũn trong tay nó. Nó buông tay ra. Tấm thân nhỏ bé của cô ngă xuống. Nó chửi thề:

-  Đ.m! Nói ngọt không chịu nghe. Chết ráng chịu.

 

Rồi nó lục tung căn nhà. Cuối cùng nó t́m thấy món tiền cô giấu dưới gối. Nó cầm lên, không cần đếm. Nó bỏ tiền vào túi. Nó tiến lại phía bếp. Trên bếp có một cái nồi. Nó mở ra. Nồi cá kho. Nó chửi thề v́ không kiếm được món ǵ ngon bỏ bụng. Nó bước ra cửa. Khi đi ngang qua xác người chị xâu số, nó dừng lại  giây lát rồi tiếp tục bước ra.

 

Bên ngoài, trời đă vào khuya. Đường phố vắng lặng. Thỉnh thoảng có vài chiếc xe vụt qua. Ánh sáng vàng vọt của ngọn đèn đường không đủ sức xua tan bóng tối dày đặc bao phủ cơi nhân gian. Nó ung dung bước từng bước vào trong vùng tối dày đặc đó. Điếu thuốc gắn trên môi chốc chốc lại lóe đỏ …

 

 

Hai

 

 

“Quản lư thị trường ḱa! Quản lư thị trường ḱa! Chạy lẹ lên!”

 

Nghe tiếng la báo động, một sự hỗn loạn lập tức xảy ra. Những người buôn  gánh bán bưng trên vỉa hè vội vàng thu dọn hàng hóa của ḿnh chạy nháo nhào về đủ mọi phía để tránh khỏi bị tịch thu. Mà có ǵ nhiều cho cam. Mà có ǵ là quốc cấm đâu. Đó chỉ là những mớ rau, những bó hoa, những sọt trái cây… Họ vừa chạy vừa chửi thề. Có những người già lụm khụm lễ mễ bưng cái rổ nhỏ đựng mấy trái chanh, trái ớt run rẩy chạy lánh nạn. Có những cháu bé lếch thếch ôm một mớ rau muống chạy bán sống bán chết.

 

Họ chưa kịp chạy hết th́ một chiếc xe Dodge sơn màu xanh nước biển chạy ào đến. Trên xe đă chất đống một số bảng hiệu và hàng hóa tịch thu được. Năm sáu người đàn ông mặc đồng phục màu xanh từ trên xe nhảy phóc xuống. Mặt mày đằng đằng sát khí. Họ ḥ, hét, thét và nhảy bổ vào đám người cùng khổ mà chụp giật. Một cảnh giằng co quyết liệt diễn ra. Một bên là những người đàn ông trai tráng khỏe mạnh, một bên là những phụ nữ chân yếu tay mềm hay những đứa trẻ mặt c̣n búng ra sữa. Một đàng quyết giật lấy mớ hàng hóa để làm chiến lợi phẩm. Một đàng quyết giữ lại bằng mọi giá chỗ tài sản nhỏ bé v́ đó là nguồn sống duy nhất trong ngày của gia đ́nh. Những bó rau rớt ra rơi xuống mặt đường bị đạp nát bét. Những trái chanh c̣m cơi cũng bị hất tung, lăn long lóc và cũng bị chung số phận như những bó rau kia. Cuộc chiến không cân sức đó diễn ra chóng vánh.Và tất nhiên, phần thắng nghiêng về phía đội quản lư thị trường. Rồi chiếc xe Dodge lại lên đường chở theo số rau củ vừa tịch  thu để  tiếp tục nhiệm vụ cao cả là giữ ǵn trật tự trị an và làm sạch đường phố. Họ đâu có thấy những cặp mắt lo âu, đau khổ v́ miếng cơm nhỏ nhoi bị giật khỏi miệng. Khi chiếc xe đi khỏi, những người may mắn chạy thoát lại bày hàng ra bán, mắt vẫn không ngớt láo liên trông chừng.

 

Khi nghe tiếng la, người đàn ông trong tiệm hớt tóc xin lỗi khách hàng rồi nhanh chân chạy ra cửa để mang vào cái bảng hiệu nho nhỏ. Ḷng anh chợt thắt lại khi thấy một bà cụ lưng c̣ng xuống gần tới mặt đất đang bưng rổ chanh nhỏ đi chạy trốn nhóm quản lư thị trường. Cụ luống cuống không biết chạy lối nào cho thoát. Anh vội chạy lại đỡ lấy rổ cho bà và dắt bà vao tạm lánh trong cửa hiệu của anh. Bà cụ thở hổn hển cám ơn anh. Anh kéo cái ghế đẩu và mời bà ngồi nghỉ. Bà lấy cái khăn rằn quàng nơi cổ lau mồ hôi. Mắt bà chớp chớp. Nh́n bà cụ, anh bất giác nhớ tới người mẹ già của anh nơi quê xa.

 

Anh từ Quảng Trị vào thành phố này kiếm kế sinh nhai. Anh làm nghề hớt tóc. Từ lúc đến thuê cửa hàng này, anh đă mục kích nhiều cảnh năo ḷng. Ngày ngày, những người nghèo khổ này phải vất vả kiếm từng đồng nhỏ để mưu sinh.Và để được yên thân kiếm tiền, họ phải nhúi vào tay mấy người đeo băng đỏ nơi tay vài điếu thuốc để họ không đuổi đi chỗ khác hoặc tịch thu mớ rau mớ củ. Hoạt cảnh ấy diễn đi diễn lại quanh năm suốt tháng. Thế nhưng đó chỉ là sự yên ổn tạm thời. Khi ban quản lư thị trường của phường xuống th́ lại khác. Những con người này làm rốt ráo hơn, mạnh tay hơn, như cảnh ta vừa chứng kiến ở trên.

 

Bà cụ ngồi nghỉ mà mắt cứ lom lom nh́n ra ngoài để xem động tĩnh. Khi thấy chiếc xe của ban quản lư thị trường chạy qua, bà cụ thở phào nhẹ nhơm. Môi bà nở nụ cười móm mém. Cụ đứng lên, ôm cái rổ trong đựng lỏng chỏng mấy trái chanh, mấy trái ớt và đi ra sau khi đă hết lời cám ơn ân nhân của ḿnh. Bà lại tiếp tục kiếm sống trên vỉa hè v́ cơn giông băo đă tạm lắng.

 

Anh chợt nghe tiếng thở dài của khách. Anh mở lớn volume cái máy cát sét. Một bản nhạc buồn vang ra: “Mẹ  quê mẹ quê vất vả trăm chiều nuôi một đàn con chắt chiu… Bà bà mẹ quê gà gáy trên đầu ngọn tre, bà bà mẹ  quê chợ sớm đi chưa thấy về…”. Mắt   anh cay cay.

 

Công việc của anh sắp xong th́ lại nghe tiếng la: “ Thanh tra xây dựng tới ḱa! Thanh tra xây dựng tới ḱa!”. Anh lại chạy ra mang cái bảng hiệu vào. Một chiếc xe Dodge khác lao tới. Mấy người đồng phục kaki xám nhảy xuống. Họ tức khắc lấy đi những tấm bảng của các cửa hàng để trên vỉa hè vứt lên xe. Họ lại khiêng những chiếc xe gắn máy dựng trước các cửa hàng lên xe sau khi đă lập biên bản v́ đậu xe lấn chiếm lề đường. Bà con lại một phen chạy toán loạn. Lại có thêm một trận chiến nữa.

 

Khi người khách bước ra khỏi tiệm, anh làm mấy động tác cho giăn gân cốt và bưng ly cà phê đă gọi từ sáng lên uống. Nó đă nguội tanh.  Anh vừa nhấp được một ngụm nhỏ th́ một vị khách khách  bước vào. Đó là một trong những người đeo băng đỏ ngày ngày giữ trật tự ở khu vực này. Trên miệng hắn lúc nào cũng gắn một cái c̣i. Bộ mặt luôn lạnh lùng. Mắt luôn sẵn sàng quắc lên với những mớ rau, mủng ớt, rổ chanh…Nhưng tay lại rất lẹ làng cầm lấy những điếu thuốc mà mấy chị hàng rong nhúi vào.

 

Hắn ngồi vào ghế và nêu ra yêu cầu cần hớt. Trong lúc anh làm việc, hắn luôn miệng than phiền về t́nh trạng kém hiểu biết của những người buôn gánh bán bưng. Hắn ra cái điều  thông cảm và thương xót họ. Y nói chẳng muốn làm khó dễ họ làm ǵ, nhưng lệnh trên đưa xuống th́ phải làm cho nghiêm túc thôi. Nghe người khách nói,anh cười thầm trong bụng. Anh thầm chửi thề: “ Mẹ kiếp! Đồ đạo đức giả”. Khi hớt xong, hắn đứng dậy và hỏi anh:

-  Có lấy tiền không?

-  Dạ, có chứ. Tôi kiếm tiền bằng nghề này mà. Không lấy tiền th́ làm sao sống được.

-  Ở mấy chỗ khác người ta không lấy tiền tôi.

-  Dạ, đó là người ta. C̣n tôi, bất cứ người khách nào đến đây hớt tóc đều phải trả tiền.

-  Vậy sao? Bao nhiêu?

-  Dạ, hai mươi lăm ngh́n.

 

Hắn móc bóp ra  và đưa cho anh đúng số tiền. Rồi hắn đi ra sau khi gửi lại anh ánh mắt không mấy thiện cảm. Người thợ sửa đồng hồ cùng thuê mặt bằng này trách anh sao không biết lấy ḷng hắn để hắn không làm khó dễ ḿnh sau này. Anh nói:

-  Tôi đi làm kiếm sống chứ có xin xỏ của ai đâu. Tôi làm ăn đường hoàng th́ sợ chi. Tại sao cứ phải đút lót cho bọn họ?

 

Anh nói vậy v́ thấy tay sửa đồng hồ này lâu lâu lại đưa cho hắn gói thuốc hoặc đưa hắn và đồng bọn đi nhậu. Qua thực tế cuộc sống,  anh cảm thấy rằng kiếm được đồng tiền ở cái đất này không dễ dàng chút nào cả. Có biết bao nhiêu là ngơ ngách mà đồng tiền phải chui qua trước khi   được nằm yên trong túi ḿnh. Anh chợt nhớ tới mấy câu ca dao đă được học hồi nhỏ

 

Con ơi! Nhớ lấy câu này

Cướp đêm là giặc, cướp ngày là quan

 

Bây giờ th́ anh mới hiểu hết ư nghĩa thâm thúy của bài ca dao ấy. Phải chăng đó là kết tinh  những đau đớn tủi nhục của kiếp dân đen?

 

Mỗi ngày, khi bước chân ra khỏi nhà, anh đều tâm niệm: phải sống cho đáng sống, sống như một con người. Tuy nhiên, để thực hiện được điều tâm niệm đó th́ không dễ chút nào.

 

Anh có hai đứa con. Chúng đang lớn lên từng ngày. Cá sẽ sống ra sao trong một ḍng sông toàn ô nhiễm? Anh quan ngại cho tương lai của con cái ḿnh.Vợ chồng anh nhiều đêm thao thức v́ ngày mai của chúng. Cho dù anh chị  đă rất cẩn trọng trong việc giáo dục con, nhưng những ngọn đèn th́ thiếu thốn mà mực lại quá thừa thăi. Bởi vậy, anh chỉ c̣n biết phó mặc ngày mai cho ngày mai. Anh nhớ lại một chuyện đă từng xảy ra cho chính anh, tại cái tiệm hớt tóc này, cách đây không lâu lắm…

 

Hôm ấy, anh đang hớt tóc cho khách th́ bất chợt một tốp chừng năm người đi xe gắn máy dừng ngoài cửa tiệm. Họ ăn mặc đồng phục của cơ quan thuế. Họ bước vào tiệm, người nào cũng đem theo một cái túi xách. Họ chào anh và tự giới thiệu là nhân viên thuế vụ của quận. Họ đến đây  yêu cầu anh kê khai thu nhập để qua đó họ sẽ cho biết số tiền thuế anh sẽ phải đóng hàng tháng. Anh trả lời họ:

-  Tôi không biết rơ thu nhập của tôi như thế nào th́ làm sao tôi có thể báo cáo với các được.

-  Thế anh thử cho một con số cơ bản xem

-  Th́ tôi đă nói là tôi không biết rơ mà.

 

Bọn họ im lặng một lúc ra chiều suy nghĩ. Rồi một người trong bọn họ-dáng chừng là sếp- nói với mấy người kia:

-  Hay ḿnh  ấn định cho anh ấy con số là hai triệu một tháng đi.

-  Tôi e là hơi cao đấy- một người khác nói

-  Thế th́ một triệu rưỡi vậy.

- 

-  Thôi, hay là cho anh ấy một triệu thôi.

 

Hướng mặt về phía anh, anh ta hỏi:

-  Tụi tui tính như vậy có được không? Anh thấy thế nào?

 

Từ lúc họ nói chuyện với nhau, anh chẳng nói câu nào cả. Anh cứ yên lặng để  xem họ làm ăn ra sao. Khi nghe họ hỏi, anh mới thủng thẳng đáp:

-  Những con số mà các anh đưa ra đó chưa chính xác đâu. Tôi nói thật để các anh rơ. Thu nhập của tôi cao hơn thế nhiều, nhưng cao bao nhiêu th́ thật t́nh tôi cũng không nắm rơ. Bởi v́ có nhiều hơn con số các đưa ra th́ gia đ́nh tôi mới sống được chứ.

 

Nghe anh nói, bọn họ chưng hửng ra. Có người ra vẻ hiểu biết vấn đề nên gật gật cái đầu. Sau một hồi im lặng, người ra vẻ là sếp kia mới nói:

-  Vậy th́ anh cố gắng đưa ra một con số nào đó mà anh cho là sát thực tế để chúng tôi căn cứ vào đó mà định mức thuế cho anh.

-   

Anh cười phá lên.Tiếng cười của anh khiến bọn họ tức giận, nhưng không thể bắt bẻ anh được. Anh chậm răi nói:

-  Các anh biết tại sao tôi cười không? Tôi cười v́ tiền thuế là tiền của dân nộp cho nhà nước chứ đâu phải là tiền của các anh; vậy mà từ lúc vào đây cho tới lúc này, hễ cứ mở miệng ra là các nói các anh “ cho”.  Các anh có quyền ǵ mà cho người dân cái mà các anh không có? Tôi sẵn ḷng nộp thuế cho nhà nước- tôi nhấn mạnh: tôi nộp thuế cho nhà nước chứ không phải là cho các anh- nhưng với điều kiện các anh vui ḷng cho tôi được đọc các văn bản của nhà nước quy định mức thuế mà tôi phải nộp, để  qua đó, tôi liệu xem tôi có thể tiếp tục làm nghề này được nữa hay không. Nếu nhà nước ấn định mức thuế cao quá th́ tôi phải chuyển sang nghề khác để kiếm tiền nuôi vợ nuôi con tôi.

 

Nghe anh nói, bọn họ tức giận, quát lên:

-  Nói như thế có nghĩa là anh nghi ngờ chúng tôi là những  kẻ mạo danh hả?

-  Tại sao các anh lại quát tôi? Tôi có làm ǵ sai, có nói ǵ sai đâu. Tôi chỉ yêu cầu các anh cho tôi được đọc những văn bản nhà nước quy định mức thuế mà tôi sẽ phải nộp.Tôi sẵn ḷng nộp thuế cho nhà nước mà.

 

Họ nh́n nhau để hội ư. Cuối cùng, bọn họ đứng lên, đi ra, sau khi buông một câu đầy hậm hực:

-  Được, anh muốn có văn bản chính thức th́ đợi đó. Ngày mai chúng tôi sẽ mang văn bản đến cho anh xem. Hăy đợi đấy!

-   

Sau khi họ đi khỏi, người thợ sửa đồng hồ ngồi phía trước trách anh dại dột dám lấy trứng chọi đá. Biết tính người này rồi nên anh chỉ cười ruồi. Và anh chờ, chờ, chờ măi mà không thấy đoàn người kia trở lại…

 

 

Ba

 

 

Hôm nay là buổi họp hội đồng kỷ luật. Người bị đưa ra hội đồng kỷ luật là một em nữ sinh lớp 8 với tội danh: làm mất danh dự nhà trường. Các thành viên của hội đồng kỷ luật bao gồm: hiệu trưởng (chủ tịch), các hiệu phó, chủ tịch công đoàn cơ sở, bí thư chi đoàn ĐTNCSHCM, tổng phụ trách, chủ tịch HCMHS và giáo viên chủ nhiệm  của em học sinh trên.

 

Buổi họp bắt đầu bằng phần tuyên bố kư do của hiệu trưởng

-  Kính thưa các đồng chí,

Như các đồng chí đă biết, mấy ngày nay, trên các phương tiện truyền thông đại chúng đều đưa tin về một em học sinh trường ta bị đâm trọng thương tại sân trường  đến phải vào nhà thương. Điều đáng nói ở đây là gia đ́nh em đă không thông qua nhà trường mà tự ư báo tin cho nhà báo để họ thổi phồng sự việc; và do đó đă làm  ảnh hưởng đến danh dự của trường ta.V́ vậy, hôm nay chúng tôi kính mời các đồng chí tới đây để cùng nhau xử lư vụ việc. Đó là lư do của buổi họp hội đồng kỷ luật hôm nay. Bây giờ, xin mời đồng chí tổng phụ trách đọc bản tường tŕnh sự việc.(Có những tiếng vỗ tay lẹt đẹt vang lên sau đoạn phát biểu rất trịnh trọng đó).

 

Tổng phụ trách là một cô giáo trẻ đầy nhiệt t́nh. Cô đứng lên và đọc bản tường tŕnh. Theo đó, sự việc đă xảy ra như sau:

 

Vào ngày…giờ ra chơi, trong khi tất cả học sinh đang vui vẻ cười đùa để quên đi trong chốc lát những căng thẳng của ba tiết học trước th́ ở một góc sân trường đă xảy ra một sự xô xát giữa hai nhóm học sinh thuộc hai khối: 8 và 9. nguyên do rất đơn giản: một học  sinh lớp 9 đi qua nhóm học sinh lớp 8, vô t́nh cười lớn tiếng. Nhóm lớp 8 cho rằng nhóm lớp 9 cười nhạo họ, nên đă có phản ứng. Rồi hai  bên căi qua căi lại, cuối cùng dẫn đến xô xát. Kết quả là một em nữ sinh lớp 8 đă bị một học sinh lớp 9 dùng dao giấu sẵn trong người đâm. Sau đó nhóm này leo tường bỏ trốn. Em nữ sinh lớp 8 đă được nhà trường gọi xe cấp cứu để đưa vào bệnh viện điều trị. Hiện em đang nằm ở bệnh viện X.

 

Khi em nhập viện th́ có một phóng viên báo Y (không biết do ai báo tin) đă đến tận giường bệnh của em để chụp h́nh và phỏng vấn cha mẹ em.Và sự việc đă tiến triển như mọi người đều biết.

 

Bản tường tŕnh đến đây là kết thúc. (lại vỗ tay).

 

Sau khi nghe bản tường tŕnh của cô tổng phụ trách, bầu không khí pḥng họp bỗng trở nên nặng nề, căng thẳng. Những cặp mắt đăm chiêu – rất đăm chiêu – nh́n nhau và nhất tề hướng về phía ông hiệu trưởng. Đợi cho mọi người “ ngấm” đủ, ông hiệu trưởng mới đứng lên, vẻ trịnh trọng, tằng hắng mấy cái, rồi bắt đầu nói:

-  Thưa các đồng chí, như các đồng chí vừa nghe qua bản tưởng tŕnh vụ việc, hẳn các đồng chí đều nhất trí với nhà trường là sự việc xảy ra không có ǵ là trầm trọng cả. Học sinh gây gổ, đánh đấm nhau là chuyện b́nh thường. Ông bà ta từ xưa đă chẳng nói: “ Nhất quỷ, nh́ ma, thứ ba học tṛ” sao. Thế nhưng, gia đ́nh em học sinh này đă thổi phồng sự việc khiến cho uy t́n trường ta bị tổn thương.

 

Trường ta là trường thuộc hạng lớn nhất nh́ trong quận và đă từng đạt được rất nhiều thành tích đáng nể. Điều quan trọng là trường ta sắp tới đây sẽ được nhận huân chương lao động cấp nhà nước. Đây là phần thưởng cao quư mà có lẽ trong chúng ta khó ai có thể tin được. Phần thưởng này chứng tỏ các cấp lănh đạo đă đánh giá cao những công sức mà tập thể nhà trường đă bỏ ra trong mấy chục năm trời. Quả vậy, học sinh trường ta đă lập nhiều thành tích xuất sác trong các kỳ thi, từ cấp quận cho tới cấp thành phố và cả các kỳ thi cấp quốc gia nữa. Với những thành quả vượt trội như thế, việc trường ta được nhận huân chương lao động của nhà nước thật sự là phần thưởng cao quư và sự khích lệ của các cấp ủy đảng. Chúng ta rất đỗi tự hào về thành quả chúng ta đă đạt  được.

 

Ấy vậy mà chỉ v́ sự ích kỷ cá nhân mà gia đ́nh em học sinh này đă phụ công sức của các thầy cô giáo đối với con em họ. Họ đă không thông qua nhà trường mà tự ư  tiếp xúc với báo chí để đưa tin không trung thực và từ đó làm hại đến danh dự của tập thể nhà trường. Đây là việc làm không thể chấp nhận được.Vậy, chúng ta cần phải có thái độ như thế nào đối với em học sinh này? Tôi xin được phép đề nghị mức kỷ luật đối với em này là đuổi học một (1) tháng để cảnh cáo. Đây là mức kỷ luật hoàn toàn mang tính răn đe, giáo dục, chứ không mang tính trừng phạt. Bởi lẽ nhà trường XHCN của chúng ta chủ trương giáo dục là chính. Hơn nữa,biện pháp kỷ luật này c̣n một mục đích nữa là giáo dục học sinh toàn trường. Ngừng một lát rồi ông hiệu trưởng tiếp tục:

 

 _Vậy, sau đây ai có ư kiến  về đề nghị của tôi, xin cứ mạnh dạn phát biểu. Chúng ta làm việc trong tinh thần dân chủ mà.

 

Pḥng họp im phăng phắc. Hiệu trưởng đưa cặp mắt thăm ḍ nh́n khắp lượt. Mỗi khi ông hướng mắt về phía người nào th́ đều nhận được những nụ cười và sau đó là cái đầu cúi xuống. Ông có vẻ hài ḷng khi cảm nhận được  sự phục ṭng gần như tuyệt đối của họ.Để chấm dứt sự im lặng, ông lên tiếng mời vài người phát biểu ư kiến.Bắt đầu là ông chủ tịch HCMHS và sau cùng là GVCN lớp có em học sinh bị bạo hành. Tất cả đều nhất trí thông qua biện pháp kỷ luật của ông. Ông mỉm cười măn nguyện. Trịnh trọng đứng lên, ông tuyên bố:

-   Như vậy là tất cả chúng ta đă hoàn toàn nhật trí đề ra mức kỷ luật cho em học sinh này là: em bị ngưng học tập trong một tháng để có thời gian suy nghĩ về việc làm sai trái của ḿnh. Tôi rất vui mừng v́ chúng ta đă làm việc với nhau trong tinh thần dân chủ tập trung và đă đạt được sự đồng thuận cao. Chính v́ tinh thần dân chủ và sự đồng tâm hiệp lực cao của tập thể mà trường chúng ta đă đạt được những  thắng lợi vẻ vang trong sự nghiệp giáo dục.

-   

Một tràng pháo tay ṛn ră vang lên xua tan bầu không khí nặng nề bao phủ pḥng họp. Mọi người ra về với khuôn mặt tươi tỉnh và nụ cười hỉ hả.Và trước mắt họ, vầng hào quang lấp lánh của chiếc huân chương lao động cấp nhà nước không ngừng hiện ra rực rỡ,chói ḷa…

 

Trong khi đó, tại bệnh viện, em học sinh này đang trong t́nh trạng hôn mê- hôn mê sâu, rất sâu. Khi gia đ́nh hỏi thăm vị bác sỹ phụ trách công việc cấp cứu cho em th́ vị này, với vẻ mặt trầm tư đă trả lời: “ Sẽ không có thể nói được điều ǵ trong lúc này”.

 

Bà mẹ em khóc ̣a. Ba em th́ ṿ đầu bứt tai…

 

 

 

Bốn

 

 

Tại một trường tiểu học.

Giờ ra chơi.

 

Học sinh đông. Sân trường nhỏ xíu. Đàn chim mới ra ràng không thể cất cánh bay, cho dù là la đà. Chúng chỉ chôn chân tại chỗ mà líu lo. Thỉnh thoảng, một vài con cố gắng bay th́ lập tức bị đụng phải những con chim khác và thế là gây gổ, đánh nhau chí chóe. Hơn thế nữa, trên bốn bức tường có sơn hàng chữ to tướng:

 

CẤM CHẠY NHẢY

 

Nếu có con chim nào bất tuân, cứ giang cánh mà bay th́ liền bị thổi phạt. Người thổi phạt không ai khác hơn là những con chim cùng lồng, trên cánh tay có đeo băng đỏ. Người lớn đặt tên là ĐỘI SAO ĐỎ.

 

Trước giờ học,trong giờ chơi và lúc ra về là những thời điểm ĐỘI SAO ĐỎ hoạt động tích cực, hăng say. Mỗi lớp đều có một ĐSĐ. Đội của lớp này đi chấm điểm lớp kia. (Người lớn bảo như thế để có sự công bằng).

 

Phải nói ngay rằng các em trong ĐSĐ rất năng động, xông xáo. Bộ mặt “những viên chức” này lúc nào cũng trịnh trọng. Các em được huấn luyện kỹ càng và thường xuyên hội họp rút kinh nghiệm.Và qua những đợt rút kinh nghiệm, các em đă rút ra được rất nhiều kinh nghiệm quư báu để cải tiến công việc. Các em biết xăm xoi để t́m ra cho bằng được những điểm sai ở lớp bạn để trừ điểm hầu làm cho lớp ḿnh nổi trội, được tuyên dương trước toàn trường và nhất là giúp cô chủ nhiệm không bị trừ điểm thi đua hằng ngày, hằng tuần, hằng tháng. Bởi vậy cô chủ nhiệm nào cũng  cưng ĐSĐ của lớp ḿnh. Ngoài tài xăm xoi, ĐSĐ c̣n có tài hoạnh họe, bắt chẹt để lớp bị kiểm tra bắt buộc phải công nhận sự kiểm tra của họ là đúng luật và không thể khiếu nại được.

 

Theo lệnh của BGH th́ vào  giờ ra  chơi bắt buộc tất cả các học sinh phải ra ngoài, ngoại trừ hai học sinh trực ban của lớp trong ngày hôm đó. Lớp nào vi phạm th́ bị trừ điểm thi đua.

 

Thế nhưng, sân trường nhỏ quá đâu có đủ chỗ chứa nên các em phải đứng chen chúc dọc các hành lang. Lúc đó, các em  giống như những con chim bị nhốt trong lồng, đứng co ro nh́n bầu trời cao rộng mà thèm khát được vẫy vùng. V́ không có đủ chỗ đứng, nên các em đành phải vào ngồi trong lớp. Khi ĐSĐ đi kiểm tra th́ báo động cho nhau mà chạy ra để lớp không bị trừ điểm.

 

Vỏ quưt dày có móng tay nhọn. ĐSĐ đă có ngay biện pháp để đối phó. Họ  ŕnh rập chờ lúc đối phương sơ hở là đột kích. Rất nhiều lớp đă bị. Và ĐSĐ rất măn nguyện với chiêu thức của ḿnh.

 

Hôm nay cũng như mọi ngày, khi tiếng trống báo hiệu giờ ra chơi điểm th́ tất cả học sinh đều đổ dồn ra ngoài. Riêng có lớp 1/3 là c̣n khá nhiều học sinh ở lại lớp. Đây là điều tối kỵ. Nếu SĐ biết được th́ chắc chắn sẽ bị ghi tên và trừ điểm thi đua. Các bạn đă phân công người canh gác để báo hiệu  cho nhau khi SĐ xuất hiện. Đinh ninh là an toàn, nên mọi người cứ thản nhiên vui chơi. Bất chợt có tiếng  la lớn: “S Đ!”. Tất cả hốt hoảng chạy ra. Thế nhưng không c̣n kịp nữa. S Đ đă đột nhập từ hai phía cầu thang tiến vào.

 

Trong lớp lúc này c̣n lại đến hơn 10 người. Thế th́ chết rồi. S Đ yêu cầu 10 người xếp hàng một trước mặt họ. Họ ghi tên từng người. Khi cái bút của S Đ vừa đặt vào trang giấy th́…

 - Khoan đă anh! Trời nóng quá! Các anh uống chai nước CO2 này đi cho đỡ khát.

 

Người vừa cất tiếng nói là tổ trưởng tổ trực nhật ngày hôm nay. Em này nổi tiếng là một học  sinh thông minh và giỏi ăn nói nhất lớp. Má em là dân buôn bán mà. Miệng nói, tay đưa chai nước cho S Đ.S Đ  ngập ngừng, nửa muốn nhận nửa không dám. Họ nh́n nhau. Tiếng bé lại thỏ thẻ:

- Thôi mà, anh. Cầm lấy dùm em đi! Có đáng ǵ đâu.

 

Em nở nụ cười thật tươi và nhúi  chai nước vào tay S Đ.Trong lúc đó, những người bạn của em từ từ rút ra ngoài. Cuối cùng th́ S Đ cũng cầm lấy chai nước sau khi buông ra một câu bông đùa:

-  Tính hối lộ S Đ hả? Lần này th́ tha. Lần sau  dứt khoát là không được đâu nha.

- Dạ. Cám ơn anh nha.

 

Nh́n S Đ đi khuất, các học sinh lớp 1/3 reo ḥ sung sướng… Vừa lúc ấy, trống đánh vào học.

 

 

Uyên Sồ

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính