Chết khng nhắm mắt

 

Tưởng Năng Tiến

 

 

mắt người chết trừng trừng khng chịu nhắm

Nguyễn Duy

 

Ti tnh cờ nhặt trn FB một tc phẩm kh độc đo của Marc Riboud. ng chớp được cảnh một anh bộ đội (với con bp b nằm dưới nắp ba l, v ci sắc cầm tay) đang trn đường trở về qu cũ.

 

Cng với bức ảnh l lời bnh, cũng độc đo khng km, của face booker Nguyễn Hong : Thằng ny coi vậy m hiền, chỉ lấy con bp b cho con v ci bp đầm cho vợ m thi.

 

Thằng chả hiền thiệt chớ. Ci ba l xẹp lp h. Ng thấy m thương. L kẻ cầm sng, thuộc phe thắng trận, đương sự c thể thu gp được chiến lợi phẩm nhiều hơn thế.

 

Bn thua cuộc, r rng, khng mất mt chi nhiều m Bắc/Nam đ được nối vng tay lớn theo như cch ni của nhạc sỹ Trịnh Cng Sơn. Rồi ra, tc giả cn dự tưởng, sẽ c những đon tầu thống nhất toả khi trắng hai bn đường, những đm trẻ thơ đi ht đồng dao khắp ng, v mọi người ra phố mời rao nụ cười.

 

Họ Trịnh, c lẽ, thực lng tin tưởng như thế. Niềm tin của ng cũng được khng t người đồng thời chia sẻ. Sự thực, tiếc thay, khc thế. Sau ngy Nam/Bắc ho lời ca th nụ cười gần như biến mất trn mi của mọi người dn Việt.

 

D thuộc bn thắng cuộc, những bộ đội phục vin cũng khng hề được hn hoan cười đn khi họ trở về:

 

Ti đ được chứng kiến cảnh hẫng hụt của nhiều người khi họ ... ngơ ngc tm kế sinh nhai, đ khng t người đi đảng, chnh quyền cơ sở phải chia ruộng đất cho họ, v tất nhin đảng, chnh quyền khng thể moi đu ra ruộng đất để cho họ cy, cực chẳng đ, nhiều người đ trực tiếp đi ruộng cha ng m ngy trước họ đ gp vo hợp tc x, khng t người đ tự đi cy ruộng cha ng của mnh, thế l ... họ được quy l cng thần, gy rối, chống lại đường lối của đảng, nh nước, kết cục c người bị đuổi ra khỏi đảng, c người bị bị bắt ln x, ln huyện tạm giam để xử l v đ ngang nhin lấn chiếm đất đai của nh nước đ giao cho người khc. (Vi Đức Hồi Đối Mặt, Chương II).

 

Đoạn hồi k thượng dẫn gip cho độc giả hiểu tại sao vỉa h H Nội lại đng đảo những người lm nghề cửu vạn. Họ sống ra sao?

 

Mỗi tối thu ci chiếu nằm gầm cầu, c tiền bạc của nả th gối đầu, giắt ln ngực. Bốn bn lủng củng người nằm, ni anh bỏ lỗi, n đo nhau huỳnh huỵch rồi lại chửi nhau, qut nhau to tiếng hơn t chạy ngoi đường. (T Hoi. Chiều Chiều. Phương Nam, H Nội: 2014).

 

Giữa Thủ Đ Của Lương Tm Nhn Loại m trải chiếu đo nhau huỳnh huỵch thì (ng) cũng hơi kh coi. Tuy thế v được thế vẫn hơn hẳn nhiều bạn đồng đội (khng may) khc, đang khua nạng gỗ khua rỗ mặt đường lng.

Ảnh: H Nội Mới


Hạnh phc hay đau khổ (nghĩ cho cng) chỉ l sự so chiếu, v mọi so chiếu đều tương đối cả. Ni chi đến những người lnh v danh, ngay cả một nhn vật tiếng tăm cỡ như thi sĩ Tế Hanh (từng l ủy vin ban chấp hnh hoặc thường vụ Hội Nh Văn VN, từng mười năm liền phụ trch đối ngoại của hội, từng c chn trong ban phụ trch nh xuất bản Văn học) đến cuối đời cũng đnh chp miệng:Trải qua hai cuộc chiến tranh mnh cn được sống, được lm thơ, cn may mắn hơn khối người khc, thế l được rồi. (Vương Tr Nhn. Cy Bt Đời Người. Phương Nam, H Nội: 2002).

 

Vng, đng thế. Cn sống l may mắn hơn khối người rồi!

 

Theo thống k (chắc khng khả xc) của Tổng Cục Chnh Trị th đến năm 2012, ton quốc chỉ c 1.146.250 liệt sĩ v khoảng 600.000 thương binh, trong đ c 849.018 liệt sĩ hy sinh trong khng chiến chống Mỹ. Wikipedia tiếng Việt cho biết thm:

 

Từ thng 12 năm 1994 đến hết năm 2001, Nh nước Cộng ha X hội chủ nghĩa Việt Nam đ phong tặng v truy tặng danh hiệu cao qu cho 44.253 B Mẹ Việt Nam Anh Hng.

 

C b bị lọt sổ v khng đủ kin trinh nn đ (lỡ) đi thm bước nữa theo như tường trnh của Tuổi Trẻ Online:

 

Chng ti đến khi b Trần Thị M. đang ăn tối ngay trn giường. B đ ở trn giường như vậy gần ba năm rồi, kể từ khi đi chn khng cn tự đứng ln được nữa. Ấy thế nhưng khi hỏi đến chuyện xưa, đi mắt b sng ln.

 

B say sưa kể về những ngy hoạt động cch mạng, những ngy t ngục đn roi tra tấn, thương tch tới 75% (thương binh hạng 2/4)

 

Vượt qua được hết, chỉ khng chịu nổi mỗi lc nghe tin chồng, tin con thi b chợt trầm giọng. Ba lần khng chịu nổi ấy l vo năm 1962, ng V Mười, chồng b, hi sinh khi b mới 30 tuổi; năm 1964, con trai t V Danh của b bị bắn chết khi vừa 6 tuổi, đang được giao việc cảnh giới cho cc ch cn bộ họp; năm 1971, con trai lớn V Thi lm giao lin cho ban binh vận Khu ủy Khu V hi sinh ở tuổi 16.


Cn lại một mnh giữa đạn bom, hai lần bị bắt, giam cầm tra khảo ở nh lao Quảng Ngi, năm 1974 b g nghĩa với một người đồng đội, ng Thi Văn Thới.

 

Chiến tranh vẫn c liệt, đu biết mai ny sống chết thế no. Thương nhau, thng cảm hon cảnh của nhau th về với nhau thi b kể. Ngy 21-2-2014, UBND P.12, Q.Bnh Thạnh đ tổ chức cuộc họp để xt duyệt v đề nghị Nh nước tặng danh hiệu B mẹ VN anh hng cho b. Phường đ c tờ trnh về trường hợp của b gửi Phng Lao động thương binh v x hội (LĐ-TB&XH) Q.Bnh Thạnh, Sở LĐ-TB&XH TP.HCM. Tuy nhin, sau đ gia đnh b nhận được thng bo b chưa được lập hồ sơ đề nghị phong tặng danh hiệu B mẹ VN anh hng do đ ti gi.

 

Phải chi ci hồi giao cng tc cch mạng cho hai đứa nhỏ (6 tuổi v 16 tuổi) m Nh Nước cũng xt (nt) kỹ cng như vậy th đỡ cho mẹ Trần Thị M. biết mấy. D sao, vẫn cn c điều an ủi l nhờ đang sống ở thnh phố mang tn Bc nn tờ trnh về trường hợp của b cũng đ được gửi tới Sở LĐ -TB&XH TP.HCM v đ được cứu xt (rồi) từ chối!

 

C mẹ khng nhận được danh hiệu anh hng chỉ v lỡ chui rc ở những nơi hoang vu qu. Bn Kia Đo B Thở l một nơi như thế:

Trn bản đồ qun sự cũng như bản đồ của nha Địa Dư khng bao giờ c địa danh Đo B Thở. Bởi v đặt ci tn cho ngọn đo ny chnh l ti v một vi người bạn... Ngọn đồi nằm khng xa trại giam chng ti trong tỉnh Yn Bi. Ngy ngy đội chng ti c mười anh em phải băng qua bn kia ci đo khốn nạn ny, tới một khu rừng ton thị l tre, nư, giang...

 

Mấy ngy đầu chng ti khng ch tới cuối dốc bn kia c một ci nh tranh đ sập. Người chủ căn nh lấy vi thn tre to, chống ci mi ln, nn mi nh chạm đất. Tất nhin trong tnh trạng đ n khng c cửa. Chng ti đ vi lần đi về ngang đ v tưởng n đ bỏ hoang, bởi v trng n cn thua một ci chi chăn vịt ở miền Nam.


Một hm cả bọn chng ti thấy trời cn sớm, nn nghỉ lại bn kia dốc một lt trước khi b thở. Chng ti nghe lục đục trong ci chi bỏ hoang, v pht gic đuợc một cụ gi thật gi. Nt mặt b cụ nhăn nheo hệt như những vết nẻ của ruộng bị hạn hn nhiều ngy. B gi c một cặp mắt nu đục, lờ đờ v đầy rỉ mắt. B gi mặc một ci o bng v chằng v đụp. Phải gọi đy l ci o v trn những miếng v. N nặng dễ chừng đến năm k chứ khng chơi. Chng ti gạ chuyện, song tất nhin b gi biết chng ti l t Ngụy nn khng h răng một nửa lời.


Hm sau trong lc đốn tre chng ti hội . Chng ti lấy dư ra mỗi ngy vi cy về dấu ở gần căn lều của b cụ. Được vi ngy đủ tre để dựng lại căn lều, chng ti để hai người lại sửa cn tm người vo rừng đốn tre cho đủ số lượng của mười người. Chng ti cũng cắt tranh về để dậm lại những chỗ qu mục nt. Căn nh sửa xong, c cửa để chui ra chui vo. B gi khi đ tự động ni chuyện với tụi ti:


- Lo c ba đứa con, một đứa đ c giấy tử sĩ, hai đưa kia th ho bnh lu rồi, nhưng lo khng hề nhận được một chữ của chng từ ngy chng đi. Lo mới c giấy mẹ liệt sĩ, mỗi thng c tiền nhưng chả vo đu. (Hong Khởi Phong. Bn Kia Đo B Thở. Cy Tng Trước Bo. Thời Văn, Hoa Kỳ: 2001).

 

Ảnh: Marc Riboud


B lo hẳn đ qua đời từ lu. Những người lnh thắng trận trn đường về qu (với con bp b cầm tay) hơn 40 năm trước e cũng khng cn mấy ai sống st. Đm mẹ ngụy v lũ con thua cuộc cũng thế, cũng đều đ lần lượt đi vo lng đất.

 

Kẻ Bắc/người Nam, bn thua/bn thắng nn họ đ phải trải qua những hon cảnh v kinh nghiệm sống khc nhau. Duy c điều ny th chắc chắc l hon ton khng khc: khi họ chết khng ai nhắm mắt!

 

 

Tưởng Năng Tiến

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh