Viện Dưỡng Lăo

 

Trịnh Gia Mỹ

 

 

Nhà tôi cũng đă t́nh nguyện đi thăm ba nhà già mỗi tuần trong bẩy năm trời với tư cách là người đi kiểm tra t́nh trạng vệ sinh của các nơi này và bá cáo cho Quận Faitfax biết. Ban giám đốc các nơi này cũng rất e ngại mỗi khi nhà tôi ghé thăm. Nhờ vậy mà những cụ già cũng được họ chăm sóc tử tế hơn và giữ ǵn nơi chốn sạch sẽ hơn. Tôi có tháp tùng nhà tôi mấy lần nhưng tôi hơi bị depressed v́ thấy có lần một cụ già đứng ôm cái walker và kêu liên miên: “Help me! Help me!” mà không có ai tới giúp. Mùa đông một cụ khác ngồi xe lăn, mặc áo dài không che được hai cái chân. Cụ là người Việt Nam không biết nói tiếng Anh. Thấy chúng tôi, cụ xin mặc cho cụ cái leg warmer cho đỡ lạnh. Cụ khác th́ bốc cả phân của ḿnh trên giường mà ăn. Có cụ th́ vào nhầm pḥng và leo lên giường người khác nằm. Nhà tôi đă về hưu từ lâu nên đă bỏ th́ giờ để làm công việc thăm nom này. Đến năm 72 tuổi mới thôi t́nh nguyện thăm nhà già.

 

Bài viết dưới đây của Trịnh Gia Mỹ mô tả đúng tâm trạng của tôi khi đến các viện dưỡng lăo. Tôi có nói với các con tôi là bố muốn chết trong nhà chứ không muốn vào viện dưỡng lăo. Ước mong được như vậy.

 

* * * * * * *

 

 

Sáng Thứ Tư, Ngọc thường vào Viện Dưỡng Lăo thăm những người Việt Nam ở đó. Lâu ngày, việc này trở thành một thói quen không thể thiếu trong sinh hoạt hàng tuần của Ngọc. Khu nhà lạnh lẽo, có dăy hành lang dài sơn màu trắng, lạnh lẽo như bệnh viện chẳng có ǵ hấp dẫn mà sao nó mời gọi Ngọc đến thế? Khu nhà có những căn pḥng nhỏ vuông vức thoang thoảng mùi ngay ngáy, khai nồng của nước tiểu đôi khi xen lẫn phân vương văi trên những tấm nệm mỏng sao mà nó làm cho Ngọc thiết tha đến thế? Khu nhà vô tri mà có lúc Ngọc nghĩ nó như một nấm nhà mồ vĩ đại chôn dần những Cụ già đang bị đời sống quên lăng, chờ giờ để lên đường. Vậy mà sao nó vẫn làm cho Ngọc cảm thấy ray rứt, cảm thấy khó chịu nếu tuần lễ nào bận việc không đến được. Các Cụ đă trở thành một phần trong đời sống của Ngọc.

 

Đến thăm viếng các Cụ thường xuyên, Ngọc quen và biết rành cá tính từng người. Cụ Cơ hiền lành, ít nói nhưng hay tủi thân. Đụng ǵ Cụ cũng khóc, làm ǵ Cụ cũng lẫy hờn. Nhiều khi Cụ bỏ cả bữa cơm chiều chỉ v́ một lời nói bâng quơ. Bác Tám nóng nảy, hay la hét mỗi khi có điều ǵ không vừa ư. Nếu Miền Nam không mất th́ giờ này Bác đă làm đến cái chức ǵ rồi đó chứ! Mấy đứa khó ưa ở đây làm ǵ có được cái diễm phúc sờ vào chân của Bác, nói chi là chúng nó dám la mắng Bác như bây giờ! Cụ Điền th́ chỉ thích nói tiếng Mỹ nhưng lại có cái tật pha tiếng Tây nên chẳng ai hiểu, hoặc nếu có ráng hiểu th́ cũng phải đoán lờ mờ. Khổ nỗi là Cụ chẳng bao giờ chịu nói tiếng Việt. Cụ bảo phải tập nói tiếng Mỹ cho nó quen, để c̣n nói chuyện với đám cháu của Cụ khi chúng vào thăm, nhưng chưa lần nào Ngọc gặp con cháu của Cụ vào thăm cả!

 

Ngọc thân với Cụ Lũy và Bác Nga hơn hết. Pḥng của Cụ Lũy ở giữa khu Buiding và pḥng của Bác Nga th́ ở cuối ṭa Buiding. Cuộc sống của hai người hoàn toàn đối lập cho Ngọc một cái nh́n trung dung về cuộc đời. Cụ Lũy âm thầm trong khi Bác Nga th́ ồn ào. Cụ Lũy lúc nào cũng sống trong sự chờ đợi, mong mỏi trong khi Bác Nga th́ có vẻ chẳng mong mà lại có được đầy đủ. Cụ Lũy chịu đựng c̣n Bác Nga th́ thỏa măn. Hai cuộc đời khác biệt như hai mặt của sự sống và sự chết. Lần đầu tiên gặp Cụ Lũy, Ngọc để ư đến Cụ ngay. Nh́n Cụ bây giờ, không dễ ǵ người ta h́nh dung ra được một Vị quan quyền oai phong lẫm liệt ngày nào.

 

Cụ tiều tụy đến thảm hại. Thân h́nh Cụ mỏng dính, dán sát xuống mặt nệm nhàu nát và mỏng manh như chính thân h́nh Cụ! Qua cái chăn phủ trên người, Ngọc có cảm tưởng tấm thân c̣m cỏi của Cụ Lũy chỉ c̣n toàn xương. Cụ nằm im như pho tượng. Khuôn mặt không lộ một chút cảm giác nào. Nếu không có cặp mắt c̣n đưa qua, liếc lại một cách chậm chạp th́ chắc người ta không thể nhận biết Cụ c̣n sống! Cụ Lũy rất ít nói, họa hoằng lắm mới nghe Cụ nói một vài tiếng. Có thể v́ ít nói quá cho nên mỗi khi muốn nói, Cụ Lũy phải cố gắng uốn cái lưỡi khá lâu rồi mới rặn ra được một câu, thường là câu ngọng nghịu, khó nghe! Phải để ư lắm mới hiểu Cụ muốn nói ǵ. Đôi lúc đến thăm, Ngọc ở với Cụ Lũy lâu hơn và thường đem những chuyện vui trong Sở kể cho Cụ nghe.

 

Thỉnh thoảng Ngọc cũng làm cho Cụ cười nhưng Ngọc thấy nụ cười hiếm hoi của Cụ Lũy sao mà nó héo hon! Sao mà nó tội nghiệp! Mỗi khi Ngọc ngừng kể, Cụ đưa mắt nh́n Ngọc, Cụ giơ cánh tay khẳng khiu của Cụ lên, như muốn đ̣i Ngọc kể tiếp. Ngọc luôn lợi dụng những cơ hội như vậy để bắt bí Cụ, để dỗ cho Cụ ăn. Lâu dần, Ngọc khám phá ra một điều là chẳng có phương pháp nào khuyến khích Cụ Lũy hay cho bằng phương pháp nói với Cụ là: Cụ hăy chịu khó ăn uống, hăy chịu khó tập đi rồi các con của Cụ sẽ vui và sẽ tới đón Cụ. Những lúc nghe nhắc đến con, đôi mắt của Cụ Lũy sáng lên, người của Cụ như được truyền thêm nghị lực, Cụ ráng đứng dậy, gập người trên chiếc máy tập đi mà lê từng bước. Cụ cũng ráng ngồi, vừa thở hổn hển vừa cố tựa lưng vào thành giường mà múc từng muỗng soup lạnh tanh đưa lên miệng, trệu trạo nuốt. Cánh tay Cụ yếu ớt, run run có lúc làm đổ cả soup ra giường.

 

Cụ Lũy âm thầm vậy, nhưng ngược lại, Bác Nga th́ đầy sinh động. Lúc nào Bác cũng là người cuối cùng Ngọc ghé thăm. So với Cụ Lũy th́ Bác Nga tương đối c̣n trẻ. Ngọc đoán chắc là Bác độ chừng hơn sáu mươi hoặc xấp xỉ bảy mươi. Lần nào đến, Ngọc cũng thấy Bác ngồi trên chiếc xe lăn ở ngay ngoài cửa pḥng. Môi Bác thường nở nụ cười và đầu tóc Bác tươm tất. Bác Nga thích nói, nhất là về những người con của Bác. Bác Nga có hai hay ba người con ǵ đó, Ngọc không nhớ rơ lắm. Người nào nghe nói cũng ăn học thành tài và có hiếu với Mẹ. Bác khoe là hai người con của Bác thường gọi điện thoại thăm Bác, nói chuyện cho Bác vui. Họ cũng thay phiên nhau vào săn sóc cũng như giúp Bác tắm rửa, vệ sinh.

 

Nghe Bác Nga nói, đôi khi Ngọc có hơi thắc mắc là sao những người con của Bác không để Bác ở nhà khi Bác cũng chưa già lắm để phải trải những chuỗi ngày c̣n lại của Bác ở nơi này? Nhưng Ngọc vội xua đuổi ư tưởng đó ngay. Ngọc đoán hai người con của Bác Nga chắc là thường vào thăm Bác vào những lúc cuối tuần hoặc đầu ngày, v́ từ khi biết Bác, Ngọc chưa lần nào được gặp họ. Bác Nga luôn hănh diện về những người con của Bác. Có lần Bác chỉ cái h́nh chụp một ṭa nhà cao ngất dán bên tường, bảo là do con trai của Bác xây khiến Ngọc phục quá. Quả là một công tŕnh xây dựng lớn. Lâu lâu cao hứng, Bác ngâm những đoạn thơ t́nh rất mùi do con gái Bác sáng tác làm Ngọc càng phục hơn. Nh́n gương mặt rạng rỡ của Bác Nga khi nhắc đến những người con, Ngọc cũng vui lây.

 

Nhưng có một lần, Bác Nga bảo Ngọc đẩy Bác vào pḥng, buồn bă nói hôm nay là Ngày Sinh Nhật Bác mà chẳng thấy đứa con, đứa cháu nào đến thăm hoặc gọi điện thoại. Bác bảo chẳng đứa nào c̣n nhớ tới Bác! Nghe Bác Nga nói mà Ngọc thấy tim ḿnh se thắt. Ngọc liên tưởng thật nhanh đến những tháng ngày sắp đến của Bác trong căn pḥng này, Bác c̣n ngồi trong chiếc xe lăn đó bao lần nữa để nh́n ngày Sinh Nhật của Bác âm thầm đến trong sự chờ đợi và cô đơn? Ngọc nghiêng xuống sát tai Bác, buông một câu khách sáo không ngờ:

"Happy Birthday Bác”.

 

Ngọc nghe tiếng ḿnh lạ hoắc, như tiếng ngói gạch vụn vỡ, chập chờn. Bác Nga quơ tay ra đằng sau, t́m tay Ngọc. Bác ríu rít nói những lời cám ơn Ngọc xen lẫn trong tiếng cười ḍn mà Ngọc nghe không rơ. Nhưng Ngọc biết là Bác vui, và đôi mắt Bác chắc là đang ánh lên một niềm hạnh phúc….

 

Ngày Tết, Ngọc cũng vào thăm. Cụ Lũy ăn mặc chỉnh tề. Trên đầu c̣n thêm cái nón nỉ nên trông Cụ có vẻ mạnh khỏe, khác hẳn mọi ngày. Cụ nh́n Ngọc, cười, uốn cái lưỡi rồi nói: “Về”, và ngó mong ra cửa. Ngọc thấy ánh mắt Cụ Lũy y hệt ánh mắt của một đứa trẻ thơ mong Mẹ về chợ.

 

“Thời thơ trẻ thứ hai”

 

Ai đó đă nói chắc không sai. Ngồi với Cụ Lũy một chút, định tiễn Cụ ra xe khi các con Cụ đến đón mà măi vẫn chưa thấy nên Ngọc đành phải từ giă Cụ để sang thăm Bác Nga, trong ḷng cứ sợ trễ, cứ sợ là Bác đă về. Đúng như Ngọc đoán, pḥng Bác Nga trống trơn, cái xe lăn Bác thường ngồi nằm chơng chơ ở một góc pḥng. Chắc là Bác đă về ăn Tết với các con của Bác rồi! Vừa lúc Ngọc quay gót th́ Cô Y Tá đi ngang, nh́n thấy Ngọc Cô dừng lại:

- Bà Nga đổi sang pḥng 109 từ hôm qua rồi!

 

Ngọc ngạc nhiên:

- Ô, sao vậy?

- Bà bị Stroke, giờ đang nằm mê man chẳng biết ǵ hết, chúng tôi liên lạc với gia đ́nh mà chưa được!

 

Ngọc cám ơn người Y Tá rồi đi ngược lại pḥng 109. Bác Nga nằm một ḿnh với những ống dây chằng chịt nối vào người. Mắt Bác nhắm nghiền c̣n miệng Bác th́ há to, thở những hơi thở nặng nhọc nghe như tiếng ngáy của một người đang trong cơn ác mộng. Một tấm khăn trải giường mỏng phủ dài từ ngực đến chân. Bên cạnh giường Bác Nga, cái biểu đồ vô nghĩa đang chạy những lằn lên xuống như những đợt sóng nhấp nhô ngoài khơi. Những lằn vẽ chậm chạp đang thu nhỏ dần khoảng cách giữa sự sống và chết của một kiếp người! Thỉnh thoảng Bác Nga cựa ḿnh, ú ớ những tràng âm thanh vô nghĩa.

 

Ngọc đứng sát vào mép giường, cảm thấy đời sống Bác Nga cũng mấp mé ở đâu đó, đang dần trôi. Một hồi lâu th́ Bác Nga mở mắt, dường như có một đóm lửa nào đó leo lét vừa lóe lên trong đôi mắt đă lờ đờ:

- Con… tới rồi đó à?

 

Ngọc dạ nhỏ, tiếng dạ nghe mơ hồ như từ một cơi xa xăm nào đó vọng về.

- Con cho Mẹ về… đón Ông Bà… ăn Tết hả con?

 

Ngọc dạ lớn hơn. Những giọt nước mắt lăn dài trên đôi g̣ má Bác Nga. Bác cựa ḿnh, cố gắng giằng sợi dây đang cột chặt đôi tay Bác vào những thanh sắt. Ngọc luồn tay xuống giường, nắm lấy tay Bác, siết chặt, như muốn truyền cho Bác thêm nghị lực.

 

Bỗng nhiên Ngọc rùng ḿnh v́ bàn tay của Bác Nga lạnh ngắt! Một hồi lâu, Bác lại mở mắt, thều thào:

- Con cho Mẹ ở nhà… đừng bỏ Mẹ ở đây nữa… Mẹ sợ…

- Vâng, vâng, thưa Mẹ…

 

Ngọc cảm thấy đôi mắt ḿnh cay cay. Có một cái ǵ đó như vừa đổ ập xuống, găy vụn.

 

À, th́ ra đây mới là giây phút sống thật của Bác. Hóa ra bấy lâu nay Bác Nga sống bằng ảo tưởng. Bác sống bằng mộng mơ. Bác sống bằng những vở kịch mà Bác vừa là Đạo Diễn, vừa là Diễn Viên và cũng vừa là Khán Giả. Bác leo lên sân khấu rồi Bác lại chạy xuống ghế ngồi. Bác vỗ tay, Bác cười, Bác khóc bâng quơ một ḿnh, cô đơn một ḿnh! Ngọc thầm ước phải chi con gái Bác có mặt ở đây, giờ này, để nghe những lời ao ước của Mẹ.

 

Bác Nga cố gắng thều thào một cách khó khăn:

- Con… cho Mẹ về… thật hả con?

- Vâng, thật, về bây giờ, về ngay!

 

Ngọc siết chặt tay Bác Nga, cảm thấy hai hàng nước mắt nóng hổi của ḿnh đang trào ra, lăn xuống đôi môi, mặn chát.

- Con … cho Mẹ ở nhà… thật hả con?

 

Ngọc gật gật, nghe tiếng ḷng ḿnh nức nở:

- Vâng, vâng …. ở nhà. Con không để Mẹ ở đây nữa đâu, Mẹ yên tâm!

 

Bác Nga cười, nhắm nghiền đôi mắt. Bác nói những câu ǵ đó mà Ngọc không nghe được nữa. Tiếng Bác nhỏ dần…, nhỏ dần…im bặt…rồi Bác thở hắt ra một cái, đầu Bác nghẻo sang một bên!

 

 

Trịnh Gia Mỹ

 

 

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính