Kư - Di vật 1968

 

Trần Vũ

 

 

Mỗi con người ngày nay mang trong ḿnh một di vật. Với tôi là chiến tranh và tiểu thuyết. Chiến tranh của suốt tuổi hoa niên không bao giờ chấm dứt và tiểu thuyết của một thời đại đă biến mất. Không biết từ bao giờ tôi nghiệm ra tuổi thơ của ḿnh vẫn chưa chấm dứt. Tiếng súng AK trong đêm tối Tết Mậu Thân c̣n hộc lên như nhát búa. Tiếng súng in sâu vào tâm trí mà tôi không hay.

 

Lần đầu tiên tôi nghe tiếng súng sát cạnh nhà. Cả ánh lửa của trái hỏa tiễn vút qua cửa sổ rồi nổ ầm rung chuyển trước khi khói bốc lên cao. Căn pḥng tôi ở lầu hai, trông xuống xóm Chùa. Mẹ sai chị Ni tháo chấn song sắt của ô cửa sổ trông sang hăng Sáo công ty. Mẹ dặn nếu Việt Cộng đập cửa, u dẫn các em chui qua cửa sổ, lần theo mái ngói xuống nhà ông bà Văn Chung. U Đào vâng dạ. Tṛng mắt u đầy kinh hăi. Thầy vắng nhà, xuống Long An khai trương rạp hát. Nhà không đàn ông nhưng mẹ vẫn b́nh tĩnh thu xếp mọi thứ. Một túi quần áo, một túi gạo và tư trang gói trong khăn lụa. Mẹ sắp xếp với kinh nghiệm tản cư từ Hà Nội. Câu chuyện tản cư chúng tôi nghe không biết bao nhiêu lần, cả nhà chạy về quê nội, rồi ông bị đấu tố, trói giật cánh khuỷu ở hàng rào ngôi nhà bây giờ là Ủy ban tỉnh Vĩnh Phú. Thầy và chú Ích bị trói quỳ ở giếng, nhảy dù Tây bất ngờ nhảy xuống Phú Thọ, bắn nhau trong vườn và bà nội lạc đạn, chết trên đường tải thương. Dường như từ ngày đó, ông im lặng. Từ ngày đó thầy và mẹ không c̣n ủng hộ Việt Minh.

 

U có ủng hộ Việt Minh không? U đang đứng run rẩy, măi u mới thưa bẩm: Thưa mợ, thế c̣n đồ đạc trong nhà ai trông? Mợ cho con ở lại trông chừng. Mẹ gạt: Bổn phận u là trông các em. Nhà này bỏ của chạy lấy người, u quên Phú Thọ rồi à.

 

 

U sắp sụt sùi. U từng chứng kiến bao cảnh gia đ́nh tôi chạy loạn. Ngày xưa c̣n con gái vào ở cho gia đ́nh ông, U có thương bà nội như thương mẹ bây giờ, U nghĩ ǵ khi vốc đất lấp mả hoang cho bà ven vệ đường? Chắc U ít kỷ niệm với đất Quảng của U bằng đất Bắc. Ít gắn bó với quê U như gắn bó với gia đ́nh tôi. U lưu lạc phương nào làm sao từ đất Quảng Ngăi lại ra đến Phú Thọ, rồi theo thầy mẹ về thành, rồi di cư vào Nam. Sao u không theo Việt Minh mà theo về vùng tạm chiếm? Họ đấu tranh cho giai cấp của u mà. Nhiều năm sau này tôi hỏi: Sao gọi Sàig̣n là vùng tạm chiếm? Phải gọi Lộc Ninh, Phước Long là vùng tạm chiếm mới đúng. U trả lời U chả biết. Và tôi cũng không biết. Nhưng năm 68 tôi hăy c̣n bé, tôi chưa biết đặt những câu hỏi khó như vậy. Tôi chưa biết chuyện ǵ xảy ra. Đất nước đang chiến tranh, tôi không hề biết. Mai Thảo đang viết tiểu thuyết, tôi không hay. Tôi chỉ biết đến u Đào và con đường từ nhà ra đến chợ Tân Định. Mỗi sáng u cầm tay dắt tôi băng qua đường, đi về hướng nhà thờ. Rồi u mua cho tôi cây kem, khi bịch bánh cay, trước khi U mỉm cười đứng ngó tôi bước chân qua cánh cổng sắt có các d́ phước hung ác đứng canh. U Đào, U là ai? Cho đến bây giờ, hai mươi năm sau khi viết truyện Gia Phả, tự phong ḿnh làm Thiếu Đế, vị hoàng đế cuối cùng của triều Trần, cho nhân vật u Đào đi ở cho tộc Trần, nuôi dưỡng Linh từ quốc mẫu Trần Thị, tôi vẫn chưa biết u là ai. Tên tuổi, làng quê, chánh quán của u, gia cảnh của u ra sao, u c̣n trinh hay không? Tôi chỉ biết U sống với gia đ́nh ḿnh từ lúc thầy c̣n trai trẻ, mẹ chưa về làm dâu, chúng tôi sinh nở trên tay U, trên hai cánh tay ẵm bồng của U, cho đến buổi tối Mậu Thân U t́nh nguyện ở lại giữ nhà.

 

Chúng tôi hét: Không, U đi với tụi con, U không được ở lại!

 

Chúng tôi níu lấy U làm như đă sắp chia cách.

 

Mẹ gắt: Im! Tiếng chân người đi lạo xạo ngoài cửa. Tiếng đập cửa ở các nhà chung quanh. Mẹ th́ thào: Ni lên pḥng ông tắt cây đèn trần. Nhanh. Chị Ni quưnh quáng trong lúc mẹ tắt cây đèn nhỏ thắp trên bàn thờ. Chúng tôi cứng người v́ sợ hăi, bàn chân tôi lạnh như nước đá. Tôi lại bấu lấy u, đeo cứng lấy u không cho u nhúc nhích. Tôi chưa h́nh dung thế nào là Việt Cộng nhưng biết mẹ rất sợ những con người ngoài cửa. Tiếng đập cửa mỗi lúc một lớn. Tiếng quát tháo bắt mở cửa, lẫn tiếng gia đ́nh Pharmacie Dung khẩn khoản. Pharmacie Dung sát vách nhà tôi. Mẹ bảo u cho các em chui qua cửa sổ. Mau. U Đào bắt đầu run. Chị cả giục Vũ nhanh lên! Tôi rướn người, uốn lưng luồn giữa hai chấn song. Bên trên trời đầy sao. Cả một ṿm trời đầy sao bất chợt lấp lánh trên nền tím lạ thường. Phải sau này tôi mới hiểu vẻ đẹp của sự bất trắc. Nền trời khuya ửng những đám cháy ḥa với các dải mây đen làm thành màu tím. Măi sau này tôi mới nghi hoặc những tín hiệu của trời đất, các đốm sao muốn báo hiệu nguy biến, như trong chuyến hải tŕnh vượt biên, giữa đêm tôi chợt khám phá biển chớp sao trước khi tàu ch́m. Nhưng năm 68 tôi c̣n bé, lần đầu tiên trông thấy nền trời khuya không phản chiếu ánh điện. Gió mát từ kênh Nhiêu Lộc đưa tiếng c̣i hụ ở xa.

 

– Vũ nhanh lên! Chị cả thúc giục.

 

Tiếng súng nổ lúc đó. Tiếng súng nổ ran ngay trước cửa nhà. Tiếng súng nổ mạnh lắm. Lính Mỹ trên buyn đinh Yên Đổ đối diện bắn xuống mặt đường Hai Bà Trưng. Tôi nghe tiếng đạn chọc trên lớp nhựa. Tiếng đạn nạo ḷng đất. Tiếng la hét, tiếng chạy huỳnh huỵch. Mẹ hốt hoảng lôi tuột tôi xuống. Cả nhà núp dưới bàn thờ. Lúc này tiếng súng liên tục. Tiếng súng đập vào hai lớp cửa sắt rung như bị nện búa. Tất cả đồ đạc lay chuyển. Không phải chúng tự chuyển động mà mỗi khi bích kích pháo rớt, tiếng ầm như sát bên cạnh, cả nhà lại nhốn nháo chạy từ vách tường bên này sang vách tường bên kia, hất đổ lọ b́nh, xô lệch bàn ghế.

 

Tiếng súng át tất cả, nổ từng tràng, từng chập rồi đứt quăng, rồi lại râm ran. Chúng tôi theo dơi gương mặt mẹ để đoán chừng an nguy. Gương mặt mẹ căng thẳng tột độ. Mẹ cũng đang theo dơi tiếng súng với hy vọng lính Mỹ tiếp tục bắn trả. Gương mặt mẹ khi ấy hẳn giống gương mặt mẹ ở Phú Thọ. Như mẹ kể lại. Mẹ đă khẩn cầu rồi vui sướng xiết bao khi viên quan ba Tây chạy đến. Chậm một phút nữa là thầy và ông nội các con bị họ giết. Họ tra khảo để khảo của. Gương mặt mẹ lo lắng pha lẫn hy vọng. Hy vọng lính Mỹ tiếp tục chống trả. Sau này tất cả chị em chúng tôi đều cùng tự hỏi: V́ sao dân tộc chống Pháp giành độc lập mà gia đ́nh chúng tôi lại mừng rỡ khi lính Tây nhảy dù xuống? V́ sao tướng Salan khi ném 3 tiểu đoàn Nhảy dù xuống Phủ Đoan, Đoan Hùng, Phú Thọ trong cuộc hành binh Lorraine đă vô t́nh cứu sống gia đ́nh tôi? V́ sao Việt Minh muốn thắt cổ thầy, muốn hành quyết ông? Gia đ́nh chúng tôi không làm việc cho Tây, mà yêu đất nước này. Ông không phải là địa chủ, nhà không có đất. Ông thừa kế hiệu thuốc Bắc của cố, mở thêm gian bán vải, ông chú có tiệm bánh trung thu. Có ǵ giàu sang đâu mà phải tội. Có cái ǵ đó trái ngược đến phi lư. V́ những con người giành độc lập là những con người tàn nhẫn, triệt hết tất cả những ai khác biệt. Chú Minh về sau giải thích như vậy. Nhưng v́ sao ông cố là người Trung Hoa, gia đ́nh tôi là một gia đ́nh Trung Hoa chạy loạn sang Việt Nam lại can dự vào cuộc chiến này, mà thầy đứng hẳn về phía miền Nam, hy vọng Bắc tiến? Tôi không hiểu.

 

 

Năm 1968 tôi chưa biết thắc mắc. Tôi chỉ là đứa bé kinh sợ mỗi khi tiếng đạn chọc vào lớp cửa sắt. Lớp sắt rung lên như tiếng nấc trong ḷng tôi cố kềm hăm. Tôi chỉ biết thúc đầu gối vào mạng sườn u và ôm u chặt cứng. Tiếng đạn sẽ măi măi, vĩnh viễn, không bao giờ biến mất. Kể cả sau Mậu Thân. Chúng chốt xoáy trong trí óc tôi một đầu đạn vô h́nh. Chúng chọc thủng tấm màn lịch sử buộc phải tự t́m hiểu.

 

Tôi nhắm chặt mắt, bưng tai, dúi mặt vào ngực u t́m sự bảo bọc, t́m cả sự êm ái mà chỉ có u mới có thể đem đến cho tôi v́ mẹ luôn cứng rắn. Đến khi u bế xốc tôi lên, tôi mở mắt nh́n thấy lửa cháy cuồn cuộn phừng phừng trên các dẫy nhà phía sau đường Đặng Tất trong xóm Chùa. Cháy, cháy, mợ ơi. Cháy. U hốt hoảng. Mẹ quát: U đưa các em xuống lầu. Mau. Ni hứng nước vào các chậu, nếu lửa lan đến nhà ḿnh th́ dội. Mẹ sắp xếp, phân bố công việc cho tất cả mọi người. K, anh cả xách túi áo quần. Chị N, chị cả kéo bịch gạo. U bế tôi xuống bếp. Sân bếp tối om. Tiếng ống nước chảy chị Ni đang hứng vào chậu kêu như thác.

 

Đến khi súng ngớt, chị Ni th́ thầm: Họ rút đi rồi. May lính Mỹ đóng trước nhà ḿnh. Tôi nhớ đến ṭa buyn đinh quét vôi trắng, kế Bảo sanh viện Lương Kim Vi, hằng ngày có những người lính cao lớn, ngón tay to bằng quả chuối hay ngoắc vẫy lũ trẻ chơi đánh đáo trong xóm, thảy những phong kẹo cao su. Thầy cấm không cho tôi lượm và cấm lai văng đến gần. Ṭa buyn đinh đồ sộ trước cửa, chỉ cần tôi lên lầu ba là nh́n thấy, ngay bên kia đường, trên sân thượng có chất bao cát. Mấy người lính gác hay đi qua đi lại trên nóc sân thượng hút thuốc. Tôi nhớ người lính da đen có đôi mắt lồi trắng dă mà chúng tôi gọi là ông kẹ. Tôi tưởng tượng ông kẹ đang bắn nhau với Việt Cộng. Tôi tưởng tượng chú Hải, chú Diệp, chú Các, chú Xá đang bắn nhau với Việt Cộng.

 

Thầy ở đâu? Tôi nhớ thầy da diết. Tôi thèm được thầy hôn vào má, những cọng râu cứng của thầy làm tôi rùng ḿnh.

 

Tôi chưa biết lo lắng, nhưng tôi nhớ thầy, loáng thoáng hiểu thầy gặp nguy hiểm, tôi đọc nhẩm bài kinh Kính Mừng mà các sơ dạy trong trường để cầu nguyện cho thầy. Nhưng tôi chỉ đọc được mấy câu Kính mừng Maria đầy ơn phước, Đức Chúa Trời ở cùng bà… rồi thiếp vào giấc ngủ. Trong giấc ngủ là một quăng vắng b́nh yên mà trí nhớ tôi không lưu trữ.

 

Sáng hôm sau tôi thức giấc dưới chân bàn thờ Phật, bức h́nh ông vẫn hiền từ bên cạnh h́nh bà nội chết trẻ. Tôi nằm giữa những cánh mai vàng lấm tấm rụng trên đất. Cành mai sáng mùng một c̣n vàng hoe bây giờ đă sớm rụng. Mùi nhang ngào ngạt. Mẹ đang khấn vái trước bàn thờ vẫn c̣n đầy hoa quả. Đĩa chôm chôm. Đĩa xoài cát. Đĩa nhăn mọng. Quả dưa hấu to tướng và bốn cặp bánh chưng của cô Cắm gói. Tôi kêu đói. U nói để u đi chiên bánh chưng. Cả nhà túm tụm ở tầng thờ. Tôi biết đêm qua u Đào bế tôi lên trong giấc ngủ. Tôi dụi mắt nghe chị Ni nói đặc công nằm vùng uưnh buyn đinh Mỹ thua rồi. Chúng tôi chạy ra cửa. Mẹ la: U không cho các em ra ngoài. U cản. Chúng tôi tiu nghỉu đứng sau hai lớp cửa sắt kín bưng. Ngôi nhà thiếu ánh sáng âm u. Trong bóng tối yên lặng tôi đếm những lỗ thủng trên tấm sắt, nắng rọi qua như những ống hơi ai luồn qua cửa, những ống hơi sáng trong vơ vẩn bụi bay theo đường ống. Tôi lấy tay chận ánh sáng, đưa qua đưa lại trước lỗ thủng trước khi áp sát vào lỗ sắt rồi xoè ra xem chiến tranh đă in lên bàn tay ḿnh chưa. Bàn tay tôi trắng trẻo không dấu vết. Chiến tranh vẫn c̣n phía bên kia đường. Tôi an tâm. K đang châu mắt vào một lỗ thủng. K vừa nh́n vừa nói có mấy xác chết trước hiệu phở B́nh. Tôi cũng châu mắt vào xem. Qua lỗ thủng, trên mặt đường một xác đàn ông tênh hênh không thấy mặt. Một xác khác nằm úp tay quặp dưới bụng. Một xác nữa ruột đổ ra mặt đường. Chung quanh có lớp sẫm sền sệt. Không thấy súng, chỉ có một cái khăn ca rô sọc ngang sọc dọc vất lây lất gần nắp cống. Tôi cố ngước nh́n lên buynh đinh Mỹ, nhưng mấy cái lỗ đạn quá thấp, quỳ gối cũng không nh́n thấy, chỉ thấy cái bục gác trống không.

 

Đến trưa nhà ông Thanh Tùng chạy sang đập cửa nói đánh lớn ở Kho quân cụ, Bộ tư lệnh Hải quân bị vây rồi. Mẹ không cho mở cửa. Cô Ốn điện thoại báo tin chú Ốn kẹt ở cổng số 4 Bộ Tổng Tham Mưu chưa biết sống chết. Chú Sâm bị bắn chết ở Tổng Nha Cảnh Sát. Chú Diệp, chú Các, chú Hải ứng chiến không có tin tức. Việt Cộng đă vào Sàig̣n. Chú Hênh từ dưới Chợ Lớn điện tiếp: Chị Bảo, Pá em sang với chị Cắm bị kẹt ở cầu chữ Y rồi, đánh lớn lắm, tụi nó về nhiều lắm. Chế Màn hỏi anh Bảo có tin tức ǵ không?

 

Vẫn chưa có tin của thầy. Mẹ cũng bấn, cố giữ b́nh tĩnh, thắp thêm nhang, sai u đong thêm túi gạo. Mẹ dặn đong ít thôi, không vác nặng, u c̣n phải trông các em. Rồi mẹ gọi lại cho cô Sâm chia buồn, cô Sâm là nữ quân nhân, chú Sâm vừa biệt phái về Tổng Nha mấy hôm trước Tết. Nhưng đường dây điện thoại bị đứt. Chị N bật truyền h́nh, đài truyền h́nh không phát h́nh. Mẹ bảo mở radio, các bản nhạc hùng trầm bổng. Chị N nghĩ Việt Cộng chiếm đài phát thanh rồi. Mẹ bảo chưa. Nếu đài phát thanh bị chiếm họ đă phát lệnh hiệu triệu. K hỏi nhưng nếu chưa bị chiếm sao không có tin tức. Mẹ không biết. Mẹ muốn gọi cho cô Út, cô Cắm, thím Hải, hỏi thăm các chú được lệnh tŕnh diện đơn vị, nhưng đường dây vẫn bị cắt. Súng lúc này không c̣n nổ phía chùa Vĩnh Nghiêm mà âm âm khu cầu Sắt. Chị em chúng tôi rúc xuống bếp. U lại chiên bánh chưng. U khuyên mợ ăn lấy sức. Mẹ đụng đũa chiếu lệ, than thở: Không biết ông Bảo bây giờ ra sao. U an ủi mẹ: Cậu mợ ở hiền, Trời Phật độ. Tuy nói vậy, nhưng u cũng rươm rướm nước mắt. Chị em chúng tôi ai cũng nhớ thầy. Sợ thầy gặp nạn. Sau Tết Mậu Thân thầy kể, chuyến xe đ̣ của thầy đi từ Long An lên Sàig̣n bị Việt Cộng chận. Việt Cộng của tỉnh đội Tân An pha đèn bấm giữa mặt thầy, may mắn xe ở đồn quân cảnh chạy ngang, Việt Cộng xả súng bắn rồi bỏ chạy, thầy nhảy xuống mương, đến khi Liên đoàn Bảo An đi qua được cứu. Tội chết mất ông trung sĩ quân cảnh. Lần nào kể chuyện, thầy cũng nhắc đến ông trung sĩ thế mạng, nếu không có ông chắc thầy đă bị bắt đi.

 

 

Lúc này bích kích pháo rơi xuống phía G̣ Vấp liên tục. Lửa cháy ở phía Hàng Xanh có cuộn. Tiếng hỏa tiễn rơi nghe rất lạ. Ban đầu giống như có tiếng sáo, rồi tiếng gió hú, tiếng nổ làm mặt đất rung, cuối cùng mới là tiếng rít xoáy. Gia đ́nh ông Thanh Tùng di tản, chạy ngang nhà đập cửa: Tụi nó vào tới Tân Sơn Nhứt, Tổng Tham Mưu rồi, chạy đi. Ông bà Tuấn Kiệt cũng chạy qua nhà gọi: Bà Bảo chạy đi, Việt Cộng chiếm trại Phi Long, Lăng Cha Cả rồi. Mẹ bắt đầu mất điềm tĩnh. Gia đ́nh ông bà bán hàng sơn cũng chạy, chỉ có hiệu bún ḅ Tân Thanh khuyên mọi người ở lại. Mẹ hối: U đă cất đồ của cụ chưa. U hấp tấp, vừa bế tôi vừa cho các di vật trên bàn thờ vào bao. Bốn tấm ảnh của cụ cố, ông nội, bà nội, chị Zính. U với tay lấy cái tráp, bên trong có một cuốn vở ghi gia phả, vài cặp kính của những người đă khuất, chiếc bật lửa đốt dầu hôi bằng nhôm của ông và một ve rượu đế. Tôi nh́n u túm tất cả lại, kỹ lưỡng, tuy gấp gáp mà u vẫn gói thận trọng sợ vỡ khung ảnh, làm như u sợ ông la. Tôi biết cái tráp. Nhiều lần ṭ ṃ mở xem, tôi hỏi tại sao nhà ḿnh giữ ve rượu. Thầy nói ve rượu là di vật, không được vất. Cô Cắm nói ve rượu ông nội cháu uống dở khi chết. Ve rượu đem từ ngoài Bắc, ông nội cháu đi đâu cũng giắt theo ḿnh. Tôi vặn nắp chai. Chiếc nắp thiếc đă gỉ, đáy ve cạn khô, nhưng hơi rượu cay đến chóng mặt. Chiếc bật lửa bằng nhôm có khảm mấy chữ Tàu, bên dưới khắc 1920. Bây giờ Sàig̣n c̣n chiếc bật lửa nào chạy dầu hôi hay không? Cuốn gia phả viết bằng ba thứ chữ Hoa, Pháp, Việt. Tôi chỉ đọc được phần cuối tiếng Việt, do ông chú chép: Cố tên Lưu Kim Nhật, ông tên Lưu Phú Chương, ông chú tên Lưu Phú Quư, thầy Lưu Linh Bảo. Sao phần cháu không ghi ǵ. Cô Cắm cười ông chú chừa trang cho cháu sau này viết. Cái tráp chỉ là một hộp bánh biscuit. Tôi nh́n u bọc thêm lớp gấm rồi thắt bao vải. Mẹ gọi u ơi nhanh lên. Giọng K sốt ruột, u ơi người ta đi hết rồi. N đâu? Ni lên pḥng xem N đâu? Chị N xuất hiện. Chị mặc đầm trắng, nón trắng, giày trắng, ví đầm, bước xuống cầu thang. Con xong rồi mẹ. Chị nhoẻn cười. Cô đi thay đồ ngay cho tôi. Mẹ gắt. Chị phụng phịu. Chị là hoa khôi Thiên Phước, chị tâm niệm phải luôn xinh đẹp trong mọi hoàn cảnh. Tôi hỏi u, con có phải thay đồ không u. U vuốt đầu: Cậu mặc như vậy được, để u mang tất cho cậu. U tṛng bít tất cho tôi, trong lúc tôi lại hỏi: Con mặc pyjama ra đường hở u? U cười pyjama của cậu hách lắm.

 

Súng bất chợt nổ ác liệt. Súng bắn liên thanh miệt dưới Chi Lăng rồi lan ra cả phía cầu Bông. Chị Ni chạy thục mạng từ cửa vào hốt hoảng: Cô ơi lính Mỹ rút rồi. Đánh tới dưới chân cầu rồi. Mẹ quyết định chạy theo lính Mỹ. Nhưng lính Mỹ đă biến mất. Ṭa buyn đinh bỏ không. Trống hoác. Không c̣n ai trên tầng thượng chỉ c̣n trơ dẫy bao cát. Cánh cửa sắt mở toang phơi bày mặt đường ngổn ngang ba cái xác vẫn nằm đó, cạnh đoàn người chạy loạn từ bên kia Phú Nhuận băng qua cầu Kiệu tràn xuống Hai Bà Trưng. Ánh sáng sáng trưng. Ánh sáng đến nhức mắt. Chiến tranh phơi bày tất cả dữ dằn. Những sợi dây điện đứt, mấy chiếc xe hơi kính bể nát, một tấm biển quảng cáo thuốc lá Mélia thủng lỗ chỗ. Chúng tôi đứng líu ríu nép bên mẹ và u Đào. Ánh sáng nhức mắt v́ chúng tôi ở trong bóng mờ quá lâu. Nhưng sau này tôi vẫn muốn nghĩ chính h́nh ảnh thật của chiến tranh làm chúng tôi nhức mắt chứ không phải ánh nắng. Chiến tranh làm đau đớn đôi mắt của người Việt, chứ không phải mặt trời. Sau này tôi nghĩ vậy. Khi ấy, K để ư lá cờ vàng ba sọc treo trước nhà sáng Mùng Một bị ai giật mất. Chị N thắc mắc anh Tŕnh bên Pharmacie Dung có bị Việt Cộng bắt hay không. Sao cửa sắt bên đó im ĺm hay họ bị Việt Cộng dẫn đi hết rồi. Mẹ hối chúng tôi nhập vào ḍng người. Mẹ dặn: U và Ni nắm tay các em không được để lạc. Trường hợp lạc đưa các em đến Dưỡng đường của bác sĩ Nguyễn Duy Tài trên đường Duy Tân, không được đến đâu khác. Nói là gia đ́nh bà Bảo Lợi thầu cung cấp ở Vũng Tàu lúc trước. U nhớ không? U lắp bắp nhưng mẹ đă bắt u nắm chắc lấy tay tôi rồi hối cả nhà chạy theo đoàn người. Tôi bỡ ngỡ nh́n đường phố tôi vẫn đi học mỗi sáng. Mới hôm qua xác pháo c̣n đỏ thẫm. Mới hôm qua tôi đứng bịt tai xem K châm pháo. Pháo nổ ṛn ră, ṛn tan. Pháo đ́ đùng. Tôi say mùi pháo thơm ngát, túi ngập phong bao ĺ x́. Bây giờ đại lộ Hai Bà Trưng rách nát. Tôi nh́n hiệu Thuốc Cam Hàng Bạc, hiệu uốn tóc Tân Hồng Kông, tiệm Hải Kư, tiệm bánh cuốn Thanh Xuân, tiệm kem Mai Lan, rạp hát Kinh Thành, tất cả hiện ra, tơi tả. Tất cả dị hợm đến kỳ dị. Mấy xe ḿ ngă chỏng chơ, sạp bánh cuốn bị ai lôi ra lề đường, hiệu ảnh Chí Mỹ bể kính, các tấm phông vẽ đoàn cải lương Dạ Lư Hương rách loang lổ, xe nước mía đầy vết đạn. Bảo sanh viện Lương Kim Vi chật cứng người. Rồi tôi không thấy ǵ nữa. Người lớn chen lấn tứ phía. Những thân người to lớn húc đẩy vây lấy chị em chúng tôi. Tôi nghe tiếng u Đào van vỉ, van xin mọi người đừng giẫm lên chúng tôi. Ông ơi cho các cháu đi qua. Nhưng u cũng bị lấn. Cuối cùng u cơng tôi lên lưng, một tay xách túi gạo, u đeo bao di vật quanh cổ. Trên lưng u, tôi thấy từng cuộn khói đen bốc lên từ phía rạp Kinh Đô. Đoàn người đông vô kể, bồng bế, gồng gánh, khuân vác, đi như chạy. Chập chập súng nổ từng tràng lớn. Tiếng súng lớn súng nhỏ lẫn lộn. Mỗi chập như vậy, mọi người co rúm lại, ngồi thụp xuống. Sau tiếng nổ lớn, là những tiếng hô hoán: Hỏa tiễn 122 ly rớt trúng rạp Văn Hoa cháy rồi. Cháy ở Đa Kao. Việt Cộng đột kích trại Hoàng Hoa Thám. Trực thăng bay vần vũ về phía Thị Nghè. Một người nói: Đi theo hướng trực thăng bên ḿnh. Người khác chửi: Đang đánh ở Thị Nghè, đi về hướng đó cho chết hả. Tiếng trẻ nít la thét, tất cả hỗn độn.

 

Súng nổ chát chúa. Đám đông lại rú lên nhốn nháo. Tôi bấu cứng lấy u v́ sợ. Đột ngột từ đầu đoàn chạy loạn phát lên tiếng kêu mừng rỡ: Lính Cộng Ḥa! Lính Cộng Ḥa!

 

Tôi thấy mẹ chảy nước mắt. Tôi thấy U chảy nước mắt. Tôi thấy chị Ni mắt đỏ hoe và không hiểu v́ sao anh em chúng tôi cũng khóc. V́ sự xúc động của người lớn. Tôi không rơ, nhưng bây giờ tôi hiểu, tôi khóc v́ mẹ và u khóc. V́ những giọt nước mắt của mẹ mang những giọt nước mắt cho tôi. V́ nỗi lo của mẹ mang nỗi lo cho tôi. V́ niềm hân hoan của mẹ dành cho tôi. V́ u thương gia đ́nh tôi và v́ u đang khóc cho gia đ́nh tôi may mắn. U nức nở: Sống rồi mợ ơi. Sống rồi mợ ơi. Mẹ gật đầu: Nhà ḿnh sống rồi. Các con nín đi, nhà ḿnh sống rồi.

 

Chúng tôi vẫn khóc trong mừng rỡ. Mẹ bảo nín nhưng mẹ vẫn ứa nước mắt. Tôi vừa thút thít vừa mở lớn mắt. Những người lính Biệt Động Quân đội mũ sắt vẽ h́nh đầu cọp vàng bước hàng một từ hướng nghĩa địa Mạc Đĩnh Chi tiến xuống. Một đại uư đi đầu không ngớt khua tay: Đồng bào yên tâm, đồng bào yên tâm, Việt Cộng đă bị đánh bật ra khỏi quận Nhất. Tiểu đoàn chúng tôi xuống tăng cường quận Phú Nhuận. Đồng bào cứ tiến về phía trước, tiếp tục tiến về phía trước, sẽ gặp trạm y tế cứu trợ. Đừng chen lấn. Chính quyền quốc gia sẽ đánh bật Cộng Sản ra khỏi Sàig̣n. Đồng bào yên tâm, đồng bào yên tâm…

 

Một người lính Biệt Động Quân trèo lên cột đèn tháo cờ Mặt Trận Giải Phóng.Tất cả mọi người vẫn chảy nước mắt. Khóc cho tuôn hết những sợ hăi. Đại uư Hùng. Tôi c̣n nhớ bảng tên ông trên nắp áo. Ông đi qua trước mặt tôi, ông không ngớt lặp đi lặp lại: Đồng bào đi lên phía trước, có sữa, có thuốc men, có Quân cảnh bảo vệ… Tôi nh́n ông đăm đăm. Sau này tôi biết, chiến tranh đă chụp bắt tôi từ trận Mậu Thân. Mặc dù tôi chỉ là một đứa bé, chiến tranh không tha thứ. Tôi biết măi măi chiến tranh sẽ chế ngự linh hồn ḿnh, tàn phá hủy diệt tâm tính ḿnh, nhưng tôi cũng biết, một cách tiềm ẩn, chính chiến tranh trong buổi sáng ngày hôm ấy, buổi sáng Mùng Hai Tết Mậu Thân, đă định h́nh, đă dạy cho tôi biết phân biệt những khác biệt trong chiến tranh. Có những người lính giết hại, thủ tiêu, đập đầu, như sẽ diễn ra ngoài Huế, và có những người lính mà sự hiện diện đồng nghĩa với sự sống. Tôi mang những người lính này trong ḷng như một di vật.

 

Chúng tôi an táng chú Sâm ở Bắc Việt Nghĩa Trang, trưa Mùng Bảy Tết.

 

 

Trần Vũ

 

(*) Tiếp theo kư Hiệp hội Tương tế Bắc Việt Nghĩa trang và Sàig̣n Ngày lạ mặt

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính