Đọc bài thơ “Nguyên tiêu” của Hồ Chí Minh
Thưa các Bác,
T́nh cờ nhà cháu bắt gặp trên mạng một cái tựa đề thật bắt mắt “100 Bài Thơ Hay Nhất Thế Kỷ 20” vừa mới được công bố tại Quốc Tử Giám Hà Nội nhân ngày thơ Việt Nam 2007.
[http://aevn.fr/1oo-Bai-Tho-Hay-Nhat-The-Ky-20-t2049.html]
Nên biết thêm, “Quốc Tử Giám” (c̣n gọi là Văn Miếu), không những là một di tích lịch sử và văn hoá cổ kính của Việt Nam mà c̣n là một trường đại học cổ đầu tiên ở vùng Đông Nam Á, được xây dựng từ năm Canh Tuất 1070 (đời vua Lư Thánh Tông) tại kinh thành Thăng Long. Ngày nay, chính quyền Hà Nội đă lập tại đây “Trung tâm hoạt động văn hoá - khoa học Văn Miếu - Quốc Tử Giám” để ng̣ai việc phát huy tác dụng của di tích c̣n là nơi tổ chức các hoạt động văn hoá, khoa học đậm đà bản sắc dân tộc của thủ đô Hà Nội(!)
Cái cơ sở oai nghi như vậy đă đúc kết danh sách 100 bài thơ hay, mà lại hay nhất của thế kỷ 20 mới ly kỳ, tất phải là chuyện đứng đắn. Thật vẻ vang cho những thi nhân có bài thơ được tuyển chọn vào danh sách “cấp cao” này. Tuy nhiên, khi nh́n vào danh sách này, bài đứng hạng số 1 (number ONE) là bài “Nguyên Tiêu” (có nghĩa là “Rằm tháng Giêng”) tác gỉa là Hồ Chí Minh (?) Nhà cháu vốn dĩ bị dị ứng với cái tên HCM; và mỗi lần thấy cái tên này ở đâu là nhà cháu chẳng đặng đừng nghĩ ngay đến câu nói bất hủ, chân lư muôn thuở “…hăy nh́n kỹ những ǵ cộng sản làm;” Nhà cháu đă phải dành một chút th́ giở để… “nh́n kỹ những ǵ cộng sản làm.” Kết quả mà nhà cháu thu lượm được cũng thú vị không kém. Nhà cháu kính tŕnh sau đây để các bác có máu thơ thẩn trong người thưởng lăm.
Nhân tiện đây, nhà cháu cũng mạn phép nói trước là khi các bác đọc các ḍng chữ viết ở phía dưới đây có nhiều Hán(g) tự, th́ xin các bác hiểu là tŕnh độ chữ Hán(g) của nhà cháu nếu gọi là “ăn đong” th́ cũng c̣n qúa đáng! Nó c̣n tệ hại hơn thế nữa! Tŕnh độ của nhà cháu chưa qua hết trang đầu của “Tam tự kinh” (“Thiên là trời, Địa là đất, Tồn là c̣n…!”) Mặc dù là nhà cháu đă có cái may mắn được chính phủ VNCH gởi đi tu nghiệp ở Đài Loan (năm 1974). Nhà cháu đă vội vă học cấp tốc một ít chữ Hán để sinh tồn (“survival Chinese”) trong một thời gian ngắn cấp bách trước khi xuất dương. Nhưng phải thành thật mà nói, nhà cháu, lúc đó (1974), vẽ (không biết viết!) được khỏang gần 300 mặt chữ Hán và xem như tạm đủ để đi ra chợ tầu (cũng nên biết trong giờ học ở Đài Loan, thầy giáo chỉ dậy bằng Anh ngữ thôi! No Chino por favor!) mua “bánh tiu,” “dầu cháo quẩy,” “x́ dầu,” “hủ tíu...” Ng̣ai giờ học, nếu nhà cháu có dạo phố buổi chiều để thăm dân tầu cho biết sự t́nh; hoặc tham gia vào buổi tối các chương tŕnh trao đổi văn hóa (không phải để trả thù hận ǵ cả!) dân tộc với các thím xẩm thơ mộng; hoặc thỉnh thỏang đánh cầu lông; hoặc vật tự do với các thím trong các “tea house” (“pḥnh trà”) th́ nhà cháu cũng chỉ dùng “sức lao động” nhiều hơn là “cỏong!” Nói cách khác là dùng “tay chân đỡ cho mồm miệng!” Nh́n lại đă 33-34 đă năm trôi qua rồi c̣n ǵ! Ngay đến công phu vơ nghệ mà không luyện tập một vài tháng thôi đă mai một rồi, nói chi đến 33-34 năm ṛng! Nhưng cũng c̣n may là bác Biu Gết (Bill Gates) của đế quốc tư bản làm ra cái “Uynh đô” (Window) có sẵn “khả năng” “Cắt và Dán” (“Cut and Paste”). Thế là nhà cháu cứ ngồi găi… trán, tà tà “cắt và dán” cho thành bài ra này. Thế mà các bác xem thóang qua cũng khó mà biết là thật hay gỉa; kỳ công hay là “chôm chỉa” đấy nhỉ.
Trước tiên, các bác và cháu hăy cùng nhau đọc bài “Nguyên Tiêu” cái đă:
元宵
今夜元宵月正圓
春江春水接春天
煙波深處談軍事
夜半歸來月滿船
Nguyên tiêu
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiên.
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt măn thuyền.
(Hồ Chí Minh – 1948)
Rằm tháng riêng
(Người dịch: Văn nô Xuân Thủy)
Rằm xuân lồng lộng trăng soi,
Sông xuân nước lẫn màu trời thêm xuân.
Giữa ḍng bàn bạc việc quân,
Khuya về bát ngát trăng ngân đầy thuyền.
Bản dịch nôm của Thiềng Đức
Tháng giêng trăng sáng tỏ đêm rằm
Sông nước trời khuya lộng sắc xuân
Trên sóng mờ sương bàn chiến sự
Đêm tàn thuyền ngập trăng trong ngần.
Bản dịch nôm của Ḥang Tâm
Trăng sáng vừa tṛn rằm tháng giêng,
Trời xuân lồng lộng nước sông in.
Nơi quân bàn bạc dầy sương khói,
Vừa lúc nửa đêm trăng ngợp thuyền.
Nếu chỉ đọc bài thơ “Đường” thất ngôn tứ tuyệt bằng chữ Hán ở trên thôi, đừng nh́n vào tên tác gỉa (HCM), các bác nhận thấy ngay từ cách dùng chữ cho đến âm hưởng h́nh như là của một thi sĩ Trung hoa đời “Đường” như Lư Bạch, Đỗ Mục, Lư Thương Ẩn… nào đó, thật là tuyệt vời! Bây giờ thử mở một lô Đường thi ra đọc lại xem sao! Voilà! Đường mật đâu chưa thấy, nhà cháu đă khám phá ra một hũ tương… sau khi đă “nh́n kỹ những ǵ cộng sản làm!”
À há! Bác đă “đỡ nhẹ” ư tất cả 4 câu của 4 thi sĩ khác nhau thành ra bài “number ONE” của Bác! Nếu Bác chịu khó khiêm nhường một tí (h́nh như bộ phận “khiêm nhường” trong người Bác đă được gỡ ra lâu lắm rồi th́ phải!?) Bác cứ việc thong thả đề vào xuất xứ (hoặc đề là “lấy ư”) của từng câu, th́ bài này không có vấn đề; tuy nhiên Bác cứ im lim lỉm – tương tự như các bài khác mà Bác đă từng “chôm” nguyên văn (ví dụ như việc “chôm” một số bài, có người nói là Bác “chôm” nguyên con cả tập – xin đọc thêm các bài sưu khảo của các ông Đặng Tiến và GS Lê Hữu Mục, trong tập thơ “Nhật kư trong tù” - “Ngục Trung Nhật Kư”- của một người bạn tù khác bị nhốt chung vời Bác ở Quảng tây (?) Trung Hoa năm 1942-43 (?)) - rồi để tên ḿnh vào tỉnh bơ con sáo sậu!!!
Quỷnh nhất là các cháu “đỉnh cao trí tuệ” XHCN của Bác đă quá mau mắn nâng bi Bác triệt để trong việc xếp hạng bài thơ “của” Bác đứng đầu (lại number One!) trong danh sách 100 bài thơ “hay nhất” của thế kỷ 20 (?)
Xin tất cả các bác “Quốc tử giám” cho nhà cháu nhờ tí!!!
Xem ra, Bác đă “chôm” ư của từng câu một, lần lượt như sau:
Câu 1: Thanh thảo hồ trung nguyệt chính viên,
(trích từ bài “Ngư ca tử kỳ 5” của Trương Chí Ḥa [xem Bài 1 ở dưới])
Câu 2: Nguyệt quang như thủy thủy như thiên
(trích từ bài “Giang lâu thư hoài” của Triệu Hỗ [xem Bài 2 ở dưới])
Câu 3: Yên ba thâm xứ hữu ngư châu
(trích từ bài "Thú nhàn” của Cao Bá Quát [xem Bài 3 ở dưới])
Câu 4: Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền
(trích từ bài “Phong kiều dạ bạc” của Trương Kế [xem Bài 4 ở dưới])
Nhà cháu xin chép lại 4 câu bị “chôm” ở trên một lần nữa vào thành một bài (có cái tựa mới toanh mà cháu vừa mới “chôm” lại của Bác!) để các bác dễ đọc:
Tiêu nguyên
Thanh thảo hồ trung nguyệt chính viên,
Nguyệt quang như thủy thủy như thiên
Yên ba thâm xứ hữu ngư châu
Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền
Đồng thời xin các bác nh́n lại bài “Nguyên tiêu” của “Người” mà so sánh:
Nguyên tiêu
Kim dạ nguyên tiêu nguyệt chính viên,
Xuân giang, xuân thuỷ tiếp xuân thiên.
Yên ba thâm xứ đàm quân sự,
Dạ bán quy lai nguyệt măn thuyền.
Tiện đây, nhà cháu xin mời đồng chí “xưng thỉ” văn hay chữ tốt (nếu c̣n sống; hay hậu duệ của đồng chí cũng đặng!) dịch nôm lại 4 câu bị “chôm” mà nhà cháu vừa mí gom lại ở trên xem nó ra nàm thao!
Sau đây, nhà cháu xin mạn phép “cắt và dán” lại từng bài o-ri-gin (nguyên thủy) một (gồm cả bản chữ Hán và bản dịch nôm) của mỗi tác gỉa để các bác thơ thẩn rộng đường tham luận:
Bài 1- Ngư ca tử kỳ 5 - 漁歌子其五
(của Trương Chí Hoà – Thi sĩ Trung Hoa)
漁歌子其五
青草湖中月正圓，
巴陵漁父棹歌連。
釣車子，
橛頭船，
樂在風波不用仙。
Ngư ca tử kỳ 5
Thanh thảo hồ trung nguyệt chính viên,
Ba Lăng ngư phủ trạo ca liên.
Điếu xa tử,
Quyết đầu thuyền,
Lạc tại phong ba bất dụng tiên.
Ngư ca tử kỳ 5
(Người dịch: Điệp luyến hoa)
Hồ trong cỏ mượt bóng trăng đầy,
Ngư phủ Ba Lăng tiếng hát say.
Thuyền đầu nhọn,
Cần chắc tay.
Chẳng tiên, sóng gió cũng vui vầy.
Bài 2 - Giang lâu thư hoài
(Triệu Hỗ - 趙嘏 - Thi sĩ Trung Hoa)
江棲書懷
獨上江棲思悄然
月光如水水如天
同來玩月人何在
風景依稀似去年
Giang lâu thư hoài
Độc thướng giang lâu tứ tiễu nhiên
Nguyệt quang như thủy thủy như thiên
Đồng lai ngoạn nguyệt nhân hà tại
Phong cảnh y hi tự khứ niên
Viết lại cảm nghĩ ở lầu bên sông
(Người dịch: Lư Tứ)
Hoài cảm lên lầu đứng lẻ loi
Sông lồng trăng sáng nước như trời
Người cùng thưởng nguyệt nay đâu nhỉ
Cảnh cũ năm xưa chẳng đổi dời.
Bản dịch nôm của tản Đà
Lên gác bên sông một ngậm ngùi,
Sáng trăng như nước, nước như trời.
Bạn chơi năm ngoái nào đâu tá?
Trăng nước như xưa chín với mười.
(của Trương Kế - 張繼 - Thi sĩ Trung Hoa)
楓橋夜泊
月落烏啼霜滿天，
江楓漁火對愁眠。
姑蘇城外寒山寺，
夜半鐘聲到客船。
Phong Kiều dạ bạc
Nguyệt lạc ô đề sương măn thiên,
Giang phong ngư hoả đối sầu miên.
Cô Tô thành ngoại Hàn San tự,
Dạ bán chung thanh đáo khách thuyền.
Nửa đêm đậu bến Phong Kiều
(Người dịch: Hạt Cát)
Quạ kêu sương lạnh trăng tà.
Đèn chài giấc muộn la đà bến sông.
Chùa Hàn trầm bổng hồi chuông.
Nửa đêm gọi khách bềnh bồng Cô Tô.
Bài 4 – Thú nhàn
(của thi Sĩ Cao Bá Quát)
Thế sự thăng trầm quân mạc vấn
Yên ba thâm xứ hữu ngư châu
Vắt tay nằm nghĩ chuyện đâu đâu
Đem mộng sự đọ với chân thân th́ cũng hệt
Duy giang thượng chi thanh phong,
dữ sơn gian chi minh nguyệt
Kho trời chung, mà vô tận của ḿnh riêng
Cuộc vuông tṛn phó mặc khuôn thiêng
Kẻ thành thị kẻ vui miền lâm tẩu
Gơ nhịp lấy, đọc câu ''Tương Tiến Tửu"
"Quân bất kiến Hoàng Hà chi thủy
thiên thượng lai, bôn lưu đáo hải bất phục hồi"
Làm chi cho mệt một đời.
Lời kết
Thiệt hết ư kiến! Ban tuyển lựa của “Quốc tử giám” chắc chắn phải gồm những cây cổ thụ của nền thi văn Hà thành làm sao có thể họ lại không nh́n thấy những sự “chôm chỉa” giữa ban ngày ban mặt này! Lại đem bài này ra ánh sáng để thi nhân bêu riếu Bác! Hay là các bác này v́ mải “liên hoan” qúa chừng độ, ăn nhằm phải một mẻ “lông lợn rừng” thành ra bị lẫn cả lũ rồi? Chỉ có giời mới biết!
Nhưng phải công nhận một điều là Bác HCM “vô vàn kính yêu” thật “kiệt suất” tài t́nh đă phát minh ra cái thuật “Cắt và Dán” tạm gọi là “Uynh đô 48” (1948). Cho măi đến khỏang gần 40 năm sau, vào đầu thập niên ‘90 bác Biu Gết mới làm ra “Uyng đô 95” (1995) với cùng kỹ thuật “Cắt và Dán.” Bác Biu Gết đă hốt bạc (tỷ) nhờ cái “Uynh đô” này. Bác Biu Gết nay đă là người giầu nhất thế giới rồi. Nếu biết điều một tí th́ bác Biu nên trả lệ phí (“royalty”) cho hậu duệ của Bác HCM (đảng CSVN); tượng trưng vài tỷ đô la cũng được rồi! Ít hay nhiều th́ cũng đỡ khổ cho dân tộc Việt Nam; có nó ($$$), các bác lănh đạo nhà nước anh hùng đỡ phải xếp hàng sang “rước Mĩ kíu nước!” cho tóat mồ hôi trán.
Trần Văn Giang
02/20/2008