Lên núi t́m chồng

 

Trần Thị Đông Phương


Ngọt bùi thiếp đă hiếu nam.

Dạy con đèn sách thiếp làm phụ thân.

(Chinh phụ ngâm khúc)

 


Sáu năm dài thật dài, ngày này qua tháng khác, tôi mong ngóng tin tức của chồng, biệt mù, không một ai trong tất cả những người đàn bà có chồng đang ở trại tập trung “cải tạo”, biết được chồng ḿnh sống ra sao, khỏe yếu thế nào – mù tịt. Họa hoằn, tôi mới nhận được một mảnh giấy, với vài ḍng như công thức định sẵn. Bao giờ cũng là… anh học tập tốt… lao động tốt… Em yên tâm, cách mạng rồi sẽ khoan hồng cho anh về với gia đ́nh và trở thành người công dân tốt… Tôi thấy thật là mỉa mai và trơ trẽn, Tôi đang giữ trong túi 4 miếng giấy. Cũng chỉ có bấy nhiêu chữ, đến nỗi con trai út của tôi, cháu mới biết đọc mà cũng thuộc ḷng tất cả thư bố gởi về.


Tôi thu xếp hàng, đem gởi nhà người quen, để về sớm hơn thường lệ. Trong nỗi khốn cùng, tôi gặp được điều may – Chị Liệu, vợ anh Lượng, họ là bạn của gia đ́nh tôi. Anh chị Lượng trước ngày 30 tháng 4, 1975, có tiệm buôn bán xe gắn máy, xe đạp và phụ tùng, thuộc loại lớn ở Ngă Bảy, ngay đầu đường Minh Mạng. Từ lúc 9 giờ sáng ngày 30 tháng 4, 1975, anh Lượng cũng là quân nhân, chạy ra bến Bạch Đằng và biệt tích đến bây giờ. Thoát hay chết, chưa ai biết.


Chị Liệu cũng là bạn học của tôi. Chị ở lại với 6 đứa con, tiếp tục bán đồ xe đạp, nhưng chỉ có phụ tùng xe đạp thôi v́ kho hàng bị niêm phong. Liệu thương t́nh đă gọi tôi lên nhà chị ta, nhường lại cho một số phụ tùng để bán lẻ nơi lề đường, Hai chị em, mỗi buổi sáng trải chiếc poncho của chồng để lại, bày phụ tùng lên đó. Trời cũng c̣n thương kẻ khốn cùng, nên những chú Bắc Kỳ vào Saigon vẫn thích t́m mua, nhờ vậy mẹ con tôi vẫn c̣n có được ngày hai bữa cơm, chưa đến nỗi bị đói.


Tôi về sớm v́ con gái tôi lên chỗ bán hàng cho tôi hay. “Mẹ, có thư của bố, kèm theo phiếu thăm nuôi. Bố dặn cách đi thăm, mẹ về coi th́ mới biết được.”


Sáu năm xa xách, tuy chẳng được nh́n mặt một giây, nhưng dù vài chữ tôi cũng thấy ấm ḷng, nh́n nét chữ của anh, tôi h́nh dung ra khuôn mặt yêu dấu của chồng, nhất là lúc nghe thằng con út đọc oang oang thư bố, tôi cũng vui được đôi chút và cầu xin ơn trên che chở cho chồng, cho đồng đội của anh sống sót trở về. Lần này th́ đúng là thư v́ được viết dài hơn một trang giấy. Tuy không được kể lể tâm t́nh, thương nhớ. Bù lại, anh đă hướng dẫn tôi phải làm ǵ để được chấp thuận cho đi thăm.


Việc đầu tiên là tôi phải mang thư, giấy thăm nuôi của trại cải tạo gởi về, kèm theo hộ khẩu, đến phường để được xác nhận là tất cả những thứ mang theo là đúng, t́nh trạng cư trú của gia đ́nh đúng, là vợ chính thức của anh ấy. Phường chứng thực xong, viết cho mấy chữ giới thiệu lên quận, để được chấp thuận cấp giấy đi đường, cho phép đến trại cải tạo thăm chồng, đang ở đó. Tôi lên tới quận, lại được thêm một lần may mắn, trong lúc ngồi chờ duyệt xét giấy tờ, tôi gặp được các chị cũng đi xin phép đi thăm nuôi chồng, hỏi ra th́ được biết, các chị ấy là vợ anh Tâm (KQ), vợ anh B́nh (BĐQ), chị Đỗ Văn Nhĩ (SĐ18BB) và cô Tuyết, đi thăm hai người anh ruột, anh Lê Hằng Nghi, cùng trại Lam Sơn, Thanh Hóa, sau đó Tuyết đi tiếp ra trại Ba Sao thăm anh hai là Tướng Lê Minh Đảo. Chúng tôi thấy cảm thương dành cho Tuyết, lặn lội, cơ cực đi thăm hai người anh cùng ở trong tù cộng sản, cùng cảnh ngộ, nên chúng tôi thân nhau nhanh chóng và hẹn nhau mua vé xe lửa để được đi cùng chuyến, cùng toa xe, để nương dựa nhau, hàn huyên, hy vọng quên những vất vả dọc đường.


Có giấy phép cho đi Thanh Hóa thăm nuôi chồng rồi, tôi bắt đầu lo tiền để để mua sắm thức ăn, chẳng c̣n ǵ ngoài mấy lon gạo, vài kư khoai ḿ hợp tác xă bán theo hộ khẩu.. Vật dụng trong nhà th́ chỉ c̣n cái tủ lạnh biết bán cho ai bây giờ? Nh́n quanh, tôi đang trơ trọi một ḿnh, gia đ́nh chồng th́ chưa liên lạc được, suy nghĩ đau cả óc, cuối cùng, tôi phải cầu cứu mẹ:


“Mợ ơi! tuần sau con đi thăm chồng ở Thanh Hóa, con chỉ c̣n đúng 30 đồng và mấy lon gạo, phải làm ǵ bây giờ hả mợ!”


Mẹ tôi im lặng, suy nghĩ giây lát rồi nói:


“Con xem có c̣n cái ǵ bán được th́ bán đi, mợ sẽ nói các em mày, chúng nó phụ cho mỗi đứa một chút. Cố gắng đi con ạ!


Bố tôi nghe được, ông thở dài, quyết định thật nhanh:


“Đừng lo, cậu c̣n cái máy chụp h́nh Canon, bây giờ cũng chẳng cần đến nữa, cậu cho con, đem lên nhờ cô Liệu quen biết nhiều, bán giúp, lấy tiền mà thăm nó.”

Tủi thân thế đấy! Lấy chồng làm quan, bao nhiêu năm giờ đây lại phải dựa trong ṿng tay cha mẹ để nương nhờ. Bán chiếc máy ảnh, tôi bán luôn chiếc nhẫn cưới một chỉ vàng đang đeo trên tay. Tạm đủ để mua vé xe lửa và it đồ khô, theo ấn định cho phép của “cách mạng.” Các em tôi, được mẹ hô hào, đă xúm nhau mỗi đứa cho it đồ khô và chút tiền.


Tôi tưởng tượng thật nhiều về chuyến đi t́m chồng lần đầu, bao nhiêu ngày đêm mỏi ṃn thương nhớ, lo âu và cả hận thù, oán ghét kẻ đă giam cầm chồng ḿnh. Tôi suy đoán, gặp nhau chắc anh mừng lắm. Tôi được sờ lên mặt, cầm tay chồng, dù chỉ chốc lát, cũng đă cho tôi nhiều an ủi và yên tâm tần tảo nuôi con chờ ngày anh về. Đă 6 năm, cả hai chúng tôi đang bắt đầu vào tuổi già. Chúng tôi cùng ngoài bốn mươi.


Đúng 5 giờ sáng Chủ Nhật, tôi và thằng con thứ ba, sau hai chị nó, mang đồ đạc lên ga xe lửa, đồ thăm nuôi cũng chỉ có trong hai cái giỏ đệm (bao b́ cói) và một túi nhỏ đựng vật dụng riêng của hai mẹ con, cháu đeo sau lưng. Tới ga, tôi gặp đủ những chị đă gặp ở quận lúc đi xin giấy, ngoài ra cũng c̣n có các chị đi thăm chồng nhưng khác trại như Thanh Cẩm, Thanh Lâm, Kỳ Anh (Nghệ Tĩnh), v.v…


Có lẽ đây là lần đầu, nên số người đi ra Bắc thăm chồng khá đông. Chúng tôi không đủ tiền mua vé tầu suốt, nghĩa là tầu không ngừng các ga nhỏ, chạy thẳng từ Saigon. Chúng tôi mua vé tầu chợ, thời gian sẽ kéo dài hơn v́ tầu ngưng nhiều ga, để khách buôn lên xuống. Chúng tôi chen chúc nhau lên tầu, quả thực là vất vả. Trong toa kẻ nằm người ngồi ngổn ngang, đủ các loại hàng, thú vật như gà vịt, c̣n có cả hai chú heo con cũng được bỏ rọ mang đi. Mùi phân thú, mùi mắm, mùi người, nồng nặc cả toa, mỗi lần bị đụng chạm hay xô lấn, gà,vịt kêu oang oác, hai con heo con cũng phụ họa eng éc. Tù thuở bé, tôi chưa được đi xe lửa lần nào, nay là lần đầu, cảm thấy hơi khó chịu nhưng tự an ủi: “Có chỗ cho ḿnh đi là may rồi.”


Vợ anh Nhĩ thật nhanh nhẹn và mau mắn, chị vượt lên trước, loay hoay cách nào mà chị đă kiếm được một chỗ trong góc toa. Chị gọi chúng tôi mang đồ để chung một nơi, dễ canh chừng. Chị Nhĩ dặn: “Chị em ḿnh có ngủ th́ chia làm hai một nửa thức giữ đồ, lơ đễnh chúng nó lấy mất.” Tiếp theo chị ghé tai từng người nói nhỏ: “Nếu có tiền hay vàng th́ giữ kỹ, coi chừng bị cắt túi, mấy thằng móc túi lẹ và ma mănh lắm.”


Chúng tôi cố thu xếp cho nhau để mỗi người có một chỗ ngồi, lúc ngủ th́ dựa người trên mấy cái giỏ đồ hoặc tự gục trên hai gối của ḿnh, nhưng có lẽ không ai ngủ được đúng nghĩa, mà chỉ thiếp đi trong cơn mệt, phần háo hức muốn gặp chồng, phần lo lắng nên chỉ chập chờn theo tiếng bánh sắt nghiến trên đường ray. Con trai tôi th́ quên cả chật chội, chẳng quan tâm đến mùi hôi trên tầu, cháu chen ra chỗ hai toa nối nhau, có chỗ cho người đứng, cháu đứng giữa hai người đàn ông được an toàn và dơi mắt nh́n say mê cảnh vật dọc đường, lúc đă mỏi mệt, cháu mới trở vào với mẹ, thật tội nghiệp, nó sợ tôi đói mệt nên nhắc chừng: “Mẹ ăn ǵ chưa, mẹ có khát nước không? Con lấy cho mẹ nhé.”

 

Hành tŕnh từ ga Ḥa Hưng Saigon đến ga Thanh Hóa vừa đúng ba ngày, ba đêm. Tầu vào ga Thanh Hóa lúc 9 giờ sáng. Chúng tôi vội vàng phụ nhau khiêng vác đồ thăm nuôi xuống, đặt cạnh đường ray. Tất cả đều ngơ ngác, chốn lạ xứ người. Chúng tôi lấy thư của chồng ra coi lại những chỉ dẫn trên đó. Chúng tôi đi về cuối ga, gặp hai người tù h́nh sự và một công an có súng, đă đợi sẵn. Một trong hai anh tù hỏi “Các chị có phải nà người đi thăm các anh đang trong trại Lăm Nam Sơn (5 Lam Sơn) không?” Chúng tôi trả lời đúng, lúc đó người công an mới lên tiếng:


“Bọn tôi đợi ở đây để giúp các chị chở tiếp phẩm vào trại. Hai thằng này sẽ đánh xe trâu dến để các chị xếp đồ lên, chỉ chở đồ đạc thôi nhé, người đi bộ theo sau. Đường khá xa và c̣n phải qua phà nữa đấy. Để tranh thủ, bây giờ là 10 giờ, đúng 10 giờ 30 ta sẽ về trại. Các chị vào trong lều gần xe trâu nghỉ đi.”


Khoảng đường từ Thanh Hóa vào đến trại 5 Lam Sơn, thăm thẳm, qua đồng, qua ruộng đến núi, lại rừng. Nàng chinh phụ trong Chinh Phụ Ngâm, má hồng truân chuyên như thế nào, chỉ đọc, chỉ nghe mà không thấy. Bây giờ, chúng tôi, những người vợ lính VNCH đi lên núi, vào rừng t́m chồng, có lẽ cơ khổ và truân chuyên hơn vợ chàng hào kiệt của Chinh Phụ Ngâm Khúc gấp mấy lần. Dọc đường đi, ai cũng phải ngồi xuống xoa bóp chân ḿnh nhiều lần, chị Nhĩ khóc mếu máo “Cha mẹ ơi! Sao lúc nhỏ không tập cho con đi bộ, để bây giờ cực quá thế này”… Cũng may là chúng tôi ai cũng đi giầy vải (bata). Nếu đi giầy khác th́ chết chắc. Ai cũng lặc lè, sắp quỵ, duy có con trai tôi v́ tuổi nhỏ, mong chóng được gặp bố và được đi xa lần đầu, lạ cảnh, hơn nữa thỉnh thoảng cháu liều lĩnh đu lên sau xe trâu ngồi đỡ vài phút, cũng không bị quở trách, nhờ đó cháu có vẻ chưa cảm thấy bị đau chân và thấm mệt.


Cố gắng cách mấy, chúng tôi cũng không thể nào đến trại Lam Sơn kịp trong ngày, đường đi c̣n khá xa, có lẽ cũng cả chục cây số; mặt trời đă tụt sau dăy núi phía Tây. Hàng cây hai bên đường bắt đầu nḥa bóng, thỉnh thoảng chúng tôi mới gặp hai ba người đi thồ hàng, đạp xe vội vă vượt qua chúng tôi hoặc ngược đường ra Thanh Hóa.


Chúng tôi cố sức đi thêm được chừng hai cây số, đến một khu phố buôn bán, có ngôi chợ nhỏ đă họp xong buổi sáng. Người công an áp tải cho lệnh hai tài xế xe trâu dừng lại nghỉ, nếu có đi tiếp cũng sẽ không kịp. Họ chỉ cho chúng tôi khu nhà trọ, dặn ḍ: “Các chị thuê chỗ ngủ trọ, sáng mai tập trung tại quán nước chè, ta sẽ đi tiếp.”


Mẹ con tôi đă trải qua một đêm chưa bao giờ khiếp hăi như vậy. Bộ ván, chiếc chiếu chắc cũng khá lâu không được làm vệ sinh, giặt giũ. Thật mệt, nhưng giấc ngủ vẫn không đến với chúng tôi v́ nhiều lư do. Nỗi sợ ám ảnh, phải lo đối phó với hàng trăm, hàng ngàn con rệp. Chị em đành thức, ngồi kể chuyện cho nhau nghe, từ dĩ văng đến hiện tại và lung tung nhiều thứ để chờ sáng.


Ước chừng độ 12 giờ trưa hôm sau th́ chúng tôi đến trại 5 Lam Sơn. Con đường vào trại ngoằn ngoèo, ṿng qua dăy núi đá không cao lắm, xuyên qua một khu đất rộng có nhiều người đang canh tác, nh́n từ xa, không ai biết, tới gần, chúng tôi mới nhận ra những người này toàn là tù, tất cả là nữ, chia thành nhiều tốp, trồng đậu phọng, cấy lúa. Đám người này khá đông nhưng dường như họ là những bộ máy, lạnh lùng làm công việc của ḿnh, âm thầm như những chiếc bóng, đầu phủ kín bằng những miếng vải để chống nắng. Người cuốc đất người nhổ cỏ, hoàn toàn lặng lẽ, đến cả hai giám thị công an, một nam một nữ, cũng như hai pho tượng ngồi kế nhau bên lề đường. Trên áo vải thô của mỗi người tù đều có hàng chữ Lam Sơn 5, ngoài ra chúng tôi c̣n gặp thêm hai toán người đang đập đá để nung vôi. Nhận ra chúng tôi, một vài anh đă lên tiếng hỏi: “Các chị đi thăm ai đấy?”, nhưng chỉ có thế, v́ các anh đă bị buộc phải im tiếng.


Sau khi làm những thủ tục của trại tù xong, đă vào buổi chiều. Hết giờ thăm nuôi, chúng tôi phải chờ qua ngày hôm sau. Người cán bộ phụ trách về thăm nuôi, dẫn chúng tôi ṿng ra sau căn “nhà việc” (văn pḥng) để đến nhà văng lai. Sáu người chúng tôi ở chung một gian, nhà vách ván, mái ngói, kê ba cái giường tre, trong trại tương đối sạch bơn, chiếu c̣n mới. Họ cho mượn mùng nếu ai không có. Nhận các thứ xong, chúng tôi rủ nhau xuống bếp, ngay đầu nhà, có sẵn củi, nhưng phải mua, mỗi người 5$, nồi và các thứ khác cho mượn, vợ B́nh BĐQ đem lon mắm ruốc xào thịt ra xào lại để tiếp tế cho chồng, tôi cũng xào lại lon gà kho gừng cho khô thêm.


Thời gian chờ đợi, dằn vặt, xao xuyến trong ḷng chúng tôi không ít, cứ đứng lại ngồi. Mỗi lần có anh “cải tạo viên” đến, chúng tôi lại rướn cổ nh́n, nhưng vẫn là chồng người ta.. Mấy ông tuy mặc đồ lành lặn, sạch sẽ, nhưng nh́n dáng đi, bộ điệu cố ưỡn ngực cho thẳng lưng, vẫn chẳng dấu được cái tiều tụy, tàn tạ trên thân thể. Ai cũng giống nhau, sự hành hạ qua nhiều năm tháng đă làm họ mất nhiều phong độ, cố giữ cho thẳng mà vẫn xiêu vẹo. Giờ này, qua giờ khác, lại mất một ngày nữa chờ. Chúng tôi an ủi nhau, ḿnh tới trại sau, nên sẽ được gặp chồng sau, chắc chắn ngày mai th́ đến lượt ḿnh.


Ngày thứ ba, kể từ ngày chúng tôi bước vào khu thăm nuôi của trại 5, chừng 10 giờ sáng, cán bộ thăm nuôi đến gọi chị Tâm (KQ) và Tuyết, em anh Lê Hằng Nghi lên pḥng thăm nuôi. Mọi người vui hẳn lên và hồi hộp. Chừng 15 phút sau, thăm nuôi xong, chị Tâm và Tuyết trở lại, mắt đỏ v́ vừa khóc. Tuyết vội thu xếp hành lư, nói: “Em chào các chị, em phải đi ra trại Ba Sao ngay bây giờ. May quá có xe trâu của trại ra Thanh Hóa, người ta cho em quá giang.” Nh́n theo Tuyết quảy đồ ra cửa, chúng tôi không ngăn được nỗi xúc cảm. Tội nghiệp cô bé, lặn lội, tất tả đi thăm hai người anh ở cách nhau hàng mấy trăm cây số.


Cuối cùng rồi cũng đến phiên ḿnh. Sáng ngày thứ tư ở trại (thật ra mới có ba ngày rưỡi), vợ anh B́nh, vợ anh Nhĩ và tôi cùng được gọi lên thăm nuôi một lần. Ba người ngồi chung một bàn, con trai tôi ngồi sau lưng mẹ. Khoảng 10 phút sau th́ một tên công an bước vào, tên cán bộ thăm nuôi vội đứng dậy chào, nói: “Báo cáo anh, các chị ấy đă tập họp đủ.” Chúng tôi chưng hửng tự hỏi “Sao lại thế này, chồng chúng tôi đâu? Thằng quỷ dịch này, bước vào chẳng chào hỏi, mặt mũi như âm binh, lạnh ngắt.. Một phút sau, hắn mới lên tiếng..


“Chào các chị, đi đường chắc vất vả lắm, nhưng nghỉ mấy ngày, nhất định là khỏe rồi. Tôi là Bắc, cán bộ chấp pháp trại, đến đây có mấy điều cần phải quán triệt với các chị.”


Hắn ngừng lại, nh́n thẳng vào mặt chúng tôi thật chậm, vẻ ra oai. Tôi cũng nh́n lại hắn, quan sát và nghĩ: hèn chi nó làm chấp pháp (an ninh) là đúng. Mặt tái xanh, mắt như hai lằn chỉ, môi dầy và đen như hai miếng thịt trâu phơi nắng. Tên Bắc cất giọng:


“Chị nào là vợ cải tạo viên B́nh, chị nào là vợ cải tạo viên Đỉnh?”


Chúng tôi giơ tay. Lại im lặng và hồi hộp.


“Thật là quá đáng. Từng ấy năm học tập cải tạo, uổng công ‘cách mạng’ quan tâm giáo dục, chưa nói tốn cơm, tốn của… Chồng các chị thuộc loại không thể cải tạo, ‘cách mạng sẽ phải xử lư’. Tôi và X. rụng rời, nghẹt họng, há miệng mà không thở được. Giọng tên Bắc ch́ chiết:


“Một bọn phản động, ngoan cố, cấu kết với nhau, trong đó có chồng của hai chị… Tụ họp nhau bày đặt tuyệt thực, yêu sách cải thiện đ̣i sống cho nên trại đă tạm thời kỷ luật các tên này. Không tin à? Tôi sẽ đọc lệnh giam những tên phản động, cấm thăm nuôi bốn lần.”


Hắn đọc tên từng người: Nguyễn Xuân, Hồ Văn Phước, Phan Nhật Nam, Hồ Công B́nh và chồng tôi. Tất cả trên 10 người, nhưng tới lúc này th́ mắt tôi hoa, đầu váng, mọi vật quay như chong chóng. Vẫn giọng tên Bắc:


“Các chị thấy đấy, bọn phản động, nguyên cả một buồng, manh tâm làm loạn. Giờ phút này rồi mà c̣n đ̣i vọng động. Các chị phải viết thư hoặc cách này cách khác động viên chồng hối cải, lao động học tập cho tốt để c̣n về chứ. Lần này trại đă họp và nhất trí để hai chị đi về, lần sau sẽ thăm nuôi.”


Tôi cố chỏi tay, để đầu không gục xuống bàn, đưa tay trái véo nhẹ lên tay vợ B́nh. Cần phải can đảm. Lát sau vợ B́nh hỏi:


“Trại không cho gặp, vậy xin cho chúng tôi gửi thuốc và chút đồ ăn cho chồng tôi có được không cán bộ?”


“Dứt khoát không được, đă kỷ luật th́ phải cấm hết, mang về đi các chị. Trại đă lo đủ cả, thuốc men, ăn uống không thiếu thứ ǵ đâu.”


Biết ḿnh đang nói với một cái xác ướp, nên chúng tôi im lặng. Tên Bắc lại đăi bôi:

“Các chị yên tâm, động viên chồng học tập cho tốt, biết đâu chừng sau lần kỷ luật này, các anh tiến bộ, lại được tha về sớm.”


Tôi có ư nghĩ muốn trở thành người đàn bà đanh đá chửi vào mặt thằng xác ướp này vài câu, nhưng nghĩ lại, làm như vậy là dại. Thôi! Liếc qua vợ B́nh cười nửa miệng, muôn ngàn cơ cực, đến mà không gặp. Niềm đau, nỗi buồn đă đóng băng trong ḷng hai chúng tôi.


Tên Bắc hướng qua chị Đỗ Văn Nhĩ: “Chào chị Nhĩ, hết mệt rồi phải không? Đi đường vất vả quá đấy nhỉ. Chị vui ḷng cho tôi xem thư và giấy thăm nuôi từ trại gửi về cho chị nào!” Liếc đọc lá thư, tờ giấy thăm nuôi, Bắc hỏi tiếp: “Chị nhận được thư này lúc nào?”


“Tháng 8, cán bộ. Trong thư đề tháng 3 nhưng tháng 8 tôi mới nhận được, có sao không cán bộ?”


Tên Bắc thở dài, cố làm vẻ trang nghiêm:


“Tiếc quá, chị nhận thư anh ấy hơi muộn, sớm hơn th́ chị đă gặp chồng, bây giờ th́ đă quá trễ mất rồi.”


“Trời! Sao vậy cán bộ, chồng tôi làm sao, anh ấy bị cái ǵ, anh Nhĩ làm sao rồi?”


“Chị b́nh tĩnh nghe tôi nói, như chị đă biết, anh ấy có hai ba thứ bệnh từ thời ngụy, vùa suyễn, vừa bị cao máu, trại đă chữa hết cách rồi, các đồng chí y tế đă tận lực, nhưng anh Nhĩ đă chết hồi giữa tháng 6. Anh Nhĩ là người cải tạo tốt, lao động tiên tiến, sắp được tha về.”


“Trời ơi là trời! Chồng tôi sao lại chết? Ba mẹ ơi! Chồng con chết rồi! Anh ơi! Tưởng ra đây gặp anh, bây giờ anh đi mất, bỏ mẹ con em, bỏ ba má sao anh. Chồng tôi năm nay mới có 32 tuổi, làm sao mà cao máu? Anh ơi, anh chết oan rồi!”


Hai chúng tôi cùng chồm qua, ôm lấy vai chị Nhĩ, cố kềm, nhưng rồi cũng khóc theo. Vợ B́nh mếu máo khuyên: “Chị nín đi, chị nín để hỏi cán bộ anh ấy chôn ở đâu chớ.”


Chị Nhĩ rũ xuống như tầu lá, toàn thân lạnh và mềm oặt, hơi thở đứt quăng. Chị Nhĩ đă mê đi trong cơn đau mất chồng. Vợ B́nh vội lần trong túi áo bà-ba lấy chai dầu gió thoa lên trán, lên thái dương cho chị Nhĩ, miệng vẫn gọi liên hồi:


“Tỉnh dậy đi, dậy mà đi t́m mộ chồng chứ! Tỉnh đi chị Nhĩ!”


Chị thở dài tỉnh dậy. Im lặng giây lát, tên cán bộ Bắc nói với chị Nhĩ: “Thôi, để tranh thủ, trại sẽ giao lại cho chị vật dụng của anh Nhĩ, giấy chứng nhận chồng chị đă chết v́ bệnh. Sau đây tôi bận công tác, đồng chí Cận (cán bộ phụ trách thăm nuôi) sẽ đưa chị ra mả anh ấy.”


Tôi và vợ B́nh cũng xin đi theo, nhưng không được chấp thuận.


Mấy chị em chúng tôi quay về Saigon lúc mờ sáng ngày hôm sau. Ngày thứ năm ở trại cải tạo của chồng. Nh́n những dăy nhà cũ kỹ, khóa kín cửa, tôi tưởng tượng như là chồng ḿnh và đồng đội đang bị giam nhốt trong những ngôi mộ đó, gần kề ngay bên mà cách biệt muôn trùng. Ngày đi náo nức, mong ngóng, hy vọng bao nhiêu, nay trở về, cơi ḷng tan tác. Thất vọng chiếm hết chỗ của suy tư. Chúng tôi đi trong vô thức.


Tội nghiệp chị Đỗ Văn Nhĩ, nếu không có bạn đồng hành chúng tôi phụ giúp, không hiểu có c̣n đủ sức, đủ nghị lực để về với các con không? Điều an ủi là hôm đó có chuyến xe trâu đi không ra tỉnh, họ cho chúng tôi quá giang, nhưng với giá 10$ một người tới ga Thanh Hóa.


Phải chăng những người đàn bà chúng tôi, những người vợ lính VNCH, là người bị đọa đầy hơn tất cả mọi người của thế gian?…

 

 

Trần Thị Đông Phương

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính