Trận Suối Ḷng (TĐ 52 BĐQ) & Cái chết của tướng Việt cộng Nguyễn chí Thanh

 

 

 

Trần Lư

 


Trong lịch sử có những trận đánh mà kết quả đă đưa đến sự thay đổi toàn diện của cuộc chiến như trận Waterloo với sự thay đổi của cả Âu Châu, như trận Midway với sự khởi đầu cho cuộc phản công của Hoa Kỳ trên mặt trận Thái B́nh Dương (Thế Chiến Thứ 2). Cái chết của người cầm quân cũng ảnh hưởng đến diễn biến của lịch sử: Nếu Vua Quang Trung không mất sớm th́ lịch sử Việt Nam đă khác hẳn và nếu Đô Đốc Yamamoto c̣n sống (bị chết trong một cuộc tấn công của Không Quân Hoa Kỳ, bắn cháy chiếc phi cơ chở Ông khi đang đáp xuống một phi trường) th́ chiến tranh Mỹ Nhật sẽ có thể đă đổi khác (?).


Cuộc chiến tranh Quốc-Cộng tại Việt Nam cũng không thoát khỏi những cái… NẾU kể trên!


Cái chết của tướng Việt cộng Nguyễn chí Thanh


Nguyễn chí Thanh là một trong hai đại tướng của quân đội cộng sản Bắc Việt Nam (1960), tướng kia là Vơ nguyên Giáp. Thanh đă được bổ nhiệm thay thế Giáp từ 1960 để trực tiếp chỉ huy quân đội miền Bắc và đặc trách chỉ huy công cuộc xâm lấn miền Nam. Giáp được giữ nguyên chức vụ Bộ trưởng bộ Quốc pḥng của Việt Nam Dân chủ Cộng ḥa (BV).


Nghị quyết của Đại Hội đảng cs lần thứ 3 (tháng 9-1960) đă quyết định dùng vơ lực để tiến chiếm miền Nam và đưa ra việc thành lập cái Mặt Trận trá h́nh ‘giải phóng miền Nam” (tháng 12-1960).


Thanh, dưới bí danh là Trường Sơn, trực tiếp chỉ đạo cuộc chiến tại miền Nam, tại bộ Tư Lệnh gọi là Trung Ương Cục Miền Nam (COSVN), đặt tại vùng đồn điền cao-su Mimot trên phần lănh thổ Cao Miên trong vùng biên giới Miên-Việt tại Khu Lưỡi Câu. Trong khi đó trụ sở của “Mặt Trận bịp GPMN” th́ đặt tại khu rừng Tanot kế cận và chính phủ ma lại đặt tại Xóm Giữa. Tất cả tập trung trong một vùng mà t́nh báo Mỹ gọi là Base Area 353, với mật danh ‘Breakfast’. Thanh được sự trợ giúp của Trần Độ (bí danh Cửu Long) để thực hiện chính sách mở rộng chiến tranh với sự tham dự của những đơn vị cộng quân xâm nhập từ miền Bắc. Thanh cũng là người trực tiếp chống lại các ư kiến của Giáp trong kế hoạch thôn tính miền Nam: Thanh chủ trương áp dụng chiến tranh toàn diện và cũng là người mà Hồ chí Minh tin cậy và dự trù sẽ hoàn toàn thay thế Giáp. Thanh đă từng đại diện Hồ đến khiển trách Giáp v́ kiểu sống ‘tiểu tư-sản’ khi 2 vợ chồng Giáp sử dụng trực thăng riêng và cho các cận vệ đuổi dân ra khỏi một vùng băi biển để dành riêng chỗ tắm cho 2 vợ chồng (Phillip Davidson- Viêt Nam at War-trang 306).


Sự mâu thuẫn và tranh dành quyền lực giữa Thanh và Giáp đă đưa đến chỗ có nhiều nghi vấn và những câu hỏi về vai tṛ của Giáp trong cái chết của Thanh.


Cứ theo ‘chính sử’ của BV, ghi trong tiểu sử của Thanh th́ tướng Nguyễn chí Thanh chết lúc 9 giờ sáng ngày 6 tháng 7 năm 1967 tại viện Quân Y 108 (Hà Nội) v́ bệnh tim. (Theo Sử gia Douglas Pike th́ ngày, giờ và địa điểm nêu trên không chính xác v́ truyền thống của Hà Nội là loan tin giả, tùy theo nhu cầu chính trị. Ngay như ngày và giờ chết của Hồ chí Minh cũng không thoát khỏi thông lệ này- Xem People’s Army of VietNam, trang 350). Thật ra Thanh đă chết trong một trường hợp đầy nghi vấn trong khoảng thời gian từ cuối tháng 6 đến đầu tháng 7 năm 1967.


Theo tin tức của T́nh Báo Mỹ th́ Thanh chết trong một trận không tập của B-52, đánh trúng hầm trú ần của y trong vùng Mỏ Vẹt, gần biên giới Miên-Việt, trận không tập này có thể liên hệ đến trận Suối Ḷng của TĐ 52 BĐQ (xem phần dưới).


Tuy nhiên, một bản báo cáo ‘mật’ của toán Cố Vấn Mỹ, hoạt động tại Tỉnh B́nh Long, về những diễn biến trong thời gian chấm dứt vào ngày 31 tháng 7 năm 1967, lại cho rằng Thanh đă bị các thuộc hạ thanh toán (?): ‘ Một phúc tŕnh đáng tin cậy nhận được vào tháng 7 cho biết, ngày 30 tháng 6 năm 1967, Nguyễn chí Thanh, tướng cộng sản BV, Tư lệnh Trung Ương Cục Miền Nam, đă bị các thuộc hạ giết tại Sóc Tà thiết (tọa độ XU 618005) trong Tỉnh B́nh Long. Thanh bị phe thân Nga thanh toán v́ bị cho là thân Trung Cộng’. Tin tức này do nhóm T́nh Báo 149 MI cung cấp (Xem MACORDS Advisory team 81- Special Narrative Report on Revolutionary Development. Binh Long Province 31 July 1967-US Army Center of Military History Washington DC).


Ngày, giờ, nơi chỗ và lư do về cái chết của Thanh đến nay vẫn c̣n là một bí ẩn. Theo Bùi Tín (cựu Đại tá csBV đào thoát th́ Thanh được triệu hồi về Hà Nội để dự cuộc bàn thảo chiến lược tháng 6-1967, từ cuộc bàn thảo này đă đưa đến quyết định ‘Tổng công kích Mậu Thân 1968’, và theo Bùi Tín th́ sau buổi họp, Thanh đă ăn quá nhiều đến nỗi chết v́ tim ngưng đập (!?). Theo Dương Đ́nh Lôi, một nhà văn hồi chánh, trong tập sách ‘Về R’, th́ Thanh chết v́ B-52 thả trúng hầm, gây sụp hầm và một thanh đà gỗ đă rơi và đâm trúng đầu Thanh! Hoàng văn Hoan, vốn là một nhân vật thân Trung cộng, tuy xem các chi tiết về cái chết của Thanh là những tṛ hỏa mù theo nhu cầu tuyên truyền, nhưng Hoan cũng không giải thích ǵ về cái chết của Thanh (Xem Hoàng văn Hoan - Giọt Nước Trong Biển Cả - Hồi kư xuất bản tại Bắc Kinh, 1988).


Tuy nhiên, nếu cái chết của Thanh được vui nhận, th́ không phải là VNCH nhưng lại là một người khác, đó là Giáp và nếu Giáp có nhúng tay vào cái chết này th́ cũng là chuyện có thể xẩy ra, v́ trong quá khứ Giáp đă từng tiêu diệt hơn 10 ngàn người Quốc Gia chống Cộng sau khi bọn chúng cướp chính quyền năm 1945. Giáp cũng là người ra lệnh thanh toán Nguyễn B́nh, Tư Lệnh Việt Minh tại Nam Bộ trong thời gian chống Pháp, như chính Giáp sau này đă thú nhận (Pike trong PAVN trang 341).

 

 

Trận Suối Ḷng và cái chết của Nguyễn chí Thanh


Trận Suối Ḷng là một trong những trận đánh nổi tiếng nhất của Tiểu Đoàn 52 BĐQ (ngày 27 tháng 6 năm 1967). Do trận đánh này TĐ đă được Tổng Thống Hoa Kỳ tuyên dương công trạng (Presidential Unit Citation) lần thứ nh́ (lần thứ nhất vào tháng 11 năm 1965 trong trận đèo Mẹ Bồng Con tại Phước Tuy).


TĐ 52 BĐQ, vào năm 1967, do sự giúp đỡ rất tận t́nh của các Đại Úy Cố Vấn Al Shine (Cố vấn Trưởng) và Keith Nightingale (Phó), đă là TĐ BĐQ đầu tiên trang bị một số súng M-16 (trong khi các đơn vị bộ binh khác của QL VNCH c̣n đang sử dụng súng Carbin M1/M2 và Garant). TĐ c̣n có thêm 11 đại liên M60 và 9 đại liên .50 cal, cùng 3 súng cối 81 ly và đặc biệt hơn là 1 cối 4.2 inch. Cũng qua sự can thiệp khéo léo của Đại Úy Nightingale, TĐ có được 10 máy truyền tin PRC-25 (rất hiếm ở vào thời gian 1967 này). Với cấp số là 658 quân nhân, TĐ thường xuất trận với quân số khả dụng 450 người, chia thành 4 đại đội tác chiến và 1 đơn vị chỉ huy.


TĐ 52 (1967) được đặt dưới quyền chỉ huy của Thiếu Tá Nguyễn Hiệp, một sĩ quan tốt nghiệp trường Vơ Bị Đà Lạt, đă từng chiến đấu trong quân đội Pháp và được tặng thưởng huy chương Croix de Guerre của Pháp. Thiếu Tá Hiệp cũng đưọc ân thưởng một số huy chương đủ loại của QLVNCH.


Ngày 27 tháng 6 năm 1967, TĐ 52 BĐQ được lệnh mở cuộc hành quân vào một khu vực bị nghi ngờ là có một trại tập trung của Cộng quân cấp đại đội, tin tức được cung cấp do một hồi chánh viên. Khoàng 4 giờ chiều trên 40 trực thăng UH-1 (gồm cả các UH-1 của KQ Tân Tây Lan) đă đổ TĐ, chia thành 2 cánh, xuống một khu rừng thưa gần Suối Ḷng (Khu Mỏ Vẹt). Cánh quân thứ nhất gồm 2 ĐĐ và Đơn vị chỉ huy, khoảng 260 binh sĩ đi cùng với Th/t Hiệp và Đ/u Shine Cố vấn Trưởng, hồi chánh viên cũng ở trong cánh quân nàỵ Cánh thứ nh́, 2 ĐĐ đi cùng Đại Úy Nguyễn Công Thông, TĐ Phó và Cố vấn Đại Úy Nightingale. Hai cánh quân di chuyển cách nhau khoảng 100m. Sau khoảng hơn 1 giờ di hành, trên một quăng đường 900 m, TĐ đă đến gần mục tiêu và nổ súng tấn công. Căn cứ này được ngụy trang rất kỹ, che phủ bởi các tàng cây rậm rạp nên không ảnh không thể t́m được dấu vết, và được bảo vệ bằng 3 lô cốt đào sâu dưới đất, trang bị với đại liên Trung cộng 12 ly 67.cùng các giao thông hào h́nh chữ chi. Đây là một căn cứ cấp Tiểu đoàn của CQ. Th/t Hiệp ra lệnh tấn công ngay lập tức.

Do yếu tố bất ngờ, BĐQ hoàn toàn làm chủ t́nh thế, chỉ sau 10 phút đă chiếm ngay được 2/3 chu vi pḥng thủ của CQ, quân số cấp tiểu đoàn, hạ sát được viên TĐ trưởng cs ngay đợt nổ súng đầu tiên, tịch thu được nhiều súng cá nhân và cộng đồng, kể cả súng cối. Các chiến sĩ TĐ 52 đă sử dụng ngay các giao thông hào của CQ để tổ chức pḥng thủ. Pháo binh 175 ly của Hoa Kỳ đă yểm trợ khá hữu hiệu cho cuộc tấn công, nhưng v́ cận chiến nên đạn pháo cũng đă gây tổn thất cho tiểu đội xung kích. Đ/u Nightingale đă phải yêu cầu ngưng pháo yểm trợ. Pháo yểm trợ cũa Pháo Binh VNCH không được sử dụng v́ ngoài tầm bắn.


Thiếu Tá Hiệp không nao núng, ra lệnh cho các chiến sĩ BĐQ sửa soạn lại vị trí pḥng thủ, chờ cuộc phản công của Cộng quân v́ ông đoán chắc họ sẽ phản kích để lấy lại số vơ khí bị mất và phục hận. Ông xin thêm viện binh nhưng chưa được chấp thuận ngay. TĐ 52 sẽ phải chiến đấu đơn độc, chỉ có thể được sự tăng viện của một đơn vị nhỏ Điạ Phương Quân/ Nghĩa Quân ở gần đó. Thiếu Tá Hiệp cũng không biết rằng căn cứ Cộng quân này là một tiền đồn pḥng thủ cho nơi đặt một Bộ Tư lệnh quan trọng của CSBV và phía sau căn cứ là một gịng sông. Lợi dụng đêm tối và sương mù VC đă chuyển vận bằng thuyền hơn 2 tiểu đoàn quân chính quy, vượt sông để tổ chức cuộc phản công. Toán Trinh Sát của TĐ 52BĐQ ghi nhận được sự chuyển quân nhưng không ước lượng được quân số của địch, họ cũng thấy 5 người Âu di chuyển cùng với Bộ chỉ huy CS (?), có thể là các Cố vấn Nga hoặc các nhà báo Đông Âu đang có mặt trong vùng này (?).


Khi trời gần sáng, lúc 5 giờ 30, Thiếu Tá Hiệp ra lệnh xung phong thanh toán mục tiêu và Ông không biết rằng cũng chính lúc này 1500 Cộng quân được lệnh tấn công BĐQ! Mỗi đại đội BĐQ phải phụ trách một vùng từ 70 đến 100m diện địa và phải chống trả những đợt tấn công biển người, từng đợt tiến sau nhau chừng 40m. Chẳng bao lâu BĐQ gần như bị tràn ngập. Nhưng đúng lúc này, trực thăng vũ trang xuất hiện (lúc 6 giờ 15 sáng) và xóa sạch đợt tấn công của Cộng quân bằng rocket và đại liên minigun. Với ư chí quyết thắng và lợi dụng cơ hội Cộng quân c̣n đang lo tái tập trung, Th/t Hiệp ra lệnh tiếp tục tiến công nhưng với tỷ lệ 1 chống 6,7 BĐQ phải lui trở lại các vị trí pḥng thủ ban đầu. VC tiếp tục pháo kích vào các vị trí của BĐQ bằng súng cối, như Đ/u Nightingale đă xác định được các vị trí của các khẩu đội cối VC, và nhờ sự trợ giúp của L 19 vơ trang đă dẹp tan các khẩu cối này. CQ tiếp tục tấn công, chu vi pḥng thủ của TĐ 53 thu hẹp dần chỉ c̣n 100m trước mặt và khoảng 50m phía sâu. Tuy sắp có viện binh, nhưng Th/t Hiệp biết rằng cần phải rút lui để tránh bị tiêu diệt hoàn toàn. Để bảo vệ cho cuộc rút quân, ĐĐ 2 do Tr/u Tang chỉ huy đă chấp nhận hy sinh bằng cách bung lên tấn công Cộng quân và ĐĐ này đă gần như bị mất hoàn toàn. VC tái tập trung và tung thêm trận công kích mới, nhưng trên 300 tên đă bị phi cơ B-57 tiêu diệt bằng bom 1000 lb nổ chậm, thả thật sát với toán BĐQ bảo hậu. 2 tiểu đội BĐQ rút sau cùng cũng bị thiệt hại trong trận mưa bom này. (Trong ṿng 45 phút, các phi cơ ngoài B-57 c̣n có các F-4 và các Skyraiders A-1E của KQ VNCH, đă bay yểm trợ đến 45 phi xuất thả đủ loại bom từ napalm đến bom chùm, bom nổ các cỡ 250, 500, 750 và 1000lbs)


Đến khoảng 10 giờ sáng, các TĐ 35 và 43 BĐQ đă được đưa đến để thay thế cho TĐ 52. Kiểm điểm quân số, tổn thất của TĐ 52 được ước lượng là 40 hy sinh, 100 bị thương và hơn 100 c̣n thất lạc. Trong quân số khởi đầu cuộc hành quân chỉ c̣n 50 người nguyên vẹn.


Lực lượng Đồng Minh sau đó đă chiếm được căn cứ CQ này vào giữa trưa sau khi csBV đă rút khỏi trận địa. Hôm sau Lữ Đoàn 11 Thiết Kỵ Hoa Kỳ đă tiến vào căn cứ mà không gặp kháng cự.


Trong 2 ngày sau đó, TĐ 52 trở lại lục soát khu vực để t́m kiếm các binh sĩ thất lạc và gặp lại từng nhóm 2-3 người. Các binh sĩ sống sót này đă đưa con số tổn thất c̣n 28 hy sinh, 82 bị thương và 12 mất tích.


Ba ngày sau trận đánh, TĐ 52 t́m được một Trung sĩ thuộc ĐĐ2 (ĐĐ đă hy sinh để bảo vệ cuộc rút lui cho TĐ). Viên Trung sĩ này đă di chuyển 15 km, cơng theo một đồng đội bị thương và c̣n d́u thêm một chiến binh khác. Anh ghi rơ được tọa độ tập trung của một đơn vị đặc biệt của csBV, bảo vệ cho một người chỉ huy cao cấp, mà anh nghĩ là một tướng tư lệnh chiến trường (?)


Bộ Tư Lệnh Hoa Kỳ đă nhanh chóng quyết định dùng B-52 để không tập toạ độ đặc biệt này và đă đánh trúng vào Bộ Chỉ Huy Trung Ương Cục Miền Nam (COSVN) và sau đó tướng Nguyễn chí Thanh được công bố là chết v́ bệnh tim tại Hà Nội!


Vài chi tiết về Tiểu Đoàn 52 BĐQ


TĐ 52 BĐQ được thành lập vào đầu năm 1964 tại Mỹ Tho, quy tụ các đại đội BĐQ biệt lập 347, 348, 351 và 352. Đây là TĐ được thành lập sau cùng (thứ 20) trong 20 TĐ BĐQ nguyên thủy.

Tiểu đoàn Trưởng đầu tiên là Đ/u Ṿng Sĩ Dầu, TĐ Phó là Đ/u Vơ Văn Sáng. TĐ được tập huấn tại Trung Tâm Huấn luyện BĐQ Trung Ḥa (Củ Chi). Sau khi được huấn luyện TĐ trở thành lực lượng trừ bị cho Khu Chiến thuật Tiền Giang và đă hành quân trong khu vực Bà Bèo, Ấp Bắc, Cai Lậy, Vĩnh Kim…


Tháng 8-1964: TĐ đă chiến thắng trong cuộc đụng độ với TĐ 512 VC tại Hàm Luông.


Cuối năm 1964, do tham gia cuộc đảo chánh của Tướng Lâm Văn Phát, TĐ 52 bị sát nhập vào Quân đoàn 3, TĐ Trưởng thứ nh́ là Đ/u Nguyễn Thành Nguyên (K18 VBĐL). Đ/u Nguyên hy sinh trong trận Thanh Lợi (tháng 12/1964).


TĐ Trưởng thứ 3 là Đ/u Hoàng Thọ Nhu, TĐ phó là Tr/u Nguyễn Hiệp: trong giai đoạn này TĐ đă dùng các chiến lợi phẩm tịch thu được của CQ để trao đổi lấy các vũ khí mới của HK (chưa có trong cấp số của QL VNCH như M16, Đai Liên M60). TĐ 52 đă tham dự trận Đồng Xoài (tháng 12/1965) và sau đó trở thành TĐ trừ bị của TTM nên đă tham dự nhiều trận đánh tại Vùng 2 CT như Pleiku, KonTum, Dakto.


Tháng 10/1965 TĐ 52 BĐQ được biệt phái cho Tiểu Khu Phước Tuy và đă tạo một chiến thắng lẫy lừng vào ngày 11 tháng 11 năm 1965 tại đèo Mẹ Bồng Con và được TT Johnson tuyên dương công trạng…


Đầu năm 1966, TĐ 52 được tăng phái cho SĐ 10 BB. Đây là giai đoạn ‘đi xuống’ của TĐ, các sĩ quan nồng cốt lần lượt bị thuyên chuyển. Một số sĩ quan BB từ SĐ 10 BB được bổ nhiệm làm TĐ trưởng như các Đ/u Riệu, Pháp. TĐ trở thành một đơn vị địa phương bảo vệ các vùng rừng gỗ quư trong vùng Cẩm Tâm, Cẩm My cho các ‘Ông lớn’..


Măi đến tháng 9, 1966 Đ/u Nguyễn Hiệp sau khi tốt nghiệp khóa Chỉ Huy Tham Mưu tại Đà Lạt mới được trở về chỉ huy TĐ cùng với sự phụ tá của Đ/u Nguyễn Công Thông. TĐ 52BĐQ tái hoạt động, thường được chỉ định hành quân phối hợp với Lữ đoàn 11 Thiết Kỵ Hoa Kỳ, truy lùng các đơn vị CQ trong vùng trách nhiệm của SĐ 10 BB.


Tháng 7, 1967 với Chiến thắng Suối Ḷng TĐ đă được TT Hoa Kỳ tuyên dương lần thứ 2.


Trong Trận Tổng Công Kích Mậu Thân, TĐ 52 hoạt động tại Long Khánh, Biên Ḥa, Phước Tuy và sau đó phối hợp với các TĐ 31 và 36 để thành lập LĐ 3 BĐQ (do Thiếu Tá Phạm Văn Phúc chỉ huy) để bảo vệ ṿng đai Sài g̣n. TĐ Trưởng của TĐ là Đ/u Nguyễn Văn Niên và sau đó là Đ/u Lê Quư Dậu.


Vị TĐ Trưởng thứ 9 và cũng là sau cùng, là Thiếu Tá Trần Đ́nh Nga (riêng Thiếu Tá Nguyễn Hiệp đă chết trong trại tù (cải tạo) cong san).

 


Trần Lư

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính