Petropolitics: Khí đốt - Năng lượng và AI

 

Trần Lý

 

 

   

Cuộc Hội thảo LNG 2006 Qatar, được tổ chức trong 4 ngày (2 đến 5 tháng Hai) tại Doha, đã được diễn ra trong an ninh tối đa....

 

Các Chuyên gia hàng đầu Thế giới, cùng Các các vị lãnh đạo các Công ty Dầu Khí quan trọng, đã họp bàn về ‘Dự kiến Chuyển tiếp sắp đến về Năng lượng’ toàn cầu.... Nhưng có nhiều thay đổi đã khiến các dự kiến trước đây cũng bắt buộc phải  thay đổi theo, cho phù hợp với tình thế?.

   

Những Tên tuổi ‘lớn’ có khả năng biến đổi hệ thống năng lượng toàn cầu, có mặt tại Buổi Hội thảo: Saad Sherida al-Kaabi của Qatar Energy; Wael Sawan của Shell; Tarren Woods (ExxonMobil); Patrick Pouyanne (TotalEnergies); Ryan Lance (ConocoPhillips), những Tổng giám đốc của các Công ty Năng lượng hàng đầu thế giới, có ảnh hưởng quyết định về vấn đề cung cấp năng lượng toàn cầu....

   

Họ có chung một nhận định: ”Thời đại của Khí đốt không bị xóa mờ dần, mà lại còn tiến xa thêm’....

 

• Từ dầu thô đến Năng lượng:

   

Có lẽ đây là lý do để Kỹ nghệ cần phải thay đổi ‘danh tính ‘của chính mình, tự mô tả hình ảnh của minh? Các Công ty Dầu khí không còn mang những bảng tên giới hạn: International oil companies hay Công ty Quốc tế Sản xuất Dầu hỏa....mà họ đang muốn chuyển thành những  International Energy Companies; Sự đổi tên cho thấy những tham vọng được mở rộng thêm: điều hành các cấu tử, các hệ thống và các dây chuyền cung cấp, trong một thế giới càng ngày càng gia tăng  những nhu cầu về năng lượng....

       

Các giới chức đưa ra những dự kiến về các thay đổi quan trọng của thị trường:

  Nhu cầu toàn thế giới về LNG hiện khoảng 400 triệu tấn/năm, được ước tính sẽ lên đến 600 triệu tấn vào 2030 và sẽ đạt con số 800 triệu tấn vào 2050....

 

   

Nhu cầu LNG tăng mỗi năm khoảng 3%, mức độ tăng cao nhất, trong số các loại nhiên liệu ‘không tái sinh’.

 

• Xây dựng một thế giới ‘lớn’ hơn?

    Doha đã tạo niềm tin cho những xây dựng và đầu tư quy mô lớn:

• QatarEnergy, dưới sự lãnh đạo của Saad al-Kaabi đã mở rộng công cuộc khai thác LNG và tăng đoàn tàu chuyên dụng LNG lên đến 200 chiếc, một sự gia tăng số tàu vận chuyển, nhanh nhất trong lịch sử năng lượng.

• Tại Mỹ: ExxonMobil, cộng tác cùng QatarEnergy, đầu tư xây dựng một Cơ sở sản xuất/chế biến LNG, mới; Công suất 18 triệu MMBtu LNG, trong một kế hoạch rộng lớn về LNG tại Bắc Mỹ....

• Canada đang gia nhập thị trường LNG; Những nguồn cung cấp mới, đến từ Phi châu và Nam Mỹ.

 

al-Kaabi tuyên bố: “Thế giới không thể tồn tại nếu không có năng lượng.... Con người cần được hưởng các tiện nghi tối thiểu. Gần 1 tỷ người vẫn chưa có được điện năng ở mức căn bản tối thiểu, và chúng ta cần đáp ứng nhu cầu này cho họ....”

   

Tại Doha, các chuyên viên đã không còn bàn luận về việc: ‘Thay thế’ các nguồn năng lượng ‘hóa thạch’ nữa, mà quay sang việc cần  phải ‘Cung cấp Thêm’.... năng lượng!

 

• Âu châu và Vấn đề an toàn năng lượng

 

       

Biểu đồ.... EU tùy vào LNG (highly dependant)!

55% nhu cầu về năng lượng là do LNG nhập cảng

 

Cuộc chiến Nga-Ukraine vẫn còn đang là một trọng điểm, cần dủng như một trường hợp đẻ tra cứu. Sự kiện Âu châu, bất ngờ ‘mất’ các nguồn Khí đốt do Nga cung cấp qua các đường ống, đã buộc Âu châu phải xoay trục qua sử dụng LNG. Số lượng LNG đang nhập cảng, từ khoảng 50 triệu tấn/năm, tăng vọt lên 120 triệu tấn/năm, biến đổi Âu châu thành một thị trường LNG quan trọng toàn cầu.

   

Các phương thức ổn định khủng hoảng, đã tạo ra một đường chuyền vận mới về khí đốt. Do các ưu điểm như ‘co giãn’ trong giao hàng, an toàn và số lượng có thể cung cấp....nên các Nhà đầu tư càng thêm tin tưởng vào việc xây dựng thêm các Cơ cấu căn bản để khai thác LNG.

   

Với các nguồn Khí đốt mới được tiếp tục khai thác, Giá khí đốt sẽ giảm và Á châu, trước đây vẫn quan ngại về giá LNG cao, sê thay đổi  quan điểm về năng lượng: Nhiều quốc gia Á châu đã chuyển từ xuất cảng Khí đốt thành nhập cảng, khi các khi dự trữ bị suy giảm....

 

• Dầu thô  âm thầm.... ‘tái nhập’

 

Hai năm trước, Dầu thô bị tiên đoán’ là sẽ biến mất khỏi thị trường năng lương vào năm 2030!.... Các ‘tiên đoán’ này đã không xảy ra!

   

Nhu cầu dầu thô vẫn tiếp tục (bền bỉ) và ngay các nhà sản xuất chú trọng vào khí đốt, vẫn theo đuổi các khai thác về dầu thô. Qatar vẫn không bỏ các cơ hội khai thác dầu thô và vẫn đang là một trong những quốc gia hàng đầu, bỏ thầu khai thác dầu hỏa trên thế giới....

   

Sự thay đổi này rất ‘thực tiễn’: Công nghiệp không còn bàn cãi là còn càn Khí đốt hay Dầu thô? nhưng chỉ chú trọng vào các nhiên liệu này có thể được cung cấp với giá rẻ nhất và khí thải sẽ được giảm thiểu.... Những người ‘bi quan và ngờ vực = skeptic’ nhất, cũng đã phải thay đổi quan điểm....

 

• AI và sự chấm dứt của nỗi lo ‘thiếu nhu cầu’ tiêu thụ LNG

 

   

Chiến lược LNG cần phải mau chóng thay đổi, không phải do ‘geopolitics’ nhưng do tác động của AI (Trí khôn Nhân tạo)!

   

Trong 20 năm qua, nhu cầu thế giới về năng lượng, tương đối được ổn định. Giai đoạn này đã chấm dứt. Các Trung tâm Dữ kiện dành cho AI tiêu thụ rất nhiều điện năng đến mức các nhà lập kế hoạch cũng không thể tiên đoán nổi!

   

Một Cơ sở đôn độc, cấn đến hàng ngàn megawatts điện liên tục, 24 giờ mỗi ngày, và không chấp nhận bất kỳ một sư ‘ngưng, cúp’ điện nào....

 

Các chuyên viên đánh giá: đây là thời điểm cần thay đổi cách nhìn cũ. Sau gần 2-3 thập niên, nhu cầu Khí đốt toàn cầu ở mức ổn định; ngày nay nhu cầu này đang đi vào một giai đoạn tăng vọt vì....AI!

   

Nhu cầu Khí đốt trở thành bắt buộc! Các Trung tâm data không thể.... tùy thuộc vào các thay đổi về thời tiết mây mù, gió ngưng.... Trung tâm data cần một nguồn năng lượng đáng tin (reliable), có thẻ chuyển vận (dispatchable) và phải có được ngay lập tức (immediate)

 

• Khi năng lượng tái sinh (renewables) cần back-up

   

Không ai có thể phủ nhận được sự quan trọng và cần thiết của năng lượng tái sinh. Cả hai nhà lãnh đạo Wael Sawan (Shell) và Patrick Pouyanne (Total Energies) đều nhấn mạnh đến vai trò của ‘renewable’ trong một tổng thể năng lượng trong tương lai.... nhưng renewable lại có những giới hạn cần phải chấp nhận.

   

Các nhà chiến lượng về năng lượng nhận định: năng lượng gió và năng lượng mặt trời đều có tính cách không liên tục (intermittent) và các lưới điện đã được xây dựng dành cho thế hệ trước đây, đang bị đặt dưới những áp lực nặng nề: Các vụ mất điện hoàn toàn (‘black-out’) và ‘suýt bị mất (near-miss’) đã xảy ra tại các Cơ sở năng lượng do renewable cung cấp! Những nhược điểm mà các Trung tâm data.... không thể cho phép xảy ra.

   

Khi gió ngừng thổi và khi mặt trời ngủ (!).... thỉ chỉ có Khí đốt  liên tục hoạt động (để....trám vào chỗ.... trống!!)

 

 

Năng lượng do turbine chạy bằng khí đốt cung cấp là tối quan trọng và vẫn là nguồn căn bản cho các lưới điện năng; Nhà máy Năng lượng nguyên tử cần thời gian cả chục năm để xây dựng; Bình điện tàng trữ năng lượng tuy có những cải thiện nhưng chưa khả thi; Năng lượng hydro tuy có hứa hẹn nhưng cũng còn.... xa vời?

   

Chỉ có khí đốt, là phương tiện cấp thôi và có thể xây dựng được nhanh chóng. Các Nhà máy cung cấp điện năng, chạy bằng khí đốt, đủ nhanh để đáp ứng nhu cầu của AI

 

• Những trở ngại cần khắc phục và các chướng ngại phải vượt qua....

  Nhu cầu Khí đốt liên quan mật thiết với sự phát triển của AI, trên nguyên tắc, được tất cả các nhà kế hoạch đồng thuận.... Nhưng các phương pháp cần áp dụng để thực hiện còn gặp nhiều khó khăn:

• Phía sau niềm tin ‘chắc ăn’ vào vai trò của Khí đốt trong AI, là các vấn đề thủ tục hành chính và các tiến trình xây dựng các Cơ sở căn bản về năng lượng càng ngày càng phức tạp, gây các chậm trễ cho các tiến trình:

– Kết nối việc cung cấp nước cho các lưới năng lượng, không đơn giản! và cũng có thể là ‘chốt’ gây tắc nghẽn....

– Nhân công kỹ thuật đang thiếu.

– Chống đối, không thiện cảm của các Công đồng dân cư, quan ngại về môi sinh, mức độ an toàn?

(Dùng khí đốt chạy máy phát điện thay cho than và dầu hòa, có thể giảm được 40% khí thải; dùng khí đốt cháy máy tàu đi biển giảm được 20% khi dùng diesel; những vấn đề thu hồi khí carbon cũng chưa được giải quyết ổn thỏa).

 

• Vài số liệu về tạo dựng một “generative AI’: Grok

 

 

Grok là một generative AI (trí tuệ tạo sinh) chatbot (ứng dụng có thể trò chuyện, dùng giọng nói hay văn bản) do Công ty xAI phát triển (Công ty này do Elon Musk điều hành)

 

 Chi phí để xây dựng computer Grok 4 lên đến 490 triệu USD. Grok 4 tiêu thụ năng lượng 310 triệu kW (đủ dùng cho một thành phố 4000 cư dân tại Mỹ) và đòi hỏi một lượng nước khoảng 1.2 tỷ lít để làm nguội....

                                                                               

 

Trần Lý

3-2026