Nam Hàn và Biển Đông: Xoay trục?

 

Trần Lư

 

 

  • Tin tức báo chí và truyền thông:

  • VOA Mar 21, 2024:

   

“Tensions Simmer between South Korea and China as Seoul Pivots to Global Role”

 

Ngoại Trưởng Nam Hàn đă mạnh mẽ lên tiếng bênh vực chính sách của Hàn khi mời Taiwan tham gia Hội Nghị Thượng đỉnh về Dân chủ, (14 tháng 3) tổ chức tại Seoul. bất chấp phản đối của Tàu. Trước đó ngày 7-3, Hàn đă thay đổi thái độ ‘trung lập’, lên tiếng công kích Tàu đă dùng ‘ṿi rồng’ tấn công tàu Phi, gây những ‘căng thẳng’ trong khu vực  Biển Đông  (mời Taiwan tham dự Hội Nghị là chính thức.. chống Tàu!)

 

  • South China Morning Post 12 Mar, 2024

 

“Watch yourself’ Beijing warns South Korean after remarks on South China sea clashes”

 

Ngoại trưởng Tàu lên tiếng cảnh báo, rất quan ngại, sau khi Hàn công khai chỉ trích thái độ hành xử của Tàu, dùng ṿi rồng tấn công tàu thuyền Phi, trong cuộc tranh chấp “Băi Cỏ Mây”. Ngoại trưởng Tàu Uông Văn Bân (Wang Wenbin) cho biết ‘Hàn ‘không” liên quan đến Vùng biển Nam Trung Hoa (Biển Đông).. nhưng thay v́ giữ tính cách trung lập như trước đây, nay lại lên tiếng chỉ trích.. Tàu?

   

Nam Hàn, từ sau 1975,  theo truyền thống, đă cố giữ một cân bằng thận trọng trong chính sách ngoại giao, đặc biệt giữa Mỹ và Trung Hoa. Mỹ vẫn là một Đồng Minh quan trọng nhất của Nam Hàn,  ‘bảo vệ’ an ninh và yểm trợ quân sự’ cho Hàn nhưng Tàu lại là đối tác kinh tế tối quan trọng với Hàn!. Cân bằng tế nhị này khiến Hàn cố tránh né  ‘về phe’ , trong các cuộc đối đầu tại khu vực Đông Á, Biển Đông và cả Taiwan!

   

Tàu luôn luôn có thái độ ‘trừng phạt kinh tế’ mỗi khi Hàn có thay đổi trong kế hoạch quân sự:  Ngay khi  Hàn  chấp nhận (2016) thiết đặt Hệ thống Pḥng thủ Phi đạn THAAD (Terminal High-Altitude Area Defense) . Tàu đă phản ứng bằng trừng phạt kinh tế: cấm du khách Hàn đến Tàu, tẩy chay hàng hóa  như xe hơi, phones ra lệnh đóng cửa Hệ thống Siêu thị Hàn Lotte trên toàn nước Tàu . Công ty Hyundai thiệt 75.7% doanh số và đóng 3 cơ xưởng tại Tàu..   

 

  • Nam Hàn và Biển Đông

   

Giữ cân bằng  một cách thận trọng trong các giao tiếp với Mỹ và Trung Hoa là một nghệ thuật ngoại giao của Nam Hàn qua nhiều thập kỷ và qua những chính phủ kế tiếp nhau. Bị kẹt giữa ‘dilemma’ chọn giữa, một đồng minh quan trọng nhất (Mỹ) và một đối tác thương mại (Tàu)  cũng.. lớn nhất. Seoul đă phải tránh né, theo phe giữa hai cường quốc đang tranh quyền ‘bá chủ’ (hegemony). Kết quả là Hàn luôn giữ ‘im lặng’ (ngậm miệng, không lên tiếng), tránh bày tỏ ư kiến trong các vấn đề chính trị tế nhị và vấn đề an ninh đang diễn ra tại Vùng Ấn Độ – Thái B́nh Dương..  

     

Tuy nhiên, sự cạnh tranh thách thức càng ngày càng gia tăng tại mọi khu vực chiến lược, từ trao đổi thương mại và kỹ thuật đến an ninh.quốc gia . Khu vực để Seoul giữ thái độ mơ hồ (ambiguity) càng bị thu hẹp, đặc biệt là sự căng thẳng gia tăng trong các vùng biển tranh chấp có nguy cơ đưa đến đụng độ quân sự, Nam Hàn đă phải đối đầu trực tiếp với vai tṛ trên biển.. của ḿnh!  

 

 Khu vực Biển Đông, trải dài trên 1800 hải lư từ Sumatra đến Taiwan (phía Tây Thái B́nh Dương) đă trở thành vùng tranh chấp chiến lược ‘bá chủ’ chính giữa Mỹ và Tàu..

 

  • Phía Mỹ , Biển Đông là vùng trái độn, để Mỹ phát huy sức mạnh quân sự vào khu vực Thái b́nh dương Á châu và vào Ấn độ dương , ngăn chặn ảnh hưởng của Tàu.

  • Phía Tàu, Biển Đông là thủy lộ để Tàu vào Thái B́nh dương và là đường biển nối Tàu với vùng Trung Đông và Phi châu., đồng thờ là khu vực chiến lược để Tàu tạo được cân bằng với ảnh hưởng quân sự và chiến lược của Mỹ..nhằm mục tiêu xa hơn..”bá chủ’ khu vực!

     

Với mục tiêu ‘Bá quyền’, chiến thuật trên biển của Tàu đă manh nha từ thời Đặng Tiểu B́nh, với quan niệm ‘Chuỗi hải đảo”

  • Chuỗi thứ nhất được ‘vẽ’ thời Giang Trạch Dân (Jiang Zemin), bao gồm Indonesia và Philippines, nối đến các đảo của Nhật, được vẽ như ‘đường ranh pḥng thủ từ xa .. của Tàu!

  • Chuỗi thứ 2, vẽ trong thời Hồ Cẩm Đào (Hu Jintao) ra xa hơn., kéo từ các đảo Izu của Nhật đến tận Papua Tân Guinea..

 

 Bắc Kinh xây dựng các hệ thống bảo vệ không phận A2/AD (anti-access and area denial) để ngăn chặn các lực lượng quân sự Mỹ. Dưới thời Tập Cận B́nh, Tàu gia tăng phát triển Hải quân và các phương tiện hàng hải, xây dựng các căn cứ quân sự trên các bồi đắp nhân tạo trong vùng chiếm đóng Hoàng Sa và Trường Sa..

   

Tham vọng bành trướng vùng biển, lấn chiếm hải đảo gây nhiều tranh chấp về chủ quyền lănh thổ và lănh hải với các quốc gia Đông Nam Á (Trung Cộng t́m các thỏa ước song phương, tránh bị kiện cáo trước Ṭa Án Quốc Tế, v́ luôn bị xử.. thua!, không chịu thi hành các phán quyết bất lợi của Ṭa Quốc Tế (dù Tàu là một thành viên UNCLOS)..

 

  Tập Cận B́nh c̣n vẽ thêm một ‘ Chuỗi đảo pḥng thủ thứ 3’.. nhằm vào Mỹ!

 

   

Thái độ hung hăng gây hấn của Tàu gia tăng, tạo thách thức cho t́nh trạng ổn định hiện có, đồng thời đe dọa việc lưu thông hàng hải tự do, tối quan trọng, đối với Mỹ tại Thái b́nh Dương Á châu. Và Mỹ đă phải ‘xoay trục về Ấn Độ-Thái b́nh Dương sau một thời gian lơ là, Mỹ đă phải gia tăng lực lượng hải quân tại Biển Đông..

   

Quan điểm chiến lược ‘chính’ chống Tàu của Mỹ có thể tóm lược vào 3 kế hoạch: Mosaic Warfare, Ghost Fleet Overlord program và Offset Strategy, nhằm ngăn chặn Tàu không để Tàu  tăng ảnh hưởng quân sự tại Biển Đông..

  • Mosaic Warfare , Chiến lược dùng một lực lượng giới hạn nhưng tái sắp xếp hợp lư thành nhiều dạng khác nhau, nhằm chống sự kiện Tàu, Nga  tăng cường số lượng quân và vũ khí trong khu vực có thể xảy ra chiến tranh (cụ thể tại Biển Đông như Taiwan).

  • Ghost Fleet Overlord Program, dùng khả năng chiến đấu của Hạm đội Chiến đỉnh không người lái..” (unmanned surface vehicles), nghiên cứu từ 2018,  đă được HQ Mỹ đưa vào sử dụng từ 2024..

  • Offset Strategy, chiến thuật cạnh tranh, t́m cách giữ lợi thế trước một đối phương , trong một thời gian kéo dài và duy tŕ ḥa b́nh cho đến khi có thể được.. 

   

Sự căng thẳng tại Biển Đông đưa đến nguy cơ có thể xảy ra đối đầu quân sự giữa Mỹ và Tàu? cũng có thể Mỹ bị lôi cuốn vào, do đối đầu quân sự giữa Tàu và các nước trong khu vực ( Tàu với Taiwan, Philippines..)

   

Đụng độ quân sự trong khu vực có ảnh hưởng đến quyền lợi quốc gia của Hàn gây trở ngại cho các hài tŕnh tại Biển Đông và các đường nối kết chuyển vận hàng hóa xuất-nhập cảng.

   

Khoảng 40% khối lượng hàng hóa xuất-nhập của Hàn được chuyển vận theo đường Biển và 90% lường dầu thô và khí đốt nhập vào Hàn đều đi qua Biển Đông..

 

Hàng hóa từ Seoul đi Singapore

 

Dầu thô và Khí đốt đến Nam Hàn

 

   Khi Tàu gia tăng áp lực tại Biển Đông và Mỹ lo ngăn chặn.. Mỹ buộc phải ‘kéo’ thêm Đồng Minh yểm trợ thêm về chính trị, quân sự và Nam Hàn là một trong những quốc gia Mỹ cần đến sự trợ giúp.. Hàn buộc phải tính toán lại t́nh huống khó xử ‘dilemma’ này, Trong khi Úc và Nhật lên tiếng mạnh mẽ hậu thuẫn cho các chính sách chống Tàu tại Biển Đông, sự lựa chọn thái độ của Hàn có phần khó khăn hơn!

 

  • Nam Hàn xoay trục..

 

Trong các năm 2015 và 2016, Seoul bày tỏ thái độ: Cần có một kế hoạch giải quyết các cuộc tranh chấp tại Biển Đông trong Ḥa B́nh và ủng hộ cho Việc Tự do Hải hành trong khu vực.. Một thái độ.. ‘vô thưởng vô phạt’

   

Tàu ngoài vai tṛ đối tác kinh tế, c̣n là một lân bang mà Nam Hàn rất cần  để giúp kiềm chế Bắc Hàn, có vũ khí nguyên tử, luôn gây rối..

     

Nam Hàn đă phải đi từng bước  trong cuộc xoay trục..

  • Về vấn đề Taiwan, Nam Hàn rất thận trọng,,tuyên bố ủng hộ Ḥa b́nh và ổn định tại Eo biển Taiwan, và tự do hàng hải trong khu vực Đông và Nam Thái B́nh Dương, ngừng và  từ chối đi xa hơn khi bàn về t́nh trạng và chủ quyền Taiwan!

  • Trục bắt đầu xoay..

     

Ngày 21 tháng 8, 2023..lần đầu tiên Nam Hàn và Ấn Độ cùng lên tiếng phối hợp với Mỹ, Nhật và một số quốc gia Âu châu, ủng hộ Philippines trong cuộc tranh chấp với Tàu tại Biển Đông..sau khi Tàu tấn công thuyền bè Phi bằng.. ṿi rồng.

  TT Mỹ Biden đă mở cuộc Họp Thượng Đ́nh 3 nước cùng Thủ tướng Nhật Fumio  Kishida và TT Nam Hàn Yoon Sook Yeol tại Camp David (18-08-2023)

 Thông cáo chung “The Spirit of Camp David’ được đưa ra, khẳng định 3  Nước Mỹ-Nhật-Hàn cùng ủng hộ Phán quyết bác bỏ việc đ̣i hỏi về chủ quyền tại Biển Đông của Ṭa Án Quốc Tế The Hague 2016..Phán quyết này bác bỏ đ̣i hỏi, dựa theo.. quyền thừa hưởng mơ hồ về lịch sự, hải phận do Tàu ra  ‘’Đường 9 đoạn’

   

Bản thông cáo khẳng định: “ Chúng tôi chống lại mọi hành động đơn phương nhằm thay độ t́nh trạng đang có ‘statu-quo’ tại Vùng Biển Ấn độ – Thái b́nh Dương.

   

Với bản thông cáo này, lần đầu tiên Nam Hàn xác định việc xoay trục, chính thức về phe Mỹ-Nhật tại Biển Đông..tuân theo phán quyết của Ṭa UNCLOS

     

Chính sách ngoại giao của Nam Hàn vượt ra khỏi khu vực Bán đảo Triều Tiên, và TT Hàn tuyên bố thêm sẽ cộng tác cùng Mỹ và Nhật để trợ giúp cho các quốc gia tại Biển Đông những yểm trợ cần thiết về an ninh và an toàn hải hành..

   

Ấn Độ gia nhập liên minh..chống Tàu xưng ‘bá’ tại Biển Đông, sau khi lên tiếng (6-2023) bênh vực Phi trong cuộc tranh chấp Băi Cỏ Mây, phù hợp với phán quyết của UNCLOS 2016  (Việt Nam, tính sai, do e ngại Tàu, không kiện chủ quyền Đảo Cỏ May.. nay đành chịu trở thành.. kẻ ngoại cuộc!). Ấn Độ đă ‘sát cánh’ với Mỹ trong việc ủng hộ Phi.

 

1- Trục Kinh tế:

   

Từ tháng 12-2023, Hoa Kỳ đă trở thành quốc gia đứng đầu trong các ‘bạn hàng’ của Nam Hàn, thay chỗ cho Tàu (hạng nhất từ 2004). Lần đầu tiên sau 31 năm, Hàn có một thâm thủng mậu dịch với Tàu, xuất cảng sang Tàu năm 2023 giảm 20% từng năm xuống c̣n 124.8 tỷ USD trong khi nhập cảng từ Tàu chỉ giảm 8%, c̣n 142.8 tỷ USD. Đầu tư gia tăng mạnh đổ vào Mỹ của các Đại Tổ hợp Hàn về xe hơi, phụ tùng, và b́nh điện, semiconductors…. và Nam Hàn trở thành quốc gia tuy sát cạnh Tàu nhưng lại mua bán ít hơn với Tàu (từ 2024)

   

Điểm quan trọng đáng chú ư nhất trong sự kiện chuyển trục kinh tế này là Bản Kế hoạch công bố tháng 12-2023 của Bộ Thương mại, Công nghiệp và Năng lượng Hàn về Chiến lược 3050, đặt ra chương tŕnh ổn định hóa dây chuyền cung ứng nguyên liệu, giảm mọi tùy thuộc vào Tàu, dự trù vào 2030 sẽ giảm được tối thiểu 50%. Kế hoạch này cho thấy quan ngại của Nam Hàn trong việc ‘giới hạn cung cấp nguyên liệu’ rất có thể xảy ra do sự trả đũa’ của Tàu..

 

Nam Hàn xuất cảng sang Tàu các mặt hàng chính.. Chips điện tử (50.3 tỷ USD); hóa chất từ dầu hỏa (6.28 tỷ); trang bị truyền thông (6.13 tỹ). Công nghiệp b́nh điện xe EV của Hàn tùy thuộc vào các nguyên liệu tối quan trọng do Tàu cung cấp như lithium, graphite và khí hiếm..

 

   

Hàn đă được sự yểm trợ của Mỹ-Nhật trong Mineral Security Partnerships để có kế hoạch cung ứng các nguyên liệu hiện đang bị Tàu giữ độc quyền..

   

Hàn đă đầu tư 20 tỷ USD vào xe EV và B́nh điện vào Mỹ, theo Inflation Reduction Acts, và trở thành quốc gia đầu tư hạng đầu tại Mỹ , trước cả EU và Nhật.

 

2- Trục Buôn bán vũ khí

     

Trong những năm gần đây, Hàn tiến dần , trở thành một trong những quốc gia hàng đầu thế giới về buôn bán vũ khí. Tham vọng trở thành Global Pivotal State của Hàn mở rộng trong nhiều lĩnh vực và xuất cảng vũ khí (với trợ giúp kỹ thuật của Mỹ) là mục tiêu quan trọng nhất. Năm 2023, Nam Hàn đă bán đến 15 tỷ USD về công nghiệp quốc pḥng và theo chương tŕnh  dự định th́ đến 2027 sẽ trở thành quốc gia bán vũ khí hạng thứ tư trên thế giới, vượt qua cả Tàu  (năm 2000, Hàn chỉ ở hạng 31, nhưng  2019 lên hạng 10..)

     

Phía sau công nghiệp vũ khí Nam Hàn là cộng tác kỹ thuật Mỹ (phương thức tránh né của Tài phiệt vũ khí Mỹ, t́m cách vượt khỏi các kiểm soát của Quốc Hội.)  Hiện nay số quốc gia mua vũ khí của Hàn lên đến 12 nước: mua đại bác, xe tăng, giàn phóng rocket và phi cơ chiến đấu, đạn… Mục tiêu thương vụ vũ khí năm 2024 là 20 tỷ USD..

     

Chuyện bên lề của..cách làm ăn: Nam Hàn không ..buôn bán súng đạn trực tiếp cho Ukraine.. nhưng cung cấp đạn 155m mới cho Mỹ sau khi Mỹ.. xuất kho đưa đạn gần hết hạn tồn kho.. sang Ukraine!

   

Các Công ty Công nghiệp Quốc pḥng Nam Hàn như Hanwha Aerospace, Korean Aerospace Industries, Hyundai Rotem, LIG Next1.. không kịp sản xuất nhiều mặt hàng. mà các nước “không thân Mỹ’  hoậc không thể mua trực tiếp từ Mỹ (v́ phải có sự chuẩn thuận của quốc hội..)

(Xin đọc bài riêng  về Công nghiệp vũ khí Nam Hàn..và những bí ẩn..đằng sau)

 

 

3- Trục Liên minh quân sự

     

Hoa Kỳ và Nam Hàn có thỏa ước liên minh quân sự từ 1953 Mutual Defense Treaty và thỏa ước vẫn đang c̣n hiệu lực. Hoa Kỳ sẽ cùng Nam Hàn pḥng thủ trong trường hợp Nam Hàn bị tấn công, kể cả bị tấn công bằng vũ khí nguyên tử.. Mỹ có một lượng trú đóng khoảng 40 ngàn quân, thường trực tại Nam Hàn.. Thỏa ước được tái xác nhận và tăng cường thêm nhân dịp kỷ niệm 70 năm kư kết (2023). Ngoài các điều khoản đă và đang có, bản Defense Vision 2023 c̣n mở rộng thêm với các điều khoản mới liên quan đến ‘cộng tác kỹ thuật’ quốc pḥng, về ‘an ninh’ tại Vùng biển Ấn Độ – Thái b́nh Dương, bao gồm Biển Đông..

 

Ngoài Hoa Kỳ là liên minh chính, Nam Hàn c̣n quay trục và mở rộng thêm các liên minh đối tác chiến lược khác:

  • NATO: Nam Hàn có những cộng tác song phương với NATO, chia sẻ những vấn đề an ninh, gồm cả chống cyberwar, chống khủng bố.. Từ 2022, Nam Hàn đă có Phái bộ Ngoại giao thường trực bên cạnh NATO..

 

Nam Hàn trở thành đối tác chung với Úc, Nhật và NewZealand trong khu vực Ấn Độ-Thái b́nh Dương (đây là biểu hiện xoay trục của Nam Hàn, qua các Phiên họp Thượng đỉnh NATO 2022 (Madrid) và ké tiếp (2023 Vilnius)

  • ANKUS (Anh + Úc + Mỹ): Nam Hàn trở thành đối tác chiến lược (2022), tham dự vào các nghiên cứu kỹ thuật (cùng chế tạo tàu ngầm  cho Úc) (Chương tŕnh ANKUS Pillar 2)

  • Nam Hàn cộng tác chặt chẽ hơn với Úc và qua Úc đang có những chương tŕnh hợp tác với Khối QUAD (có cả Nhật và Ấn Độ)

  • Ngày 18 tháng 8, 2023, tại Camp David Mỹ , Nhật và Nam Hàn đâ kư một Thỏa ước an ninh quốc pḥng chung (trilateral pact) JAROKUS. Thỏa ước xác định: “Đe dọa anh ninh với 1 trong 3 quốc gia sẽ là đe dọa chung cho cả 3 nước’.Thỏa ước tuy không nêu rơ các phản ứng quân sự nhưng ghi rơ về cộng tác pḥng thủ chống phi đạn và tập trận chung của 3 nước… Ba quốc gia có chung một chính sách an ninh cho vùng Ấn độ-Thái b́nh Dương..

 

                                                                           

 

Trần Lư 5-2024

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính