Chiến tranh bán dẫn

(tiếp theo)

 

Trần Lư

 

 

  • Tàu đối phó?

 

Mỹ tấn công và Tàu đă phải vất vả chống đỡ..

 

  • 1 – Chuyển trục quy mô, Chính phủ nhập cuộc

Chính phủ Tàu đă “ đổ nhiều tiền vào các nghiên cứu và phát triển các kỹ thuật chế tạo các cao cấp”, yểm trợ cho cuộc chuyển hướng của các Công ty Tàu nhắm vào chế tạo các chips ‘higher nodes’, để ứng dụng trước mắt,  vào kinh tế chung của Tàu và vào các lĩnh vực dân sự như xe chạy điện (EVs).

 

Năm 2022, Chính phủ Tàu đă tài trợ cho 190 Công ty sản xuất chips (có nêu tên)  một ngân khoảng 1.8 tỷ USD, dưới dạng trợ cấp trực tiếp và những dạng cho vay cùng chung góp vốn đầu tư vào các Công ty (ẩn danh)

 

Chính phủ Trung ương Tàu đă đầu tư những khoản tiền lớn, một cách gián tiếp qua các Cơ sở tài chính quốc doanh như National Integrated Circuit Industry Investment Fund Company, thiết lập năm 2014, và gọi tắt là “Big Fund”.

 

Đầu tư gần đây nhất là đưa 7.1 tỷ USD vào Cơ sở Sản xuất chip lớn nhất Hoa lục YMTC. Tháng giêng 2023 Big Fund và một Cơ sổ tài chánh bí mật “Wuxi’, thông báo  đầu tư 2 tỷ USD vào kế hoạch xây dựng  một nhà máy chế tạo các phiến silicon ‘wafer fab’ loại 12 inch tại Wuxi. Công ty sản xuất chip Hua Hong trong dự án này,  sẽ chế tạo tại đây, các ‘legacy’ chips. Tháng 10-2023, Big Fund đầu tư 2 tỷ USD cho dự án phát triển memory chip của Changxin Xinquao..

 

Không chỉ Chính phủ Trung Ương mà c̣n có thêm những đóng góp của chính quyền Tỉnh và địa phương,  như trong 2023, chính quyền Jiangsu đă ‘tự’ đóng góp 74 triệu USD/ năm, cho các Cơ sở sản xuất chip để giúp tài trợ cho các nghiên cứu, mua thiết bị, thiết kế chips và đóng gói.. Jiangsu cũng cấp  những học bổng tiền mặt cho các trường Đại học địa phương, tài trợ cho các  chương tŕnh liên hệ đến SC

 

  • 2- Tránh và né, chạy ṿng kiểm soát xuất cảng của Mỹ

 

Các Công ty Tàu đă cho thấy khả năng ‘khôn khéo’ khó tưởng, để tránh né, chạy ṿng né tránh các kiểm soát xuất cảng của Phương Tây. Tàu có nhiều cách lừa gạt ‘dodge’  các kiểm soát xuất cảng, như dùng  ‘đối tác thứ ba'( third-party partners), công ty ma (offshore entities), hay các công ty vỏ bọc (shell companies). Trong nhiều trường hợp khác, đơn giản hơn chỉ ‘tuồn’, che mắt (snub) đưa qua các trạm kiểm soát biên giới như gắn thêm chips (dư-cố t́nh)  vào printed circuit boards. Một Giám đốc Hăng Cung cấp SM cho biết:  “(Tàu) biết rơ ràng các viên chức quan thuế không thể biết chính xác có bao nhiêu cơ phận trên một circuit board (không biết nổi đă có những cơ phận ‘được’ gắn thêm?, hơn nữa.. làm sao để mở từng kiện hàng ra kiểm soát..lại.” Một cách ‘ma’ khác là ghi trên hộp đựng các cơ phận mới, có tên trong danh mục cấm xuất cảng, bằng cách gắn nhăn ‘hàng phế thải’ để qua mặt quan thuế… Sau khi thùng hàng phế thải vào Tàu, hàng sẽ được gắn lại nhăn để phân phối.!

 

Các Công ty Tàu lập ra nhiều công ty ‘vỏ bọc’, nhanh hơn là Bộ Thương Mại Mỹ (DOC) có thể theo dơi. Công ty thay đổi tên tưổi rất nhanh: Tam cá nguyệt này dùng một tên mới đặt, qua 3-4 tháng sau, lại mang một tên khác..mới hơn?.  Cách thức ‘ma quái’ này đem lại một số kết quả: Tháng Giêng 2023, Các cơ sở sản xuất  quân sự Tàu và các cơ sở phụ thuộc ngoại vi đă mua được các chip cấp cao H100 của Nvidia, bằng từng lượng nhỏ và  giữ bí mật tuyệt đối không cho biết số lượng và xuất xứ.

 

  • 3 – Thu mua và tích trữ nguyên-vật liệu

 

Ngay sau vụ Huawei, Chính phủ Tàu đă mở chiến dịch thu mua các máy móc chế tạo SC của Ḥa Lan và Nhật, bất kể.. giá phải trả! Một tính toán rất nhạy bén, Tàu mua ngay khi các nước này chưa kịp.. kiểm soát việc xuất cảng. Tàu cũng mua nhiều dụng cụ để sản xuất từ Mỹ, trước khi lệnh kiểm soát được áp dụng.

 

Chính phủ Mỹ để các Công ty bán thiết bị cho Tàu,  chỉ cần có xin phép (license) và  ‘license được phát như.. phát kẹo’! Ngoài ra c̣n quá nhiều điều khoản miễn trừ’..

 

Ngay khi TT Trump.. tấn công Huawei, Tàu đă đầu cơ, tích trữ chips, đặt mua những khối lượng chips khổng lồ với TSMC, thương vụ của TSMC tăng vọt.. Các hăng chế tạo smartphone khác của Tàu cũng tích trữ chips, v́ lo ngại cũng sẽ bị cấm như Huawei! Hiện nay Tàu c̣n tồn trữ khoảng 140-170% lượng chip 7-nanometer dùng cho nhu cầu thiết bị điện tử dân sự nội địa.

 

 

Nhu cầu thế giới về chips giảm xuống cho đến Tháng 11-2025! v́  không c̣n đơn đặt hàng từ Hoa lục..

 

Nhu cầu đặt mua các EUV Lithography  của Tàu cũng bị giảm bớt 40%

  • 4- Xây dựng Cơ sở hạ tầng kỹ thuật/Phát triển các sáng kiến (innovations)

 

Viện Đại Học Tsinghua (Tàu) đang có những kế hoạch nghiên cứu để vượt qua = bypass các kiểm soát giới hạn của Phương Tây.

 

Tự thiết kế một Máy gia tốc hạt nhân (particles accelerator) lớn, có chu vi 100-150m. Chùm tia electron của accelerator này sẽ tạo ra một nguồn tia sáng, phẩm chất cao =high-quality light source, dành cho công việc sản xuất tại chỗ; Dự án c̣n dự trù xây dựng một  nhà máy sản xuất khổng lồ, tập trung nhiều lithography quanh accelerator này. Đây là một kế hoạch nhằm mục tiêu chiến lược chế tạo thật nhiều các chip 2-nanometer (Tàu hiện chưa tự chế tạo nổi)

 

Sau khi Mỹ và ‘đồng minh’ áp đặt các giới hạn xuất cảng, các nhà khoa học kỹ thuật SC Tàu, đă thông báo nhiều sáng kiến đổi mới kỹ thuật ‘innovations’ đáng chú ư:

  • Tháng 9-2023: China Electronics Technology Group (CETG), một Công ty quan trọng trong Công nghiệp Quốc pḥng Tàu, ‘thông báo’ đang nghiên cứu chế tạo ra một chip-radar loại gallium nitrite, có công suất kỷ lục, sử dụng các kỹ thuật SM mà Hoa Kỳ.. đang ngăn chặn?

  • Tháng 10-2023, ĐH Tsinghua loan báo đă phát triển được một loại chip điện trở nhỏ (memristor) hệ thống- tíchhợp (system-integrated memristor chip), có nhiều ứng dụng vào AI và  hệ thống lái xe tự hành

  • Thành quả quan trọng nhất về ‘phát huy sáng kiến’,  là làm lại lại từ đầu, sau khi bị Mỹ ‘đánh’, ngoạn mục nhất của Kỹ thuật điện thoại thông minh Tàu là smartphone Mate 60 Pro, gây sửng sốt giới hữu trách Mỹ! Ngay cả Bộ trưởng Thương Mại Mỹ Gina Raymondo c̣n phải xem thành quả của Huawei như “disturbing” Xin đọc phần “Chiến trường SC: Huawei đến Tiktok và EV”

 

 

  • 5- Khai thác các ‘lỗ hổng’ của cấm vận

 

Khai thác lỗ hổng và đánh cắp các bí mật sản xuất, gián điệp kinh tế.. là ‘kỹ thuật hàng đầu của Tàu’

 

Chính phủ Tàu có cả một hệ thống ‘gián điệp chuyên đánh cắp các bí mật chế tạo công nghiệp cao cấp.. đặc biệt là  về các thiết bị quân sự..)

    Chip 7-nanometer dùng trong Huawei phone 5G được Tàu quảng cáo rộng răi là đă được phát triển do SMIC, nhà máy quốc doanh chế tạo chips lớn nhất của Tàu, sử dụng các thiết bị DUV (deep ultraviolet lithography).. Nhưng theo một báo cáo khác th́ SMIC đang dùng là do các DUV Tàu mua được qua những ‘lỗ hỏng ‘ cấm bán thiết bị của Ḥa Lan? sao chép theo các bí mật về kỹ thuật sản xuất của ASML.. (Bí ẩn về Huawei phone xin đọc bài ‘Chiến trường Huawei)

 

ASML trong báo cáo thường niên 2022, công bố, tháng 2 năm 2023 ghi nhận

“..”một trong số nhân viên ‘gốc Tàu’ của Công ty đă.. thu thập các dữ liệu, không được phép phổ biến =unauthorized, về kỹ thuật sản xuất.. gây vi phạm (breach) trong việc kiểm soát xuất càng..” Báo Ḥa Lan NRC cho biết:”.. nhân viên này sau khi rời ASML đă..làm việc cho Huawei!”.

 

Roger Dassen, Giám đốc Tài chính (CFO) của Công ty ASML cho biết: “một số kỹ thuật  lithography của ASML..không có được chép đầy đủ trong các bản vẽ blueprint.. nhưng có những chi tiét lại c̣n trong ‘đầu’ các chuyên viên, vả đâu phải là khi có blueprint là sẽ làm theo được, mà c̣n cần nhiều yếu tố liên hệ khác và.cả dây chuyền kỹ thuật cùng nguyên vật liệu..Muốn ‘copy’ kỹ thuật litho phải cần hàng chục năm..!

 

Tàu đă nhiều lần muốn đánh cắp các blueprint của ASML một cách khá lộ liễu và c̣n muốn đánh cắp thêm nhiều thứ khác. CEO của ASML cho biết, từ 2022, Công ty đă phải đối phó mỗi năm với hàng ngàn vụ xâm phạm an ninh mạng, buộc chi phí bảo vệ mạng (cybersecurity) tăng thêm cả triệu USD..

 

Năm 2018, Ṭa Ḥa Lan đă xét xử vụ một cựu nhân viên ASML, nghỉ việc sau khi hoàn tất chuyển giao các gốc mật số (code) cho.. một công ty Tàu và nơi thu nhận sau cùng, các tài liệu mật này, là một Cơ quan An ninh T́nh báo Chính Phủ Tàu!

 

Cơ quan T́nh báo Quốc gia Ḥa Lan, trong Bản báo cáo 2023, đă ghi rơ: “Tàu là đe dọa lớn nhất cho An ninh Kinh tế của Ḥa Lan!”. Mỗi ngày Tàu đều t́m cách cách ‘ăn cắp’ các kỹ thuật bí mật về SC của Ḥa lan..

 

Ḥa Lan không phải là nạn nhân ‘duy nhất’ mà Tàu nhắm vào việc ăn cắp, qua gián điệp mạng (cyber espionage), và qua cách tuyển mộ nhân viên làm việc trong các công ty đối thủ rồi  thuê họ đánh cấp các bí mật sản xuất của nơi làm việc..

 

Công ty SC Micron Mỹ từng là nạn nhân của một chiến dịch ăn cắp quy mô (6-2020), kỹ thuật và sở hữu trí tuệ,  gián điệp chuyển tài liệu cho Công ty Tàu Fujian Jinhua..Nhờ các tài liệu lấy cắp này, Fujian Jinhua đă chế tạo được một sản phẩm DRAM đang phải dùng kỹ thuật Micron’: multistar ‘lx nm

 

Taiwan là một mục tiêu quan trọng trong các kế hoạch dùng gián điệp và đánh cắp tài liệu kỹ thuật sản xuất SC. Giới chức có thẩm quyền Taiwan cho biết: Các Công ty SC Hoa lục sẵn sàng trả cho các kỹ sư SC Taiwan mức lương  500% cao hơn lương đang được trả tại Taiwan!, nhưng không phải là công việc ‘suốt đời’ v́ Tàu chỉ muốn ‘vắt chanh.. bỏ vỏ..”, sau khi Tàu hết dùng, th́ kỹ sư này không thể trở về làm việc tại Taiwan. Để đi đường ṿng, các Công ty Tàu Hoa lục, cho thành lập các công ty vỏ bọc tại Taiwan và chuyển tài liệu ‘cần mua’ từ đây về Hoa lục, viên kỹ sư liên hệ không cần rời Taiwan!

 

Thu hút nhân lực: Bắc Kinh có một chính sách lâu dài, gửi người, gián điệp, đến Phương Tây, học và đánh cắp các bí mật công nghiệp, có cả các chiến dịch thu hút ‘chất xám’ ngoại quốc qua Chương tŕnh TTP=Thousands Talents Plan. Chương tŕnh này tạm ngưng vào 2018, khi bị Chính phủ Mỹ điều tra về các hoạt động mờ ám.Tàu chuyển sang một chương tŕnh ‘mới’, hoạt động dưới tên Qiming nhằm tuyển mô các ‘chuyên viên’ gốc Tàu, tŕnh độ PhD về kỹ thuật ‘SC’, đang làm việc trong lĩnh vực ‘bí mật-nhạy cảm  ‘sensitive và classified’..(nói rơ hơn là mua chuộc các gián điệp gốc Tàu, làm việc trong các lĩnh vực về SC tuyệt mật của Mỹ..) Chương tŕnh ‘mua chất xám’ có những đặc điểm như cung cấp nhà cửa, tiền thưởng kư hợp đồng thuệ làm việc trong khoảng 420 đến 700 ngàn USD/năm, tặng thưởng tiền mặt, trong thời gian ngắn, cho các kỹ sư ‘trung niên, đang ở vào giai đoạn cuối của sự nghiệp, có nhiều kinh nghiệm tích lũy được trong ngành SC!

 

6- Đánh trả trực tiếp:

Tàu cũng có những ‘trả đũa’ trực tiếp với các hành động ‘gây hấn’ của Mỹ..

  • Giới hạn, ngăn cản các Công ty Mỹ hoạt động tại thị trường Tàu. Tháng-2023, Tàu, dùng lư do an ninh, đă cấm nhập và sử dụng các memory chip của Micron Technology, thay thế bằng các chip ‘made in China’.

  • Giới hạn cung cấp các nguyên liệu.. Tháng 7-2023, Tàu áp đặt luật ‘cấp giấy phép’ xuất cảng (sang Mỹ) các kim loại đất hiếm gallium và germanium, cùng nhiều hợp chất làm từ các kim loại này.. Đây là các kim loại tối cần thiết trong công nghiệp SC.

 

 

  • Giới hạn sử dụng các chip cần nhập từ Mỹ, buộc các công ty Tàu phải thay đổi thiết kế, tránh dùng chip Mỹ nếu có thể được..

  Tập Cận B́nh, khi viếng Xuzhou Construction Machinery Group (2022) đă đặt câu hỏi “Các chip do Nhà máy sản xuất có phải hoàn toàn tại chỗ không?”

  • Giới hạn việc đầu tư của các Công Ty Mỹ vào thị trường SC Tàu..

  • Các ‘chiêu thức’.. Tàu:

 

Hoa Kỳ và Đồng Minh có ‘làm chậm’ được các phát triển của Tàu trong lĩnh vực SC không? Một câu hỏi mà các nhà Chiến lược Mỹ đang t́m câu trả lời..”Mục tiêu trước mắt là.. chỉ cần ‘chận Tàu” trong 5 năm (?), chỉ cần làm chậm tiến tŕnh phát triển SC (quan trọng nhất là sản xuất chip 2-nanometer)..

 

Kinh nghiệm của ‘mọi’ ngành sản xuất như cơ khí, điện tử..đă cho thấy Tàu rất ‘thủ đoạn’ và khôn khéo trong ‘thu rút công nghẽ= ‘technology extractor’ (local content requirements, joint ventures, technology-for-market-access deals) để ‘thủ đắc bất hợp pháp’ các kỹ thuật sản xuất của Phương Tây..Extractor càng ngày càng tinh vi sau khi Tàu gia nhập WTO (2001 ), cố t́nh vi phạm, không tôn trọng các điều khoản quốc tế về ‘sáng chế’, sở hữu trí tuệ’’..

 

Extractor ghi nhận được, lên đến 339 trường hợp, trong nhiều lănh vực sản xuất..

 

Tàu đă áp dụng ‘chiêu thức extractor’ này trong việc chế tạo phi cơ dân dụng C919, nhưng vẫn c̣n những trở ngại chưa thể vượt nổi, c̣n phải mất thêm  10-20 năm..

 

Trong lĩnh vực SC: Tàu đứng trước một vấn nạn: Autonomy versus Cooperation? (Tự lập hay Hợp tác?)

 

Theo truyền thống (!), các nhà hoạch định chính sách Tàu xem việt thủ đắc, lấy của người làm của ḿnh, (acquisition) các kỹ thuật SC ngoại quốc như một điều đương nhiên (sine qua non) ‘thiết yếu phải làm’! để phát triển công nghiệp SC của Tàu?..

 

Trong những năm 2000, Bộ Trưởng Bộ Tin học Hu Quili từng tuyên bố:” Ba Cơ sở SC chính của Nam Hàn đă giàu có nhờ cộng tác với Mỹ và Nhật, và nếu Tàu tự đóng cửa đất nước, bé quan, không giao tiếp với Tây phương, và  chỉ dùng nhân, vật lực tự có, th́  sẽ chỉ sản xuất được các thành phẩm tiêu dùng trong nước (không đ̣i hỏi phẩm chất cao), sẽ không thể tiếp cận và bán ra nổi thị trường thế giới!”..

 

Tàu đă t́m đủ mọi phương thức.. lôi kéo các Công ty kỹ thuật Tây Phương đầu tư và đưa các kỹ thuật vào Tàu..(theo kể hoạch.. extractor!)

  • Chỉ tiêu  “Made in China 2025”

 

 

Chính quyền Tàu đặt ra một chỉ tiêu đầy tham vọng để đuổi kịp Phương Tây về microelectronics.. Quốc Hội Tàu, trong phiên họp lần thứ 20 đưa ra nghị quyết, (sau khi Hoa Kỳ khai chiến (tháng 10-2022), chấp nhận ‘đối đầu kinh tế, chiến tranh với..Mỹ! bằng mọi giá ”Tập trung mọi nỗ lực, mọi phương tiện bất kể mọi cách thức và phương tiện để đạt mục tiêu chiến lược.”.

  • Thủ đắc (Acquiring) kỹ thuật của Phương Tây, bằng mua hay ăn cắp tài liệu, mua chuộc chất xám gốc Tàu.

  • Đầu tư những ngân khoảng ‘khổng lồ’: Năm 2023, Chính phủ Trung ương Tàu đầu tư một kế hoạch mới trị giá 41 tỷ USD (300 tỷ yuan) vào công nghiệp SC, tuy trước đó (2019) đă bỏ ra 27 tỷ USD. Các khoản đầu tư này c̣n được gia tăng thêm với các đóng góp nguồn vốn từ địa phương:  Thành phố Quảng Châu (Guangzhou)  góp 21 tỷ USD năm 2023, trợ cấp cho việc khuyến khích giới tiêu dùng Tàu, bỏ các thiết bị điện tử tiêu dùng ngoại nhập, quay về dùng các đồ điện tử.. nội hóa chất dù kém chất lượng hơn). Các nhà sản xuất chip đang hoạt động theo tiêu chuẩn dùng chip ‘cổ điển’ loại 28-nanometer, được miễn thuế 10 năm để đi theo “Chương tŕnh Phát triển IC và Công nghiệp Software ‘Thế hệ Mới theo Kế hoạch Nhà Nước’

  • Định-Hướng  “Made in China’ là kế hoạch lâu dài của Tàu trong tham vọng ‘tự chủ’ về SC, với viễn kiến sẽ ‘tự’ sản xuất được 80% nhu cầu SC cho thị trường nội địa vào năm 2030.

  • Xoay trở, cải biến các hệ thống máy móc đang có,  để tăng khả năng kỹ thuật lên mức cao hơn (v́ không mua được máy mối cần thiết).Boston Consulting Group đă liệt kê 50 Công ty ‘phát huy sáng kiến ‘innovative ‘ hàng đầu như Alibaba, Huawei, Lenovo, Xiaomi, JD.com và Tencent.. Cơ Sở sản xuất hạng đầu của Tàu SMIC đâ chứng minh là có nhiều sáng kiến giúp công nghiệp SC từ phôi thai,  khi đi chậm hàng thế hệ sau Phương Tây; đến tiến gần hơn, chỉ c̣n thua sau khoảng 5-10 năm?

 

                                                                                                 

 

Trần Lư

3/2023

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính