Cái Tấm Ni Lông Đó Dùng Để Làm Ǵ?
Trời vẫn c̣n tối đen như mực và mưa gió tơi bời khi chúng tôi thức giấc. Chúng tôi thức giấc chẳng phải v́ cơn mưa đang trút nước xối xả xuống mái tranh và những cơn gió giận dữ đang đập rầm rầm vào những cái vách lồ ô mà bởi v́ tiếng kẻng đang gào thét ầm ĩ, đinh tai nhức óc ngoài kia. Tiếng kẻng gào thét vào tận rừng sâu dập tắt mọi âm thanh từ tiếng vượn hú chim kêu, tiếng mưa như thác đổ, tiếng gió hú cho đến tiếng hổ gầm và dội ngược trở lại. Tiếng kẻng hung hăng xồng xộc đi vào trong tâm trí của mọi người. Tiếng kẻng thậm thụt len lỏi vào sâu trong những ngơ ngách tâm hồn của mỗi người và quanh quẩn ở đó. Bất kỳ ai c̣n sống sót sau khi ra trại trở về nhà rồi vẫn thỉnh thoảng bị giật ḿnh tưởng chừng như c̣n nghe tiếng kẻng gào thét và thức giấc lúc năm giờ sáng trong một khoảng thời gian nào đó. Ở các ngôi chùa hay nhà thờ, những cái chuông được đúc công phu và âm thanh lúc nào cũng vang lên đầm ấm dịu dàng. C̣n ở đây trong trại này, cái kẻng chỉ là cái niềng xe hơi đă cũ nhưng khi dùng thanh sắt đánh vào, tiếng của nó gào thét lên the thé, lanh lảnh như chọc sâu vào trong lỗ tai của mọi người. Âm thanh của chuông vang lên là lời kêu gọi của các vị thánh thần làm cho ḷng người cảm thấy thanh b́nh, thiên đường rực rỡ nơi xa xôi rộng cửa đón chào người thiện tâm. C̣n ở đây trong trại này, tiếng kẻng gào thét là cơn thịnh nộ của quỷ dữ làm cho chúng tôi cảm thấy hăi hùng, địa ngục tăm tối ở ngay trần gian này hé mở nuốt chửng lấy chúng tôi. “Chuông nguyện hồn ai?” Chuông nguyện hồn những người thiện tâm đă chết, sớm được siêu thoát hay sớm được lên nước thiên đường. C̣n ở đây trong trại này, tiếng kẻng nguyện hồn những tên tội đồ của đất nước như chúng tôi, chưa chết nhưng cũng không c̣n đang sống nữa. Chúng tôi đang dăy dụa ở khoảng giữa nhưng gần với cái chết hơn.
Thằng quản giáo mới vừa đánh xong ba hồi kẻng báo hiệu một ngày mới vào lúc năm giờ. Sau khi vài người đi cầu xí xong nó sẽ đánh một hồi kẻng tập thể dục. Khoảng sáu giờ nó sẽ đánh một hồi kẻng cho bữa ăn vào buổi sáng, hai chén cơm một nhúm muối. Khoảng bảy giờ, nó sẽ đánh một hồi kẻng để đi “cày”. Khoảng trưa trưa, nó sẽ đánh một hồi kẻng cho bữa ăn vào buổi trưa, cũng vẫn như buổi sáng. Khoảng xế chiều, khi tiếng kẻng vang lên kết thúc một ngày làm việc chúng tôi đi xuống suối để tắm trong làn nước giá lạnh. Trời chưa sập tối là tiếng kẻng cho bữa ăn vào buổi tối, cũng vẫn như buổi sáng hay trưa. Có hơn một trăm hai mươi người trong sam được chia thành mười tổ. Chúng tôi ngồi theo tổ hồi hộp chờ đợi buổi kiểm thảo (thảo luận và kiểm điểm) sau một ngày làm việc. Nghĩa là mọi người phải tự phê b́nh ḿnh và phải đấu tố lẫn nhau về việc làm của người khác trong ngày. Sau đó nữa là chương tŕnh văn nghệ trong sam nghĩa là chúng tôi phải vừa vỗ tay vừa hát theo những bài hát tẩy năo. Khoảng chín giờ tối, ba hồi kẻng vang lên kết thúc một ngày. Chúng tôi nằm xuống thấy bụng ḿnh quặn lên v́ đói và đầu óc mơ về mọi loại thức ăn có thể tưởng tượng được trên cơi đời này. Linh hồn và thể xác trở thành hai đường thẳng song song. Độ hai tháng một lần, hai đường thẳng song song đó lại gặp nhau khi nhận được quà thăm nuôi. Được hai ba hôm th́ hai đường thẳng song song đó lại tách ra v́ quà thăm nuôi đă hết. Phân nửa đă bị đám âm binh quản giáo nuốt, phân nửa của phân nửa c̣n lại bị mấy con ma nuốt. C̣n lại chỉ như vài giọt nước cho đỡ khát trong cái sa mạc khô cằn này mà thôi. Rồi một ngày lại như mọi ngày và mọi ngày đều như một ngày.
Một ngày như mọi ngày và mọi ngày đều như một ngày nhưng không phải là ngày hôm nay. Sáng nay, khi thức giấc chúng tôi cảm thấy lo âu v́ cơn mưa nặng hạt và những cơn gió dữ dội. Chúng tôi tụ tập lại hai đống lửa ở hai đầu sam để sưởi ấm và hút thuốc lào. Chẳng ai nói chuyện ǵ với ai cả khi chúng tôi chuyền tay nhau cái điếu cày. Chỉ nghe thấy tiếng nước rít lên trong cái điếu cày hoà lẫn tiếng mưa gió ngoài kia. Sự yên lặng khủng khiếp bao trùm lên mọi người. Gió luồn qua những khe hở của mấy cái vách lồ ô làm lưng tôi cảm thấy lạnh và mưa len lỏi qua vài chỗ dột tạo thành vũng trong sam. Tôi nghe có tiếng thằng khùng nào đó mong ước được nghỉ làm ngày hôm nay. Nhưng có lẽ nó không khùng chút nào hết mà chỉ cảm thấy tuyệt vọng thôi. Đó là một lời than van hơn là một sự mong ước. Có lần chúng tôi được nghỉ vào một ngày mưa tầm tả cũng như hôm nay. Một số ngồi yên lặng lắng nghe thằng kia tả con gà quay như thế nào. Một số yên lặng ngồi ngắm nh́n mưa rơi hay đang tưởng tượng ra cái ǵ đó. Một số đờ đẫn nằm nh́n lên mái tranh. Một số đang ngủ hay là chỉ nhắm mắt lại và mơ đến một cái ǵ đó. Một số tụ lại nói chưyện ăn uống ǵ đó ở đầu kia của sam. Một số c̣n lại tụ tập quanh hai đống lửa đă tắt chỉ c̣n tro than nóng đỏ. Không bíêt t́nh cờ hay cố ư, thằng phó quản giáo của trại bước vào sam, đứng ngay cái cửa duy nhất. Mọi người yên lặng quay sang nh́n nó và chờ đợi. Sau khi liếc nh́n mọi người và mỉm cười dịu dàng như một con ác quỷ nhe nanh, nó nói, “Nh́n thấy các anh ở không như vầy, tôi không thể nào chịu nổi.” Ngay lập tức chúng tôi được tập hợp lại, vào khu rừng phía sau trại dùng rựa chặt những ống lồ ô, bó lại đem về cho đến tận chiều tối để bù lại cho phân nửa buổi sáng được nghỉ ngơi. Và chúng tôi ṃ mẫm ăn tối với ánh sáng lập loè của mấy cây đuốc lồ ô. Thật ra ánh sáng đó không phải dành cho chúng tôi v́ chúng tôi ăn chẳng cần ánh sáng. Nó là để canh chừng chúng tôi. Cái đống lồ ô bó lại thành từng bó vẫn c̣n nằm ngoài sân phơi mưa, phơi nắng và phơi sương đă hơn tháng nay. Thằng trưởng và phó trại cộng thêm mấy thằng đội trưởng của các sam đều là đảng viên của cái Đảng Cộng Sản khốn kiếp của chúng nó. Tiêu chuẩn duy nhất hiểu ngầm để một thằng nào đó được nhận vào đảng Cộng Sản khốn kiếp là khi những đảng viên cấp trên của nó nhận thấy rằng nó cũng đă đủ khốn nạn và xảo quyệt như chúng nó! Chỉ có thằng khùng mới mong ước được nghỉ làm vào một ngày mưa gió như hôm nay.
Tôi xếp gọn lại cái mùng và cái mền mỏng thành một gói vuông vức đặt ở đầu nằm sát vách lồ ô. Quấn cái mền và ngồi bó gối trên giường, nh́n qua cái cửa lồ ô duy nhất trong sam, tôi thấy bầu trời vẫn c̣n tối đen. Lấy điếu thuốc lá nhăn nheo đă để dành từ lâu ra hút, tôi để cho trí óc ḿnh trôi dạt trở về nhà. Vào những ngày mưa giá lạnh như thế này, tôi nhắp từng ngụm sữa ḅ nóng hổi ngọt ngào và ăn từng đũa phở ḅ nóng hổi thơm phức. Vào những ngày mưa giá lạnh như thế này, tôi thường hay nh́n lên bầu trời ngắm nh́n những giọt mưa rơi và mơ mộng vu vơ. Đôi khi tôi c̣n ngâm lên những bài thơ mà tôi đă học thuộc ḷng hồi ở trung học. Ta chỉ có thể thưởng thức được nghệ thuật với cái bụng no thôi, có phải vậy không? Sáng nay không có tiếng kẻng để những bộ xương người chúng tôi được “rèn luyện thân thể theo gương Bác Hồ vĩ đại”. Phần lớn mọi người trong sam đều ngồi bó gối và yên lặng. Nếu như không có mưa, th́ giờ đây chúng tôi đang tập thể dục ngoài sân gần với cột cờ và cái kẻng. Nếu như không có mưa th́ giờ đây chúng tôi đang chuyển động thân thể, chân và tay giơ lên giơ xuống theo tiếng la của tên quản giáo, “Một, hai, ba, bốn” và “Bốn, ba, hai, một”. Để thay cho những con số đếm nhàm chán đó, nó chuyển sang thành chữ, “Hít, hít, thở, thở” và “hít, thở, hít, thở” và nó nhe răng cười thô bỉ. Vâng, chỉ có hai động từ “hít” và “thở” đó cho biết rằng chúng tôi vẫn c̣n đang sống. C̣n không th́ lại tưởng rằng chúng tôi chỉ là những con ma sau một mùa phơi mưa và một mùa phơi nắng. Nh́n qua khoảng trống ở cái cửa lồ ô vào trong màn đêm, tôi thấy những bộ xương người đang giơ chân tay lên xuống và uốn éo thân ḿnh theo một nhịp điệu đều đặn như đang khiêu vũ dưới cơn mưa.
Tiếng kẻng vang lên báo hiệu giờ ăn vào buổi sáng. Khi mùa mưa bắt đầu mỗi người trong chúng tôi được phát cho một tấm ni lông chiều ngang tám tấc dài thước hai để che mưa. Bây giờ đă là cuối mùa mưa, nó cũng chẳng c̣n nguyên vẹn nữa. Tôi vơ lấy tấm ni lông và đứng sắp hàng trong sam. Mỗi người lần lượt la lên con số của ḿnh, bước ra khỏi cửa và chạy thẳng về phía nhà ăn. Hơi bị ướt, tôi cảm thấy lạnh v́ những cơn gió giật liên hồi. Ở trong sam, tứ bề kín mít lại có hai đống lửa ở hai đầu sam nên vẫn ấm hơn. Tôi nghe có tiếng la lên cuối cùng từ phía sam, “Một trăm hai mươi mốt, hết.” Vậy là đêm qua có ai đó đă trốn. Nó trốn bằng cách nào? Tôi liếc nh́n quanh nhà ăn, mọi người vẫn tỉnh bơ như không có chuyện ǵ xảy ra. Ở đây trong cái trại này, mọi người phải đè nén t́nh cảm, suy nghĩ của ḿnh tận đáy ḷng. Không biết nó có thoát được hay không, c̣n phải chờ vài bữa nữa. Tất cả đều kết thúc bữa ăn nhanh chóng như thường lệ, hôm nay chúng tôi được hai chén cơm và nước thánh (nước muối pha loăng) chan vào cơm để ăn thay cho muối rắc lên. Chủ nghĩa xă hội hay chủ nghĩa cộng sản th́ cũng như nhau! Mọi người đều ngắm nh́n bầu trời chưa sáng hẳn và cơn mưa tầm tả dai dẳng đầy lo âu. Tôi la lên, “Tám mươi” khi bước vào trong sam. Khi bước ra khỏi sam con số của tôi là mười ba. Như vậy là con số xui xẻo đó đă được chuyển qua cho người khác. Tôi không tin dị đoan nhưng tôi cảm thấy hồi hộp v́ con số đó. Tất cả chúng tôi thay “đồ bay” và ngồi bó gối trên giường lồ ô chờ đợi tiếng kẻng để đi “cày”. “Đồ bay” là tiếng lóng chỉ những bộ quần áo như giẻ rách chúng tôi mặc để đi làm. Tôi có cảm giác chưa bao giờ trời mưa tầm tả và nặng hạt như hôm nay. Mưa bao trùm cả bầu trời xám xịt và cả khu rừng đen thui thủi. Hôm nay tôi không hề nghe thấy tiếng chim kêu, vượn hú nữa. Có lẽ chúng cảm thấy lạnh và đă ẩn nấp hết vào một nơi ấm áp nào đó. Thông thường vào lúc này, chúng tôi đă chuẩn bị cuốc để đi cày ngoài đồng hay rựa và cưa để đi đốn gỗ trong rừng nhưng hôm nay chẳng ai làm ǵ hết. Hôm nay, mọi người mang vẻ mặt của những tên tử tù đang chuẩn bị bước ra pháp trường. Hôm nay, mặt trời không thức dậy.
Tiếng kẻng vang lên và chúng tôi lục tục nhảy xuống đất đứng sắp hàng trong sam. Thằng quản giáo la lên, “Bước ra, nhanh.” Tôi la lên, “Mười ba” và bước ra, đứng sắp hàng dưới cơn mưa. Điềm gở đă quay trở lại. Khi nghe tiếng người cuối cùng la lên, tôi đă cảm thấy run lên và hai hàm răng bắt đầu đánh ḅ cạp. Tấm ni lông che đầu và phủ vai tôi nhưng những cơn gió mạnh đă làm người tôi bắt đầu ướt. Chúng tôi đă chịu đựng không biết bao nhiêu cơn mưa rừng từ đầu mùa đến giờ nhưng dường như mỗi cơn mưa đều mới cả. Tôi nghe tiếng thằng quản giáo la lên, “Đi”. Cứ tưởng chừng như đây là một đoàn quân ma nào đó nếu ai đó nh́n vào từ bên ngoài. Chúng tôi bước từng bước một dưới cơn mưa về phía ngọn đồi xa xa nơi có khoảng đất rộng mênh mông được dành để trồng khoai lang. Mấy hôm trước nơi này chỉ là một băi cỏ tranh chen lẫn bụi rậm. Sau khi dùng rựa phát hoang xong, hai cánh tay và chân chúng tôi đă rướm máu v́ gai góc. Hôm đó có thằng bị rắn lục cắn được khiêng lên trạm xá và chẳng ai nghe nói ǵ tới nó nữa. Chúng tôi đă dùng cuốc để dăy cỏ, xong lại dùng cuốc để cuốc đất lên, và sau cùng là ḅ lê ḅ lết để nhặt hết đám rễ tranh gom lại thành đống lớn chờ khi nào khô sẽ đốt. Hôm nay, chúng tôi cuốc đất tạo thành luống để ngày mai ngày kia cắm những dây khoai lang xuống. Chúng tôi đổ mồ hôi và máu và khi thu hoạch khoai về mỗi người sẽ được một hay hai củ để chứng nhận thành quả lao động của ḿnh. Ôi, giá mà bây giờ có củ khoai lang nóng hổi trên tay nhỉ? Lột vỏ ư? Không, uổng lắm. Ngắt hai đầu củ khoai quăng đi ư? Không, phí lắm. Nhai hết! Cắn từng miếng một. Vị ngọt ngọt bùi bùi cộng thêm với cái nóng của miếng khoai tưởng tượng trong miệng làm cho cái bao tử của tôi thắt lại. Bước chân đi đều và cuốc trên vai, tôi rùng ḿnh v́ những cơn gió tạt nước mưa lạnh vào người làm tôi ướt hết từ đầu đến chân. Hai hàm răng bắt đầu đánh ḅ cạp liên hồi nhưng không có cách ǵ ngăn nó lại được. Mẹ kiếp! Khi không c̣n hai hàm răng nữa th́ chắc là vẫn đánh ḅ cạp bằng nướu thôi. Trời vẫn mưa nặng hạt, có lẽ c̣n hơn lúc tôi thức dậy nữa. Những tấm ni lông lúc này trở thành vật trang trí cho đoàn quân ma đang đi quẩn đi quanh trong cái địa ngục đỏ này. Cái này cùng với nhiều cái khác nữa nằm trong cái địa ngục đỏ lớn mang h́nh chữ S.
Cái địa ngục đỏ này được dành cho những tên tội đồ đă dám chống lại Đảng và Nhà nước khi từ chối tham gia vào Quân Đội Nhân Dân hay đă tham gia rồi mà lại từ bỏ cuộc chiến xâm lăng Campuchia. Một số tội đồ c̣n phạm một tội rất nặng là đă bỏ nước ra đi và bị “vịn” trở lại. Một số tội đồ lại phạm cả hai tội trên trong đó có tôi. C̣n lại là tù h́nh sự phạm tội xă hội. Đây có phải là trại cải tạo không nếu như có ai đó hỏi? Xin thưa là không. Đây là Trường Giáo Dục Lao Động. Vậy Trường Giáo Dục Lao Động này trực thuộc Bộ Giáo Dục chứ ǵ? Cũng xin thưa là không. Trường này trực thuộc Sở Lao Động Thương Binh Xă Hội của Uỷ Ban Nhân Dân tp HCM (cho dù nó cách Sài G̣n hằng bốn năm trăm cây số). Vậy Trường Giáo Dục Lao Động này mang nhiệm vụ ǵ? Có hai cách để trả lời câu hỏi này: Cách thứ nhất (trên các phương tiện thông tin đại chúng của Đảng và Nhà nước): Đây là nơi tạm giữ những ai chưa hiểu biết về đường lối, chính sách của Đảng và Nhà nước. Vào đây rồi, Đảng và Nhà nước sẽ cho anh biết lao động là làm theo năng lực hưởng theo nhu cầu, biết kính trọng Đảng và lá cờ búa liềm của Đảng v́ Đảng là của nhân dân và từ nhân dân mà ra, hiểu được mối quan hệ gắn bó thân thiết của Đảng với nhân dân và sau cùng anh sẽ có được cuộc sống mới tốt đẹp hơn, đàng hoàng hơn. Cách thứ hai (mọi người ở đây đều biết và giữ kín trong các tế bào năo của ḿnh, không ai dám nói ra): Trường Giáo Dục Lao Động là danh xưng đẹp đẽ của cái địa ngục đỏ này. Đây là nơi gông cùm những ai đă dám CĂI lại Đảng và Nhà nước. Vào cái địa ngục đỏ này rồi, Đảng sẽ cho anh biết lao động là làm theo năng lực tối đa hưởng theo nhu cầu tối thiểu, nghĩa là ăn rất ít hay không ăn càng tốt và làm cho đến kiệt sức th́ thôi. Đảng sẽ cho anh thấy Đảng là những con quỷ dữ sử dụng thành thạo hai vũ khí búa liềm: liềm dùng để lôi cổ anh lại và búa dùng để đập vào đầu anh để lấy máu của anh tô thắm cho lá cờ của Đảng. Đảng sẽ cho anh hiểu được mối quan hệ của Đảng và nhân dân là mối quan hệ giữa đám sói và bầy cừu. Sau cùng, anh sẽ được Đảng TẠO cho một cái tên mới để qua thế giới bên kia ở. Túm lại, sự thật là không có cái Đảng nào hết. Đó chỉ là những con quỷ đỏ khát máu. Sự thật là cũng không có cái Nhà nước nào hết. Đó chỉ là tên gọi khác của những con quỷ đỏ khát máu được dùng để lừa bịp mọi người. Và sự thật sau cùng là cũng không có cái Nhân dân nào hết. Đó chỉ là mỹ từ dùng để gọi những con thú biết đi bằng hai chân làm nô lệ cho những con quỷ đỏ khát máu mà thôi.
Nói theo học giả Lâm Ngữ Đường (Lin Yutang) th́ mắt ta nh́n vào “con cừu”, tay ta chỉ vào “con cừu”, chân ta đá vào “con cừu” và miệng ta la lên hai chữ “con cừu” thật lớn nhưng ta phải luôn suy nghĩ trong đầu đối với từng hành động đó rằng nó thật sự là “một con sói”. Những con quỷ đỏ khát máu này là bậc thầy về sự lừa đảo. Nếu không biết và chưa hiểu được Cộng Sản là ǵ, anh sẽ bị nó lừa. C̣n nếu như đă biết và đă hiểu được Cộng Sản là ǵ rồi, anh vẫn sẽ bị nó lừa. Nhưng nếu như đă bị Cộng Sản lừa rồi, anh vẫn sẽ bị nó lừa tiếp. Cho đến khi chết đi rồi, anh vẫn sẽ c̣n bị nó lừa. Và như thế măi măi anh sẽ chẳng bao giờ biết được rằng anh đă bị nó lừa lúc c̣n đang sống cũng như sẽ bị nó lừa sau khi chết đi rồi và miệng anh vẫn mỉm một nụ cười tươi như hoa nở.
Thằng Hoàng Cọp cuốc đất bên cạnh tôi từ sáng đến giờ nhưng tôi và nó chưa nói với nhau tiếng nào. Tôi và nó cuốc đất làm thành luống khoai lang từ đầu này qua dầu kia của cánh đồng. Tên nó là Hoàng nhưng mọi người đều gọi nó là Hoàng Cọp bởi v́ nó xâm h́nh đầu con cọp nhe răng nanh thật lớn chiếm hết khoảng giữa cái lưng. Tôi nghe nói nó là đàn anh và phạm tội ăn cướp mà phải vào trại này. Chắc là nó chưa giết người bởi v́ nếu có th́ án nó sẽ nặng hơn và ở trại khác. Trại này chỉ dành cho ai có án từ ba đến năm năm. Th́nh ĺnh nó hỏi tôi, “Ê, mày biết cái tấm ni lông đó dùng để làm ǵ không?” Tôi làm thinh v́ chẳng biết phải nói ǵ. Hai hàm răng tôi đánh ḅ cạp theo một nhịp điệu đều đặn nhưng không cách nào để nó dừng lại được. Ướt nhẹp và người tôi run lên bần bật nhưng lại tê cứng v́ cơn mưa tầm tả lạnh giá này. Tôi cảm thấy bụng tôi quặn lên v́ đói và miệng th́ đắng nghét. Tôi uống những giọt nước mưa từ trán chảy xuống môi trong khi vẫn cuốc đều tay. Nước mưa ngọt và mát làm sao! Tôi uống nữa, uống nữa nhưng nước mưa dù ngọt và mát vẫn không làm tan đi cái vị đắng nghét của nước bọt trong miệng. Cái cán cuốc quá trơn và phải nắm thật chặt tôi mới đưa nó lên xuống được. Cứ một chập th́ tôi lại phải ngồi chồm hổm xuống để lấy chiếc dép râu gỡ đất dính vào cái lưỡi cuốc ra. “Đôi dép râu làm ṃn đời trai trẻ. Mũ tai bèo che khuất cả tương lai.” Không phải như vậy đâu. Chỉ có đôi dép râu ṃn và cái mũ tai bèo tơi tả thôi. C̣n chúng tôi chỉ là những con thú biết đi bằng hai chân chứ trai trẻ cái ǵ mà tương với lai. Tôi đứng lên, tiểu trong quần và cảm thấy ḍng nước tiểu nóng hổi chảy dài từ háng xuống chân. Từ sáng đến giờ không biết tôi đă tiểu bao nhiêu lần rồi. Chúng tôi đổ mồ hôi như tắm vào mùa nắng và tiểu liên tục vào những ngày mưa. Có lẽ tất cả bọn họ đều tiểu trong quần cũng như tôi v́ chân tay lấm đầy bùn đất. Nh́n chung quanh, tôi thấy những bộ xương người trong những bộ giẻ rách tả tơi đang cầm cuốc giơ lên giơ xuống.
Sau buổi trưa, hai chén cơm với muối chan canh mưa chúng tôi quay trở lại cuốc tiếp. Nh́n xuống quốc lộ 14 ở phía xa xa, chẳng thấy một bóng người hay xe cộ ǵ hết. Nghe nói đây là quốc lộ kinh hoàng thời chiến v́ có nhiều trận đánh ác liệt xảy ra với vô số người chết. C̣n nay nó cũng vẫn là quốc lộ kinh hoàng v́ có vô số trại cải tạo chạy dọc theo quốc lộ này đi qua bốn tỉnh cao nguyên. Buổi sáng, có hai ba chiếc xe đ̣ chạy ngang qua về phía Sài G̣n. Buổi chiều, có hai ba chiếc chạy ngược lại. Thỉnh thoảng có vài chiếc xe ben hay xe tải chở gỗ chạy ngang qua. Quốc lộ này là con đường đất đầy ổ gà, ổ voi và rừng chạy dọc theo hai bên quốc lộ, thỉnh thoảng mới có một vài thị trấn nhỏ. Tôi nghĩ đến việc trốn trại. Phải chờ vài hôm nữa về lại trại trong rừng cách quốc lộ mười mấy hai mươi cây số ǵ đó tụi nó thả lỏng hơn mới trốn được. Hay là ngược lại, ở đây trốn dễ hơn? Ở đây chạy thẳng vào rừng rồi t́m đường ngược trở ra quốc lộ. Phải mang cái ǵ đó theo để ăn nhưng có ǵ để mang theo đâu? Mùa mưa không sợ chết khát. Từ đây về Sài G̣n hơn bốn trăm cây số có bao nhiêu trạm công an? Nh́n thấy nó sẽ biết ngay là tù vượt ngục. Nếu bị bắt lại th́ sống dở chết dở với nó. Nhưng nếu về tới Sài G̣n rồi sẽ ở đâu? Về nhà ở là công an khu vực biết liền. Không có giấy tờ ǵ hết đi ngoài đường dễ bị công an “vịn” lắm, lúc đó án sẽ c̣n nặng hơn nữa. Vượt biên nữa ư? Vàng bạc tiền của đă tiêu tan trong mấy chuyến trước rồi. Bây giờ đâu có ai cho đi không. Tôi suy nghĩ miên man, t́m cách trốn trại để cho qua thời gian. Nhưng dường như thời gian đă dừng lại. Tôi chưa bao giờ cảm thấy lạnh và đói như hôm nay. Tôi chưa bao giờ cảm thấy mệt nhoài như hôm nay. Hai hàm răng tôi đánh ḅ cạp không c̣n kềm lại được nữa. Hai hàm răng đó không c̣n thuộc về tôi nữa. Hai bàn tay tôi dính chặt vào cây cuốc như dán keo. Khi gỡ hai bàn tay ra tôi thấy nó nhăn nheo, dẹp lép và trắng nhách như là hai bàn tay của một xác chết đă lâu nào đó. Hai bàn tay đó không c̣n là của tôi nữa. Từng giờ trôi qua cây cuốc lại càng nặng hơn, thật khó để hai cánh tay tôi có thể đưa nó lên xuống được và hai chân tôi tê cứng. Hai cánh tay và hai cái chân đó cũng không c̣n thuộc về tôi nữa. Người tôi run lên bần bật. Cái thể xác đó cũng không c̣n thuộc về tôi nữa. Trí óc tôi đi lang thang khắp mọi nơi, tôi ước ǵ được nằm xuống ngay và ngủ một giấc thiên thu. Trí óc đó cũng không c̣n là của tôi nữa. Tôi không c̣n là tôi nữa mà chỉ là một hồn ma nào đó. Phập! Hồn ma đó đă cuốc vào đầu ngón chân cái của tôi. Máu tuôn ra. Tôi vội lấy bịch thuốc rê trong túi quần ra, lấy một miếng thuốc rê đắp vào, xé miếng ni lông băng ngón chân cái và lấy dây thun quấn lại. Hồn ma đó sau khi cuốc vào chân tôi đă trả tôi về với cánh đồng rộng mênh mông và cơn mưa tầm tả cùng những ngọn gió lạnh buốt.
Khoảng sau, thằng Hoàng “Cọp” lập lại câu hỏi hồi sáng, “Ê, mày biết cái tấm ni lông đó dùng để làm ǵ không?” Tôi nh́n nó và thấy nó đă quăng cái tấm ni lông đi tự lúc nào. Lần này không chờ tôi trả lời nữa, nó nói tiếp: “Để bó xác mày lại chôn khi mày chết, hiểu không?” Nói xong, nó cười khẩy một tiếng. Buổi sáng tôi đă cột hai đầu tấm ni lông lại ở dưới cằm, c̣n hai đầu kia buộc lại phía trước bụng. Bây giờ toàn thể người tôi ướt nhẹp rồi có để cũng chẳng làm ǵ. Tôi tháo cái tấm ni lông ra quăng đi. Trang tử bảo rằng sau khi ông ta chết đi rồi hăy đem xác ông ta quăng ra ngoài đồng. Chúng tôi cũng sẽ sớm được quăng xác ra ngoài đồng như vậy. Dường như từ sáng đến trưa hàng thế kỷ đă trôi qua và từ trưa cho đến chiều lại thêm hàng thế kỷ nữa. Chúng tôi hoàn toàn ră rời khi ngắm nh́n công tŕnh của ḿnh. Những luống khoai dài và gần như thẳng tắp từ đầu này đến đầu kia trên cánh đồng rộng mênh mông này. Cơn mưa đă ngừng nhưng bầu trời vẫn c̣n bao phủ những đám mây đen hứa hẹn những trận mưa c̣n lớn và dai hơn nữa. Chúng tôi lếch thếch trở về trại, mỗi người trên vai một cây cuốc. Giữa đường trở về, chúng tôi dừng lại v́ mấy thằng quản giáo muốn hút thuốc và chúng tôi cũng vậy. Thả cuốc ra, chúng tôi ngồi phệt xuống trên mặt quốc lộ 14 và vấn thuốc rê hút. Chiếc xe đ̣ chạy ngang qua cố t́nh dừng lại trước mặt chúng tôi và mọi người trên xe đều tḥ đầu ra ngoài ngắm nh́n chúng tôi một cách ṭ ṃ. Có lẽ họ cho rằng chúng tôi là người rừng v́ đầu tóc lổm chổm, râu ria không cạo, áo quần giẻ rách và đa số đều ở trần, đen thui, gầy giơ xương, ướt nhẹp. Chúng tôi cũng ṭ ṃ ngắm nh́n họ v́ đă lâu không nh́n thấy dân thành thị nào cả. Một bà nọ nh́n chúng tôi và ra hiệu đến gần. Tôi nh́n quanh xem bà ta ra hiệu cho ai nhưng dường như bà ta nh́n tôi và ra hiệu cho tôi. Tôi chỉ vào ḿnh và bà ta gật đầu. Thấy mấy thẳng quản giáo đang nói chuyện, tôi lấy can đảm đến gần chiếc xe đ̣. Bà ta chẳng nói tiếng nào, chỉ nh́n tôi vẻ thông cảm và cho tôi một trái xoài chín thật to. Tôi cầm lấy trái xoài và đưa lên ngửi mùi thơm của nó, quên nói lời cám ơn. Tôi đă không ngửi thấy mùi thơm này từ lâu lắm rồi. Khi chiếc xe đ̣ chạy đi, một thằng quản giáo đến kêu tôi đứng lên. Chẳng nói chẳng rằng, nó cho tôi một cái tát vào mặt và lấy trái xoài. Tôi hiểu được rằng ḿnh chỉ là một tên tội đồ của đất nước. Cái tát quả là một giá hời!
Chiều nay, chúng tôi có một bữa cơm đặc biệt. Ngoài hai chén cơm với muối ra, chúng tôi c̣n có thêm được chén súp nóng nữa. Đó là hỗn hợp gồm “lá tàu bay” là một loại lá hoang trong rừng và măng lồ ô nấu trong nước sôi có nêm chút muối. Có thêm tí mỡ nữa v́ tôi thấy có chút váng mỡ trên bề mặt chén súp. Không biết ở ngoài đời mấy con heo có chê loại súp này không chứ c̣n ở đây trong trại này chúng tôi thấy nó rất tuyệt vời. Thằng ở phía bên kia nhặt mấy hạt cơm đổ trên bàn cho vào miệng. Tự dưng tôi cảm thấy ghét nó có lẽ v́ tôi với không tới. Chúng tôi lần lượt bước vào sam nhưng hôm nay tiếng la của mọi người nghe yếu hẳn hơn mọi ngày. Cánh cửa lồ ô đóng lại khi người cuối cùng và thằng quản giáo bước vào. Mọi người chen chúc nhau ở hai đống lửa ở hai đầu sam mà chúng tôi đă đốt lên hồi chiều. Hôm nay chúng tôi được tha cho buổi kiểm thảo và những bài hát tẩy năo v́ mấy thằng quản giáo đă đi nhậu cho đỡ lạnh chỉ c̣n lại thằng trẻ. Trong sam, chẳng ai nói với ai lời nào. Ngoài kia, cơn mưa và những ngọn gió đă quay trở lại. Nằm không xa cái đống lửa lắm nhưng tôi vẫn cảm thấy lạnh. Tôi cảm thấy miệng tôi đắng nghét và cái lạnh như từ trong xương toả ra. Tôi không cảm thấy đói nhưng lại cảm thấy người tôi run lên. Tiếng răng đánh ḅ cạp nhè nhẹ ru tôi đi vào sự quên lăng. Tôi cảm thấy người tôi bồng bềnh và trôi giạt. Ngoài kia, các vị thần linh đang ra oai với sấm chớp rền vang và mưa gió thét gào. Rồi tôi không c̣n cảm thấy lạnh nữa mà lại thấy nóng khủng khiếp, cổ họng tôi khô khốc như sắp chết khát khi nghe tiếng kẻng gào lên báo hiệu một ngày thật sự đă hết. Tiếng kẻng nguyện hồn ai vậy? Tôi mơ thấy có một bà tiên hiện xuống cho tôi trái xoài.
Những cơn mưa bắt đầu vào một ngày nào đó trong tháng năm cho đến bây giờ đă là cuối tháng mười một. Nó có thể là cơn mưa cuối cùng trong năm và cũng có thể là cơn mưa cuối cùng trong cuộc đời của một người nào đó. Ơi những con ma ơi, đừng dăy dụa nữa, ngủ ngon đi nhé!
(trích từ tập truyện”Tiếng Thở Dài”)