Biển Đông trước làn sóng đe doạ mới từ Trung cộng

 

Trần Đại Thanh

 

Indonesia cứng rắn hơn khi bị Trung cộng tiếp tục “xâm phạm” EEZ

 

T́nh h́nh Biển Đông vốn đă "nóng" nay lại càng phức tạp hơn khi Indonesia mới đây đă có hành động cứng rắn: Cơ quan An ninh Hàng hải Indonesia (Bakamia) quyết định bám đuổi và xua đuổi một tàu hải cảnh của Trung cộng gần quần đảo Natuna, đồng thời trao công hàm phản đối Bắc Kinh xâm phạm vùng đặc quyền kinh tế (EEZ) của Jakarta.

 

Phát biểu ngày 15/9 của ông Aan Kurnia, Giám đốc Bakamia rằng Indonesia sẽ tăng cường các hoạt động tuần tra trong vùng biển gần một số đảo của nước này ở Biển Đông sau khi một tàu hải cảnh của Trung cộng được phát hiện gần đó, gây nghi ngại về ư đồ của con tàu này. Theo ông Aan Kurnia, chiếc tàu của Trung cộng đă tiến vào cùng đặc quyền kinh tế 200 hải lư của Indonesia ở phía Bắc quần đảo Natuna ngày 12/9 và đến ngày 14/9 mới rời đi sau màn tranh căi "qua sóng vô tuyến" và sau khi phía Indonesia khẳng định quyền chủ quyền đối với vùng biển này. Người phát ngôn của Bộ Ngoại giao Indonesia Teuku Faizasyah cho biết Jakarta đă yêu cầu một lời giải thích từ phía Đại sứ quán Trung cộng: “Chúng tôi đă nhắc lại với phía Đại sứ quán Trung cộng rằng EEZ của Indonesia không chồng lấn với các vùng biển của Trung cộng”.

 

Về phía Trung cộng, người phát ngôn Bộ Ngoại giao Trung cộng Uông Văn Bân trong cuộc họp báo ngày 15/9 khẳng định rằng các quyền lợi của Trung cộng trong vùng biển liên quan là rất rơ ràng: “Tàu Trung cộng tiến hành tuần tra b́nh thường trong vùng biển mà Bắc Kinh có quyền tài phán”. Đại diện Bộ Ngoại giao Trung cộng cũng khẳng định hai bên đă có liên lạc trao đổi về vụ việc vừa qua. Vụ việc xảy ra ngoài khơi quần đảo Natuna của Indonesia và đây là động thái mới nhất nằm trong chuỗi các vụ việc tàu tuần duyên và tàu cá Trung cộng xâm nhập vùng đặc quyền kinh tế của Indonesia.

 

Trong những tháng gần đây, Trung cộng  đă tăng cường sự hiện diện và các cuộc tập trận tại một số khu vực tranh chấp trên tuyến hàng hải chiến lược này, vào đúng thời điểm các bên cũng có yêu sách khác đang tập trung xử lư dịch bệnh viêm đường hô hấp cấp do virus Corona chủng mới (COVID-19). Chuyên gia Ian Storey, Nghiên cứu viên cao cấp tại Viện ISEAS-Yusof Ishak, nhận định: “Trong những năm gần đây, Trung Quốc đă khẳng định các yêu sách về quyền tài phán của ḿnh với cái gọi là 'đường 9  đoạn' (đường lưỡi ḅ), sự hiện diện của các tàu tuần duyên và tàu đánh cá Trung cộng ở vùng biển ngoài khơi quần đảo Natuna đă gia tăng. Do đó, việc này đă trở nên b́nh thường hơn đối với Trung cộng c, mặc dù rất không được Indonesia hoan nghênh”.

 

Collin Koh, nhà nghiên cứu tại Viện Nghiên cứu Chiến lược và Quốc pḥng, đánh giá rằng vụ việc là “một thách thức” đối với Indonesia. Ông nói: “Diễn biến mới nhất này chỉ đơn thuần làm nổi bật vấn đề dai dẳng mà Indonesia phải đối mặt là việc Trung cộng từ chối ‘xuống thang’, nhượng bộ đối với các tuyên bố phi lư của họ ở Biển Đông dựa trên cái gọi là ‘đường lưỡi ḅ’ hay ‘đường chín đoạn’, vốn đă bị Toà quốc tế vô hiệu trong phán quyết năm 2016. V́ vậy, thay v́ nói Trung cộng ‘hung hăng hơn’, có lẽ sự mô tả chính xác hơn là Trung cộng là ‘vẫn hung hăng’, mặc dù đă có giới hạn cuối cùng gần quần đảo Natuna”.

 

ASEAN có thể noi gương Indonesia?

 

Theo nhiều chuyên gia, sự hung hăng của Trung cộng ở Biển Đông là “chuyện thường”, nên chưa biết liệu hành động của Indonesia có đủ sức răn đe đối với chính quyền Bắc Kinh trong tương lai hay không khi mà người Trung cộng chưa bao giờ từ bỏ tuyên bố chủ quyền ở Biển Đông hay yêu sách lănh thổ với cái gọi là "đường lưỡi ḅ" hay "đường 9 đoạn". Chuyên gia Storey nói rằng trong việc xua đuổi tàu Trung cộng, Indonesia đă thể hiện sự “cứng rắn” về lập trường của ḿnh đối với các tuyên bố chủ quyền của Trung cộng ở Biển Đông bởi trước đây họ chỉ giám sát các tàu tuần duyên của Trung cộng đi vào vùng đặc quyền kinh tế của ḿnh. Theo ông, các quốc gia Đông Nam Á khác cũng có tranh chấp về lănh thổ và biển đảo sẽ có thể “làm tốt” hơn nữa thông qua “tấm gương” của Indonesia, để cho Bắc Kinh thấy rằng họ hoàn toàn bị bác bỏ cái gọi là “quyền lịch sử trong đường chín đoạn. Chuyên gia Storey nói: “Khi Toà trọng tài năm 2016 ra phán quyết, những ‘quyền lịch sử’ đó không phù hợp với luật pháp quốc tế”, .

 

Tuy nhiên, nhà phân tích Collin Koh cũng bày tỏ sự hoài nghi rằng liệu hành động của Indonesia có đủ “cứng” để răn đe Bắc Kinh trong tương lai hay không. Ông Koh cho rằng Indonesia cần “một chiến lược mạnh mẽ hơn” để tập hợp “Hiệp hội các quốc gia Đông Nam Á (ASEAN) và các nhân tố bên ngoài khu vực có cùng chí hướng” để cùng lên án “các hành vi bá quyền” như vậy, mặc dù ông cảnh báo rằng điều này sẽ gây ra “rắc rối về mặt chính trị nếu bị hiểu sai như là chính sách ngăn chặn của Trung cộng”. Một lựa chọn khác là đưa vấn đề ra trước các thể chế quốc tế, chẳng hạn như lên diễn đàn của Liên hợp quốc, mặc dù cách tiếp cận này cũng sẽ có những hạn chế tiềm ẩn.

 

Chuyên gia Koh cũng cho biết cần phải đầu tư nhiều hơn vào các lực lượng hàng hải của Indonesia và khả năng tuần tra ngoài khơi của họ để đảm bảo “sức mạnh được duy tŕ đầy đủ trong vùng đặc quyền kinh tế của Indonesia ngoài quần đảo Natuna trước sự xâm phạm của Trung cộng”.

 

Philippines “mập mờ”

 

Biển Đông vẫn tiếp tục là một vấn đề gây tranh căi tại các cuộc đối thoại giữa Trung cộng và Philippines hồi tuần trước, trong đó Manila đă đưa ra những giọng điệu cứng rắn trước khi rút lại chúng mà không có lời giải thích nào. Bộ trưởng Quốc pḥng Philippines cho biết đất nước ông sẽ tuân thủ “mà không cần bất cứ sự thỏa hiệp nào” đối với phán quyết của ṭa trọng tài quốc tế hồi năm 2016 vốn đă vô hiệu hóa hầu hết các yêu sách dàn trải của Trung cộng ở Biển Đông. Tuyên bố này của ông Delfin Lorenzana được đưa ra trong cuộc gặp với người đồng cấp của ḿnh hôm 11/9, song đă bị rút lại ngay sau đó, và những b́nh luận gây tranh căi cũng được dỡ bỏ theo.

 

Đài Loan đe dọa “đáp trả tương xứng”

 

Đài Loan mới đây cho biết các máy bay chiến đấu của Trung cộng đă bay vào không phận của Đài Loan ở Biển Đông vào hôm 9 và 10/9 vừa qua trong khuôn khổ các cuộc tập trận mà Đài Bắc gọi là “một sự khiêu khích nghiêm trọng với ḥn đảo tự trị này, đồng thời đặt ra một mối đe dọa đối với ḥa b́nh và ổn định khu vực”. Đài Loan nhấn mạnh những hành động như vậy của Quân Giải phóng Nhân dân Trung cộng đang đe dọa toàn bộ khu vực, đồng thời hối thúc cộng đồng quốc tế phản ứng với Trung cộng. Bộ Ngoại giao Đài Loan ngày 10/9 cho biết quân đội của họ nhận thức rơ các hành động của Trung cộng và sẽ “đáp trả tương xứng”, song không đưa ra thêm chi tiết nào. Một số nhà b́nh luận trên ḥn đảo này cũng gọi các cuộc tập trận của Trung cộng là mối đe dọa quân sự nghiêm trọng nhất với Đài Loan kể từ năm 1996, khi Trung Quốc tiến hành các cuộc tập trận và phóng tên lửa xuống vùng biển gần Đài Loan nhằm mục tiêu hăm dọa các cử tri Đài Loan trong cuộc bầu cử tổng thống trực tiếp của ḥn đảo này.

 

Việt Nam im lặng

 

Trái ngược với cách hành xử kiên quyết, mạnh mẽ của Indonesia, Việt Nam - nước Chủ tịch ASEAN năm nay dường như đang học theo “chính sách ngoại giao im lặng” từ Malaysia. Facebooker Phạm Thắng Nam cho biết là từ tháng 8 tới nay, tàu Hải cảnh Trung cộng đă 10 lần xâm nhập trái phép vùng biển thuộc EEZ của Việt Nam, đe doạ trực tiếp Lô 06.1 đang khai thác của Việt Nam. Tuy nhiên, không thấy bất cứ sự lên tiếng nào của chính quyền Việt Nam. Và tất cả các báo chí chính thống Việt Nam cũng im tiếng. Dường như Trung cộng đă thành công trong việc khiến cho các quốc gia ASEAN trực tiếp tham gia trong tranh chấp biển Đông như Việt Nam chấp nhận việc tàu Trung cộng thường xuyên xâm phạm vùng biển thuộc EEZ của các nước là một chuyện b́nh thường. Trong cuộc nói chuyện tại Bộ Công An Việt Nam về t́nh h́nh thế giới và biển Đông hồi năm trước, ông Trần Việt Thái, vốn là Viện trưởng Viện Nghiên cứu Chiến lược, Bộ Ngoại giao Việt Nam có phát biểu ám chỉ rằng phía Việt Nam đă “b́nh thường hoá” việc các tàu Trung cộng xâm phạm trái phép vùng biển của Việt Nam. Ông Trần Việt Thái c̣n tiết lộ là phía Việt Nam chỉ tập trung “không để xảy ra t́nh trạng mất an ninh nội địa như hồi năm 2014,” nhưng không thấy nói tới Việt Nam sẽ làm ǵ để ngăn chặn sự xâm phạm từ các tàu Trung cộng.

 

Nhiệm kỳ Chủ tịch ASEAN của Việt Nam năm nay đă sắp hết, nhưng vẫn chưa thấy Việt Nam có sáng kiến ǵ đặc biệt để dẫn dắt ASEAN. Sang năm sẽ là nhiệm kỳ của Brunei - nước nhỏ nhất của ASEAN, có lẽ sẽ khó có những đột biến. Đặc biệt năm tiếp theo nữa sẽ là nhiệm kỳ của Campuchia - quốc gia vốn là đồng minh thân cận, luôn bảo vệ lợi ích của Trung cộng tại biển Đông. Chắc có lẽ vấn đề biển Đông sẽ khó có bước tiến triển mới, chưa nói là có thể thụt lùi. Điều này cần sự đoàn kết từ ASEAN và sự quyết đoán từ Chủ tịch ASEAN năm nay.

 

 

Trần Đại Thanh

RFA

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính