Đức Cha Cassaigne ** Tiếng khóc trong rừng

 

 

 

Trần Bá Lộc 

 

 

Bên cạnh Làng Cùi Di-Linh, tỉnh Lâm Đồng, có ngôi mộ của Đức Giám Mục Jean Cassaigne (Gioan Sanh,) vị sáng lập giáo xứ và làng cùi tại Di-Linh. Trên bia mộ Đức Giám Mục De Cassaigne, có khắc hai ḍng chữ sau đây:

 

“Tôi xin những người nào, mà khi c̣n sống,  

tôi không giúp đỡ được ǵ, hăy tha lỗi cho tôi”

 

“Tôi xin những người nào, mà khi c̣n sống, tôi đă nêu gương xấu, 
hăy tha lỗi cho tôi”


Ngay sau khi Đức Cha Jean Cassaigne tấn phong Cha Simon Ḥa Hiền (cựu Giám Mục Địa Phận Đàlạt) năm 1955, thay v́ về lại Pháp là nơi Đức Cha Cassainge đă lớn lên, Ngài đă trở lại để vui sống với anh em bệnh nhân trại cùi, một làng nhỏ chính tay Ngài tạo dựng mấy mươi năm về trước. Tại làng nhỏ bé này, Ngài vừa làm Cha sở, Thầy giảng, Giám đốc, Y tá, chăm nom chu đáo cho tất cả bệnh nhân mọi tôn giáo, trẻ già, với sự cộng tác nhiệt thành của các sơ ḍng Bác Ái Vinh Sơn. Ngài quyết tâm sống chết với con cái cùi hủi của Ngài.

 

Trong cuốn “Lạc Quan Trên Miền Thượng” [1] do Linh Mục Giuse Phùng Thanh Quang viết vội vào năm 1972 về cuộc đời hy sinh cho người cùi của Đức Cha Cassaigne, lúc Đức Cha Cassaigne đang đau quằn quại thê thảm với những cơn đau khủng khiếp cuối đời. Một đời hy sinh thật cao quư của Đức Cha Cassaigne mà có lẽ nay c̣n rất ít người có biết và nhớ đến.

 

Cha Cassaigne được thụ Phong chức Linh Mục năm 1925 tại chủng viện Rue du Bac của Paris. Qua Sài G̣n ngay sau đó và nhận nhiệm sở thí điểm truyền giáo vùng ma thiêng nước độc Di Linh (DJIRING) năm 1927. Ngài đă yêu thương những người “Mọi cùi” đến độ đă sống giữa người cùi, tắm rửa, săn sóc cho những người cùi, đă thương yêu họ cho đến khi họ chết. Cha Cassaigne đă kể một câu chuyện có lần Ngài giúp những người cùi thức ăn gồm có gạo, muối, và thịt naị Có một bà cùi hàng tuần đến lấy phần ăn, nhưng tuần đó không thấy đến. Cha Cassaigne đến lều tranh t́m bà th́ thấy bà ta sắp chết với mủ nhớt nhầy nhụa, mùi hôi thối không chịu được xông ra từ mảnh thân héo tàn đáng thương xót nàỵ Cha vội lo dạy bà những điều về Thiên Chúa và hỏi bà ta có muốn Cha rửa sạch những tội lỗi để bà được lên Trời sau khi chết không? Người cùi đáng thương đồng ư được rửa tội và nói với Cha Cassaigne rằng:

“Cau dờng! Ăn rơp kăh dơ mê dỡ ăn gũh rê hơ trồ”
“Ông lớn ơi! Tui sẽ nhớ đến ông khi tôi ở trên Trời”

 

Cái chết tội nghiệp nhưng tốt lành của bà Thượng cùi đă làm khích động thật sâu xa tâm hồn Tông Đồ của vị Linh Mục Thừa Saị Câu nói “Tôi sẽ nhớ Cha khi được ở trên Trời” là viên đá đầu tiên được đặt xuống để khởi đầu công cuộc thành lập làng cùi tại Di Linh.

 

Trong khoảng thời gian đó, ở miền Trung cũng như ở miền Nam nước Việt cũng có những trại cùi với số người bệnh tương đối ít. Trong khi ở vùng đất xa xôi có đến hàng trăm người cùi, lại không có chỗ cho họ ở. Theo lời Linh Mục Phùng Thanh Quang kể lại.

 

Một ngày cuối Thu năm 1928, trong chuyến đi thăm một làng Thượng xa, đang băng qua rừng vắng th́ bỗng có tiếng chân nhiều người dồn dập từ trong vùng tối âm u, nhiều giọng la ú ớ kêu Ngài dừng lại. Những bóng dáng quái dị xuất hiện như một đoàn ma đói. Thân h́nh xác xơ, kẻ mất tay, người sức mũi, miệng chảy nước ḷng tḥng và tất cả hầu như què quặt. Họ mặc dù có người khập khiểng, có người vừa ḅ vừa lết, và đói, cố đuổi theo Cha bao vây lấy Ngài và tất cả đồng gào lên thảm thiết:

“Ơ cau dơng! Ơ cau dơng! Dăn nđàc sơngit bol hi!”
Ới ông lớn! Ới ông lớn! Xin thương xót chúng tôi!

 

 

 

Rồi tất cả sụp lạy Ngài và khóc rống. Cha Cassaingne vừa sợ hăi, vừa mủi ḷng. Th́ ra đây là nhóm người cùi bị xóm làng kinh tởm đuổi đi, họ tụ tập từng nhóm ngoài rừng xa, sống lây lất qua ngày để chờ chết. Có lẽ họ đă nghe lời đồn đăi về ông lớn làm thuốc và hay thương giúp người cùi này. Họ chờ Cha trên khúc đường vắng để nhờ Cha giúp đỡ. Vài ngày sau, đó, việc lập làng cùi Di Linh được xúc tiến ngay [3] Trong bài thuyết tŕnh của Cha Cassaigne tại Sài G̣n năm 1943 về bệnh cùi khủng khiếp như thế nào, Ngài viết:

“Ở xứ Thượng cũng như hầu hết các xứ vùng nhiệt đới, nơi mà sự ăn ở sạch sẽ và phương pháp vệ sinh ít được lưu ư, th́ con số người mắc bệnh cùi khá cao. Khi mà có thể c̣n làm việc được th́ người mắc bệnh cùi vẫn c̣n được sống chung với gia đ́nh. Nhưng đến khi thân tàn ma dại không làm ǵ được nữa, nhất là khi các vết ung thối bắt đầu phá miệng lở loét ra, mủ máu vấy đầy khiến những người chung quanh nhờm gớm kinh tởm không chịu được, th́ dân làng đưa họ vào rừng, cất cho họ một túp lều tranh để người cùi ở lại đó một ḿnh sống chết sao mặc kệ! Rồi yếu liệt cô đơn trong túp lều hiu quạnh, người cùi không c̣n sức làm ǵ nữa để kiếm ăn v́ tay chân cụt mất rồi! Họ sẽ chết dần chết ṃn một cách thảm khốc, sẽ gục ngă ở một xó kẹt nào đó rồi chết đi v́ đói lạnh, mà chẵng có ai hay biết…”

 

Trước khi mắc bệnh, mỗi lần thuyết tŕnh đến đây, cha Cassaigne không sao cầm được nước mắt, phần th́ thấy thương những người xấu số, phần th́ chắc Ngài cảm thấy lo âu sợ sệt như linh cảm thấy trước định mệnh sẽ đến, Ngài run sợ như chính ḿnh đang mắc chứng bệnh nan y này.

 

Các việc làm nhân đức của Cha Jean Cassaigne đă đưa Ngài từ một căn lều tranh để phục vụ người hủi tới tận tai Ṭa Thánh La Mă. Ngài được bổ nhiệm chức Giám Mục và Ngài phải tuân lệnh Toà Thánh về làm việc tại Điạ Phận Sài G̣n. Trong hơn 14 năm giữ chức vụ này Đức Giám Mục Cassaigne đă đôn đốc thực hiện công cuộc bác ái, cứu trợ vật chất, ủy lạo tinh thần cho những người gặp cảnh bất trắc nghèo khó, di cư tị nạn, không phân biệt địa phương hay tôn giáọ V́ nhớ đám dân cùi, Ngài xin từ nhiệm chức Giám Mục Sài G̣n để trở về băng bó vết thương tinh thần và vật chất cho những đứa con cùi hủi của Ngài tại làng cùi Di Linh.

 

V́ sống một đời sống quá khắc khổ trong rừng nên Đức Cha đă mang nhiều bịnh nặng. Từ năm 1929, Ngài đă mắc bịnh sốt rét rừng. Năm 1943, bịnh cùi đă đến với Ngài v́ sống gần gũi với người bịnh; từ năm 1957, bịnh lao xương làm không thuốc chữa Ngài đau đớn, và năm 1964, bịnh lao phổi trở lại hành ha thân Ngàị Đức Cha đau đớn tột cùng với những cực h́nh thể xác, nhưng luôn luôn vững ḷng chấp nhận để xin Chúa thương mà giảm bớt cái đau của những người hủi tại Việt Nam. Những ai may mắn sống gần Đức Cha thường được nghe Người nói:

 

– “Đời tôi chỉ có ba ước nguyện: được chịu đựng, chịu đau, và chịu chết ở đây, giữa những người Thượng của tôi”.
(Je ne demande que trios choses: tenir, souffrir, et mourir ici, au milieu de mes Montagnards).

 

Chúa đă nhận lời cầu xin của Đức Cha, đă cho Ngài mang lấy bốn chứng bệnh nan y. Đă giúp sức cho Ngài chịu đựng quá lâu dài. Những ngày cuối cùng tuy đau đớn, nhưng Người vẫn đọc kinh cầu nguyện cho nước Việt Nam, cho các người cùi. Người nói:

“Suốt 47 năm dài, Cha đă sống giữa các con, đă sống tại Việt Nam này, và đă dâng hiến tất cả cho các con. Giờ đây, Cha không tiếc một điều ǵ về sự dâng hiến toàn diện ấy”.

 

Theo lời từ biệt của ông Nguyễn Thạch Vân, đọc trong lễ an táng Đức Cha Cassaigne tại Di Linh ngày 11 tháng 5, năm 1973 kể lại, Cha Cassaigne c̣n nói:


Khi nói đến câu: “Nước Việt Nam là quê hương của tôi”. Đức Cha chấp tay như để cầu nguyện, và Ngài khóc! Đây là gịng lệ Thánh cầu nguyện của một Tông đồ Truyền giáo, đă tận hiến đời ḿnh cho lớp người khốn khổ, bất hạnh nhất trên cơi đời này.

 

Năm 1972, Đức Cha đă được trao tặng Đệ Tứ Đẳng Bảo Quốc Huân Chương trên giường bệnh và đă qua đời tại Di-Linh ngày 31-10-1973

 

 

 

 

 

Trần Bá Lộc 

http://www.huongvetaynguyen.org/main/Home.aspx

----------------------------------------

 

Phụ đính:

 

 

Tướng Hiếu Khiến Tôi T́m Về Trại Phong Cùi Tại Di Linh

 

 

Năm 2000... Tướng Hiếu Khiến Tôi T́m Về Trại Phong Cùi Tại Di Linh

 

Năm đó bào đệ Tướng Hiếu là anh Tín bảo cần thêm nhiều h́nh ảnh làm tài liệu cho cuốn sách viết về anh Hiếu, cũng như muốn minh chứng cho cái chết oan ức của một Vị Tướng Tài Đức Vẹn Toàn như anh phải bị ám sát trong uất ức khôn nguôi. Anh Tín hỏi tôi c̣n xót lại ảnh nào nữa không? Tôi lúc mới qua đă giao lại hết cho anh chỉ c̣n cất giấu tại Dalat thêm một số ảnh của anh Hiếu nữa. Câu chuyện trên phone đơn giản chỉ thế thôi của hai anh em.

 

Sau đêm đó tôi ngủ trong giấc mộng b́nh thường, tôi bỗng thấy ḿnh hét to lên v́ đang đi trên chiếc xe chồng chềnh cứ chực đổ nhào xuống vũng śnh lầy đỏ như máu, con đường ngập nghềnh lên trại cùi Di Linh sao mà nhiều ổ gà ǵ mà to như cái hố, ngập sũng śnh lầy đất đỏ nhầy nhụa. Phải thật khó khăn anh Hiếu mới đưa tôi đến cổng vào trại, tới ngă ba đường anh chỉ vào ngôi mộ chôn ngay tâm điểm chính giữa và tôi c̣n nhớ anh giới thiệu đây là mộ phần của Đức Cha Sanh. Ngài là người Pháp, khi chết muốn an nghỉ với những người con của Ngài trong trại phong này ! Nên Ngài được toại nguyện, rồi tôi thấy rất rơ một nữ tu người gầy g̣, dẫn tôi vào một căn pḥng khóa kín cửa, có lẽ bị bỏ phế nhiều năm nên đầy bụi và màn nhện, d́ Phước này đưa tôi đến tận giữa căn pḥng rồi mở ngọn đèn vàng lên... Chao ôi ! Quá đỗi ngạc nhiên, trên bức tường đó không biết bao nhiêu là h́nh ảnh được trưng bày, đại đa số là h́nh của Các Tướng Lănh, Tổng Thống Thiệu và phu nhân, c̣n có nhiều dân biểu, có cả ông Phan Huy Đức là một Vị Dân Biểu thường giúp dân nghèo... Đương nhiên là rất nhiều h́nh ảnh của Tướng Hiếu lúc bắt đầu xây trại phong và cắt băng khánh thành. Tôi vui mừng xin phép Soeur Mậu cho rước một chuyên gia nhiếp ảnh chuyên nghiệp đến để chụp lại tất cả những h́nh ảnh có liên quan đến Tướng Hiếu...

 

 

Khi tôi choàng tỉnh giấc, chợt hốt hoảng đến lạnh người v́ tôi đang ở bên Hoa Kỳ mà, đâu phải Di Linh đó ? Và tôi lần đầu mới thấy rơ mồn một từng nơi anh Hiếu đưa đến, lúc c̣n ở Cư xá sĩ quan ngay nhà anh, và ngủ trong pḥng của anh chị tôi chỉ mơ hồ thấy anh vài lần ẩn hiện, c̣n nơi đây rất rơ, anh hiện ra b́nh thường. Tôi lúc đó chưa tin vào chính ḿnh, nên gọi phone kể lại cho anh Tín nghe, trong nhà chồng con tôi cười không tin, c̣n cho là tôi không b́nh thường ! Tôi lặng lẽ mua vé máy bay vọt gấp về VN chỉ v́ một giấc mơ lạ thường ? Nhất định phải về tận Di Linh phá ṿng nghi vấn để rơ thực hư ? Trước khi đi tôi kể từng chi tiết trong giấc mơ với anh Tín và nhiều người, tôi không chịu thua trí năo ḿnh về một hiện tượng phi lư như vậy? Không thể như vậy được ? Tôi c̣n sống và luôn là một phụ nữ can đảm, chả bao giờ sợ việc vớ vẩn hay yếu bóng vía để hù nhát tôi việc người chết hiện về ! Mặc dù tôi rất kính nể Tướng Hiếu, nhưng việc Hiển Linh của anh xem ra rất mơ hồ, và khó tin giữa thời đại văn minh này? Nhưng sao tôi cứ bị ám ảnh đó thách thức tôi t́m về...?

 

 

Nói là làm ngay, tôi bất chấp ông chồng trêu tôi thần kinh, tôi bay về Di Linh sau vài hôm sống trong giấc mộng đó. Tôi bao chiếc xe hơi trực chỉ tới thẳng trại cùi Di Linh. Tới phía ngoài dưới con dốc là một vạn cái ổ gà nhớn, bé đủ cả? Tôi ớn lạnh khi chiếc xe chao đảo như muốn lật úp xuống những cái hố śnh lầy sền sệt đất đỏ đó, tôi kêu lên "Chúa ơi! Sao giống y hệt trong giấc mơ thế này..? " Rồi đến ngă ba giữa con dốc lát ximăng là ngôi mộ phần của Đức Cha người Pháp ? Tôi hỏi người Ma Soeur tên Mậu như trong giấc mơ. Trước mặt tôi là một d́ Phước bằng xương, bằng thịt y chang như trong giấc mơ mà Tướng Hiếu giới thiệu ? Soeur dặn tôi phải chờ đến trưa giờ nghĩ, các cán bộ quản lư ra về th́ Soeur mới lẻn vào nhà truyền thống cho tôi xem h́nh được. Sau khi tôi đi thăm và đến từng giường bệnh phân phát quà cho bệnh nhân, tôi dường như thấy lonh ḿnh hạnh phúc ghê lắm, tôi thật khác tôi như mọi ngày....

 

 

Cuối cùng những chờ đợi thắc mắc bắt tôi phải minh chứng bằng nữa ṿng trái đất, xa tít mù khơi để đến đây. Trước mặt tôi là nguyên một bức tường dán đầy h́nh ảnh giống tôi kể trong giấc mơ ? Tôi kể với Soeur Mậu như thế làm người nữ tu này bật cười..."Chị đă thắng với những ǵ chị mong muốn, quả thực như thế rơ là Vị Tướng đó quá hiển linh, tôi rất phục, và Chị Hoa bạn tôi cũng người Lâm Đồng tin tôi cùng giấc mơ lạ lùng ấy đă mời sẵn một người chụp ảnh theo.

 

 

Cuối cùng tôi hân hoan mang về chiến thắng đó bằng những bức ảnh từ Trại Phong Di Linh. Sau lần ấy tôi gia nhập vào Hội Bạn Người Cùi... Trước là để chia sẻ những nỗi dau đớn khôn nguôi của những bệnh nhân phong, sau là tôi Tin nơi nào đó Tướng Hiếu anh tôi sẽ mĩm Cười thật tươi v́ tôi đang làm hộ cho Người những việc c̣n dang dở bên đời... về những người mắc bệnh phong mà Người luôn yêu thương...

 

 

 

Nguyễn Thúy Mỹ
Ngày 9 tháng 7 năm 2015

http://nguyentin.tripod.com/hieu_dilinh-u.htm

 

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính