ng Năm Từ

 

Tiểu Tử

 

 

Cả xm đ ai cũng biết ng Năm Từ. Ni như vậy cũng chưa đng. Phải ni rằng cả lng đ nghĩa l trn một bnh diện to rộng hơn hỏi ng Năm Từ l ai cũng biết. Ổng nổi danh như vậy khng phải v ổng l một nhn vật quan trọng trong lng trong xm, m v lu lu ổng c những cơn say rượu dậy lng dậy xm nn người lớn trẻ con đều biết mặt ổng hết. Nhứt l trẻ con, những lc đ, tụi n bu theo ổng như một đn ruồi...

 

    Ổng thứ Năm, tn g th t c người biết, nhưng tại v ổng lm ng từ giữ việc qut dọn cng kiếng trong đnh của lng đ, nn người ta gọi như vậy. Ci thứ của ổng được ghp vo với ci chức của ổng, lu ngy trở thnh ci tn, vậy m cũng chẳng thấy ổng đnh chnh sửa đổi g hết. Lm như đ l một sự tự nhin. Riết rồi thin hạ chẳng ai để , v c lẽ chnh ng Năm Từ cũng qun lun tn thật của ổng nữa!

 

Mấy ng gi b cả gốc xm Đnh nghĩa l khng phải mấy người mới tản cư đến đ về sau ny đều biết ng Năm hồi ổng cn trẻ, hồi những năm khng chiến chống Php. Hồi đ, ổng chưa lm ng từ, ổng lm thợ cu, nh ở dưới dốc đnh, cạnh bờ sng. Người ta gọi ổng l Năm Cu, gọi trổng, nghĩa l khng thm một tiếng g pha trước hết. Vậy l từ hồi trẻ, Năm Cu đ được người ta gọi bằng danh từ ghp, trong đ khng c tn cng cơm của mnh. Đến người trong gia đnh cũng khng ai gọi Năm Cu bằng tn. Họ gọi thằng Năm. ng b gi vợ gọi thằng chồng con Hai. Cn người vợ th gọi mnh khi ni với chồng hay nh ti khi no ni chuyện với người khc.

 

Mấy ng gi b cả lu lu hay nhắc chuyện Năm Cu hồi thời 1945. Họ ni: Năm Cu hồi đ gan cng mnh. N cho xuồng đưa du kch qua bn kia sng như ăn cơm bữa. Ni cho ngay, cũng c b con xm Đnh coi chừng Ty với bạc-ti-dăng gim n. Nhưng c nhiều khi Năm Cu cương ẩu lm đại như giỡn chơi. Lm b con muốn xn trong quần lun!.

 

Thật ra, Năm Cu lm gan một phần cũng nhờ ở địa thế của vng đ v ở vị tr đng qun của tụi Ty. Lng của Năm Cu nằm trn tả ngạn sng Vm Cỏ Đng. Bn kia sng l bưng với rừng trm mt mắt. Cuối rừng trm l rừng gi chạy di qua Cao Min. Vng gip giới đ tn l B Lu Chuối Nước. Khng chiến lập chiến khu ở đ.

 

Điểm đặc biệt của lng Năm Cu l đất ở đ khng bằng phẳng. C g cao trũng thấp, hai g cao nhứt lại nằm ở hai đầu lng. G đầu trn trn l v nằm về pha thượng lưu con sng gọi l g đồng mả, ai chết cũng đều đưa ln đ chn. G đầu dưới gọi l g Đnh, bởi v trn g đ c ci đnh thờ thần của lng. Chung quanh đnh l rừng cy dầu ko di xuống tiếp nối với một lng khc nằm dưới hạ lưu. Hai g nằm cch nhau xa cỡ mấy cy số. Chnh giữa trũng xuống l chợ ba v nh cửa dn cư cất dọc theo bờ sng. Ty đng đồn ở đy nghĩa l ở giữa dn chng trn đất của ng đốc phủ Lễ. Nhờ vậy, mỗi lần Ty dẫn bạc-ti-dăng đi ruồng bố l thin hạ đều hay hết.

 

Đường xuống đnh băng ngang một khoảng trống kh rộng gọi l hố quằn, hồi xưa l con rạch nhỏ lu ngy bị đất g tri xuống lấp đi. Ở đ vo ma mưa l ngập nước. Dn xm Đnh phải xăn quần tới bẹn, lội qua đ m xuống chợ. Nếu khng chịu đi như vậy th phải đnh một vng rất xa, dọc theo ba rừng dầu đi su về pha dưới rồi băng qua ruộng đến con lộ ci đi ngược trở ln. Xa như vậy cho nn về ma mưa, Ty t đi ruồng miệt xm Đnh. V về ma mưa, g Đnh xem giống như một hn đảo!

 

Nhờ địa thế g Đnh như vậy nn Năm Cu đưa rước khng chiến qua sng dễ như trở bn tay. C hm Năm Cu theo họ vo B Lu Chuối Nước chơi hết mấy bữa mới về, lm trong xm tưởng Năm Cu đi khu lun. Nghe như vậy, Năm Cu cười khịt: Đi lun rồi lấy ai m cho xuồng đưa mấy chả đy?.

 

Năm Cu c hai đời vợ. Người vợ trước cưới về chưa đầy một năm, đau rồi chết. t lu sau, Năm Cu cưới người vợ thứ nh. Chị ny người xm Cha, bn c ngoi chợ. Nhờ ba con c m hai người phải lng nhau. Bữa đm cưới, mấy ng gi ni: Trai xm Đnh cưới gi xm Cha l đng điệu qu rồi. Thợ cu xu chị bn c, thiệt l xứng đo xứng kp!. Vậy m chị ny, sau khi đẻ thằng con trai cho Năm Cu, đau rề rề hai ba tuần lễ rồi cũng tắt thở. Mấy b trong xm ni Năm Cu c tướng st th. Rồi họ kết luận: Con nhỏ no về ở với n vi bữa rồi cũng ngủm tuốt. Mấy thằng đn ng st th l vậy đ! . Nghe như vậy, Năm Cu đnh ở vậy nui con. Để khỏi phải chn thm b vợ no nữa hết.

 

Thằng con Năm Cu tn l Nhnh. Cng lớn cng khu khỉnh. Khi biết ni đỏ đẻ, n gọi Năm Cu bằng ta nhưng v cn ngọng nghịu nn n pht m l cha lm Năm Cu sướng rơn! Ngy no Năm Cu cũng gởi con cho b hng xm để đi cu. Nhưng khi về đến nh l bồng riết thằng nhỏ, r n đi khoe cng xm. Lu lu vừa nựng con cu của thằng nhỏ, vừa ni đả đớt: Tru mẹ! Ton tu ny đi chi thằng cha n lun. (Đu mẹ! Con cu ny đi tri thằng cha n lun). Ni như vậy bởi v hai cha con ngủ chung với nhau, v đm no thằng Nhnh cũng đi dầm. Riết rồi gối mền g đều khai ngấy. Từ ngy vợ chết, Năm Cu nghỉ cu đm, ở nh ngủ với con. Những đm phải đưa người qua bưng, b hng xm qua coi chừng thằng nhỏ trong thời gian ngắn cho đi cho về. Lc ny, Năm Cu khng cn c cưa ở bn kia sng như hồi đ nữa, đưa qua rồi l cho rt về để ngủ tiếp với con. Lm như ghiền ci hơi hm đ, bởi v trong mi khăn khẳn của gối mền c lẫn mi da thịt v nhịp thở thơm tho của thằng Nhnh... Trong đời người thợ cu đ chỉ c thằng con l qu nhứt.

 

ng từ giữ đnh hồi đ l ch b con của Năm Cu. Những lc rỗi rảnh, Năm Cu thường ln đnh phụ qut dọn với ch, v năm no đến lễ cầu an (dn trong lng gọi l lễ kỳ yn), Năm Cu cũng nghỉ cu mấy bữa để gip ch coi trong coi ngoi, bởi v mấy ngy đ trn đnh người ta đng như kiến. Nhờ tới lui với người ch như vậy m Năm Cu rnh việc cng kiếng tế lễ theo tập tục cổ truyền. Cho nn lng x v cc bang hội hay nhắn Năm Cu tới gip mỗi lần c tổ chức cng bi. Năm Cu lm những việc đ một cch rất nghim trang v thnh knh chớ khng phải hụ hợ bề ngoi. Bởi v Năm Cu tin tưởng rằng c Ơn Trn gồm Trời Phật Thnh Thần v c ng B ph hộ nn lng ny mới bnh yn như vậy v dn chng mới lm ăn pht đạt như vậy. Năm Cu hay tự nhủ:

 

Hễ mnh nghĩ phải, lm phải th thế no cũng c Thnh Thần độ tr. Sự tin tưởng đ thường được bộc lộ bằng những cu như Thần lng mnh linh lắm đ b con. Ty m cn khng dm rớ tới đnh th phải biết!. Hoặc thường hay khuyn: Thề thốt bậy bạ đy rồi bị Thần vặn họng đừng c trch!. Ni như vậy, bởi v c lần Năm Cu chứng kiến một vụ thề trước đnh của hai chị đn b. Hai chị ny ở xm L Gạch, nh ở cạnh nhau. Một hm, xảy ra chuyện mất tiền, rồi chị ny ni chị nọ ăn cắp. Mới đầu cn đứng hai bn bờ ro xương rồng, lời qua tiếng lại. Một lc sau, chạy xồng xộc ra ngỏ xỉa xi nhau, li b con dng họ ra m chửi rủa rồi xp vo nhau đnh lộn. Nhờ hng xm chạy qua can gin, họ mới chịu yn. Yn, nghĩa l khng đnh chửi nhau, nhưng mỗi bn li hng xm ra để phn bua v lm chứng. Cuối cng l họ ko nhau xuống đnh để thề... Thin hạ chạy theo coi, cũng hm hở khng km người trong cuộc! Rần rần rộ rộ như vậy m khi vo trong đnh l im phăng phắc. Tới đ rồi m hai chị đn b vẫn cn thch nhau, mặc d khng dm to tiếng: Mầy giỏi mầy thề đi! Thề đi!. C cưa một lc rồi cũng c chị thắp nhang thề trước: Ti xin thề trước đnh l nếu ti c ăn cắp tiền của con nhỏ ny th cho xe lửa cn ti đi!. Đến lượt chị thứ nh, giọng cn hậm hực: Ti m ni gian cho n cũng cho xe lửa cn ti đi!. Sau đ họ ko nhau về, r lm hai tốp, mỗi tốp đi theo một chị, im lặng, lo lắng. Trong thm tm mỗi người hng xm đều c một sự chờ đợi, phập phồng. Khng ai để rằng chẳng c chị no dm ni thề trước Thần m chỉ dm ni thề trước đnh v chuyện xe lửa cn ở ci lng xa xi ny thật l qu v l! Vậy m thng sau, cả hai chị đn b đ đều ng lăn ra chết. Chị bị tnh nghi ăn cắp tiền chết trước, trng gi, nằm liệt mấy hm rồi chết khng trối được một tiếng. Hng xm ni chỉ mắc lời thề. Chị mất tiền chết sau, thầy php ni chỉ bị vong hồn của chị chết trước bắt! Hng xm lại ni chỉ cũng mắc lời thề... Năm Cu th nghĩ khc. Năm Cu cho rằng hai chị đ giỡn mặt với Thần; chuyện bậy bạ đu m dm đem Thần ra lm chứng , v vậy m cả hai đều bị Thần quở. Vụ thề thốt đ đ lm cho Năm Cu cng tin tưởng mnh liệt ở sự linh thing của Ơn Trn...

 

     Rồi một năm đ, vo ma mưa, ng từ giữ đnh qua đời. Lng x v bang hội đưa Năm Cu vo đnh thay thế. Từ đ, Năm Cu trở thnh Năm Từ, dọn ln ở ci nh nhỏ sau đnh. Rồi cũng từ đ, thằng Nhnh- lc ny đ bắt đầu lớn - nối nghiệp ta n lun.          

              

     Hồi cn nhỏ, n học hết lớp nh rồi ở nh học nghề cu với ta n. Lu lu n cũng theo ta n cho xuồng đưa du kch qua sng (Bấy giờ, người ta gọi mấy người đi khng chiến l du kch). Mấy ch du kch hay v đầu n hoặc để cho n mn m mấy khẩu sng lục. N khoi thứ ny lắm. Vừa lng vừa nặng. Rờ vo thấy lạnh ngắt m khi cầm trong tay th bỗng nhin mnh cảm thấy mnh khng cn biết sợ ci g hết! Giống như c v ba... Những lc đ, mắt n ngời ln thch th cũng bằng như vừa ko ln một con c bự.

 

By giờ thằng Nhnh đi cu một mnh. Lu lu cũng đưa du kch qua sng như ta n đ lm hồi đ, v lu lu cũng đi mất vi hm...

 

 Thằng Nhnh khng chịu ln ở trn đnh với ta n. N thường đến phụ qut dọn trong đnh ngoi sn, nhưng xong việc l n trở về ci chi tranh ở bờ sng. Ở đ, n c ci thế giới của n, ci thế giới m ta n đ tạo ra v trong đ n đ sanh ra, lớn ln, quen nhn quen thấy. Chẳng c g đặc biệt: nh tranh nền đất, một gian, một chi lm bếp, nhn ra sng qua một sn c trồng mấy bụi ma, đm m, mấy cy ớt, pha sau l đm chuối xim với gin bầu, bn hng l con lạch nhỏ c chiếc cầu con bằng ba tấm vn vừa dng để tắm giặt vừa dng để cột xuồng. Chỉ c ngần đ thứ, thật đơn sơ nhưng cũng thật l thn thuộc, những thứ đ dnh liền vo cuộc sống của n từ thuở ấu thơ v by giờ đ trở thnh của ring của n, của một mnh n thi.

 

Năm Từ ở trn đnh cũng buồn. Thường xuống cu với thằng con mấy bữa hoặc ở lại ngủ với n mấy đm. Người ta ni: Năm Từ khng thể vắng con qu ba ngy!. Sng no cũng vậy, đi cu về cho xuồng gh qua chợ giao c cho bạn hng xong, thằng Nhnh cho miết về nh tắm rửa rồi thả bộ ln đnh kiếm ta n. Năm Từ cũng vừa cng nước xong. Hai cha con đưa nhau xuống xm Nh My, uống c ph ở tiệm Tửng Gn. Ch Tửng Gn năm nay đ năm mươi ngoi, nhưng người trong xm vẫn tiếp tục gọi l tửng , v đ quen gọi như vậy từ mấy chục năm nay, từ hồi ch cn nhỏ. Ch l người Quảng Đng. ng gi ch lm trong nh my xay la của ng bang Xồi từ hồi xửa hồi xưa. Qua tới đời bang Bi con bang Xồi ln lm chủ, ổng cũng vẫn tiếp tục lm cho đến khi ổng mất. Tửng Gn hồi bn Tu mới qua, khng biết ni một tiếng Việt Nam. Vậy m đi chơi chung với bầy trẻ trong xm, ọ ẹ riết rồi cũng ni được, tuy rằng pht m vẫn cn lơ lớ. Cch pht m đ, mấy chục năm sau Tửng Gn vẫn khng sửa được mặc d cưới vợ Việt Nam v đẻ một bầy con chẳng c đứa no biết một tiếng Tu! Tửng Gn v Năm Từ quen thn nhau từ hồi nhỏ. Hồi đ, trẻ con ph phch nhứt trong xm l thằng Năm v thằng Gn. Hai đứa chiều no cũng rủ một bầy con nt xuống tắm sng ở bến gỗ trại cưa thầy Cai. Ở đ c cy gừa thật to, gốc trn bờ nhưng thn nghing ra ngoi nn những cnh gi thả rễ di xuống mặt nước. Mấy đứa nhỏ bm mấy rễ đ đu qua đu lại hoặc để lấy đ quăng mnh ra xa lộn một vng trước khi rơi m xuống nước. Cy gừa đ đ bị trận lụt năm Thn li trc gốc, nhưng những kỷ niệm cũ Tửng Gn vẫn cn nhắc hoi. C lần, thằng Nhnh nghe Tửng Gn kể lại: Hồi đ tao chưa biết lội. Thằng Năm by đặt bắt chuồn chuồn cho cắn rn tao đau thấy mẹ rồi x tao xuống nước lm tao uống hết một bụng! May l chỗ đ cạn chớ khng th đ chết chm rồi. Đu mẹ! Thằng c can khng nổi!. Gợi lại những mẩu chuyện nhỏ hồi xưa, Năm Từ v Tửng Gn nghe trong lng vừa cảm động vừa thch th. By giờ, hai người vẫn mầy tao như hồi đ, nhưng nhn nhau đ thấy bắt đầu gi...Ni chuyện với Tửng Gn, Năm Từ hay v mnh như ci đnh, cũng xưa, cũng cũ, cũng ru phong, cn thằng Nhnh th được ta n v như một ci nh gạch nền đc, mi lợp bằng ngi mc tn thời lc no cũng đỏ au mu mới. V von khng phải để tiếc nuối tuổi trng nin của mnh hồi đ, m để thấy tự ho đ tạo ra thằng con như vậy. Ci sung sướng của Năm Từ l thằng Nhnh tiếp nối nghề nghiệp của ta n v hai cha con vẫn ở gần nhau chớ khng phải như bầy con của Tửng Gn, từ ngy mẹ chết, tụi n theo người b con xuống Chợ Lớn lm ăn, bỏ ba tụi n một mnh với qun c ph. Lu lu Tửng Gn hay than: Mầy c phước hơn tao, một cy c một tri m lc no cũng c cha c con. Cn tao đẻ một bầy năm đứa m rốt cuộc cũng như khng c đứa no hết! Đu mẹ n!. Tửng Gn lc no mở miệng cũng phải chửi thề. Lm như l một sự cần thiết cho cu ni. Thật ra, tiếng chửi thề l tiếng Việt Nam m Tửng Gn học ni đầu tin với mấy đứa nhỏ, hồi bn Tu mới qua. Rồi cứ lập đi lập lại riết nn trở thnh ci tật, bỏ khng được! Như vậy, từ mấy chục năm nn cũng khng ai để nữa. Năm Từ cũng qun mất l chnh mnh hồi đ đ dạy thằng Gn ni tầm bậy tầm bạ nhứt, để cười chơi. By giờ, lu lu nhớ lại tiếng chửi thề chấm cu của thằng bạn người Tu, Năm Từ nghe thương bạn v cng. Vừa thương tnh thật th học sao ni vậy của Tửng Gn từ hồi xửa hồi xưa tới giờ vẫn khng thay đổi, vừa thương tnh cảnh gia đnh người bạn, cũng ga vợ như mnh nhưng khng nhờ cậy g được ở bầy con. Những lc đ, Năm Từ nhn thằng Nhnh một cch tru mến v thấy tất cả cuộc sống của mnh đều tch tụ vo n như đốm lửa ngọn đn dầu thắp sng trong đm: Năm Từ l cy đn dầu m thằng Nhnh l đốm lửa nằm trn đầu sợi tim, sức sống của cy đn.

 

    ...Rồi một hm c tin đnh chiến với hiệp định g đ chia hai đất nước. Chia ở đu, thin hạ khng r nhưng nghe ni hết giặc l ai cũng mừng. Ở ng ba lộ ci người ta tụ tập, nghe ngng, bn tn xn xao. Ty v bạc-ti-dăng rt v đồn, bỏ mặc bn ngoi dn chng muốn lm g th lm. Xe đ no từ Si Gn chạy về ngang cũng phải ngừng lại ng ba để người ta hỏi thăm tin tức. Lm như đ l cơ quan thng tin! Thi th mạnh ai nấy ni: ti xế, lơ, hnh khch người no cũng muốn chứng tỏ rằng mnh am tường tnh hnh, ồn o như ci chợ! Ni nghe th nhiều, nhưng rốt cuộc chỉ vy quanh c mấy điểm: Ty thua mnh thắng, xứ sở tạm thời chia hai, ai muốn ra Bắc th theo tập kết, ai muốn ở miền Nam th tự do vo miền Nam, vi bữa trưng cầu dn để thống nhứt. Thật l giản dị!

 

Vi hm sau thấy c vi anh du kch về thăm nh để sau đ đi tập kết. Đi lại thật tự do, lm như chuyện đnh giặc mười năm chỉ l chuyện giỡn chơi trong giy lt. C vi người gh thăm Năm Từ v thằng Nhnh để cm ơn vụ đưa rước qua sng. Họ rủ thằng Nhnh theo họ ra Bắc chơi cho biết. Thấy được dịp đi đ đi đy thằng Nhnh cũng hăng lắm, nhưng khi n nhn thấy đi mắt ta n tối lại, n biết ta n khng bằng lng nn n lm thinh. Năm Từ trả lời:

- By giờ yn rồi, cha con ti kể như đ lm trn nhiệm vụ đối với khng chiến. Mấy ch cứ đi đi. Để thằng Nhnh ở lại với ti cho c cha c con.

 

Họ giải thch dng di để thuyết phục Năm Từ, nhưng rốt cuộc đnh đề nghị ở lại chơi một ngy v đi cu với thằng Nhnh đm đ trước khi chia tay để đi tập kết.

 

Sng hm sau, cng nước xong, Năm Từ ra ngồi chồm hổm ngoi cổng đnh ht thuốc, đợi con, Người trong xm đi chợ, ngang qua cho hỏi:

- Đợi thằng Nhnh hả ch Năm?

 

Hỏi m khng cần trả lời, bởi v họ biết chắc mười mươi l đng như vậy. Năm Từ ậm ừ lấy lệ, mắt nhn xuống dốc đnh pha bờ sng. Lu lu đứng ln để ci nhn đưa xa hơn về pha dưới. Cứ đứng ln ngồi xuống như vậy đến khi mặt trời đ ln qu hai so m vẫn chưa thấy bng thằng Nhnh. Thật l lạ! Xưa nay thằng nhỏ chẳng bao giờ trễ trng đến như vậy. Chắc c chuyện g rồi. Năm Từ đnh bươn bả đi về hướng bờ sng. Đi m giống như chạy. Phần v xuống dốc, phần v nng lng muốn chng tới nơi. Con đường mn dẫn tới chi tranh của thằng Nhnh, chn quen đi lại từ bao nhiu năm, m by giờ sao bỗng thấy n ngoằn ngoo một cch v l. Phải đi vng pha sau l heo của ch Mn, bước qua hai đường mương trn mấy khc tre gập ghềnh rồi đi quanh l bn của d Tư Đập mới trổ ra ruộng ma của thầy Cai. Ở đy lẽ ra Năm Từ phải bọc theo ven ruộng ma đến gốc cy g rồi m bn hng l rn Hai Tịnh m ra bờ sng, nhưng đi như vậy qu chậm. Năm Từ nhắm hướng rồi băng cn qua ruộng ma. L ma cắt mặt cắt tay m Năm Từ vẫn khng hay khng biết, cứ cắm đầu đi thẳng về pha trước. Một lc l ra khỏi ruộng ma. Nhn về pha bn tri l thấy nh thằng Nhnh, phn tre sập xuống im lm. Đẩy phn tre ln, bn trong vắng ngắt. Ci nh một gian một chi khng vch ngăn, bỗng như rộng mnh mng. Năm Từ bỏ phn tre xuống, bước ra ngoi con lạch: chiếc xuồng cu khng c đ. Chết rồi! Thằng Nhnh chắc bị g rồi! Năm Từ hớt hơ hớt hải chạy băng ruộng ma, chạy ngược về đnh, chạy đổ xuống xm nh my, gh qun c ph cho Tửng Gn hay, nhịp thở cắt cu ni thnh từng khc:

- Thằng Nhnh...bị...g rồi...N đi cu...hồi hm giờ...chẳng thấy về...Tao đi...mượn xuồng Hai Hiệp...kiếm n coi.

 

Tửng Gn chắc lưỡi chửi thề, chưa ni được g th Năm Từ đ chạy đi mất.

 

Sng Vm Cỏ Đng rộng mnh mng. Từ bờ bn ny nhn thấy bờ bn kia nhưng hai bờ xa nhau qu ba dậm h. Bờ bn kia khng c xm lng. Hồi xưa l bưng v rừng trm. Dn bn ny cho xuồng qua bn đ đốn cy trm về lm cừ hoặc đi lấy mật ong về bn. Người ta cũng qua đ khai mương đấp bờ lm ruộng. Mới đầu cn t nhưng sau rồi rừng trm bị đốn tới đu l ruộng la lan theo tới đ. Khng c ai cất nh ở bn đ, nhưng họ cất chi để giữ ruộng, hoặc thấp l t np dưới lm cy dại, hoặc chi cao cẳng đứng lu nghu giữa đồng. Vo ma gặt, bn đ đng như hội...

 

Thằng Nhnh thường giăng cu bn kia sng, trong khoảng từ rạch b Chạy ko xuống rạch ng Tồn, ngang qua vịnh M U, chỗ c chiếc ghe bầu đụng b gỗ chm hồi ta n cn trẻ. Vốn biết rnh vng giăng cu của con, nn Năm Từ cho riết qua sng, đm xo xo qua con rạch trn m mắt nhn di theo m nước. Dọc bờ sng cy cối mọc um tm. Nhiều cy cao, tn xe ra như cy lọng, c ở đu về đậu trắng như bng. Buổi sng bn sng nắng trong tinh khiết. Mặt nước trải di rộng thnh thang. Thật mt v thật m ả. Cảnh tr đ, Năm Từ đ từng thưởng thức khng biết bao nhiu lần m kể. Vậy m by giờ, n khng cn nghĩa g hết. Ci tịch mịch, ci m ả chung quanh chỉ lm tăng thm sự dao động bn trong của Năm Từ. Th c tiếng ai h ai ht, th c tiếng ai gọi ai ku để Năm Từ cảm thấy rằng mnh đang đi vo một vng sinh động, trong đ nếu khng hy vọng gặp thằng con th cũng cn hy vọng gặp người ny người nọ để hỏi d coi c ai thấy thằng Nhnh khng. Đằng ny, ngoi tiếng cho khua nước, Năm Từ cn nghe được tiếng tri tim mnh đập mạnh, hơi thở mnh đứt qung. Để trnh ci cảm gic ngy ngấy kh chịu đang dng ln, Nằm Từ dừng xuồng ở miệng rạch b Chạy, hướng vo trong gọi lớn:

- Ớ... Nhnh ơi! Ớ... Nhnh!

 

Tiếng Năm Từ vang di, lồng lộng trn mặt sng, giống như tiếng mấy người quảng co thuốc ni trong loa. Bầy chim đu đ hoảng hốt bay v ln trời. Năm Từ gọi tiếp mấy lần, tiếng gọi mất ht trong xa, chỉ thấy trả về yn lặng v yn lặng. Nước bắt đầu rng. Năm Từ thả xuồng tri theo nước, mắt vẫn tiếp tục nhn vo mấy hốc mấy lạch, lu lu gọi con, nghe như tiếng loi chim hoang chỉ sống ở ven sng để ku khi nước ln nước xuống...

 

Tri tới vịnh M U th mực nước đ để li cao ci bnh li của chiếc ghe bầu chm. Khng biết hồi xưa ghe đụng b gỗ cch no m chm trt mũi xuống đy sng, chổng li ln trời, rồi đứng nguyn ở tư thế đ từ mấy chục năm nay. Năm Từ nhớ hồi thằng Nhnh cn nhỏ, lc no giăng cu gần đ n cũng lội tới đ để tro ln bnh li lấy đ phng xuống nước. Cng phng ra xa chừng no n cng khoi ch chừng nấy. Khi trồi ln mặt nước, n cười vang sng, tiếng cười thật trong trẻo mt rượi. Tiếng cười đ đ mất đi từ ngy thằng Nhnh lớn ln, lm Năm Từ lu lu thấy nhớ. Sau ny, bnh li đ l chỗ m thằng Nhnh thường cột xuồng đợi nước, vừa xa bờ vừa nằm vo giữa khoảng giăng cu. Bnh li li cao ra đ vậy m thằng nhỏ n ở đu by giờ? Khng c dấu vết g của n hết. Từ chiếc xuồng đến những ci phao lm dấu đường giăng. Năm Từ gọi tiếp rồi gọi tiếp: Ớ... Nhnh ơi! Ớ... Nhnh!. Tiếng Năm Từ cng gọi cng nghe thảm thiết. Chỉ c mấy m Nhnh ơi m sao nghe no nuột như một chuỗi di than thở ho hon. Mỗi lần gọi con, Năm Từ cảm thấy như hơi sức bị hao mn đi một t. Cũng như niềm hy vọng đang mn lần...mn lần...

 

Nước cng rng cng chảy mạnh. Xuồng Năm Từ tri băng băng. Một lc sau l tới rạch ng Tồn. Rạch ny rộng hơn rạch b Chạy, v di hơn v n dẫn tới ba rừng B Np. Hai bn rạch l ruộng la di di. Trn bờ rạch, xa xa, chi ruộng đứng bơ vơ...

 

Khi cho xuồng vo vm rạch, Năm Từ thong nhn thấy trong xa ngọn cy tầm vong m người ta thường dng để cắm xuống lng rạch giữ thuyền. Mắt su bỗng sng ln, Năm Từ lấy sức cho ngược dng, cho hối hả. Vừa cho vừa hướng vo trong gọi to:

- Ớ... Nhnh ơi! Ớ... Nhnh!

 

Tiếng gọi con by giờ cũng nghe dồn dập như nhịp cho khua nước. Chẳng mấy lc l đ thấy dạng con xuồng nhỏ cắm so bn chi ruộng thấp l t. Năm Từ thấy khng phải xuồng của con, đ chn nản, th trong chi c người lom khom bước ra. Nhn r th l thằng Lưa ở xm L Gạch. Thấy Năm Từ, n ngạc nhin:

- Ủa! Chớ bc Năm khng hay thằng Nhnh đi Dầu Tiếng rồi ?

 

Đến phin Năm Từ ngơ ngc:

- Thằng Nhnh... Thằng Nhnh đi Dầu Tiếng?

 

Thằng Lưa vẫn chưa hết ngạc nhin:

- Chớ n khng c xin php bc sao? N đi từ chiều hm qua. Đi với mấy ch du kch. Đi Dầu Tiếng để sng nay tập kết ra ngoi Bắc.

 

Năm Từ bủn rủn tay chn, vi nắm cy so rồi t ln đ để khỏi quị xuống. Năm Từ cn nghe được tiếng của mnh ni:

- Vậy h!

 

Rồi nghe tiếng thằng Lưa kể chuyện lại, tiếng được tiếng mất, chập chờn như trong chim bao:

- Chiều hm qua, n cho xuồng ln xm của chu để rủ chu đi tập kết. Chu bị cn b gi với la ruộng đang m m nn khng dm đi. N gởi xuồng ở nh chu rồi đi lun với hai ch du kch. Chu tưởng bc Năm hay rồi chớ!

 

Năm Từ lại nghe tiếng của mnh ni:

- Vậy h! Ờ... Khng hay.

 

Thằng Lưa cn ni long thong:

- Chiều chu về chu đem xuồng của n xuống cho bc, nghen.

 

Năm Từ ờ lc no khng biết. Chỉ biết c bung cy so ngồi xuống, v biết khng cn g hiện hữu nữa m mnh th đ chết hẳn từ hồi no rồi...

 

Xuồng khng được giữ lại, từ từ theo nước tri đi. Tri dọc, tri ngang như chiếc l to giữa dng. Năm Từ ngồi trn đ như một pho tượng, lưng cong cong, đầu ci xuống, tay bung thng. Đến mấy khc quanh, xuồng va vo bờ rồi trở đầu. Nhiều lần như vậy m Năm Từ vẫn khng nhc nhch. Cuộc sống như ngừng lại. Chỉ c tiếng chim hoang ku ln từng chập, tiếng chim trầm bổng nghe như cn tiếp tục gọi: Ớ... Nhnh ơi! Ớ... Nhnh!

 

Xuồng tri ra sng, tri dọc theo bờ, tri di xuống hạ lưu. Năm Từ chỉ giựt mnh tỉnh hồn khi xuồng đụng mạnh vo một thn cy nằm di trong nước. Va chạm mạnh đến mức độ xuồng nghing về một bn lm nước trn vo trong. Năm Từ chụp lấy cy cho để giữ thăng bằng, rồi vừa nạy cho xuồng rời khỏi thn cy vừa nghĩ: Mẹ! Xuồng của người ta! Rủi c bề g thằng Hai Hiệp chửi tắt bếp!. Khi xuồng đ tch kh xa bờ, Năm Từ nhn quanh thấy mnh đang ở tuốt dưới doi Cy G. Nhn ngược ln, nhờ khc sng vừa rộng vừa thẳng, nn thấy nh cửa xm lng lp xp ở chn trời. Lm như muốn chm xuống nước.

 

Sửa lại quai cho, Năm Từ cho về chầm chậm. Khng c g phải gấp. Khng cn g phải gấp. By giờ, thật sự chẳng cn g nữa hết. Cha mẹ chết từ hồi mnh cn trẻ. Vợ chết sau khi đẻ thằng con. B con th chẳng cn ai. C mỗi một thằng con m n cũng bỏ đi mất! Mnh by giờ thật l bơ vơ. Cuộc đời ny by giờ thật l khng cn nghĩa g nữa. Thằng Nhnh đi rồi, mnh giống như cy đn dầu bị thổi tắt ngọn lửa. Cy đn dầu sẽ vĩnh viễn khng cn được thắp sng. Sự sống đ bị ai cướp mất đi rồi... Bỗng Năm Từ nghĩ lại: Chắc mấy thằng du kch n dụ con mnh, chớ thằng Nhnh lm g tự n bỏ đi được. Chưa kịp căm phẫn, lại nghĩ tiếp: Cũng tại mnh hết. Ai biểu đưa rước khng chiến? Rồi cn tập cho thằng nhỏ đưa rước để cho n lậm lun. By giờ cn trch ai?. Cn đang n hận th lại nghĩ khc: M thằng Nhnh cũng đ lớn rồi chớ phải con nt sao m nghe lời người ta dụ . Cứ nghĩ quẩn nghĩ quanh rồi khi th tức mấy thằng du kch, khi th tự trch mnh, khi th giận thằng con. L luận vng vo để khng biết ngừng ở đu cho phải, giải quyết thế no cho đng. Đầu c Năm Từ rối tợ bng bong...

 

Mặt trời đ đứng bng. Nước cn rng. Năm Từ cho ngược nước m c cảm gic như đang cố ngoi ln từ đy sng để tm một ci phao, một điểm tựa, một lối thot...

 

Khi Năm Từ bước vo tiệm nước, Tửng Gn nhận thấy thằng bạn như thất thần. Khng đợi hỏi, Năm Từ thuật lại vắn tắt, ni như cho chnh mnh nghe:

- N đi rồi! N trốn tao, n đi rồi! Đi ra Bắc với Tin Tổ n ở ngoải!

 

Tửng Gn dậm chn chửi thề lin hồi. Rồi nhớ lại thằng bạn chắc chưa ăn sng, bn đề nghị:

- Tao nấu hủ tiếu hai đứa mnh ăn nghen! Đu mẹ n! Ăn ci đ!

 

Một lc sau, cả hai cng ngồi ăn, chẳng biết ni g với nhau hết. Tửng Gn đem ra thm một t x quch v một xị đế:

- Đu mẹ! Thứ ny đưa cay l hết xẩy!

 

Năm Từ khng phải bợm rượu, tuy lu lu c dịp cũng lai rai. Bữa nay, sau mấy hớp đầu, bỗng nghe trong người như được bơm thm một cht sinh lực. Ngẫm lại mấy ng gi xưa ni thật c l: uống rượu để giải sầu. Vậy th lm thm vi ly cho n tỉnh mỉnh rồi về đnh cn qut l sn trước sn sau. Mấy ổng cn ni: Uống rượu để qun trời qun đất . Vậy th lm thm một xị nữa cho n đừng nhớ g hết. M thiệt! Sau đ khng nhớ l đ nốc hết bao nhiu xị. Qun cha n mnh l ai, ở đu. Chỉ cn nhớ mang mng l mnh vừa mất thằng con. Khng! Khng phải! Mnh đang đi kiếm thằng con, thằng nhỏ đi lạc đu đ. Coi chừng n bị t sng. Coi chừng n bị xe đụng. T sng cũng chết! Xe đụng cũng chết! Năm Từ giựt mnh đứng phắt ln nhn ra ngoi. Tửng Gn đang trố mắt ngạc nhin th Năm Từ đ xiu xiu bước ra đường, rồi vừa ngất ngưởng chạy như người ln đồng, vừa ku, vừa khc, vừa kể lể:

- Nhnh ơi! Con đi đu? Rồi t sng t suối lm sao? Rồi xe cộ cn con lm sao? Rồi con bỏ ta ở lại với ai? Ta đy n con ơi...Hu...Hu...

 

Lu lu, Năm Từ t quỵ xuống, gượng đứng ln, băng xing băng nai m chạy tới như được tiếp sức bởi một mnh lực v hnh. Trẻ con bu theo như ruồi, vỗ tay cười khi thấy người say t chi xuống. Người lớn nhn nhau, khng hiểu. C mấy người bước lại đỡ Năm Từ ln:

- Sao vậy ch Năm?

 

Rồi khi nghe mi rượu nặc nồng, họ đề nghị:

- Để tụi ny đưa ch về đnh.

 

Năm Từ mắt trợn trừng, vng ra ht to:

- Về đu? Người ta đi kiếm thằng Nhnh m về đu? N đi lạc đu rồi. Hu... Hu... Con ơi l con...

 

Rồi tiếp tục chạy, tiếp tục ku, tiếp tục khc. Ln đến g Đồng Mả, Năm Từ kiệt sức, ng lăn dưới gốc cy da rồi ngủ thiếp đi. Năm Từ khng biết rằng mnh đ tm ra được một lối thot!  

 

Từ đ, lu lu nhớ con, Năm Từ ln một cơn say dậy xm dậy lng...Đ l lc m cy đn dầu của Năm Từ được vặn cho sợi tim l ln cao thật cao để tm ngọn lửa, ngọn lửa m người ta đ cướp mất. Năm Từ lc no cũng kết thc cơn say ở g Đồng Mả, lm như tiềm thức dẫn Năm Từ đến đ l cuối đường...

 

-o0o-

 

Yn được đi năm g đ rồi lại thấy c giặc lại. Qun đội quốc gia cũng đng đồn trn đất ng đốc-phủ, chỗ ty đng hồi đ, nhưng đo ho đấp bờ kin cố hơn. Dn chng vẫn ở chung quanh, khng thay đổi. Chỉ thay đổi l by giờ khng phải Việt Minh đnh với Ty m l Việt Cộng đnh nhau với Quốc-Gia. Đnh nhau đu ở trong xa, thật xa đến nỗi khng nghe tiếng sng. Chỉ nghe đồn khi c đụng độ lớn ở đu đ, miệt Trảng Nhỏ hay miệt Giồng Ring. Chớ tại lng của Năm Từ th từ thời Ty đến by giờ chưa biết mi giặc ra lm sao hết.

 

Rừng cy dầu ở g Đnh được rng cho trống trải để dễ giữ an-ninh. Mấy cy dầu lớn đều bị đốn hết, chừa lại mấy cy con, to cở bằng bắp chn trở xuống. Thnh ra coi thật xơ-rơ.

 

Hồi đ, rừng dầu vừa rậm vừa cao, m lấy đnh như để bảo vệ ci phong kh u-tịch đ c từ thuở xa xưa. Ngoại trừ khi cng cầu an c rước ht bộ ht cho Thần coi, v c lng x dn chng tham dự rộn rịp, hoặc những khi c nhn hay đon thể cng bi tạ ơn Thần, ngy thường đnh l nơi trang nghim vắng lặng t người lui tới. Đối với dn lng, đ l nơi linh thing cần phải c tnh cch biệt lập. Một phần v vậy m dn xm Đnh đều cất nh cch rừng dầu một khoảng kh xa, nằm thấp pha dưới, v tin tưởng rằng c Thần ở trn cao ph hộ.

 

By giờ, rừng dầu bị chặt đi, cy con lưa thưa chưa cao qu một so. Ci đnh v vậy nh ra một cch trần tục, khng cn g nt tn nghim hết. Năm Từ thật đau lng v bất mn. Mỗi một cy dầu bị hạ xuống l một lần Năm Từ nghe xt xa. Những cy dầu thn to bằng hai ba người m, thẳng đuồn đuột v cao nhn trặc t, đ c từ thời ng cố ng sơ g tới giờ. Khng phải vi ba chục năm m được như vậy. N đ biết lng ny từ thuở cn l một xm nhỏ lo to vi ba mi nh tranh vch đất nằm lp xp cạnh bờ sng, đ nhn ci xm nhỏ đ từ từ lớn ln để thnh ci lng với đường ngang đường dọc, với nh gạch nh lầu. N đ chứng kiến thế hệ ny nối tiếp thế hệ nọ, mỗi đời người một vươn ln, từ mức dn qu dốt nt tiến đến c người lm đốc phủ, c người lm gio sư, c người lm dược sĩ...Những cy dầu đ thật sự đ sống với lng với xm với con người khng khc g cc b lo. N đ thuộc vo lịch sử của lng ny cũng như khc sng Vm Cỏ nằm xa pha dưới kia. Đối với Năm Từ, hạ những cy dầu cổ thọ đ xuống cũng giống như mnh tự cắt đứt gốc rễ, những thứ đ bắt nguồn từ sng ngi ruộng đất của Tổ Tin. Qu v cng m tụi nhỏ by giờ đu cần biết!  

 

Cng tc hạ cy đ được quyết định bởi ng trung y trưởng đồn v hội đồng x, sau khi nghin cứu địa hnh địa vật tại chỗ! Năm Từ c thắc mắc hỏi ng chủ tịch x - cn trẻ măng - th được ng ny trả lời một cch thản nhin rằng khu rừng cy ny chẳng lin hệ g tới ci đnh hết v ng Từ giữ đnh chẳng c trch nhiệm g khc hơn l việc thắp nhang cng thần hằng ngy. Năm Từ lm thinh nhưng lng đầy cay đắng v thấy rằng lng x thời nay khng cn l một sự tiếp nối của thời xưa cho nn phạm vi của ci đnh đ bị thu hẹp lại cn c ci nc bn trn v ci nền ở dưới!

 

Sau đ, ngoại trừ lc ln đnh thấp nhang cng nước, Năm Từ hoặc đi cu hoặc lc thc ở trong nh- một ngi nh nhỏ cột gỗ ngi m dương cất ở gc sn sau đnh - chớ khng ra qut l đều đặn như lc trước nữa. V vậy, đnh cng u-trệ xơ-rơ hơn. Người trong xm biết Năm Từ bất-mn, tuy rằng chẳng nghe Năm Từ phn bua than thở với ai một lời.

 

Một hm, đang li hi qut dọn trong đnh, Năm Từ nghe c người gọi nhỏ từ ngoi sn:

- Ch Năm! Ch Năm!

 

Nhn ra, thấy một người đn ng lạ mặt, o sơ-mi trắng quần ty đen, xch cạc-tp c vẻ như một thầy thơ-ky. Năm Từ bước ra hin:

- ỜThầy hỏi chi?

 

Người đn ng nhn quanh trước khi ni:

- Ti c ci thơ của thằng Nhnh gởi cho ch.

 

Năm Từ nghe điến hồn như bị st đnh gần bn, bỏ rơi cy chổi lc no khng biết. Từ mười mấy năm nay, ci tn Nhnh chỉ được Năm Từ gọi trong cơn say nghĩa l miệng gọi nhưng tai khng nghe v đầu c khng nhớ cho nn m thanh đ bị dm su trong tiềm-thức. By giờ, trong lc Năm Từ đang tỉnh to m m thanh thn yu đ bỗng bật ln qu nhanh, qu mạnh v qu bất ngờ, lm Năm Từ chong vng đứng khng vững, tưởng chừng như mnh đang trong cơn say! Một lc sau, Năm Từ c cảm gic như vừa ngoi ln khỏi mặt nước, ni bằng một giọng trống rỗng: Vậy l n cn sống!

 

Người đn ng bước lại gần:

- Dạ. N đang cng tc ở ngoi đ v vẫn mạnh khỏe. N nhớ ch lắm v thường hay nhắc tới ch.

 

Năm Từ nghe lng ruột r ra từng mảnh. Hnh ảnh thằng con hiện về trong đầu thật r nt lm như n chưa bao giờ rời khỏi vng tay của mnh. Năm Từ cười như mếu:

- Vậy h?

 

Ngừng một lc rồi tiếp:

- Mời thầy qua nh ti uống nước.

 

Vo nh, Năm Từ rt tr mời khch:

- Thầy uống miếng nước.

 

Người đn ng cười hiền ha:

- Ti tn l Qui. Bạn b ku l Su Qui. Ch cứ gọi ti l thằng Su hay thằng Qui g cũng được.

 

Một lc sau, Su Qui mở cập lấy thơ đưa cho Năm Từ:

- Thằng Nhnh ra ngoi đ được cho đi học lại. By giờ, chữ nghĩa n đạt lắm.

 

Năm Từ cầm lấy thơ m tay run-run. Lật qua lật lại một lc rồi trao cho Su Qui:

- Ti dốt. Khng biết đọc. Thầy đọc ti nghe coi.

 

Su Qui hớp một ngụm tr rồi đọc thơ. Năm Từ cầm chn tr hớp từng hớp nhỏ, đầu gật g giống như người ta đang thưởng thức tr. Thật ra lng Năm Từ vừa mở rộng sung sướng lại vừa cảm động min manCy đn dầu Năm Từ bỗng thấy sợi tim l ln cao, đầy hy vọng. Bởi v c người vừa bật dim quẹt gần đu đ!

 

Thơ khng di. Đại khi l thằng Nhnh vẫn mạnh giỏi, cng tc tốt. N sẽ trở về một ngy gần đy. Điểm chnh yếu trong thơ l n gởi gấm Su Qui cho ta n. Cuối thơ, n viết: Cng nhớ ta bao nhiu, con cng c bổn phận phải kin tr đấu tranh để đem lại ha bnh cho xứ sở. Nghe đọc thơ xong, Năm Từ ngồi lặng yn. Lm như l để cho n ngấm từ từ vo người ci ngạc nhin, ci khoi tr, ci hnh diện, ci sung sướng

 

Su Qui cũng khng ni g, ngồi nhn thẳng ra ba rừng. By giờ cy nhỏ lưa thưa nn thấy tuốt xuống hố quằn v con đường đất dẫn ln lộ ci. C tiếng chim ku trong l v tiếng con g mi tục-tục gọi con bn h. Buổi sng trn đnh thật l m ả. Khng kh mt rượi trinh nguynBỗng Su Qui hỏi Năm Từ:

- Nghe ni rừng dầu rậm lắm m sao by giờ coi xơ-rơ vậy ch?

- ỜHọ đốn hết lấy g m rậm.

 

Su Qui hỏi tiếp:

- Ai đốn? M tại sao phải đốn? Hả ch?

 

Giọng Năm Từ cay c:

- ỐiTh chnh quyền đốn chớ ai dm v đy m đốn. Họ ni để giữ an-ninh g g đ khng biết nữa!

 

Su Qui chắc lưỡi:

- Thiệt l bậy! Đu phải nhờ đốn hết rừng m giữ được an ninh đu ch. Đnh cha l tượng trưng cho sự tự-do tn ngưỡng của quần chng nhn dn, phải được nh nước tn trọng. Xc phạm những nơi đ mới l chuyện lm mất an ninh đ ch!

 

Năm Từ thật hả dạ khi nghe Su Qui l luận như vậy v bỗng thấy người đn ng mới quen đ thật l gần gũi với mnh, lm như đ biết nhau từ lu. Giọng Năm Từ trở nn thn mật hơn:

- Đng vậy. Họ c nghĩ như mnh đu!

 

Ngừng một cht rồi tiếp:

- Vậy chớ thầy Su qu ở đu?

 

Su Qui bật cười:

- Ch ku ti bằng thầy nghe cch biệt qu ch! Ku ti bằng chu đi, như ti l anh của thằng Nhnh vậy.

 

Năm Từ nghe lng thật ấm cng:

- Ờcũng được. Vậy qu chu ở đu h?

 

Su Qui vắn tắt kể lại lai-lịch của mnh: cha mẹ gốc miền Trung, vo Dầu Tiếng lm phu cạo mủ cao su; Su Qui lớn ln ở đ, đi khng chiến rồi tập kết đi lun tới giờ; kỳ ny vo Nam để cng tc ba tỉnh miền Đng; Su Qui hnh nghề chm cứu để độ nhựt Rồi Su Qui kết:

- Trong thời gian cng tc ở vng ny, ti chỉ biết trong cậy vo sự đm bộc gip đỡ của ch thi.

 

Năm Từ bỗng thấy như được giao một trch nhiệm, tuy khng nguy hiểm bằng cng tc đưa rước người qua sng hồi thời khng chiến chống Php, nhưng cũng khng km phần quan trọng. Hnh ảnh thời oanh-liệt hồi Năm Từ cn l Năm Cu đưa khng chiến qua sng như ăn cơm bữahiện về thật r nt trong đầu Năm Từ. Giống như mới hm qua hm kia! Mắt Năm Từ bỗng sng ln, mu trong người bỗng chảy mạnh hơn v chỉ trong c mấy giy thi m Năm Từ bắt gặp lại ci cảm gic hăng hăng của thời trẻ. Năm Từ hạ giọng:

- ỜCứ ở đy với ti. Yn ch! C Thần linh ph hộ, đừng c lo!

 

Ngừng một lc rồi tiếp:

- Chu ! Hễ mnh nghĩ phải lm phải th chuyện g cũng được Ơn Trn gip đỡ hết!

 

Từ đ, Su Qui nghiễm nhin trở thnh chu b con của Năm Từ. Cha Su Qui l anh b con một đầu ng cố với Năm Từ, lu nay lưu-lạc miệt Chợ lớn, by giờ tm riết mới gặp lại nhau. Năm Từ dựng đứng cu chuyện như vậy để thin hạ đừng ai để . Người ta gọi Su Qui l thầy Su chm cứu v nh Năm Từ trở thnh phng mạch bnh dn. Thầy Su chm mt tay nn bệnh nhn tới lui cũng kh. Lu lu, thầy Su vắng mặt vi hm. Nghe ni thầy cn nhiều phng mạch ở cc tỉnh khc, bỏ bịnh nhn khng đnh

 

Thời gian qua mau. Việt Cộng đnh cng ngy cng gần. Tuy chưa nghe tiếng sng nhưng dn lng biết như vậy bởi v người ở cc vng đ tản cư về đy cng ngy cng đng. V họ đưa tin cn nhanh hơn bưu điện!

 

Qun đội Mỹ ko tới đng đồn tuốt trn g Đồng Mả. Khng phải tại g Đồng Mả, m l ở khoảng giữa g Đồng Mả v xm L Gạch. Ở đ cũng c một ci g, người Mỹ dng mấy đon xe cam-nhng chở đất đỏ từ đu về đổ ln đ v my ủi đất đấp vung ln cho g thm cao. Chỉ c mấy hm m g đ đ trở thnh điểm cao nhứt lng. Ci g mới đ khng c tn, nhưng n được dn lng gọi l thnh Mỹ, bởi v c hầm hố bờ đ kẽm gai thật kin cố! Mỹ ko về đ mấy cy đại-bc. Đm đầu tin Mỹ bắn đại-bc, dn lng đang ngủ bỗng giật mnh m nhau tưởng đu trời sập, trẻ con khc điếng ln như bị ai cắn. Xưa nay lng ny chưa từng nghe tiếng nổ to như vậy. Sau tiếng nổ điếc con ri l tiếng đạn bay nghe ci o trn đầu lm tc gy dựng ln. Dn lng bắt đầu thấy cuộc đời ny khng cn yn ổn nữa.

 

Qun đội Mỹ thường bắn đại-bc về đm. Nghe riết rồi cũng quen, nn khng cn ai để . Đến một hm đ, đại bc nổ ban ngy. Thin hạ bn-tn nho nhỏ với nhau: Chắc Việt Cộng di qun ban ngy nn mới bị pho như vậy. Rồi sau đ, ngy đm g cũng c tiếng đại bc. V dn lng bắt đầu nghe xa xa tiếng sng đụng độ giữa hai bn

 

Đến khi Việt Cộng bắt đầu pho kch v lng th khng thấy thầy Su chm cứu trở về phng mạch ở đnh nữa. Năm Từ cũng khng biết thằng chu đi đu, đnh ni với hng xm: N về dưới Chợ lớn chắc bị bắt qun dịch lun rồi. Ni như vậy chớ Năm Từ biết mnh bị Su Qui bỏ rơi, cũng giống như thằng Nhnh hồi đ.

 

Một hm, vo qu nửa đm, Việt Cộng pho v xm Đnh. Một tri rớt xuống sau đnh, tiếng nổ to đến mức độ Năm Từ rớt từ ghế bố xuống đất. Bầy g sau nh ku ln oang-oc. Năm Từ mở mắt nhn quanh: bng tối cn nguyn như cũ, vậy l tri đ khng rớt trng nh mnh! Rồi Năm Từ m mẫm tro ln ghế bố, cu nhu: Mỹ ở tuốt g Đồng Mả sao khng pho. Pho chi xm Đnh chẳng c con mẹ g hết. Sng hm sau, thấy nửa mi đnh pha sau bay mất, cột ko đổ nt tan hoang. Năm Từ nghe lng đau như cắt. V chua cht nghĩ: Thần Thnh thời nay cũng khng được người ta để cho yn! Tuy nhin, vẫn tin tưởng rằng những ai xc phạm tới đnh sớm muộn g cũng sẽ bị Thần quở.

 

Sau đ đnh khng được sửa chữa lại. Người ta ni chnh quyền quốc gia cn qu nhiều việc cấp bch để lm. Tnh trạng đổ nt đ ko di đến ngy ba mươi thng tư bảy mươi lăm

 

-o0o-

 

By giờ mới thật l yn giặc. Khng cn nghe một tiếng sng. Chỉ nghe tiếng loa pht thanh của nh nước cch mạng. Cũng uềnh oang như ngy xưa khi trong lng c gnh cải lương

 

Khng thấy thằng Nhnh về. Cũng khng thấy Su Qui. Chỉ thấy người lạ ở đu tới tiếp thu lng x. Hỏi ra l dn B Lu hoặc Trảng Nhỏ xa xa

 

Khng kh trong lng thật l rộn rịp. Khng phải do dn trong lng tạo ra sự rộn rịp đ như trước đy vo dịp Tết hay dịp cng đnh cầu an. Sự rộn rịp đ do số người mới đến cầm quyền chạy tới chạy lui gắn loa trương cờ, căng biểu ngữ, vẽ khẩu hiệu. Ngoi một số thanh nin nho theo để dựa hơi (thin hạ gọi l mấy thằng ba mươi) hầu hết dn trong lng chẳng thấy ai nhc-nhch. Họ giống như khn giả được cho coi ht khỏi trả tiền. Thnh ra họ yn tm nhn cuộc diện thay đổi một cch bng quan. V nghĩ một cch đơn giản: Hết bị pho kch, con ci khỏi phải đi lnhvậy l phước lắm rồi!. Chẳng d lm khn giả chỉ được c năm bảy hm g đ, rồi l họ bị gọi đi đăng k, đi bo cng bo tội, đi học tập nghị quyếtRiết rồi họ trở thnh đo kp trn sn khấu cch mạng lc no khng hay! Một loại đo kp khng thuộc tuồng tch, nhưng lc no cũng được mấy ng bầu cch mạng bắt thủ vai chnh trong mọi vở bi hi kịch của họ: vai nhn dn lm chủ!

 

Đnh bị lấy lm hội trường. Nửa pha sau đổ nt vẫn để nguyn như vậy. Bn thờ Thần, cy lộng cy phướnđược dọn hết vo nh sau. Lm như l đồ ring của Năm Từ! Hai ng hổ bằng gỗ ngồi hầu trước bn thờ Thần, bị liệng ra sau h, nằm chỏng gọng. Cng tc dọn dẹp đnh được mấy ng cch mạng tự tay lm lấy trong lc Năm Từ bận giăng cu bn kia sng.

 

Bữa đ, đi cu về đến dưới dốc, Năm Từ chợt nhn thấy l cờ đỏ sao vng phe-phẩy trn đầu cột trước đnh. Cột cờ ny xưa nay chỉ dng để ko l phướn của Thần khi cng lễ. Thời quốc gia, ngay cả thời Ty, chưa ai dm phạm thượng treo ở đ l cờ no khc. Năm Từ nổi nng, bươn bả chạy ln đnh. Ở đ, by giờ giống như mấy nh xưa c đm cưới. Chỉ khc l nh c đm cưới người ta kết bng bằng vải ty điều treo c tua c tụi, cn đy th căng vải đỏ sơn chữ vng tứ pha. Bn trong, trống bc.

 

Trn vch ngăn ở giữa đnh c l cờ đỏ sao vng với ba khun hnh treo ngang nhau. Năm Từ nhn ra Hồ Ch Minh cn hai hnh kia l một thằng ty ru xồm tc di v một thằng ty ru ngắn đầu si. Thin hạ đang li hi qut dọn. Năm Từ la lớn:

- Tụi by lm g vậy? Ai cho php tụi by v đy? Bộ muốn ph đnh hả?    

 

Cả bọn ngừng tay, ngạc nhin. Một thằng hỏi:

- Ch khng hay g ? Ủy ban nhn dn biểu lấy đnh lm hội trường.

 

Năm Từ trừng mắt:

- Lm ci giống g?

 

Tn đ giải nghĩa:

- Lm hội trường. Nghĩa l lm chỗ để nhn dn hội họp học tập!

 

Trong một thong, Năm Từ bỗng nhớ lại cu ni của Su Qui, nhớ r như đ học thuộc lng. Năm Từ ni ra cu đ như trả bi:

- Đnh cha l tượng trưng cho sự tự do tn ngưỡng của quần chng nhn dn, phải được Nh Nước tn trọng. Xc phạm những nơi đ l chuyện lm mất an ninh! Tụi by hiểu chưa?

 

Cả bọn bỗng ph ln cười như đang coi một mn hi hước! Năm Từ phẫn nộ xung thin chụp một cy chổi đập ti bụi ln tụi cch mạng vừa đập vừa la:

- Tụi by giỡn mặt với tao hả? Ty, tao cn khng sợ! Mỹ, tao cn khng sợ! Huống chi ci giống tụi by. Đi! Đi ra khỏi chỗ ny!

 

Rồi Năm Từ cầm chổi chỉ ra cột cờ:

- Ra m li l cờ đ xuống. Ở đy khng ai được phạm thượng hết!

 

Lc đ, coi Năm Từ thật oai phong lẫm lẫm. Mấy thằng cch mạng ko nhau chạy biến về hướng ng ba lộ ci, lm lũ ch xm Đnh chạy theo sủa rn!

 

Thấy khng cn ai để hạ l cờ, Năm Từ đnh đi ra cột cờ để tự tay tho gỡ, nch vẫn cập cy chổi v thi quen qut dọn trong đnh. Năm Từ phải mất một thời gian ngắn để ko l cờ xuống, v sợi dy treo cờ bị kẹt trong rỏ-rẻ trn đầu cột. Trong khi Năm Từ đang gom tm l cờ th c hai xe cam-nhng chạy tới g Đnh, ngừng ở ba rừng, đổ xuống hai ton bộ đội sng khua lch-cch. Họ lom khom chạy thật nhanh, dn trận bao vy đnh giống như sắp tấn cng một đồn bt của Mỹ Ngụy! Trn nền xi măng cao của kỳ-đi, Năm Từ chống cy chổi, nhn cảnh tượng đ m tự hỏi: Tụi n lm ci giống g vậy, khng biết?.

 

Yn lặng một lc. C vi tiếng ch sủa vẩn vơ xa xa. Chim vẫn ku trong l. Mấy con rắn mối rượt nhau trong lớp l dầu kh, nghe sột soạt. Lm như chẳng c chuyện g xảy ra trong đnh! Bỗng, hai thằng bộ đội đứng ln chạy thẳng vo sn từ hai ng đối diện, chĩa sng vo Năm Từ, qut lớn:

- Bỏ kh giới xuống! Đầu hng ngay! Chống ph cch mạng phải khng!

 

Bấy giờ, Năm Từ mới hiểu: t ra tụi n bao vy mnh! Nhn xuống cy chổi đang cầm trong tay, Năm Từ bật ngửa cười khan. Th ra tụi n sợcy chổi!

 

Thừa lc Năm Từ cười, một tn bộ đội phng ln trở bn sng đập vo lưng lm Năm Từ văng ra khỏi kỳ đi t xấp xuống đất bất tỉnh. Hai đứa vội vng đ ln người rồi tri quặt hai cnh tay về pha sau giống như người ta tro cnh con g sau khi đ cắt cổ. Chừng đ, hai ton bộ đội mới ko vo tập trung quanh kỳ đi để nhn cho r tn phản-động. Người trong xm thấy chộn rộn cũng chạy ra, đứng xa xa nhn. Khi thấy Năm Từ bị li ra thảy ln xe, người ta mới biết l Năm Từ bị bắt.

 

Trong thời gian Năm Từ bị giam trn tỉnh, Tửng Gn đng cửa tiệm c-ph hết mấy bữa để ln nui bạn v nghe ngng coi c lo được g khng. Nhờ đ m dn trong lng mới biết l Năm Từ bị hai tội: chống ph cch mạng v ngoan cố khng chịu khai tn họ thật m cứ dngb danh Năm Từ! Nghe như vậy, ai cũng bất nhẫn bởi v ai cũng biết l Năm Từ đ lm rớt dưới sng thẻ căn cước từ thời ng Diệm, rồi từ đ trong mnh khng c một tờ giấy lộn. Ngoi ra, từ mấy chục năm nay, từ hồi nhỏ, hồi cn l thằng Năm, đến thời lớn ln lm thợ cu, rồi về gi v đnh lm ng từchưa nghe ai gọi Năm Từ bằng tn trong khai sanh, th lấy g để Năm Từ nhớ? Cn chuyện chống ph cch mạng th thật l b vơ bởi v cha con thằng chả lm giao lin cả mấy chục năm, rồi cn đưa thằng con đi tập kết nữa lận!. Bn qua tn lại để rồi người no cũng chắc lưỡi lắc đầu, chớ chẳng biết lm sao hết.

 

Một hm, Su Qui đi với hai tn hộ vệ cầm sng b đỏ, vo thăm Năm Từ trong trại giam. Su Qui ni:

- Ti c gh đnh thăm ch, mới hay vụ ny. Mấy đồng ch đ bậy qu! Ch cũng đừng buồn. Rồi ta sửa sai thi!

 

Năm Từ ngồi nghe, chẳng ni chẳng rằng. Nhớ lại ngy no mnh đm bọc Su Qui v cu m mnh thường ni cho n nghe hễ mnh nghĩ phải lm phải th lc no Ơn trn cũng ph hộ by giờ sao thấy n trật lất! Cũng như chuyện chiếm đnh treo cờrồi cũng chẳng thấy thằng no bị Thần vặn họng hết. Riết rồi chẳng biết đu m rờ

 

Su Qui lấy trong cập ra một khun kiếng trao cho Năm Từ:

- Đảng v Nh Nước cấp cho ch bằng khen đ gip cch mạng. Biết ch khng c phương tiện nn ti lộng kiếng bằng khen lun cho ch để chỉ cần treo ln thi.

 

Năm Từ cầm lấy khun kiếng, nhn bằng khen c đng mộc đỏ như nhn tờ giấy trắng bởi v khng biết chữ. Rồi cũng khng ni g. Su Qui lại tiếp:

- Phần ti, ti xin tặng ch chn dung bc Hồ dệt trn lụa.

 

Su Qui cầm cuộng lụa xổ ra trước mặt Năm Từ, khoe:

- Dệt ở bn Trung Quốc lận. Mới nhn tưởng hnh chụp, phải khng?

 

Năm Từ cầm lấy chn dung cuốn lại, hỏi:

- Cnthằng Nhnh?

 

Su Qui đốt điếu thuốc, ht mấy hơi rồi mới ni:

- Thằng Nhnh chết lu rồi!

 

Năm Từ nhn Su Qui, tưởng mnh nghe lộn:

- Chết?

 

Su Qui lại ht mấy hơi thuốc:

- Chết hồi mới ra Bắc.

 

Vai Năm Từ bỗng xui xuống. Lưng Năm Từ bỗng cong lại. Cổ NămTừ bỗng khng cn giữ nổi ci đầu. Một lc lu, sực nhớ ra, Năm Từ hỏi:

- Cn ci thơ n viết cho ti hồi đ?

 

Su Qui nuốt nước miếng mấy lần mới trả lời:

- Thơ đ do ti viết.

 

Thấy Năm Từ khng tỏ phản ứng g hết, Su Qui tằng hắng như để lấy can đảm:

- Ch đừng giận. Hồi đ phải lm như vậy để c ngy hm nay: cch mạng thnh cng! Trong cuộc đấu tranh giải phng, ch đ đi hng đầu v đ c cng lớn đối với cch mạng. Nhn dn biết ơn ch nhiều lắm!

 

Năm Từ vẫn im lặng. Ni g nữa giờ, khi m tất cả đều sụp đổ, tất cả đều đảo lộn, tất cả đều gian xảo? M mnh th đng l một thằng ngốc! Bỗng Năm Từ bật cười một mnh, rồi Ờ... một tiếng cho lấy c, nghe như tiếng ợ của người ăn khng tiu...

 

Vậy l nhờ sự can thiệp của Su Qui, Năm Từ được thả về, m theo ci bằng khen v chn dung Hồ Chủ Tịch. By giờ, đnh đ thật sự trở thnh hội trường v căn nh pha sau l phng lương thực. Tất cả đồ đạc đều được dọn hết về nh ring của Năm Từ ở cạnh bờ sng, trong thời gian Năm Từ nằm ở trại giam trn tỉnh.

 

Từ ngy trở về lng, Năm Từ cứ lầm-lầm l-l, khng giao thiệp ni chuyện với ai hết. Kể cả với Tửng Gn! Nhưng, sau khi nhậu ba sợi rồi l l nh ni hoi khng ngừng v lu lu cười ln h hố. Dn trong lng mới đầu cn ngạc nhin thương hại, nhưng riết rồi họ cũng quen. Cho nn chẳng ai để thấy một con ch hoang đi theo Năm Từ mỗi ngy. V khi Năm Từ đứng xiu xiu, chỉ đng chỉ ty ni lp dp, n vểnh tai nhn Năm Từ, đầu nghing nghing đui ngoắt ngoắt, ra điều ta đy hiểu hết! Năm Từ cũng khng nhớ con ch đ theo về ở với mnh từ hồi no. Chỉ biết c cho n ăn uống đều đặn, đi đu th n đi theo như đi hộ tống, đi cu bn sng th n giữ nh, tối ngủ trn ghế bố th n nằm khoanh pha bn dứơi. Năm Từ thường ni chuyện với n như ni chuyện với một con người.

 

Một hm, nhậu ba ng rồi, Năm Từ mang chn dung Hồ Ch Minh tn teng trước ngực, vừa đi vừa h Hồ Chủ Tịch mun năm!giống như đi mt tinh. Ngả ngả nghing nghing đi di theo lộ ci. Chẳng thấy ai đi theo, kể cả trẻ con v tụi n by giờ bận cng tc khăn qung đỏ. Chỉ c con ch l lẽo đẽo đi sau, cch vi ba bước giống như ci bng. Một lc, Năm Từ dừng lại nhn n, đưa ngn tay trỏ ln điểm điểm:

- Mầy... mầy... ăn ở cn c nghĩa c tnh chớ khng phải như tụi n... Mầy cn hơn tụi n nhiều lắm! Nghe khng mậy, cẩu?

 

Rồi cười ln h hố khoi tr. Xong chỉ vo chn dung Hồ Ch Minh phn trần: Mầy thấy khng? Hồi tao cn trẻ, tao gọi ổng l cụ Hồ. By giờ tao gi rồi m thằng chả lại trẻ ra bởi v tao chỉ cn gọi bằng bc Hồ thi! Ngược đời vậy đ, mậy cẩu! Ni xong, Năm Từ ưỡn ngực h to: Hồ Chủ Tịch mun năm. Con ch bỗng sủa ln quấu quấu. Năm Từ ngạc nhin, trợn mắt nhn n, lại đưa ngn tay trỏ ln điểm điểm:

- ! Ạ! Biết sủa như vậy l mầy giống tụi n y chang rồi cn g?

 

Rồi vừa xiu xiu bước đi, Năm Từ vừa ni lầm bầm: Đời by giờ... thiệt... khng biết đu m rờ... Tới con ch cũng khng giống ai hết!

 

Cuộc mt-tinh cch mạng một người một ch đ kết thc ở g Đồng Mả. Năm Từ mệt lả, ng đại xuống một khoảnh đất cn trống giữa mấy mả vi mả đ. Con ch ngoắt đui, ngập ngừng một lc, xem động tịnh rồi mới bước nhẹ tới nằm kế bn!

 

-o0o-

 

Cũng trong đm đ, chừng qu nửa đm, đnh v rừng dầu bỗng pht chy. Đm chy lớn đến nỗi dn chng chỉ dm đứng xa m nhn. Thin hạ ko ra coi đng nghẹt ở ng ba lộ ci. Từ đ nhn xuống đm chy, thấy giống như người ta đốt đồ thợ m để cng c-hồn...

 

Trong gian nh tranh nằm cạnh bờ sng, Năm Từ ngồi trn ghế bố ht thuốc trong bng tối m vẫn thấy r đm chy như đang nhn ngay trước mặt.

 

  

Tiểu Tử

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh