Đ mn nhưng Dạ chẳng mn

 

Tiểu Tử

 

 

Vợ chồng ti dọn về ở trong ci lng nhỏ ny đ hơn ba thng. Mấy đứa con của chng ti ni: Ba m gi rồi m ở trong Paris đu c tốt. Nội ci khng kh nhiễm cũng đủ lm cho ba m bịnh ln bịnh xuống hoi. Vậy l chng n kiếm mua một ci nh ở xa Paris...

 

Nh c đất chung quanh, c mấy cy pomme, mấy cy cerise. Hồi dọn về l đầu ma xun, mấy cy đ trổ bng mu hường mu trắng đầy cnh. Ở mấy nh hng xm cũng vậy, hoa nở rộ hầu như cng một lc, nn trng thật l đẹp mắt.

 

Biết l ma xun nhờ hoa nở v chồi non, chớ thật ra thời tiết ở Php mấy năm gần đy đi... trật lất. Ma xun m cứ tưởng như ma thu, cứ mưa lất phất rồi hết mưa l trời đổ sương m. Cứ như vậy ko di đến by giờ, theo trong lịch, l đ đầu ma h m vẫn cn nghe lnh lạnh!

 

Hm nay tự nhin trời bỗng trở nắng. Nắng thật ấm, thật trong. Người ta vội v mang đồ ra phơi đầy sn: quần o, drap, mền... Đủ mu sắc, đủ cỡ, coi vui nhộn như một ngy lễ!

 

Ti cũng thấy phấn khởi, bn rủ nh ti đi chơi một vng. Bởi v từ ngy dọn về đy, ngoại trừ những lc phải xẹt ra tiệm thịt, l bnh m, hng rau cải v.v... chng ti cứ ru r ở trong nh v thời tiết xấu. Nh ti khng chịu đi, nn ti đi mnh n...

 

Lng ny tuy nhỏ nhưng ngăn nắp, sạch sẽ. Ở đu cũng thấy trồng bng: dọc theo vỉa h, ở cc ng ba ng tư, mặt tiền nh phố... Giữa lng l một nh thờ nho nhỏ nằm trn một vung đất cao hơn mặt đường gần một mt, cũng trồng đầy bng.

 

Chảy ngang qua lng l một con suối nhỏ, rộng độ mươi thước, chui dưới cy cầu đ rối uốn khc quanh quanh trước khi rời lng xui về pha dưới. Hai bn bờ suối l hai con đường trng xi-măng chạy dọc theo hai hng cy. Rải rc, c mấy băng gỗ đng th sơ, nhưng vẫn nằm giữa những lm bng đầy mu sắc. C nơi, khng hiểu sao người ta đặt băng gỗ nằm cạnh bờ nước giống như lm chỗ ngồi cho người đi cu!

 

Ti ngồi xuống một ci băng cạnh bờ nước. V khng nằm dưới tn cy nn ở đ đầy nắng. Ti đốt điếu thuốc rồi nhn quanh: chẳng c ai hết. Nhớ lại, dn trong lng chỉ đổ ra đường vo ngy chủ nhựt, bởi v ngy đ nhm chợ lộ thin v lại l ngy phải đi Lễ nh thờ. Cn ngy thường th chỉ c mấy ng gi b gi đi khệnh khạng trn h phố hay dọc bờ suối khi no trời tốt. Hm nay, trời tốt đ chớ, nhưng sao chẳng thấy ai đi. Tự nhin, ti cảm thấy bơ vơ lạc lng... Lại nhn quanh, chỉ thấy xa dưới kia l gc chung nh thờ một mnh đứng cao lu nghu!

 

Con suối khng su, nước trong nhn thấy đy. Dng nước chảy nhanh nhanh. Khi gặp mấy tảng đ lớn, nước bắn ln trắng xa coi thật sinh động, nhn khng chn.

 

Lng suối đầy đ cuội trn trn. Cũng c những cục đ to nhưng chẳng c vin đ no cn gc cạnh. Vin no cũng nhẵn thn.

 

Nhn nước chảy, nhn đ mn, ti bỗng nhớ đến hai cu cht của bi học thuộc lng thuở nhỏ:

Đ mn nhưng dạ chẳng mn,

To kh nước chảy vẫn cn trơ trơ...

 

Hai cu thơ đ khng c g hết, vậy m n lm ti ứa nước mắt! Khng phải n chỉ nhắc ti thời thơ ấu, thuở học vui học buồn bằng quyển Quốc Văn Gio Khoa Thư, m n cn nhắc ti một ci g su đậm hơn l kỷ niệm, một ci g to rộng mnh mng hơn l khng gian thời gian, một ci g m trong cuộc đời lưu vong ny ti vẫn mang mểnh trong tm tư, giống như một chất ma ty: n nhắc ti qu hương, ci qu hương xa cch ngn trng!

 

Tnh ra, ti bỏ xứ ra đi đ hơn hai mươi bốn năm. Một phần tư thế kỷ! Tri nổi đ đy với nhiều u lo dằn vật, thm tuổi đời cứ chồng chất mi ln... nn k ức bị xi mn theo năm thng. Đến nỗi chuyện g xảy ra hm tuần rồi, hm thng trước... c khi khng nhớ! Vậy m hnh ảnh của qu hương vẫn cn nằm nguyn đu đ ở trong lng, với những kỷ niệm vụn vặt của năm su chục năm về trước! Chỉ cần một chất xc tc l n bật ln r rệt, khng thiếu một chi tiết, lm như mnh đang sống trong đ mới hm qua hm kia... Tnh yu qu hương sao m kỳ diệu như vậy được?

 

Nơi ti sanh trưởng cũng l một ci lng nho nhỏ. N khng ngăn nắp sạch sẽ, khng được trang hong bằng những bng hoa đầy mu sắc như ở đy. Cũng khng c con suối nhỏ chảy ngang để hai bờ được nối với nhau bằng cy cầu đ...

 

Lng ti nằm bn tả ngạn một con sng lớn, qu lớn nn thấy ci lng như nhỏ xu! Con sng đ c ci tn chẳng cht g văn chương: sng Vm Cỏ. Trong lng chỉ c một con đường trng nhựa: đ l đường lin tỉnh, cũng cn được gọi l con lộ ci nối xm trn xm dưới. Ngoi ra, ton l đường đất m tiền thn của chng n l những con đường mn, nối xm Nh My, xm L Heo qua xm L Gạch, xm Cha Cho nn những con đường trong lng đều chạy cong cong quanh quanh!

 

Lng ti cũng c chợ nh lồng, ngy no cũng nhm, nhưng chỉ nhm c buổi sng. Nằm cạnh chợ l Nh Việc, nơi... lm việc của những nh chức trch trong lng. Xế xế về pha con lộ ci l trường tiểu học với hng ro cy bng bụp, l xanh um lng mướt.

 

Lng ti khng c nh thờ nhưng c một kiểng cha nằm trn một khu đất cao, c ro tre xanh chung quanh. Hồi ti cn nhỏ, thấy cũng nằm xa dn chng, vắng vẻ u tịch (hồi đ, ti t dm đi ngang qua đ một mnh v... sợ ma!) Về sau, dn chng cng ngy cng đng, nh cửa cứ xy cất tiếp nối nhau ko di ra hướng cha, rồi đi xa hơn về pha con lộ ci. V vậy, cha bị lọt trũm giữa khu nh dn, khng cn biệt lập như trước.

 

Nh cửa trong lng nhỏ lớn g cũng c hng ro. Phần nhiều l hng ro cy xương rồng v cy bng bụp (cũng gọi l bng lồng đn) Xương rồng cũng trổ bng lai rai, hoa trắng nn n mỏng manh như lụa, khc hẵn với thn cy mang đầy gai gc! Cn bng bụp th cứ nở th l đỏ cy...

 

Đ! Lng ti đ! Qu trn! Chẳng cht mu m. Vậy m sao ti vẫn thương.

...Thương những con đường đất m hai bn l bờ cỏ may. Đến ma, cọng cỏ may đưa bng ln tua tủa tm ngắt, chỉ chực bm đầy ống quần no bất chợt đi ngang.

 

...Thương những đoạn đường quằn, ma mưa nước ngập phải xăn quần tm o để đi qua, trong lc trẻ con một lũ ở truồng nằm lăn chập chũm, te nước nhau cười vui như hội.

 

...Thương bờ sng Vm Cỏ với những cy dừa trồng khng thẳng hng, cũng khng chia đều khoảng cch, giống như mạnh ai nấy trồng! Mấy cy dừa đ, nằm qu gần bờ nước nn rất nhiều cy thiếu đất để giữ gốc, chng nằm di ra pha sng cch mặt nước độ một đi thước rồi uốn mnh đưa ngọn đứng thẳng ln cao. Vậy m cũng đơm bng kết tri! Trẻ con thường tro ln đ để phng xuống nước n đa lặng hụp, v dn ở dọc bờ sng hay đem mền chiếu ra vắt ln đ để phơi.

 

...Thương con đường ln cha c hai bờ tre xanh lả ngọn giao nhau lm cho con đường giống như một ci hang mt rượi. Ở đ, mỗi trưa đứng bng, những người dọn hng từ chợ về nh thường dừng chn np nắng, v chiều chiều đường vắng cũng thấy thẫn thơ một cặp gi trai...

 

...Thương cả cy phượng nằm bn bờ đường trước nh ng Cả. Thn n to bằng ba người m, gốc rễ lấn lun ra mặt đường. Ai đi qua cũng phải bước vng để trnh! Đ l cy phượng độc nhứt ở trong lng. Khng biết ai trồng v tại sao lại trồng ở đ? Chỉ biết hằng năm vo ma thi l cy trổ hoa đỏ trời. Sau đ l hoa rụng đỏ đất.

 

...V cn thương nhiều thứ nữa, kể biết bao giờ cho hết!

 

Nh ti ở trong Xm Mới. Gia đnh ti ngho. Cha ti trồng rau cải, mẹ ti hằng ngy gnh xi ra ngồi bn ngoi chợ. Cha mẹ ti chỉ c hai đứa con trai: ti v thằng Cu, nhỏ hơn ti su tuổi. Cha ti chết bịnh hồi mẹ ti sanh thằng Cu...

 

...Nhớ hoi, thời ti học tiểu học. Sng no, sau khi hp t cho với miếng đường thẻ, ti m cặp đựng sch vở m ng nội ti lm bằng giấy dầu để khỏi bị ướt nước mưa, đi theo mẹ ti ra chợ. V phải đem thằng Cu theo lc đ n được hơn hai tuổi mẹ để n ngồi trong một ci thng, ging ở đầu đn gnh pha trước, cn l chuối, xi, nhưn, dừa nạo v.v vồn trong một thng ging ở đầu sau. Mẹ gnh như vậy m bước chn đi sai sải. Đn gnh nhn ln nhn xuống lm thằng Cu khoi lắm. Lu lu, mẹ đổi vai, đầu đn gnh nhn xuống hơi su v tưng ln hơi cao lm anh ta cười hắc hắc để li bốn ci răng cửa nhỏ xu. Những lc đ, anh ta thuờng gọi ti để khoe: Hai! Hai! Coi nh! Coi nh!.

 

Ti học chỉ c buổi sng. Mẹ ti bn ở chợ cũng vậy. Trưa, chợ tan sớm hơn trường học, mẹ gnh thằng Cu đến ngồi đợi ti dưới cy trứng c gần cổng trường. Thấy ti ra, thằng Cu đứng ln, vừa nhảy tưng tưng trong ci thng vừa la: Hai! Hai!. Anh ta ở truồng lc no cũng ở truồng bn trn bận o b ba vải đen của b nội may cho, đầu đội ci nn hnh chp bằng l chuối mẹ xếp rồi ghim bằng cọng chn nhan... Mẹ đưa ti gi xi (đ thnh lệ, ngy no mẹ cũng chừa cho ti một gi) ti ngồi xổm cạnh mẹ, vừa ăn vừa đt cho thằng Cu. Ăn xong, ti chạy qua bn kia đường xin một go nước ở nh thầy gio Hiển, rồi mang cho ba mẹ con uống (v trong trường chỉ c một lu nước, khng đủ cho đm học tr nn thầy Hiển đặt trước nh thm một lu. Vo giờ ra chơi, học tr bu qua đ đng như kiến.) Uống xong, mẹ gnh thằng Cu bước đi thng thả, ti lon ton chạy theo song song...

 

Hồi đ, v phải chạy lp xp nn c lần ti nhn xuống bước chn của mẹ, coi mẹ đi cch no m mnh cứ phải chạy theo lp xp! Mẹ đu c bước lẹ, mẹ bước đều. Mẹ đi chn khng, mỗi bước chn của mẹ giậm xuống lm tung ln một cht bụi đường. Ti nhn chỉ thấy c như vậy. By giờ, hơn su chục năm sau, ngồi ở trời Ty ny, ti đu cần nhn m sao vẫn thấy được thấy r hai bn chn của mẹ. Hai bn chn to bề ngang, mấy ngn chn ch b khng bao giờ xếp lại được. Hai bn chn xấu x đ chưa từng đụng tới đi giy đi dp. Hai bn chn chỉ biết c đi guốc dong khi rửa chn đi ngủ, hay khi đi dự dm giổ, đm tang... Hai bn chn đ đ bm lấy đất để đứng vững một mnh nui hai thằng con, hỏi sao khng ch b cục mịch cho được?

 

Ti bồi hồi nhớ lại lần ti lau rửa đi bn chn của mẹ. Đ l hồi mẹ ti mất sau một thời gian di nằm bịnh ở nh thương (Mẹ ng bịnh từ ngy hay tin thằng Cu chết trận ở Đắc Lắc) Ti lau chn mẹ lần đ l lần đầu v dĩ nhin cũng l lần cuối cng. Ti lau gt chn nứt nẻ. Ti lau lng bn chn chai mn. Ti lau những ngn chn trn cứng như những hn sỏi. Ti lau chn mẹ bằng suối nước mắt v bằng tất cả sự thận trọng như khi lau một mn đồ thật l trn qu

 

Ti đốt điếu thuốc, thở một hơi khi di. Lại nhớ hồi học lớp nhứt, c hm ti bắt chước bạn b ln ht thuốc. Mẹ ti thấy được, li ti vo nh bắt đứng khoanh tay để hỏi tội: Hai! Ai cho mầy ht thuốc, hả? Ai dạy mầy ht thuốc, hả? Mầy bắt chước ai, ni tao nghe coi? Mới c by lớn đ m by đặt ht thuốc!. Rồi mẹ chụp cy chổi ch dựng gần đ: Tao phải đnh mầy cho mầy chừa. Mẹ vừa ni Chừa n! vừa đập cy chổi ln đt ti thật mạnh. Cứ mỗi một cu Chừa n! l một pht chổi. Mẹ đnh một lc rồi liệng cy chổi, tro ln bộ vn, ngồi co chn, rt ci khăn rằn đấp ln mặt khc. Ti đứng chết điếng, nghe mồ hi chảy di theo xương sống, khng thấy đau ở đt m đau ở đu trong lng. Bởi v đ l lần đầu tin ti lm cho mẹ ti khc. Ti mếu mo, rặn ra mấy tiếng: Dạ... con xin chừa...

 

Vậy m lớn ln, khi ra đời, ti đ... khng chừa! Ti tập tnh ht thuốc hồi ti đi lnh, bởi v ở tiền đồn trời khuya đm lạnh, ta chia nhau điếu thuốc ấm lng... Mỗi lần về php, chẳng bao giờ ti dm ht ở nh v trận đn chổi ch thuở nhỏ vẫn cn đeo theo m ảnh! Ti ht ngoi đường...

 

Một hm, đang đứng ht thuốc với mấy thằng bạn cng xm, bất thần mẹ ti đi qua. Ti vội v liệng điếu thuốc xuống đất. Mẹ ti dừng lại, mỉm cười: Mầy lm ci g vậy, Hai? Mầy lớn rồi chớ bộ cn con nt sao. By giờ, mầy c ht thuốc, tao cũng đu c bắt mầy chừa! Rồi bỏ đi một nước!

 

Mẹ ti như vậy đ. Qu ma mộc mạc như lng của ti, vậy m ti vẫn thương. Ti thương, đu cần mẹ ti phải đẹp, qu hương ti phải sang. Ti thương, v tất cả đều gắn liền với ti từ thuở ti ra cho đời. Ti đ quen thở, quen sống trong vng tay của mẹ, giữa lng qu hương; đ lớn ln trong ci thật th chn chất đ. Cho nn hnh ảnh của mẹ, của qu hương đ ghi su vo lng ti đến độ khi thiếu vắng, ti thương ti nhớ. V tnh thương đ vẫn chưa thấy mn, mặc dầu by giờ ti đ ngoi bảy mươi... 

 

* * *

 

Mặt trời đ ln cao. Thấy c vi người hứng nắng bn bờ suối. Ti đứng ln đi về nh m min man nghĩ: Những hnh ảnh m mnh vừa gợi lại khi ny sao m dễ thương như vậy. Mnh phải viết ra để cho n c chỗ đứng bn ngoi k ức, cho cc con cc chu của mnh thấy v hiểu tại sao hơn hai mươi bốn năm sống trn đất Php, cha v ng của chng n khng ni thương nước Php m cứ nhắc hoi người mẹ đi chn đất v ci lng qu ma khng c đến hai con đường trng nhựa!

 

Vo nh, ti đi thẳng lại bn viết. Vợ ti chắc đang nấu bếp nn nghe phất ra thơm phức mi thịt kho tiu. Ti lấy xấp giấy trắng, khng cần đốt điếu thuốc, khng cần hớp mấy ngụm nước tr để trợ hứng. Bởi v ci hứng đang ở ngay trong ti, căng đầy...

 

Ti cầm bt nắn nt viết ci tựa bằng chữ hoa: Đ MN NHƯNG DẠ CHẲNG MN...

 

 

Tiểu Tử

 

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh