NGÔN SỨ KHÔNG BIẾT ĂN NÓI?

 

Q. Hương

 

 

 

 

 

Mấy tuần qua, bài giảng của Giám mục Phaolô Bùi Văn Đọc ngày 23-06-2009 (1) trong dịp các Giám mục Việt Nam đến dâng thánh lễ ở Vương Cung Thánh Đường Thánh Phaolô ở Roma bỗng trở thành một “sự cố nổi cộm,” được tín hữu Việt Nam trong và ngoài nước lưu ư. Giám mục Bùi Văn Đọc là giám mục giáo phận Mỹ Tho và hiện là chủ tịch Ủy Ban Giáo Lư Đức Tin của HĐGMVN.


 

 

GM. Bùi Văn Đọc Đă phát ngôn:

 

1.- "Lạy Chúa, chúng con không biết ăn nói"

2.- “Nếu có ai không thích cộng sản, người ấy không nên yêu cầu chúng tôi khích bác họ.”

3.- “Chúa chỉ đ̣i hỏi chúng tôi ‘can đảm’ nói sự thật khi cần."

 


 

Sau hơn ba tháng, bài giảng của Đức Cha Bùi Văn Đọc tưởng đă theo thời gian ch́m vào quên lăng, mặc dầu đă tạo nên không ít ”bức xúc” cho nhiều tín hữu. Nhờ bài viết “đồng thanh tương ứng” của linh mục Nguyễn Hồng Giáo đăng trên mạng VietCatholic.net ngày 29-09-2009 b> – “Lạy Chúa, chúng con không biết ăn nói” (2) – bài giảng của GM Bùi Văn Đọc lại được nhắc tới và tạo nên cuộc đối thoại lư thú giữa hai anh em linh mục Ḍng Phan Xi Cô khó nghèo.

 

 

(1).- “Lạy Chúa, chúng con không biết ăn nói…”

 

Đây là lời của ngôn sứ Giô-na được Đức Cha Đọc diễn dẫn trong bài giảng của ḿnh để giải minh cho sự im lặng kỳ bí của HĐGMVN trước nay đối với những vấn đề nóng bỏng của xă hội và đất nước. Linh mục Nguyễn Hồng Giáo cũng dùng lời nói này làm tựa đề cho bài viết của ḿnh để tiếp nối công việc biện giải thái độ của HĐGMVN với tất cả nhiệt t́nh đồng cảm. Linh mục Pascal Nguyễn Ngọc Tỉnh, qua bài viết “Cứ phải nói, dù không biết nói” (3), đăng tải trên VietCatholic.net ngày 02-10-2009, đă đáp lại cũng bằng tất cả nhiệt tâm của người đi t́m và sống cho sự thật!

 

Ngày 15 tháng 10, linh mục Nguyễn Hồng Giáo cho đăng bài “Tiên tri Giô-na bướng bỉnh” (4) và bài này đă thúc đẩy linh mục Pascal Nguyễn Ngọc Tỉnh viết thêm bài “Tệ như ngôn sứ” (5). Cả hai bài này cũng được đăng tải trên mạng VietCatholic.net, cách nhau một ngày.

 

Nhờ bốn bài viết này mà độc giả, tín hữu VN hằng quan tâm đến vận nước và t́nh h́nh Giáo Hội Việt Nam có thể thẩm định lời nói của ngôn sứ Giô-na cũng như lời dạy của Đức Cha Bùi văn Đọc trong bối cảnh hiện nay. Cám ơn hai linh mục đă thể hiện tinh thần “ḥa nhi bất đồng” trong việc đối thoại. Có đối thoại v́ có khác biệt trong lối nghĩ hay hành động, cần được làm sáng tỏ. Khác biệt là điều tự nhiên, b́nh thường và lành mạnh trong một tổ chức phát triển. Sự nhứt trí giả tạo, gượng ép, kết quả của áp đặt hay đe dọa thường thấy trong các tổ chức cầm quyền và đạo đời ở Việt Nam sau tháng 4-1975 làm cho đoàn thể, tổ chức bị tê liệt. Cám ơn cha Tỉnh đă giúp cho người đọc hiểu trọn mạch văn, ngữ cảnh của cả câu chuyện Giô-na, hoàn cảnh phát xuất lời nói của ngôn sứ này và những ǵ xảy ra sau đó. Nhờ sự dẫn giải của linh mục Tỉnh mà độc giả thấy được Lời Chúa cũng bị người giữ chức thánh “cắt xén” để biện minh cho hành động của cá nhân hay tập thể, người này người nọ…

 

Có thể nói, các bài viết của linh mục Nguyễn Hồng Giáo và linh mục Nguyễn Ngọc Tỉnh thể hiện cho hai khuynh hướng hiện nay của người tín hữu Việt Nam về vai tṛ của người mục tử chăn chiên trong một xă hội áp bức, đầy dẫy bất công (mà Giáo Hội Việt Nam cũng là một nạn nhân như tất cả các dân oan khác) với những giá trị đạo đức chưa bao giờ xuống thấp hơn… Linh mục Nguyễn Hồng Giáo nồng nhiệt biểu lộ sự đồng t́nh, đồng cảm với Giám mục Bùi Văn Đọc (và đại đa số giám mục trong HĐGMVN hiện nay?): gặp thời thế -- chế độ cộng sản khát máu -- thế thời phải thế -- im lặng, câm nín… là vàng, là khôn ngoan! “Lạy Chúa, chúng con không biết ăn nói!” T́nh yêu của Chúa cần phải được mang đến cho tất cả mọi người, không trừ một ai, người lành cũng như quân dữ...

 

Linh mục Nguyễn Ngọc Tỉnh, ngược lại, chủ trương người mục tử, chủ chiên phải nói, cứ phải nói dù không biết nói. Đó là nhiệm vụ của ngôn sứ, của mục tử. Nhiệm vụ của mục tử là bảo vệ đàn chiên. Không nói lên những bất công, áp bức mà đàn chiên đang gánh chịu th́ sao gọi là bảo vệ được! Làm ngôn sứ là phải trả giá. Làm môn đồ của Đức Kitô -- tự ư chọn lựa -- là đi con đường thập giá của Đức Kitô, không có con đường nào khác. Mục tử cầu an, câm nín không phải là mục tử nhân lành. Im lặng không phải là vàng mà là đồng lơa, đồng lơa với kẻ làm điều ác, khuyến khích bất công, giúp gian trá có cơ hội phát triền…

 

Từ sau ngày Đức Tổng Giám Mục Nguyễn Kim Điền, Tổng Giáo Phận Huế, bị thuốc chết năm 1988, khuynh hướng “im lặng là vàng” bất chấp mọi hậu quả tiêu cực cho Giáo hội về sau, nhất là thời hậu-cộng-sản, được HĐGMVN xem là “khôn ngoan” để “bảo tồn lực lượng” và phát triển đạo (?!). Đây có thể xem là khuynh hướng “không biết ăn nói” như lời giám mục Mỹ Tho Bùi văn Đọc đă dẫn giải. V́ “chúng con không biết ăn nói” nên mới có những lời kết án hoạt động tranh đấu cho nhân quyền, dân quyền, dân chủ, tự do tôn giáo của linh mục Têđêo Nguyễn Văn Lư là “hoạt động chính trị đảng phái,” “không vâng lời bề trên,” “đời tư có vấn đề”…, hay mạ lỵ lá cờ vàng ba sọc đỏ của người quốc gia chống cộng sản là “thói đời mang tính đối kháng”… V́ “không biết ăn nói” nên các Giô-na thời nay chỉ nói những lời làm mát tai mát ruột kẻ cầm quyền và gọi đó là… t́nh yêu không loại trừ ai, đem Chúa đến với tất cả mọi người, tạo cơ hội để chiên và sói sống chung ḥa b́nh… Khuynh hướng “không biết ăn nói” này được khuyến khích và đền bù bằng cơ chế XIN-CHO như lời Thừa Tướng Tổng Lư đă phán: XIN th́ CHO. Đ̉I th́ ĐÁNH và KHÔNG TRẢ. CHỐNG th́ ĐI TÙ/GIẾT! Đây là chủ trương lớn của Đảng và luật lệ của Nhà Nước Xă Hội Chủ Nghĩa ta!

 

Sứ mệnh truyên giáo ở VN hiện nay đang ở t́nh trạng dở khóc dở cười: Tín hữu giáo dân được các đấng bậc tŕu mến giao cho sứ mệnh truyền giáo cao cả th́ không được huấn luyện, chỉ thuộc ḷng kinh kệ mà không hiểu rơ đạo, không biết Công Đồng Vaticano II là cái ǵ… Những người được huấn luyện đầy đủ, chu đáo – 7, 8 năm triết học và thần học ở Đại chủng viện, cộng thêm những năm học lấy bằng Cao học, Tiến Sĩ thần học, giáo luật ở Roma, Pháp hay Master về giáo dục ở Hoa Kỳ -- th́ lại “không biết ăn nói!” (hay không dám ăn nói?)

 

Khi đạo Chúa mới du nhập vào VN, hơn 350 năm trước, các vị thừa sai ngoại quốc -- linh mục, giám mục -- có thể không quan tâm đến chế độ chính trị -- chúa Trịnh hay chúa Nguyễn, Đàng Ngoài hay Đàng Trong -- không quan tâm đến vận mệnh đất nước VN. Ai cầm quyền cũng được miễn là cho họ sự dễ dăi trong việc truyền đạo. Họ có lư do chính đáng không ủng hộ phe nhóm nào và có quyền nói… “đất nước ta không phải ở đây!” Nhưng mục tử VN ở đất nước VN vào thời đại ngày nay th́ khác. Hoàn toàn khác! Trước khi rửa tội làm người công giáo, họ là người VN, và bây giờ là công dân của nước Việt Nam (không phải của chế độ XHCN!), có trách nhiệm với đất nước VN như bất cứ tín hữu hay công dân VN nào khác, không thể đứng bên lề làm khách bàng quang đứng nh́n như đám khán giả bỏ tiền xem hát. Trừ tước vị Hồng Y được xem là “hoàng tử của Giáo Hội,” mang hộ chiếu quốc gia Vatican, các tổng giám mục, giám mục có hộ chiếu của quốc gia ḿnh.

 

Những nghịch lư trong việc rao giảng Tin Mừng và sống đạo ở Việt Nam hiện nay:

 

• Giám mục là ab bậc thầy giảng dạy mà “không biết ăn nói” th́ giảng dạy ai, truyền giáo cho ai? Phải chăng đây là lư do khiến cho tỷ lệ người công giáo trên tổng số dân có chiều hướng đi lùi trong 35 năm qua?

 

• Giám mục là người lănh đạo. Nhưng người lănh đạo bế khẩu, thinh lặng, không ra dấu chỉ đường th́ đàn chiên biết ngă nào đi về Nườc Trời? Nhiều con chiên cứ nhắm hướng quảng trường Ba Đ́nh mà đi v́ tưởng Chúa đang ngự ở đó!

 

Người mục tử dẫn đàn chiên về Nước Trời... Trên đường đi gặp sói dữ tấn công, bắt chiên ăn thịt, mục tử không dám lên tiếng phản đối, không ra sức bênh vực, bảo vệ chiên mà c̣n cầu nguyện, chúc cho sói dữ được b́nh an, yêu sói dữ ngang như yêu chiên lành, th́ nếu may mắn đến được cửa thiên đàng, c̣n bao nhiêu chiên an lành đi đến đích? Đó có phải là hành động của mục tử nhân lành?

 

• Là ngôn sứ được Chúa sai đi để nói Lời Chúa mà tránh né v́ “không biết ăn nói,” “không dám nói” hay “không muốn nói,” “chỉ nói khi được cho phép” th́ quả thật không c̣n ǵ… “tệ hơn ngôn sứ!”

 

• Là chứng nhân của Chúa, của Sự Thật mà không dám nói sự thật th́ làm chứng nhân cho ai?

• Trong thực tế đời sống, có mục tử nào nhờ thủ khẩu như b́nh mà làm tṛn nhiệm vụ bảo vệ đàn chiên?

 

Im lặng không phải là “đối thoại!” Không ai đi t́m người câm điếc để đối thoại v́ mất thời giờ vô ích (trừ người làm việc thiện trong các tổ chức bác ái). Muốn đối thoại mà “không biết ăn nói” là tự ḿnh “có vấn đề” rồi! Thoạt đầu, chính cá nhân xây đắp, tạo dựng thói quen; nhưng khi h́nh thành rồi th́ chính thói quen quyết định tư tưởng, hành động và số phận của cá nhân đó. Cho nên khi đă trở thành thói quen, im lặng đồng nghĩa với “hèn nhát!”

 

 

(2).-“Nếu có ai không thích cộng sản, người ấy không nên yêu cầu chúng tôi khích bác họ.”

 

Trách nhiệm của mục tử là chăm sóc, bảo vệ đàn chiên, t́m chiên con đi lạc mang về để chiên không bị sói giết (“Hăy chăn chiên của Thầy!”), không phải rước sói về để “cảm hóa,” cho sống chung với chiên để biểu lộ yêu thương. Nếu có con chiên nào “cả gan” dám yêu cầu mục tử không cho sói nhập đàn th́ cũng chỉ v́ sự an thịnh của cả đàn chiên và của cả chủ chiên nữa. Kinh nghiệm trước mắt cho thấy chiên và sói không thể chung sống ḥa b́nh được. Trước sau ǵ sói cũng ăn thịt chiên, từng con một, hết con nầy đến con khác! H́nh ảnh một mục tử đang tŕu mến vác trên vai một con sói mang về khiến đàn chiên kinh hoàng chạy tán loạn phải chăng là h́nh ảnh của việc loan báo Tin Mừng hiện nay ở Việt Nam?

 

Qua lời nói trên, mục tử Bùi văn Đọc đă bày tỏ một lập trường, một sự chọn lựa dứt khoát: thà mất ḷng anh được bụng chồng! Ít ra đây cũng là một trường hợp… dám sống cho sư thật, can đảm nói sự thật khi cần! Các mục tử khác trong HĐGMVN nghĩ sao? Đồng thanh nhất trí? Đàn chiên/Giáo dân c̣n ǵ để nói?!

 

 

(3).- “Chúa chỉ đ̣i hỏi chúng tôi ‘can đảm nói sự thật khi cần.’”

 

Khi sai 12 Tông Đồ đi rao giảng, Đức Kitô dạy họ công khai nói sự thật: “hăy nói giữa ban ngày và đừng sợ,” “hăy lên mái nhà rao giảng,” “anh em đừng sợ những kẻ giết thân xác mà không giết được linh hồn, nhưng hăy sợ Đấng có thể tiêu diệt cả hồn lẫn xác trong hỏa ngục…” (Mt.10:26-31). Rơ ràng Đức Kitô dạy các tông đồ luôn luôn nói sự thật v́ “sự thật giải thoát anh em.” Chúa không dạy họ “nói sự thật khi cần” và nói cách riêng v́ đó là sự thật… không thật, sự thật có điều kiện, một sự thật theo cơ chế XIN-CHO, sự thật theo định hướng xă hội chủ nghĩa! “Không làm chánh trị” không có nghĩa là “không nên có thái độ chánh trị” trước những vấn đề sinh tử của đất nước!?

 

Mù, câm, điếc không hẳn luôn luôn là điều xấu. Nhưng có mắt mà không dám mở to để nh́n thấy, có tai mà không chịu lắng nghe, có miệng mà không dám cất tiếng cao cho sự thật th́ ở vai tṛ lănh đạo là một tai họa cho tổ chức! Trong dụ ngôn ‘Người Samaritan nhân hậu,” người ngoại đạo samari không ngại hiểm nguy, dừng chân cứu giúp người bị cướp đánh trọng thương, trong khi thầy Tư Tế, ông Lê-vi là người đồng đạo ngoảnh mặt làm ngơ! Ai là người sống thật Lời Chúa? Ai là người xứng đáng lănh đạo?

 

Sang năm, 2010, Giáo Hội Việt Nam sẽ ăn mừng trọng thể 50 năm thành lập Hàng Giáo Phẩm tại Việt Nam (1960-2010). Mong rằng HĐGMVN sẽ công bố những thành tích đáng tự hào hơn là những con số thống kê về các nhà thờ hoành tráng, các ṭa giám mục lộng lẫy, hiện đại được xây cất trong hơn “20 năm đổi mới của nhà nước cộng sản,” con số những con em được rửa tội v́ sinh trong gia đ́nh công giáo, hay con số người gia nhập đạo qua bí tích hôn phối... Ít ra cũng nên cho mọi người biết con số những con sói đỏ đă thật sự được hoán cải thành chiên sau 35 năm mang “t́nh thương không loại trừ” đến những người cộng sản anh em, và bao nhiêu con chiên bị hy sinh, làm mồi cho sói ăn thịt để đổi lấy sự hoán cải đó, cũng như cho sự b́nh an cho chủ chăn!

 

“Bao lâu Giô-na chưa bị ném xuống biển, th́ lời Chúa vẫn c̣n bị chôn chặt trong tâm trí Giô-na, thay v́ được công bố.” (Lm Pascal Nguyễn Ngọc Tỉnh, “Tệ Như Ngôn Sứ”)

 

Rơ ràng Giô-Na chỉ chịu đi công bố Lời Chúa sau khi bị các thủy thủ trên tàu ném xuống biển và được một con cá mập cứu sống!

 

Vậy chừng nào các thủy thủ trên tàu mới chịu ném Giô-na xuống biển để Lời Chúa được loan đi khắp muôn dân?

 

 

THAY LỜI KẾT…

 

Đọc các bài viết của linh mục Nguyễn Hồng Giáo và linh mục Nguyễn Ngọc Tỉnh về ngôn sứ “Giô-na không biết ăn nói,” người viết chợt nhớ đến một câu chuyện thật ư nhị… dường như (?) của linh mục Anthony de Mello, SJ. Xin ghi lại để thay lời kết luận.

 

Một linh mục, tay cầm tờ giấy có ghi địa chỉ, đi t́m nhà thờ ở một thành phố nọ. Đi măi cả buổi mà cha vẫn chưa t́m ra. Gặp một thiếu niên đi qua, cha ngừng lại hỏi. Cậu bé chỉ đường cha đến nhà thờ.

 

Hôm sau, Chúa Nhật, cậu bé nghe cha giảng trong nhà thờ đề tài “Làm cách nào lên thiên đàng!” Sau lễ, cậu bé nói với mẹ: Mẹ à, hôm qua cha nhờ con chỉ đường đến nhà thờ, dù cha đang cầm giấy ghi địa chỉ… Thiên Đàng không ai biết chắc ở đâu. Cha cũng không có địa chỉ… Làm sao cha có thể chỉ đường cho ḿnh lên trên đó được?

 

 

Chú Thích:

 

(1) Bài giảng của Giám mục Bùi văn Đọc,

VietCatholic News, 26-06-2009:

http://vietcatholic.net/News/Clients/ReadArticle.aspx?ID=68621

 

(2) Lm. Nguyễn Hồng Giáo, “Lạy Chúa! Chúng con không biết ăn nói,”

VietCatholic News, 29-09-2009:

http://vietcatholic.net/News/Clients/ReadArticle.aspx?ID=71597

 

(3) Lm. Nguyễn Ngọc Tỉnh, “Cứ phải nói dù không biết nói,”

VietCatholic News, 02-10-2009:

http://vietcatholic.net/News/Clients/ReadArticle.aspx?ID=71735

 

(4) Lm. Nguyễn Hồng Giáo, “Tiên tri Giô-Na bướng bỉnh,”

VietCatholic News, 15-10-2009:

http://vietcatholic.net/News/Clients/ReadArticle.aspx?ID=72122

 

(5) Lm. Nguyễn Ngọc Tỉnh, “Tệ như ngôn sứ:”

http://tiengnoigiaodan.net/lcht/lcht_089.html

 

 

 

[Tin Tức & BL]     [Trang chính]