François Heisbourg: "Trung cộng là hùm dữ và châu Âu là mồi ngon"

 

Thụy My

 

 

Một phi cơ vận tải chở cảng trang từ Trung cộng hạ cánh xuống phi trường Leigzig, Đức ngày 27/04/2020. Bắc Kinh vận dụng « ngoại giao cảng trang » để làm áp lực với châu Âu trong đại dịch virus corona. © REUTERS/Hannibal Hanschke

Theo chuyên gia François Heisbourg, chủ nghĩa dân tộc đang tăng lên ở Trung cộng là nguy cơ thực sự. Trong các hồ sơ nóng, có Đài Loan, Hồng Kông và Biển Đông, trong khi Mỹ luôn coi tự do hàng hải là lợi ích cốt lơi. Đối với Hoa Kỳ, châu Á-Thái B́nh Dương là một khu vực chiến lược, châu Âu th́ không có cùng nhận định và tỏ ra ngây thơ trước Bắc Kinh. Tuy khó có một cuộc chiến tranh trực diện, nhưng các xung đột khu vực ở Thái B́nh Dương có thể xảy ra.


Trong cuốn « Thời đại của loài thú ăn thịt », chuyên gia François Heisbourg của Viện Nghiên cứu Chiến lược quốc tế (IISS) và Quỹ Nghiên cứu Chiến lược (FRS) phân tích sức mạnh tăng lên của Trung cộng về thương mại, kỹ nghệ, tài chính và cả chính trị. Sau khủng hoảng virus corona, ông dự báo Trung cộng sẽ bành trướng trong khu vực và trên thế giới. Sau đây là phần trả lời phỏng vấn của tác giả François Heisbourg trên báo Le Figaro.


Ông coi Trung cộng là « siêu cường ». Cho dù là người chịu trách nhiệm về đại dịch Covid-19, liệu Bắc Kinh có thể ra khỏi khủng hoảng với tư cách kẻ chiến thắng?


Trung cộng vừa trở thành siêu cường gần đây thôi. Điều này có thể thấy được trong khả năng gây ảnh hưởng đối với các sự kiện, và cả trong sự vụng về cực độ khi xử lư khủng hoảng. Đó là một cái nghề mà Bắc Kinh vẫn chưa thành thạo, so với Liên Xô cũ, Mỹ hay Anh, các nước này từng là bậc thầy thời họ c̣n ngự trị. Có thể thấy được qua « ngoại giao cảng trang », vừa khó thể chấp nhận lại vừa thảm hại.


Nh́n chung, Trung cộng vất vả khi khoác bộ áo mới. Về việc ra khỏi khủng hoảng với tư cách kẻ chiến thắng hay không, tôi không thể phát biểu như vậy được. Trước hết, v́ chính trị không phải là đua ngựa. Nhưng nhất là v́ tác động của Covid-19 về địa chính trị vẫn chưa thể đo lường được.


Những ǵ chúng ta biết, Trung cộng là nước đầu tiên bước vào cuộc khủng hoảng dịch tễ và kinh tế này. Nếu mọi việc ổn thỏa, nếu dự báo lạc quan nhất của Quỹ Tiền tệ Quốc tế là đúng, th́ Trung cộng sẽ tăng trưởng 1% trong năm 2020. Đỡ hơn là suy thoái, nhưng vấn đề là quốc gia này đă thành công trong việc gầy dựng giai cấp trung lưu, giảm nghèo và loại trừ thất nghiệp cơ cấu nhờ tỉ lệ tăng trưởng trên 6%, chưa bao giờ dưới con số này từ thập niên 70.


Nếu xuống c̣n 1%, sẽ xảy ra thất nghiệp. Năm 2021 sẽ c̣n khó khăn hơn đối với một nước lệ thuộc vào xuất cảng. Đó là vấn đề xă hội chủ chốt mà siêu cường này phải giải quyết. Cần biết rằng tính chính danh của chế độ chính trị Trung cộng dựa vào hai cột trụ: lịch sử và hiệu năng kinh tế. Nếu cột trụ kinh tế không c̣n nữa, sẽ khó khăn đấy.


Không có bầu cử, không có dân chủ, người dân không thể thay đổi chính phủ. Thế nên mọi đối lập đều trở nên cực đoan. Ngược với h́nh ảnh mà người Pháp vẫn có, người Trung cộng không có tính kỷ luật, và tại nước này thường xuyên xảy ra các phong trào xă hội mà Bắc Kinh đàn áp một cách hiệu quả. Đó là quốc gia duy nhất đă chi tiêu cho an ninh trong nước cũng bằng ngoài nước.


Trung cộng sẽ phải dựa vào cột trụ lịch sử, dân tộc chủ nghĩa. Người Trung cộng có quyền hănh diện về những ǵ họ đạt được về kinh tế, xă hội và chiến lược, từ khi Cộng ḥa Nhân dân Trung Hoa được thành lập. Không khó khăn mấy để huy động lực lượng cho một chương tŕnh dân tộc chủ nghĩa, nhưng lại ẩn chứa mầm mống chiến tranh. Trung cộng đă trở thành một đại cường mạnh đến nỗi có thể bành trướng trong khu vực, thậm chí trên thế giới, như Nhật Bản trong thập niên 30.


Đối với ông, Trung cộng đă trở thành hùm dữ và châu Âu là con mồi của nó?


Vâng, tôi sẽ đưa ra hai ví dụ. Trước tiên là ví dụ châu Âu. Cách đây năm năm, châu Âu coi Trung cộng là phiên bản rộng lớn hơn của Nhật Bản, trừ đi nhân quyền. Nhất là người Đức, nh́n Trung cộng một cách rất lư tưởng. Rồi cách đây ba năm, họ nhận ra rằng Bắc Kinh đang bí mật nuốt chửng các doanh nghiệp vừa và nhỏ của Đức, nên bắt đầu phản ứng. Nhưng cũng không ngăn được Trung cộng tung ra một chiến dịch quy mô tại châu Âu về 5G.


Đó là một chủ đề lớn giữa châu Âu và Trung cộng trước khi xảy ra đại dịch Covid-19, với Hoa Vi (Huawei) đang mua tất cả các tổ chức vận động hành lang ở Paris để tiêu thụ hàng của họ. Vấn đề là 5G sẽ cơ cấu lại nền kinh tế tương lai, ai kiểm soát mạng 5G sẽ kiểm soát nền kinh tế. Và Trung cộng đưa vào bằng cách vừa nhử mồi vừa đe dọa: « Các vị không dùng 5G của chúng tôi, th́ đừng có ngạc nhiên khi chúng tôi không mua xe hơi của các vị nữa ».


Đọc thêm: Tập Cận B́nh buộc phương Tây phải chống lại Trung cộng
Ví dụ khác là số nợ mà Trung cộng cho các nước mới trỗi dậy vay. Bắc Kinh cho vay mà không đặt ra điều kiện về chính trị đối với tất cả các nước, kể cả các chế độ độc tài không thể được các cường quốc khác hỗ trợ về tài chính. Đó là trường hợp châu Phi, châu Á và vùng Balkan. Với cuộc khủng hoảng virus corona, các nước bị ảnh hưởng nhiều nhất quay sang G20 xin xóa nợ. Trong khi châu Âu đáp ứng, th́ Trung cộng nhất định thu nợ. Đó là thái độ của động vật ăn thịt, cũng như châu Âu đă xử sự hồi thế kỷ 19.


Virus corona đă bộc lộ sự lệ thuộc của châu Âu đối với Trung cộng?


Có hai vấn đề: toàn cầu hóa và Trung cộng. Từ đầu thập niên 80, Bắc Kinh đă quyết định bám vào toàn cầu hóa vừa khai sinh, đó là chính sách « giấu mặt » của Đặng Tiểu B́nh. Nhờ không gây chú ư, Trung cộng lợi dụng toàn cầu hóa để trở thành một quốc gia kỹ nghệ hiện đại. GDP của Trung cộng tăng lên gấp 30 lần trong ṿng 40 năm qua. Một sự phát triển thần kỳ chưa từng thấy trong lịch sử.


Trung cộng trở thành trung tâm của toàn cầu hóa, với chuỗi hoạt động sản xuất xuyên lục địa và các yếu tố sản xuất được phân bổ theo lợi nhuận cao nhất. Tất nhiên Bắc Kinh không quan tâm đến việc phát thải khí CO2 và hâm nóng khí hậu, khiến các công ty châu Âu, trước các tiêu chuẩn ngày càng siết chặt, đă « phá giá » sinh thái ở Trung cộng.


Kết quả là chúng ta có những chuỗi hoạt động sản xuất lệ thuộc nặng nề vào Trung cộng. Sự thức tỉnh trong lănh vực dịch tễ là đặc biệt phũ phàng, v́ châu Âu bỗng phát hiện là không c̣n sản xuất ra cảng trang lẫn dược phẩm trên lănh thổ ḿnh. Nhưng điều này có hai chiều: sự lệ thuộc là hết sức khó chịu đối với chúng ta, nhưng Trung cộng cũng lệ thuộc vào xuất cảng.


Ông thậm chí c̣n muốn nói rằng Trung cộng âm mưu sáp nhập châu Âu vào đế quốc của ḿnh…


Con đường tơ lụa mới kết thúc ở châu Âu. Khi nh́n vào bản đồ Trung cộng, thị trường châu Âu vốn là thị trường chính của thế giới, là điểm đến của « Nhất đới, nhất lộ ». Trung cộng là một thị trường khép kín. Có thể thấy sự bất xứng về thế giới mạng: đại sứ quán Trung cộng có thể lăng mạ chúng ta trên tài khoản Twitter của họ ở Pháp nhưng ngược lại th́ không, v́ Twittter bị cấm tại Trung cộng. Google và Facebook cũng vậy, trong khi Nga không cấm. Như vậy Trung cộng bảo vệ lợi ích kinh tế của họ, nhưng lại lợi dụng sự mở cửa của các nước khác.

Về thương mại, Hoa Kỳ và nhất là tổng thống Donald Trump đă sớm nhận ra mối đe dọa từ Trung cộng …


Đối với Hoa Kỳ, châu Á-Thái B́nh Dương là một khu vực chiến lược, nhưng châu Âu không coi như vậy. Với châu Âu, châu Á-Thái B́nh Dương là chuyện giữa Mỹ và Trung cộng, với các đồng minh Úc, New Zealand, Nam Hàn, Nhật Bản, và một cách đặc biệt là Đài Loan. Ông Obama có ư « xoay trục sang châu Á » năm 2011, tuyên bố Hoa Kỳ phải dấn mạnh về Thái B́nh Dương để chận bớt sức mạnh đang lên của Trung cộng. Nhưng chủ trương này chỉ dừng lại ở ngôn từ, v́ Mỹ phải đối mặt với tổ chức Nhà nước Hồi giáo ở Trung Đông rồi đến vụ Ukraina.


Trong lănh vực thương mại, thách thức chính của Mỹ là Trung cộng. Và v́ Bắc Kinh chơi tṛ thâu tóm ở Hoa Kỳ cũng như đối với châu Âu, ông Donald Trump đă phản ứng. Ông chỉ trích sự bất xứng trong lănh vực kỹ thuật số, trong bảo vệ sở hữu trí tuệ, nhưng lại không muốn tấn công Trung cộng với sự phối hợp của châu Âu.


Nếu bị Âu-Mỹ cùng tiến công, Bắc Kinh sẽ rất vất vả. Khi Emmanuel Macron chính thức thăm Washington tháng 4/2018, tổng thống Pháp chờ đợi thương lượng với ông Trump về hiệp ước nguyên tử Iran, cũng như đối phó với Trung cộng về thương mại, bên cạnh đồng minh Đức. Nhưng tổng thống Mỹ không quan tâm, và viết tweet rằng Đức « cũng là đối thủ như Trung cộng c nhưng nhỏ hơn ».


Trong cuốn Chiếc Bẫy Thucydide, tác giả Mỹ Graham Allison dự báo một cuộc chiến giữa Hoa Kỳ và Trung cộng. Ông có tin vào điều đó không?


Nguy cơ thực sự là chủ nghĩa dân tộc đang tăng lên ở Trung cộng. Hăy nh́n những ǵ diễn ra với Đài Loan, nước đă cảnh báo với Tổ Chức Y Tế Thế Giới về dịch corona ở Hoa lục. Hiểu được tầm quan trọng của nó, Đài Loan đă tập trung đối phó với con virus và đă thành công trong khi vẫn tôn trọng dân chủ. Đài Loan, một « Trung cộng nhỏ » đă chứng tỏ cho Trung cộng lớn làm thế nào một nền dân chủ của người Hoa có thể xử lư một đại dịch. Tôi không nghĩ rằng điều này làm Bắc Kinh vui vẻ được.


Đối với Trung cộng, vấn đề Đài Loan lại trở nên gay gắt, nhất là sau khi Bắc Kinh chà đạp lên quyền tự trị của Hồng Kông. Bên cạnh đó là vấn đề Biển Đông, nơi phân nửa lượng thương mại hàng hải thế giới phải đi qua. Trong khi đó Hoa Kỳ luôn coi tự do hàng hải là lợi ích cốt lơi. Như vậy rất có thể có những tính toán sai lầm.


Tôi không cho rằng sẽ có một cuộc chiến tranh trực diện, nhưng các xung đột khu vực giới hạn ở Thái B́nh Dương có thể xảy ra. Giả thiết của tác giả Graham Allison không phải là không có lư.

 

 

Trung cộng, bài toán đau đầu của Liên Hiệp Châu Âu

 

Thanh Hà

 

 

 

Lănh đạo ngoại giao LHCA Josep Borrell trong cuộc họp trực tuyến Đối thoại chiến lược Liên Âu-Trung cộng, ngày 09/06/2020, Bruxelles, Bỉ. REUTERS - POOL New

 

Bruxelles đang t́m một chiến lược mới trong quan hệ với Bắc Kinh cho giai đoạn hậu Covid-19. Với Trung cộng, Liên Hiệp Châu Âu dùng đ̣n « vừa đấm vừa xoa », tránh lao vào một cuộc « chiến tranh lạnh » như thể để giữ khoảng cách với đồng minh Hoa Kỳ trước một đối tác thương mại quan trọng là Trung cộng.


Trong thông cáo của Ủy Ban Châu Âu chiều ngày 10/06/2020 liên quan đế chiến lược chống xuyên tạc thông tin, Trung cộng cùng với Nga bị Liên Âu nêu đích danh nhúng tay vào « các chiến dịch gây ảnh hưởng trong công luận và phao tin thất thiệt » liên quan đến đại dịch Covid-19. Mục tiêu của các chiến dịch bóp méo thông tin đó, theo Bruxelles, là nhằm phá hoại các tranh luận lành mạnh của các nền dân chủ châu Âu, gây chia rẽ trong công luận châu Âu.


Tuy nhiên lănh đạo ngành ngoại giao Liên Âu, Josep Borrell  cho biết trong cuộc họp trực tuyến hôm 09/06/2020 với đồng nhiệm Trung cộng, ngoại trưởng Vương Nghị, ông đă trấn an Bắc Kinh rằng kịch bản « chiến tranh lạnh » sẽ không xảy ra và lưu ư chiến dịch chống bóp méo thông tin của Liên Âu không nhắm vào Trung cộng.


Châu Âu không chỉ xoa dịu Trung cộng trên mặt trận thông tin, mà ngay cả về phương diện quân sự,  Ngày 09/06/2020, đối thoại chiến lược Âu –Trung lần thứ 10 đă diễn ra lâu hơn dự kiến. Josep Borrell và Vương Nghị đă thảo luận trong hơn ba giờ đồng hồ, và sau đó phía Bruxelles đă khẳng định rằng Liên Âu « không xem Trung cộng là một mối đe dọa quân sự », « không đe dọa ḥa b́nh thế giới » cho dù Liên Âu từng xem Trung cộng là một « đối thủ mang tính hệ thống – systemic rival ».


Điều đó không cấm cản Josep Borrell khi trả lời báo chí đă nh́n nhận rằng Trung cộng có thói quen « nói một đằng làm một nẻo »: Ngoại trưởng Vương Nghị đă nhấn mạnh với đồng nhiệm châu Âu « Trung cộng không có tham vọng quân sự » nhưng Bruxelles « hoàn toàn ư thức được rằng Trung cộng tăng ngân sách quốc pḥng ».


Khác với chính quyền Mỹ dưới thời Donald Trump, châu Âu không nh́n vấn đề dưới khía cạnh « thiện – ác, trắng hay đen ». Với Bắc Kinh cũng vậy, Bruxelles không đưa Trung cộng vào danh sách các nước « bạn » hay « thù ». Trung cộng có thể vừa là một đối thủ cạnh tranh đáng gờm, vừa là một đối tác không thể thiếu vắng kể cả sau những diễn biến trong gần nửa năm qua chung quanh virus corona và những hậu quả vô cùng tai hại đi kèm.


Nhưng quan trọng hơn nữa, có lẽ là thông điệp mà Liên Âu đang muốn nhắn gửi đến cả Bắc Kinh lẫn Washington vào thời điểm này.


Trước hết là với Trung cộng, đành rằng Liên Âu vẫn trải thảm đó mỗi lần tiếp đón chủ tịch Tập Cận B́nh hay thủ tướng Lư Khắc Cường, đồng thời gây sức ép đ̣i một mối quan hệ « cân bằng hơn » với ông khổng lồ châu Á này, đ̣i Trung cộng mở cửa cho các doanh nghiệp phương Tây… Châu Âu nh́n nhận là đă quá « ngây thơ » và cả tin vào Trung cộng trong quá khứ Những tuyên bố gần đây của lănh đạo ngoại giao châu Âu có thể  là để nhắc nhở Bắc Kinh « già néo đứt dây »


Thông điệp thứ nh́ của Liên Âu nhằm gửi tới Nhà Trắng trong bối cảnh chính quyền Trump thực sự lao vào một cuộc đối đầu với Bắc Kinh trên nhiều mặt trận. Bruxelles không về hùa với Mỹ về dự luật an ninh Hồng Kông gây nhiều tranh căi, không cứng giọng tuyên chiến với tập đoàn viễn thông Trung cộng Hoa Vi. Châu Âu không chọn đứng về một phe nào và nhất là không v́ quan hệ đồng minh trong quá khứ mà chọn đặt vận mệnh của ḿnh trong tay Washington. Một phần có lẽ v́ kinh nghiệm cho thấy, Mỹ có thể rút lại ô dù bảo vệ châu Âu bất kỳ lúc nào.


Có điều như phân tích của nhà báo Dorian Malovic, tổng biên tập đặc trách khu vực châu Á trên nhật báo La Croix, nước cờ của Liên Âu chỉ có thể đem lại kết quả mong muốn với điều kiện Liên Hiệp Châu Âu phải đoàn kết và có cùng một tiếng nói khi đàm phán với cả Hoa Kỳ lẫn Trung cộng. Đoàn kết chặt chẽ nội bộ giữa 27 thành viên Liên Âu hiện tại có lẽ là nhược điểm quan trọng nhất của khối này Chắc chắn là cả Washignton lẫn Bắc Kinh cùng khai thác điểm yếu đó của Liên Âu.

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính