Hồng Kông cản trở việc giải quyết tranh chấp thương mại Mỹ-Trung?

 

Thanh Hà

 

 

 

 

Một người Hồng Kông giả trang thành tượng Nữ Thần Tự Do nhân một cuộc tập hợp tại quảng trường Edinburgh, Hồng Kông ngày 28/11/2019.Anthony WALLACE / AFP

 

Hồng Kông là một trở ngại mới trên con đường giải quyết tranh chấp thương mại Mỹ-Trung. Tổng thống Donald Trump vừa phê chuẩn luật Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông vào thời điểm nhạy cảm đối với chủ nhân Nhà Trắng.

 

Việc Washington công khai ủng hộ phong trào dân chủ Hồng Kông liệu có nguy cơ đe dọa đến “Giai đoạn một” của thỏa thuận thương mại mà Hoa Kỳ và Trung Quốc cùng tuyên bố đang sắp sửa kư kết?

 

Dấu hiệu đầu tiên cho thấy hành pháp lúng túng kể từ khi quốc hội lưỡng viện thông qua luật về nhân quyền và dân chủ Hồng Kông hôm 20/11/2019 là tổng thống Trump cuối tuần trước đă tỏ ra do dự khi được hỏi ông sẽ phê chuẩn hay không đạo luật này.

 

Trả lời đài truyền h́nh Fox News, nguyên thủ Mỹ đă tuyên bố: Phê chuẩn đạo luật này không tránh khỏi “những hậu quả vô cùng tai hại cho những nỗ lực giải quyết xung khắc thương mại” với Bắc Kinh, nhất là vào lúc Washington đang đàm phán với Trung Quốc để “đạt được một thỏa thuận mậu dịch quy mô” và đôi bên đang có tiềm năng “rất cao” sắp đạt đến đích.

 

Đă chính thức lao vào cuộc tranh cử thêm một nhiệm kỳ thứ hai, tổng thống Donald Trump đang cần ghi được những bàn thắng quan trọng với Trung Quốc trong cuộc đọ sức về thương mại đă kéo dài từ mùa xuân năm ngoái. Nguyên thủ Mỹ kỳ vọng nhiều vào thỏa thuận “sắp đạt được với Bắc Kinh” và ông thừa biết rằng, lên tiếng ủng hộ phong trào dân chủ Hồng Kông gây trở ngại cho đối thoại với ông Tập Cận B́nh. Đúng như vậy, Bắc Kinh hôm nay đă quy trách nhiệm cho Washington “đổ thêm dầu vào lửa” trên hồ sơ Hồng Kông.

 

Tuy nhiên, cũng v́ mục tiêu tái đắc cử thêm một nhiệm kỳ thứ hai, ông Trump khó có thể dùng quyền phủ quyết bác bỏ đạo luật về Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông đă được Quốc Hội lưỡng viện mạnh mẽ ủng hộ và thông qua hồi tuần trước. Thượng Viện Hoa Kỳ đă thông qua dự luật này với số phiếu gần như tuyệt đối. Kế tới, tại Hạ Viện văn bản này đă được 417 dân biểu ủng hộ.

 

Thượng nghị sĩ Marco Rubio thuộc đảng Cộng Ḥa, một trong những người có tiếng nói mạnh mẽ nhất trên hồ sơ này, cho rằng với đạo luật mới, tổng thống Trump có thêm “một công cụ” để bảo vệ các quyền tự do cho Hồng Kông. Chủ tịch Hạ Viện Mỹ, Nancy Pelosi, một ḱnh định của ông Trump trên chính trường, cũng phải nh́n nhận rằng nước Mỹ “thực sự hănh diện ủng hộ người dân Hồng Kông v́ tự do và công lư”.

 

Những lời khen tặng này của chính giới Hoa Kỳ chắc chắn là con dao hai lưỡi đối với nguyên thủ Mỹ. Do vậy, để tránh làm phương hại đến tiến tŕnh đàm phán thương mại với Bắc Kinh, Nhà Trắng trong thông cáo ngày 28/11/2019 ghi rơ: trước mắt Hoa Kỳ chưa “khởi động” luật Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông với hy vọng, lănh đạo Trung Quốc, chính quyền đặc khu và phe phản kháng “có khả năng san bằng được những bất đồng nhằm đảm bảo ḥa b́nh và thịnh vượng cho Hồng Kông một cách lâu dài”. Nói cách khác, Mỹ gián tiếp cho Trung Quốc biết là đang có thêm một phương tiện để gây áp lực với chính quyền Tập Cận B́nh.

 

Giáo sư Evan S. Medeiros, trường Đại Học Georgetown, Hoa Kỳ, cho rằng quyết định của tổng thống Trump phê chuẩn luật về Hồng Kông có thể hiểu theo nhiều cách: hoặc đây là dấu hiệu báo trước thỏa thuận mậu dịch Mỹ - Trung giai đoạn 1 đă có nhiều tiến triển và đôi bên gần như “ván đă đóng thuyền”. Hoặc cũng có thể đây là đ̣n để cảnh báo Bắc Kinh rằng Mỹ có một công cụ lợi hại trong tay, có thể đánh vào điểm nhạy cảm của Trung Quốc là Hồng Kông.

 

Về phần giáo sư Jessica Chen Weiss, Đại Học Cornell New York, bà cũng chia sẻ quan điểm này, cho rằng: quyết định của tổng thống Trump chỉ mang tính biểu tượng: Trước mắt, thủ tục trừng phạt Hồng Kông sẽ không được khởi động, thứ hai ; đây là một thông điệp Nhà Trắng gửi đến Quốc Hội lưỡng viện, và nhất là để thể hiện đoàn kết với đảng Cộng Ḥa về một đạo luật do đảng này chủ xướng.

 

Nói cách khác, luật mới của Mỹ về Hồng Kông trên thực tế là nhằm phục vụ các mục đích chính trị của chính quyền Donald Trump vào lúc nguyên thủ Mỹ đang bị đảng Dân Chủ chiếm đa số tại Hạ Viện tiến hành thủ tục luận tội truất phế ông. Có lẽ hiểu được điều này, một giáo sư Trung Quốc tại trường Khoa Học Xă Hội ở Bắc Kinh cho rằng, chính quyền của ông Tập Cận B́nh không nên phản ứng quá đáng, bởi v́ “đây là lá bài Washington chỉ tung ra được một lần duy nhất và phạt Hồng Kông sẽ càng làm phương hại đến nền kinh tế của đặc khu hành chính này”. Có lẽ đây là điều mà phía Hoa Kỳ không mong muốn.

 

Trong bối cảnh đó, không chắc việc phê chuẩn luật Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông sẽ gây bất lợi cho đàm phán thương mại Mỹ- Trung.

 

Tổng thống Mỹ phê chuẩn luật Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông

 

Thanh Hà

 

 

Tổng thống Trump vận động tranh cử tại bang Florida ngày 27/11/2019. Chủ nhân Ṭa Bạch Ốc đă làm Bắc Kinh phẫn nộ khi kư ban hành luật ủng hộ dân chủ Hồng Kông. Reuters

 

Trung cộng cực lực lên án Mỹ ủng hộ người biểu t́nh Hồng Kông sau khi tổng thống Donald Trump kư ban hành luật Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông. Phe dân chủ Hồng Kông xem sự ủng hộ của Washington là một thắng lợi quan trọng

 

Ngày 27/11/2019 tổng thống Mỹ Donald Trump đă phê chuẩn “Đạo luật năm 2019 về Nhân Quyền và Dân Chủ Hồng Kông”. Trong thông cáo, Ṭa Bạch Ốc nhấn mạnh, qua quyết định này, tổng thống Mỹ thể hiện thái độ “Tôn trọng đối với chủ tịch Tập Cận B́nh, với Trung Quốc và người dân Hồng Kông”. Tuần trước, chính tổng thống Hoa Kỳ đă cho biết ông không chắc sẽ phê chuẩn văn bản này, trong bối cảnh Mỹ và Trung cộng sắp đạt một thỏa thuận về mậu dịch, giải quyết xung khắc thương mại đă kéo dài từ tháng 3/2018.

 

Bắc Kinh triệu đại sứ Mỹ lên để phản đối

 

Bắc Kinh mạnh mẽ lên án Washington ủng hộ người biểu t́nh Hồng Kông. Ngay từ hôm qua, phát ngôn viên Cảnh Sảng ra thông cáo cho rằng đạo luật vừa được tổng thống Trump phê chuẩn có nguy cơ làm “phương hại đến hợp tác Mỹ-Trung trong nhiều lĩnh vực quan trọng”. Hôm nay, 28/11, thứ trưởng Ngoại Giao Trung cộng Lạc Ngọc Thành (Le Yucheng) đă triệu đại sứ Hoa Kỳ tại Bắc Kinh Terry Brandstad lên để phản đối và yêu cầu Washington “ngưng ngay lập tức can thiệp vào công việc nổi bộ của Trung Quốc, ngưng làm xấu đi thêm quan hệ song phương”.

 

Văn pḥng đại diện của Trung cộng tại Hồng Kông cũng mạnh mẽ lên án Mỹ ủng hộ phe dân chủ Hồng Kông, tuyên bố quyết định của Washington có “nguy cơ gây đẩy thêm Hồng Kông vào cảnh hỗn loạn”.

 

Trong khi đó, phe dân chủ Hồng Kông hoan nghênh quyết định của Mỹ, như giải thích sau đây của thông tín viên Stéphane Lagarde từ Bắc Kinh:

“Bắc Kinh không cần được Mỹ tặng cho món quà này trước ngày lễ Tạ Ơn. Phát ngôn viên bộ Ngoại Giao Trung cộng lập tức tuyên bố “rất lấy làm tiếc” trước việc đạo luật này can thiệp trắng trợn vào công việc nội bộ của Hồng Kông”, nếu không muốn nói là vào công việc nội bộ của Trung cộng. Trung cộng cho rằng đây là một thông điệp sai lệch gửi đến người biểu t́nh.

 

Đạo luật vừa được tổng thống Donald Trump phê chuẩn, sau khi được đại đa số nghị sĩ Mỹ thông qua, là kết quả cuộc đấu tranh dài hơi của phe dân chủ Hồng Kông.

 

 

“Nếu không có sự hy sinh và quyết tâm của những người Hồng Kông, không ai đạt được điều ǵ hết”.

 

 

Ca sĩ Hà Vận Thi (Denise Ho) viết trên Twitter: “Cảm ơn tất cả những ai ở Quốc Quốc Hội Mỹ đă kiên tŕ đấu tranh từ 5 năm qua để đạo luật này được ra đời”. Gương mặt hàng đầu này của phong trào viết thêm: “Nếu không có sự hy sinh và quyết tâm của những người Hồng Kông, không ai đạt được điều ǵ hết”.

 

Nữ ca sĩ Hà Vận Thi muốn nói đến những người biểu t́nh hôm 08/09/2019 đă giương cao lá cờ Mỹ trên đường phố Hồng Kông. Một người biểu t́nh tại Hồng Kông nói: Trung cộng ngày nay đă quá mạnh, họ gài cả người của ḿnh tại Mỹ. Chúng tôi hy vọng là Hoa Kỳ có thể cản được Trung cộng, Hồng Kông cần Mỹ yểm trợ.”

 

Luật mới quy định tổng thống Hoa Kỳ hàng năm phải xét lại quy chế thương mại đặc biệt dành cho Hồng Kông và nguyên thủ Mỹ có thể rút lại các điều khoản ưu đăi đó nếu các quyền tự do tại Hồng Kông bị đe dọa. Bắc Kinh vừa thông báo sẽ đưa ra những biện pháp trả đũa Hoa Kỳ, nhưng không đi sâu vào chi tiết”.

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính