Diệt Sợ Hi

 

Phạm Văn Bản

 

 

Đọc hồi k của L Quang Diệu, một mẫu người diệt sợ hi: Vo buổi sng thứ Hai, thng 2, năm 1942 khi đon chiến xa Nhật Bản lăn bnh trn đường phố Tn Gia Ba, nghiền nt mộng xm lăng của thực dn Anh trn đảo quốc sư tử ny, v sau đ từng đon người dn bị bắt, tải ln xe với bao nỗi kinh hong than khc, trong số ấy c người thanh nin L Quang Diệu. ng nghĩ rằng, nếu mnh khng diệt sợ hi m lại tng phục qun Nhật th sẽ khng cn cơ hội m trở lại phục vụ qu hương chợt nảy sinh định trốn giặc, ng đ vượt thot thnh cng. Cũng buổi chiều hm ấy, tất cả mọi người đ bị bắt ln xe, đều bị lnh Nhật tn st, ngoại trừ thanh nin họ L sống st. L Quang Diệu thot chết, v ng khng bao giờ qun cuộc thảm st những người đồng hương trước họng sng bạo hnh của chế độ qun phiệt Nhật Bản. Sau chiến tranh ng vo trường đại học Cambridge, Anh Quốc v tốt nghiệp luật sư; về nước năm 1950, ng l thnh vin trong đảng Quốc Gia (Nationalist Party), ng nhiệt tnh hăng say hoạt động v tạo cho mnh vị tr lnh đạo v trở thnh một người danh tiếng.

L Quang Diệu tự tin vo khả năng biện luận của mnh, ng đứng ra tố co những người theo khuynh hướng chế độ chủ nghĩa x hội (socialism) v chủ nghĩa thực dn (colonialism) đ lm cho nước Tn Gia Ba của ng, chịu ngho nn lạc hậu v chậm tiến. Sau 9 năm tranh đấu cho độc lập của dn nước, năm 1959 L Quang Diệu chiếm chức Thủ Tướng v thnh lập đảng Nhn Dn Hnh Động (Peoples Action Party), từ đ ng thnh cng trong vai tr của nh lnh đạo Tn Gia Ba, lm cho đất nước ny trở thnh giu đẹp v danh tiếng vang vọng khắp thế giới. Thủ tướng L Quang Diệu về hưu năm 1990, sau 31 năm cầm quyền lnh đạo đất nước, ng cn đ để chứng kiến một tương lai rực rỡ với niềm tự tin tự ho của người hnh xử bi học diệt sợ hi trong cuộc đời của mnh.

I. Vấn Đề Sợ Hi


Tại sao người lại sợ người? - V thiếu tự chủ. Tại sao người sợ khả năng? - V thiếu tự tin. Sợ l đối lực của tự tin. Sợ l kẻ th của thnh cng. Sợ l chướng ngại của việc gip dn cứu nước. Sợ lm ta bỏ lỡ cơ hội.


Sợ khiến ta mệt mỏi chn chường. Sợ nhắc ta im lặng khi muốn ni. Sợ ru ta an phận n lệ nhm bạo quyền. Sợ lm ta liệt khng trước bất cng. Tất cả cc nỗi sợ hi đều bắt nguồn từ khi chng ta lo lắng, hốt hoảng m tưởng tượng ra. Sợ khởi đầu bắt nguồn từ tr c, sợ lan dần ra chn tay, sợ giết chết niềm tự tin v tự ho dn tộc. Vậy, muốn thnh cng chng ta phải diệt sợ hi để xy dựng niềm tin của chnh mnh. V muốn diệt sợ hi, chng ta cũng phải truy tầm ra căn nguyn lo sợ v tm phương php trị liệu. Để diệt trừ sợ hi, xy đắp niềm tin chng ta cần thực hnh hai bước như sau:


- Phn loại sợ, tm hiểu đch xc xem chng ta đang sợ ci g.

- Tm hnh động chữa trị, v hoạt động thch ứng với loại sợ đ.


Khi chạm trn với thử thch, khi đối diện với kh khăn, khi đứng trước những cng việc lớn nhỏ mỗi người thường c một phản ứng ring. C người nhn sự việc đ với vẻ ung dung nhn hạ, họ bước tới trả lời Ti lm được! C người nhn cng việc với một thong do dự suy tư rồi đứng yn bất động. C người vừa chưa thấy r sự kiện th họ đ hoảng hốt v lo lắng sợ hi. Như thế, những người ung dung nhn hạ, niềm tin tỏa rạng ở bất cứ nơi đu hay bất cứ lc no kia, phải chăng họ sinh ra l c sẵn niềm tin?


Khng. Chắc chắn l khng ai sinh ra m đ c sẵn niềm tin. Những người ấy, họ đ chinh phục lo u, xa tan sợ hi, thu đạt tự tin mỗi lần một t, v từ từ m c nhiều để tới lc họ trn đầy tự tin.


Mọi người trong chng ta cũng c cng tiến trnh pht triển, c khc chăng l ở mi trường thuận lợi hoặc bất lợi. V dụ, hai em b cng vc dng v cng lứa tuổi được mẹ chở tới trường học. Một em vừa tới lớp l nhập bọn v vui vẻ n đa nhưng em kia th m chặt chn mẹ v sợ hi khc tht mặc cho mẹ vỗ về: Khng sao đu con, c g m sợ? V người mẹ cố tch em đứng ra xa chừng no, th em lại cng nu o mẹ gh chặt v sợ hi. Mặc cho mẹ em nhắc nhở rằng đừng sợ, th em lại cng sợ hi hơn. Nỗi sợ hi cng tăng, cng tồn tại v hiện hữu nơi em, trong em.


Vậy c phải v bẩm sinh m một em dạn dĩ, v một em nht nht khng? Chắc chắn l khng. Em dạn dĩ th cũng đ phải trải qua những nỗi sợ hi như em kia. Giờ ny, sở dĩ em c được sự can đảm v tự tin để lm bạn với cc bạn cng trường bởi em đ đi chơi nhiều lần. Những tr chơi gặp mặt, tiếp xc với chng bạn đ lm cho em quen thuộc, em khng cn sợ nữa.


Để phn loại bệnh sợ hi, chng ta c thể xem bộ c con người như một ngn hng. Mỗi ngy thu thập dữ kiện từ những điều tai nghe mắt thấy, điển hnh: cc em b ốm yếu cha xương, cc cụ gi rch rưới lang thang, cc thiếu phụ bơ vơ trong nỗi đau mất chồng do chiến tranh gy ra Cc cảnh tượng ny cng ngy cng lớn dần trong ngn hng tr nhớ, rồi khi phải suy nghĩ hoặc phải đối diện với trở ngại, th ngn hng tr nhớ sẽ hỏi, C gặp trở ngại ny chưa?


Tiếp đến ngn hng tr nhớ sẽ cung cấp những tin tức lin quan đến vấn đề đang gặp phải, rồi đo su, phn tch, lượng định, tổng hợp, đc kết v đề ra biện php giải quyết trở ngại theo chiều hướng tốt, xấu, can đảm, tự tin hay yếu hn, sợ hi cũng do bởi ngn hng tr nhớ tch lũy m ra.


V thế, chng ta muốn diệt trừ sợ hi để xy dựng tự tin, th cần thực hiện hai điều:

- Thu vo ngn hng tr nhớ của mnh những hnh ảnh tốt đẹp, hăng hi, thnh cng.
- Loại bỏ ngn hng tr nhớ những hnh ảnh xấu xa, l, thất bại.


Hy tập thnh thi quen, mỗi đm trước khi đi vo giấc ngủ, chng ta n lại trong tr nhớ về những điều tốt việc đẹp m mnh đ thấy, đ lm trong ngy. V từ đ, chng ta tm kiếm ra nguyn nhn gip mnh vui sống v lm việc bằng cch thoải mi; đừng cho những mầm mống bi quan, đen tối c cơ hội tồn tại trong tm tr của mnh.

 
Vẫn biết sợ hi pht sinh l do tm l, v muốn chữa trị th ta phải dng tm l mới trị liệu được. Nhưng nh tm l học cũng phải đnh b tay, nếu người nhiễm bịnh khng chịu thực hiện một điều m chỉ c chnh người nhiễm bịnh sợ hi đ mới c khả năng lm được. Đ l diệt trừ tư tưởng bi quan, chn nản, tuyệt vọng.


Hầu hết những con bịnh sợ bắt nguồn từ tư tưởng bi quan, chn nản, tuyệt vọng, v những cuộc thất bại đ thường khởi đầu từ bịnh sợ.


C nhiều gia đnh phải đổ vỡ v do con bịnh sợ m ra. Họ sợ nn khng dm đối diện với sự thật. Họ sợ nn khng dm ni ra những điều mnh khng vừa . Họ sợ nn họ bị rơi xuống vực thẳm của tuyệt vọng.


V cũng bởi chnh bịnh sợ, m n đ tạo nn những thin tnh sử đẫm lệ, những khc bi ai khn tả. Cũng v sợ, m khi ta yu khng dm tỏ tnh. Cũng v sợ, m để cho người yu bước ln xe hoa về nh chồng, th lc đ ta m thầm đau khổ, m mối tnh sầu v on trch đất trời sao nỡ gy cảnh o le, phn ly, bẽ bng. Tất cả v sợ m khng dm ni!


C nhiều người sợ nn đ bỏ lỡ cơ hội tiến thn. Trong nghề nghiệp hoặc ngoi x hội, c nhiều người sợ rằng mnh km khả năng, khng dm đương đầu với vai tr được giao ph. C nhiều người sợ bạo quyền đến nỗi từ bỏ cả bạn b thn thiết, khng dm đến tiếp xc, khng dm nghe điều hay lẽ phải.


Ti xin đơn cử một mẫu người diệt sợ hi để thnh cng, đ l nhn vật lịch sử L Quang Diệu thủ tướng của đất nước Tn Gia Ba. Muốn tm hiểu ng Diệu xa tan nỗi sợ như thế no, chng ta hy xem lại một phần đời sống cũng như sinh hoạt chnh trị của ng.


L Quang Diệu biết mở mắt v nhn ra thế giới bn ngoi, từ một buổi sng ging tố của ngy Thứ Hai, Thng Hai, năm 1942, khi thiết đon chiến xa Nhật Bản nghiền nt mộng xm lăng của thực dn Anh tại bn đảo Tn Gia Ba, một vng đất vốn sẵn an ton với bao hứa hẹn, th nay bỗng dưng con người lm cảnh đi kht sợ hi.


Qun phiệt Nhật gieo rắc kinh hong vo những thng ngy cuối cng của cuộc chiến. Từng đon người lũ lượt bị bắt tải ln xe với bao kinh hong trn nt mặt. Trong nhm những người bị bắt v kinh hi ấy, c chng thanh nin L Quang Diệu, chng nghĩ rằng nếu mnh lại khuất phục qun xm lược, th chng sẽ chẳng cn c cơ hội trở về Đang lc căng thẳng, lo u, bối rối th chng họ L quyết định trốn trại v những người bị bắt hm ấy đ bị qun Nhật tn st ngay sau đ.


L Quang Diệu đ thot chết, từ đ ng đ khng qun bao nỗi kinh hong khiếp sợ của những người đồng hương với ng, trước họng sng bạo nghịch, phản văn minh, xử dụng luật rừng m chm giết của đm qun phiệt Nhật.


Sau chiến tranh, L Quang Diệu vo học đại học Cambridge ở Anh Quốc, tốt nghiệp v trở về Tn Gia Ba vo năm 1950, từ một thnh vin bnh thường của Đảng Quốc Gia (Nationalist Party), ng đ diệt sợ hi, đ nhiệt tnh v hăng say hoạt động để tự tạo cho mnh thnh người lnh đạo tn tuổi.


L Quang Diệu tự tin vo khả năng biện luận của mnh, nn ng đ đứng ra tố co chế độ theo chủ nghĩa x hội (socialism) v chủ nghĩa thực dn (colonialism) đ lm cho nước ng ngho nn, tụt hậu v chậm tiến.


Sau 9 năm tranh đấu cho độc lập của xứ sở, năm 1959 L Quang Diệu chiếm chức thủ tướng, v thnh lập ra Đảng Nhn Dn Hnh Động (Peoples Action Party). Từ đ ng đ thnh cng trong vai tr của một nh lnh đạo Tn Gia Ba, lm cho nước ny trở thnh giu đẹp v tiếng tăm vang dội khu vực Chu rồi lan ra khắp thế giới.


Thủ tướng L Quang Diệu về hưu năm 1990, sau 31 năm cầm quyền lnh đạo đất nước. ng cn đ để chứng kiến tương lai rực rỡ của Tn Gia Ba với niềm tự ho v hnh diện, m ng đ hnh xử bi học diệt sợ hi trong cuộc đời của ng.


* * * * *


Tại sao người lại phải sợ người? C phải v ta mắc cở, thiếu tự tin, thiếu tự chủ khi trước đm đng?


Ta cũng khng thể từ chối những hiện tượng sợ người xảy ra nhan nhản trước mắt. Muốn chinh phục, muốn điều trị căn bệnh ny, thiết tưởng c cch l người ấy đặt mnh vo trường hợp như cu chuyện người chu trai dưới đy:


Chu cũng Diệt Sợ Hi. Nhớ lại ngy mới đi nghĩa vụ, chu rất nht nht v mắc cở. Chu sợ người, sợ hết mọi người, sợ cn bộ cấp trn, v chu sinh ra trong nghịch cảnh thất trận của cha bc. Bởi thế sau năm 1975 chu khng được php theo học như lớp bạn cng tuổi, con chu cn bộ. V ci học của chu, chu được bố chu cho chuyển sang học nghề, nhưng lớp thợ tiện của chu lại chỉ học chnh trị, học về chủ nghĩa Mc-L, hay học tư tưởng Hồ Ch Minh. Nhn vo thế giới bao quanh, chu cảm nhận chu v cng nhục nh, chu thua thiệt mọi người. Chu thấy ai cũng thng minh, ai cũng giỏi hơn chu về mọi mặt. Chu sợ người, chu sinh ra trong thất bại!


Một hm cơ duyn may đến với chu, gip chu giảm bớt nỗi sợ. Chu được chuyển về lm một cấp nhỏ trong Viện Qun Y 121, nơi đy chu gặp gỡ tiếp xc với nhiều người: người cấp cao, người cấp thấp, người hm to hm b đủ loại. Nguồn gốc nghề nghiệp cũng khc biệt, người sinh vin, người lm nng, người bun bn Chu thấy họ ai cũng giống nhau. Ai m chẳng thch ăn ngon mặc đẹp, ai m chẳng muốn học hnh, ai m chẳng nhớ vợ nhớ con. Nhn chung, họ cũng giống chu, chẳng c điểm no khc lạ lm chu phải sợ họ. Nếu thất học th chu tự học, chu mất dần cảm gic sợ người, lc đ chu mới nhớ ra lời bc hai khuyn chu, Tự học, tự thắng để chỉ huy, chu ạ! Chu cảm nghiệm cu chuyện Diệt Sợ Hi ny m bố chu thường kể về ngy bc hai v gia đnh xuống tam bản vượt bin năm xưa.


Bởi đ, chu khm ph ra, truy cứu ra nguồn gốc của căn bệnh sợ người, chu sợ v thiếu văn ha trường lớp. V diệt sợ hi, chu tự học, học lớp bổ tc, học được cht no hay cht ấy. Chu học thuộc lng v lun suy nghĩ về những tưởng trong bi viết của bc hai. Sau ngy phục vin, chu về lm việc ở x nh, chu muốn c cơ hội phục vụ cho b con họ hng nh mnh, v được bầu lm chủ tịch x như hm nay.


Tương tự diệt sợ hi của người chu, để chữa trị ta cần khởi đầu với hai nguyn tắc căn bản l (1) tự đặt mnh vo hon cảnh, vo cng vị tr ngang hng với người tiếp xc. Khi tiếp xc, ta nghĩ họ (người tiếp xc) l quan trọng, th ta cũng l người quan trọng. Ta v họ l hai con người, hai nhn vật quan trọng gặp nhau để bn bạc, thảo luận những g m hai bn cng c lợi, hữu ch. (2) pht huy phong cch hiểu biết đng đắn của mnh. Trong thảo luận ta cần biểu lộ một thi độ biết lắng nghe, thnh thật lắng nghe những kiến đng. Tuyệt đối trnh tưởng rằng người ta đang l kẻ đối diện mnh, họ khng biết g.


Ngoi bệnh sợ người, ta cn nỗi sợ hi tiềm ẩn từ trong tm khảm, từ trong trạng huống bất an như trường hợp của người chu. Từ tinh thần bất hạnh trong cuộc sống, suy nhược bởi thời thế, thất bại nơi trường ốc, thua thiệt ngoi trường đời lm gia tăng bệnh sợ hi. Những nỗi sợ hi ấy đ hnh thnh do tm l, phương php chữa trị cũng cần c một nh tm l học như trong cu chuyện xảy ra sau đy:


C người mẹ trẻ 30 tuổi với hai đứa con, b đang rơi vo tnh trạng tuyệt vọng. B nhn lại cuộc sống đ qua, chỉ thấy những điều đau khổ v bất hạnh. Những năm thng cắp sch đi học, những thng năm lo gnh vc giang sơn nh chồng rồi nhu cầu cc con với những thng năm ở nơi m b cư ngụ, th b chẳng thấy niềm vui m chỉ trn ngập bng tối, khiếm khuyết hạnh phc. Những sự kiện buồn nản đ in su vo trong k ức của b, nh tm l học khng thể xa hết những hnh ảnh đau khổ trong thm tm của b ngay cng một lc. ng phn ra từng phần nhỏ, do kinh nghiệm của ng, để chữa trị cho bệnh nhn ny. ng chứng minh cho b thấy cơ hội chuyển mnh vươn ln thay v ngồi than thở, ngắm nhn bng tối tuyệt vọng. ng yu cầu b mỗi ngy viết xuống giấy ba việc lm cho b vui, v đến ngy hẹn, ng đọc lại hết những điều b vừa . ng giữ phương php chữa trị đ lin tiếp ba thng th c kết qủa. B đ loại bỏ tư tưởng bi quan trong tr c v b đ thấy được niềm vui, từ đ b ngẩng cao đầu đi tới với nếp sống c niềm tin mnh liệt.


Xem xt cu chuyện trn, ta thấy nh tm l học đ gip b mẹ trẻ kia xa tan sợ hi, lm lại cuộc đời bằng cch thay thế dần những hnh ảnh bi quan, đen tối, tuyệt vọng bằng những hnh ảnh lạc quan, tươi sng, trn đầy hy vọng v ng đ thnh cng.

 

Ở đời c một nỗi sợ đ giết dần giết mn niềm tự tin, đ l việc lm sai tri. V lm sao m ta phn định được việc lm no đng, việc lm no sai? Khch quan m xt, th khng ai c thể khẳng định được việc lm đng hoặc sai, trừ khi đương sự c tham dự, c nhn nhận, c tự xt việc lm đ khi hon tất.


- Một gia đnh đang sống hạnh phc, bỗng dưng một trong hai người vợ hoặc chồng đ tạo cuộc tnh b mật với người khc. Mặc d hnh động phản bội chưa ai biết, nhưng người gy ra trong một lc no đ cũng n hận v cảm thấy mnh c lỗi, khiến cho họ thường hốt hoảng, mất dần mất mn niềm tự tin.


- V tham vọng c nhn bất chnh, c người dng thủ đoạn gian manh, tn c m m hại người ngay thẳng lim chnh. Cho tới khi đạt được mục đch th lương tm của họ lại bị cắn rứt, khiến cho họ tinh thần căng thẳng v giảm dần niềm tự tin.

- Trong thương trường c người dng mưu kế m lường gạt kẻ khc, rồi dần d khng cn ai tin nữa. Từ đ họ trở thnh kẻ c đơn v mất tự tin.


Bởi thế trong việc xy dựng niềm tự tin cho thanh nin Việt ngy nay l, Suy nghĩ đng, hnh động đng gip ta thm tự tin. Ngoi việc diệt trừ sợ hi chng ta cần phải hnh xử đng đắn, v chnh việc hnh xử đng đắn mới gup cho tm của chng ta bnh, tr của chng ta được thảnh thơi. Ngược lại, người lm sai thường bị lương tm cắn rứt, v họ tự giết chết niềm tự tin, hơn thế nữa, kẻ gian dối lường gạt, sớm muộn th người ta cũng sẽ pht gic, v khng cn ai tin tưởng người ấy nữa.


Những nguyn tắc xy niềm tự tin:


- Ngồi pha trước

Trong cc cuộc hội họp, lớp học, cơ quan, hng xưởng, nh thờ, cha chiền muốn tạo được sự tự tin người thanh nin Việt chng ta nn hin ngang bước vo những hng ghế đầu, bởi v những người ngồi ở hng ghế sau thường l những người sợ diễn giả hay chủ tọa ch , thấy mặt. Họ thiếu tự tin.


- Nhn thẳng

Mắt l cửa sổ tm hồn. Khi chng ta nhn thẳng vo con mắt của người đối diện, nh mắt của chng ta sẽ cho họ biết con người của chng ta, v ngược lại. Nếu chng ta khng dm nhn thẳng, tức l chng ta vẫn cn cảm thấy mnh nhỏ b, thua km v sợ người. Nhn thẳng l tự tin, l chng ta chinh phục được sợ người.


- Bước nhanh hơn bnh thường

Ti về Việt Nam thấy mọi người đều chậm chạp, v chng ta cần sửa lại. Bước nhanh khiến chng ta cảm nhận rằng mnh tự tin, bước nhanh để ni với thế giới bao quanh: Ti c việc quan trọng phải lm, ti c chỗ quan trọng phải tới. Ti sẽ thnh cng v ti bắt đầu ngay từ by giờ.


- Tập pht biểu kiến

Chng ta cần tập gp , ph bnh, đặt cu hỏi trong mỗi cuộc hội họp ở bất cứ nơi đu. Đừng sợ người khc ganh tị, ghen ght, hay ch bai v nếu họ khng đồng với lập luận đng đắn m chng ta đề ra, th cũng cn nhiều người muốn nghe v đồng với chng ta. Pht biểu l điều kiện xy dựng niềm tự tin.


- Cười lớn


Chng ta cảm thấy như thế no khi mnh cười lớn trong lc thất bại. Cười lớn gip chng ta thm tự tin, cười lớn ph tan sợ hi, cuốn tri bận tm thất bại, để ta xắn tay o ln m lm tiếp, dựng lại cuộc sống an lạc thanh bnh hạnh phc. Cười l liều thuốc tuyệt hảo của tự tin. Ngược lại vẫn c t người cố gắng cười trong lc mnh gặp sợ hi hay thất bại.


Bạn hy cười để thấy sức mạnh nụ cười của bạn.


Tm lại người thanh nin Việt chng ta hy diệt trừ sợ hi, v xy dựng niềm tin hm nay để thnh cng ngy mai.



Phạm Văn Bản

 

 

 

Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chnh