Bức Ảnh Úp Mặt Vào Tường

 

 

 

Phạm Sơn liêm

 

 

Tôi lớn lên trong một căn nhà rất lạ. Trong nhà có đủ bàn thờ ông bà.

 

Có ảnh cưới của ba má.

Có ảnh anh em chúng tôi.

Nhưng riêng tấm hình của ba mặc quân phục… Lại bị úp mặt vào tường.

Không phải vì ba đã mất.

Mà vì ba là lính Việt Nam Cộng Hòa.

 

Từ khi biết nhận thức, tôi đã thấy tấm ảnh ấy nằm sau chiếc tủ gỗ cũ. Khung ảnh phủ bụi. Mỗi lần dọn nhà, mẹ chỉ lặng lẽ lau sạch rồi lại úp xuống.

 

Tôi từng hỏi:

“Mẹ, sao mình không treo hình ba?”

 

Mẹ nhìn ra cửa.

Nhìn hàng xóm.

Nhìn con hẻm.

Rồi chỉ nói nhỏ:

“Lớn lên con sẽ hiểu.”

 

Lúc ấy tôi chưa hiểu. Tôi chỉ biết trong nhà mình có một điều gì đó mà không ai dám nói thành lời.

 

Ba trở về sau những năm dài cải tạo.

 

Ông ít nói. Hầu như không bao giờ kể chuyện chiến tranh. Mỗi khi ai hỏi:

“Hồi trước anh làm gì?”

 

Ba chỉ cười:

“Làm công chức.”

 

Tôi biết… Ông đang giấu cả một quãng đời.

 

Chỉ đến Tết. Đúng vậy. Chỉ Tết thôi. Mẹ mới lặng lẽ lấy bức ảnh xuống. Dùng chiếc khăn mềm lau thật kỹ. Đặt lên bàn thờ. Thắp một nén nhang. Không phải để khoe với ai. Mà để ông bà tổ tiên biết rằng:

Con trai của các ngài đã từng mặc bộ quân phục ấy. Đã từng sống một đời như thế.

 

Ba đứng rất lâu trước bức ảnh. Không nói một lời. Chỉ đưa tay vuốt nhẹ lên tấm kính.

 

Rồi đến chiều mùng Ba hoặc mùng Bốn… Mẹ lại úp bức ảnh xuống. Cất về chỗ cũ.

 

Như chưa từng có nó trong ngôi nhà này.

 

Nhiều năm sau, tôi mới hiểu.

 

Không phải mẹ xấu hổ. Cũng không phải ba hối hận. Mà vì thời đó… Có những ký ức phải cất đi để gia đình được bình yên.

 

Có những tấm ảnh phải úp xuống để con cái được yên ổn đến trường.

 

Có những danh dự phải lặng im để cả nhà có thể tiếp tục sống.

 

Ngày tôi trưởng thành. Ba đã già. Một lần, tôi mang bức ảnh ra. Đặt ngay ngắn giữa phòng khách. Ba giật mình.

 

Ông vội nói:

“Cất đi con.”

 

Tôi hỏi:

“Ba còn sợ sao?”

 

Ông im lặng rất lâu.

Rồi khẽ đáp:

“Ba không sợ cho ba.”

“Ba chỉ sợ người khác làm khó các con.”

 

Tôi quay đi. Không để ba thấy mình đang khóc. Một người lính đã đi qua chiến tranh.

Qua nhà tù.

Qua những năm tháng khốn khó.

Vậy mà điều ông sợ nhất… Lại là con mình bị liên lụy.

 

Bây giờ ba không còn nữa.

 

Bức ảnh ấy không còn úp mặt vào tường. Nó được đặt trang trọng trên bàn thờ.

 

Mỗi sáng, tôi thắp một nén hương. Không phải để nuôi dưỡng hận thù. Cũng không phải để nhắc lại chia rẽ. Mà để con tôi biết rằng:

 

Ông nội của chúng từng là một người lính.

 

Ông đã sống theo niềm tin của thế hệ mình. Và dù lịch sử được nhìn từ nhiều góc độ khác nhau, tình yêu của một người cha dành cho gia đình thì không bao giờ thay đổi.

 

Có những đứa trẻ lớn lên với bức ảnh cha treo giữa phòng khách. Còn chúng tôi… Lớn lên với một bức ảnh úp mặt vào tường. Nhưng lạ thay…

 

Chính bức ảnh bị giấu ấy lại dạy chúng tôi hiểu thế nào là lòng tự trọng, sự hy sinh và tình yêu thầm lặng.

 

Đến hôm nay, mỗi dịp Tết về, tôi không còn phải đợi đến giao thừa mới dám lật bức ảnh lên. Vì điều ba má gìn giữ suốt bao năm không chỉ là một tấm hình. Đó là phẩm giá của một con người.

 

Và phẩm giá ấy, không cần phải úp mặt vào tường thêm một lần nào nữa.

 

 

Phạm Sơn liêm