XM NẬM

Nguyễn Vĩnh Long Hồ

 

 

Con sng M pht nguồn từ Sơn La chảy qua pha Bắc Sầm Nứa (Lo) trước chảy vo địa phận tỉnh Thanh Ha. Mặc d sng M di khoảng 360 cy số, nhưng hầu hết chảy quanh co trn triền ni, chỉ c vi chục cy số chảy về vng đồng bằng trước khi đổ ra biển Đng qua cửa Hới. Khi con sng M chảy qua địa phận x Cẩm Thnh, huyện Cẩm Thủy, tỉnh Thanh Ha l vng đồng bằng nhỏ hẹp dưới chn ni. Bn kia dng sng M l rặng ni đ vi Tam Điệp đ xm thực chỉ cn những vch đ đứng trn bờ sng, đẹp nhất l tại Cửa H - Cẩm Thủy. Con sng M chảy ra biển Đng vo những ma mưa lũ, bắt đầu từ thng su, ko di đến thng tm, nước lũ từ thượng nguồn đổ về chảy xiết ầm ầm như thc đổ, go tht dữ dội, cuốn theo những cy cổ thụ bị trốc gốc, tri phăng phăng theo dng nước đục ngầu ph sa với tốc tộ phi m nn n c tn gọi l sng M chăng?

 

Xm Nậm thuộc x Cẩm Thnh nằm bn hữu ngạn dng sng M. Dn cư sống trong xm Nậm hầu hết l người dn tộc Mường, họ sống ri rc từ Ha Bnh xuống Nghệ An v Thanh Ha v sống tập trung thnh từng xm nhỏ dọc theo hai bn dng sng M kh đng. Người Mường miền Bắc ni chung v vng sng M ni ring đều mang sắc thi của người Việt Cổ, họ c ngn ngữ, phong tục v tập qun của ring họ, mặc d họ đ  hội  nhập với người kinh gần như hon ton ở khu vực nầy. Họ ni tiếng Việt giọng miền Bắc thnh thạo như người địa phương. Đa số sống về trồng trọt v chăn nui. Thực phẩm chnh của họ vẫn l ng, khoai, sắn ăn độn với cơm. 

 

Cch xm Nậm chừng 2 cy số l trại t cải tạo Thanh Cẩm l trại t nổi tiếng sắt mu nhất nh của miền Bắc XHCN. Trại t cải tạo Thanh Cẩm chia ra lm hai K: K1 để giam t chnh trị từ miền Nam đưa ra, cn K2 cch đ chừng hai cy số, nơi tập trung t hnh sự  n di miền Bắc. Mặt tiền trại t Thanh Cẩm với tường gạch, phết vi trắng tot, hướng ra bờ sng M, lưng dựa vo chn đồi, dốc thoai thoải. Từ trn con đường trải đ lưng chừng đồi nhn xuống trại t Thanh Cẩm, nổi bật với hai lớp tường gạch kin cố, đầu tường c gắn miểng chai v hai lớp kẻm gai, bao quanh ba dy nh được cất theo hnh chữ U: dy nh nằm ngang l khu kin giam v kỹ luật biệt lập, chiếm vị tr cao nhất của trại t. Hai dy nh dưới lng dnh cho những đội lao động, cch nhau  một ci sn rộng. Mỗi dy c 4 buồng, một buồng c sức chứa từ 80 đến 100 người được ngăn bởi một bức tường gạch, đầu tường c gắn kẻm gai. Đối diện với khu kin giam kỹ luật l cổng ra vo trại c hai cnh cửa sắt chận lại hai đầu tường v một căn nh hai tầng: tầng trn dnh cho cn bộ trực trại ăn ở v tầng dưới dnh cho tụi cn bộ quản chế canh gc. Bốn gốc tường l bốn l cốt c trang bị đn pha cực sng.

 

Xm Nậm v trại t Thanh Cẩm cng nằm bn dng sng M, một mảnh đất kh cằn sỏi đ c một c gi Mường yu tha thiết một chng học sinh phục quốc miền Nam bằng mối tnh mộc mạc thủy chung. Tnh yu của họ đ nẩy nở giữa bối cảnh đầy th hận. V cu chuyện tnh của họ bắt đầu ...

 

*

 

Xm Nậm c gia đnh ng gi Mường tn Đinh Lực, mấy đời bm trụ tại đy. Căn nh sn của gia đnh ng chiếm vị tr ở giữa xm, bn lũy tre lng. Mặt tiền nhn ra con đường lng chạy thẳng tấp cạnh ba rừng, mặt sau hướng ra bờ sng M chừng hơn trăm thước, Ngi nh sn của dn tộc Mường tại bản nầy vẫn giữ kiểu nh truyền thống, những phong tục tập qun nguyn sơ của người Việt cổ. Họ dựng căn nh sn theo hnh chữ nhựt, c lan can chạy chung quanh nh v một cy cầu thang bước ln căn nh sn đi vo thẳng gian nh đầu hồi, sn nh lt bằng tre bương đập dập đ ln nước bng lng, mi lợp bằng tre nứa, pha dưới căn nh sn l chuồng nhốt tru b. Xm Nậm được kết hợp lại bởi những căn nh sn kiểu truyền thống lớn c, nhỏ c, cao thấp khc nhau v c những căn nh cũ kỹ hng chục năm xen lẫn ci mới cất sau nầy. Phần lớn những căn nh sn nầy bm vo sườn đồi hoặc tựa lưng vo đi bờ sng M, lm phong cảnh rừng ni hoang sơ tăng thm vẻ thơ mộng. Vo những ngy nắng muộn, người t cải tạo thường dừng tay đốn gỗ, nứa đứng trn những ngọn đồi khng tn, đn những tia nắng đầu tin, nhn xuống xm Nậm cn bng bạc trong sương m dưới chn đồi, nằm mơ mng bn dng sng M, bn kia sng l dy ni đồi trng điệp vương vt my trắng bay, tai lắng nghe tiếng suối chảy rc rch bn sườn đồi, ha lẫn tiếng ht lu lo của chim rừng tạo nn khc nhạc ban mai rộn r... 

 

Vo ma đng, ngay chnh giữa gian nh sn, họ dựng một ci khung gỗ vung vức, mỗi cạnh khoảng hai thước đổ đầy ct, ba đầu ng to bằng gạch nung v một ci ấm để đun nước si dng pha tr. Ngọn lửa được gn giữ chy lin tục suốt ma đng gi lạnh v ci ấm nước lc no cũng si sng sục sẵn sng cho ng pha tr, nhm nhi cho ấm lng tuổi gi. Ci bếp l đơn sơ lc no rực lửa mang nhiều nghĩa, n tượng trưng cho tnh gia tộc nồng ấm, sự đon kết gia đnh, tnh yu thương bố mẹ dnh cho con ci v ngược lại, như  nh lửa bếp chập chờn tỏa ra sức nng ấm p khắp trong gian nh về đm; v vậy, họ giữ lửa cho ci bếp l nầy khng bao giờ tắt trong suốt ma đng lạnh cng. Về đm, con trai ngủ tại đy, chung quanh bếp l. Cn một cầu thang phụ dnh cho phụ nữ ở pha sau nh đi vo buồng ring của họ.

 

ng b Lực c tất cả ba người con: Người con cả tn Đinh Lưỡng, thường xuyn vắng nh, anh ta v vi thanh nin trong xm Nậm sống về bun b luồng trn sng M. Anh lăn lộn với ci nghề nguy hiểm nầy mới được một vi năm, đến nay đ ngoi 30 tuổi vẫn cn độc thn. C con gi tn H tuổi vừa đi chn rất xinh v thằng Sơn l con trai t, km chị hai tuổi. Họ mưu sinh bằng đủ nghề, trồng trọt đủ loại hoa mu theo ma: khoai, sắn, ng, la...sau khi thu hoạch một vụ ma, hai chị em đi đốn củi bn cho trại t Thanh Cẩm, cn thằng Sơn rủ r vi người bạn ln bến đ Co Lương thuộc huyện Quan Ha, gip ranh với huyện B Thước ở thượng nguồn sng M, mưu sinh bằng đủ nghề khc nhau, nhưng nghề chnh l nghề cửu vạn chuyn bốc dở hng ha thu cho con bun ln bờ hoặc xuống hng. C khi xuống tu đ, phụ với ti cng vận chuyển hng ha v hnh khch ngược xui trn thủy trnh di hơn 60 cy số đầy  hiểm nguy nơi thượng nguồn sng M. Nhiều người phải bỏ mạng trn dng sng dữ tợn nầy vo ma mưa lũ đổ về, nước đục ngầu ph sa như sng Cửu Long. Dng nước chảy xiết, va vo đ ngầm, cuộn ln cao một, hai thước rồi đổ ầm xuống như muốn nhận chm con đ chở khch. Thằng Sơn sut mất mạng tại thc Kp l một trong bốn con thc khiếp đảm nhất trn dng sng M l thc Pl, thc Nam, thc Dồn nn bố mẹ bắt n phải bỏ nghề nguy hiểm nầy, nn Sơn xoay qua nghề khc như ln ni đi bẫy g rừng v đi cu c lăng về đm trn sng M. C lăng l một loi c da trơn như c ngt, c ba sa ở sng rạch miền Nam. C lăng thường sống tập trung ở những dng sng nước chảy xiết, c nhiều hốc đ ngầm dưới lng sng như sng M, nhất l khc sng từ huyện vng cao Mường Lt ở thượng nguồn sng M chạy di đến thn Eo L, x Cẩm Vn thuộc huyện Cẩm Thủy l c lăng sinh si, pht triển nhiều lắm, đồng bo địa phương gọi l khc sng vng. Đặc điểm của giống c nầy chỉ kiếm ăn vo lc ban đm, cn ban ngy trốn biệt trong cc hốc đ dưới đy sng.

 

*

 

Năm 1978, khi trời mới bắt đầu sang thu. ng Lực cảm thấy trời bỗng nhin trở lạnh sớm hơn mọi năm. ng Lực nhn vợ, chp miệng, ni:

 

-Mới sang thu m c vẻ lạnh nhiều hơn năm rồi đấy, b ạ! Ma đng năm nay, trời sẽ lạnh khủng khiếp đấy! B cn nhớ ma đng năm trước, trời lạnh đến nổi mặt nước ao hồ đng vn, c nhiều nơi c chết hằng loạt v lạnh, nổi lờ đờ trn mặt nước. B nhắc chị em con H lo trữ thm ng, sắn, khoai, củi kh...bắt đầu trữ cho ma đng l vừa rồi đấy. , cn rơm rạ cho con tru ci nh mnh nữa đấy.

 

B Lực trấn an chồng, ni:

 

-ng kho lo th thi, mới đầu thng 7 lạnh lẽo g chớ! Trời chỉ mt thi m! Tại tuổi gi của ng chồng chất ln nn ng cảm thấy lạnh. nầy, vụ la h - thu của hợp tc x Cẩm Thnh sắp sửa thu hoạch. Sau khi được chia phần, tụi trẻ sẽ mang thc ra Chợ Vạc bn, mua thm ng v muối để dnh cho ma đng. Thằng Sơn cu c lăng trng ma xẻ thịt, phơi kh để dnh hơn cả hai mươi cn. Bầy ngan nh mnh cũng bắt đầu cho trứng để bồi dưỡng cho ring ng! Khng phải lo nữa nh!

 

-Nhớ lại mấy năm trước, những đợt gi rt đậm vo ma đng như cắt da cắt thịt, ti cn chịu được m by giờ th khng, tuổi gi c khc xưa, ng gi Thượng chậc lưỡi, ni. Khng biết bao giờ thằng cả Lưỡng v con H nh mnh lập gia đnh cho ti với b c chu bế nhỉ?

 

B Lực ni:

 

-Thằng cả Lưỡng th chưa muốn cưới vợ, cn ci H th chưa c ai mi giới!

 

-, bọn trẻ đi đu cả rồi, b nhỉ?

 

-Chng n đi xem đ bng ngoi sn trại t cải tạo Thanh Cẩm rồi! Chắc chng n sắp về đến nơi.

 

-Thế , m b c biết giờ nầy l mấy giờ rồi khng no? Đ 6 giờ chiều rồi đấy!

 

B Lực đứng dậy, ni:

 

-Thi, để ti đi luộc sắn, để bọn n về c ci ăn chiều.

 

ng gi Lực cũng đứng dậy, lấy ci knh cận đeo vo mắt. Nhn ng đeo cặp knh cận trng khng giống ai. Ci knh đ gẫy mất một gọng, giống như ci chn tri của ng bị thương tật v trng miểng pho trong lc tải đạn cho bộ đội trn đường mn Hồ Ch Minh ở bn dy Trường Sơn Đng, cn mặt knh bn phải bị rạn, vết răn như mạng nhện, mọi thứ trong căn nh sn nầy đều cũ kỹ cả. ng nheo con mắt bn phải nhn ci đồng hồ reo cổ lỗ sĩ để trn ci bn thờ tổ tin. Ci mặt đồng hồ trở thnh mu xm xịt như bị hong khi, mấy con số th mờ hẳn, cn ci kim chỉ pht uể oải chuyển động từng tiếng tch tắc. ng c vẻ sốt ruột, trng con.

 

ng đi khập khiễng ra ngoi cửa, tựa lưng vo cột nh, nhn ra dy ni đồi chập chng xa xa về hướng ty. Nhn những rặng cy gi trn đỉnh đồi đang cố nu lấy một cht nh sng mặt trời đang hấp hối, từ từ lặn xuống sau đồi. Một cơn gi lạnh la vo nh lm ng rn mnh, ớn lạnh. ng lặng lẽ quay trở vo nh, ko ci phn cửa xuống, ngồi bn cạnh ci bếp l giữa nh, đnh dim quẹt nhm lửa. Những thanh nứa kh chy rực ln, những mảnh than đen ngm đỏ ln dần dần. ng gi Lực lấy ống nứa thổi một hơi di vo đống than hồng v ngọn lửa chy bng ln. ng ta gọi vợ, đang lui cui lột sắn đang sau chi nh cho kịp bữa ăn chiều:

 

-B nầy, mang vo cho ti một ấm nước để đun tr coi no!

 

B Lực bực mnh, gắt:

 

-Ti bận! ng ra ngoi nầy m lấy nước mang vo, được khng? Cứ ngồi đấy m tht tướng ln, lm như lnh đạo khng bằng!

 

Ni g th ni, ng chưa kịp đứng ln, b đ mang ấm nước vo nh, tự tay đặt ln ba đầu ng to bằng gạch, rồi ni:

 

-Đa đấy, đừng giỗi nh! ng đi chưa no?

 

-Chưa, cn bầy trẻ đ về chưa? ng hỏi.

 

-Về cả rồi, b ni. Thằng Sơn đang la tru vo chuồng, cn ci H đang cho bầy ngan ăn dưới nh.

 

Khi ấm nước si ln ng ục, ng gi Lực bỏ một nắm ch tươi vo ci bnh tr, rồi dng một ci go nhỏ lm bằng lon sửa b, mc nước si đổ vo để hm ấm tr. Một lt sau, b Lực mang mm sắn luộc cn đang bốc khi vo trong nh, đặt trn sn nứa, mời chồng:

 

-Mời ng sơi sắn ạ! b Lực ni.

 

-Chống Mỹ cứu nước, đ hy sinh bao nhiu triệu chiến sĩ, đồng bo cả nước m nhn dn ta cn nh ng, cao lương, khoai sắn si cả quai hm. Thật chn mớ đời, ng gi Lực hỏi. Cn con H v thằng Sơn đu rồi b nhỉ?

 

C tiếng chn chạy rầm rập ln cầu thang lm rung rinh ci sn nh. H ln tiếng:

 

-Thưa thầy u, chng con đ về ạ.

 

-Sao về nh trễ thế hử? ng Lực giọng nghim tc, hỏi.

 

H đp:

 

-Ci con ngan nh mnh hư lắm, chng n đẻ hoang ngoi bờ sng M, lm con v thằng Sơn phải đi kiếm nhặt về được mấy quả.

 

-Sao, độ bng thế no? ng Lực hỏi.

 

Sơn bĩu mi ni:

 

-Mấy anh t chnh trị ốm đi, chạy đuổi bng được mươi pht đ thấm mệt, thở hồng hộc lm sao so được với mấy đồng ch cng an khỏe như tru. Kết quả, khung thnh của t cải tạo bị lủng đến 9 lần v vi cầu thủ bị chấn thương, phải khing ra sn.

 

ng Lực rt nước ch vo ly, chậm ri ni:

 

-Lc sng, anh Bắc, cn bộ trực trại Thanh Cẩm, c gh nh thăm bố. Anh ấy dặn: Khoảng thng sau, tụi sĩ quan Ngụy từ cc trại cải tạo tại Yn Bi do đon 776 quản l, sẽ được tập trung về trại cải tạo Thanh Cẩm. Bọn nầy rất c n, giết bộ đội v nhn dn ta như giết nge. Ci H v thằng Sơn c đi rừng đốn gỗ, gặp bọn nầy phải trnh xa, đừng quan hệ linh tinh với họ. Cấp trn cấm triệt để đấy!

 

Thằng Sơn vọt miệng, ni:

 

-Tuyn truyền thi, thầy ạ! Lm g c chuyện đ đu m thầy lo lm g cho mệt. Thầy khng thấy mấy anh t chnh trị miền Nam thuộc Đội 7 l gạch sao? Anh no, anh nấy trạc tuổi con đều hiền lnh, tử tế. Nghe ni, mấy anh nầy đều l học sinh, sinh vin miền Nam nổi dậy, hoạt động chống ph chnh quyền cch mạng nn bị bắt, đưa ra ngoi nầy để học tập lao động cải tạo đấy, thầy ạ!

 

H cười, ni trấn an:

 

-Thằng Sơn n ni phải đấy, thầy ạ!

 

ng gi Lực trừng mắt, hỏi vặn:

 

-Sao mi biết chng n rnh thế nhỉ?

 

Thằng Sơn hm hỉnh, bo co:

 

-Tại c một anh chng sinh vin tn Dĩnh lao động trong Đội 7 l gạch l bạn của chị H đấy, thầy u .

 

H nghe ni, mặt ửng đỏ ln, ấp ng thưa:

 

-Anh Dĩnh l bạn của thằng Sơn đ! H quay sang Sơn, giọng răn đe. Ơ hay, tao lm bạn với anh ấy bao giờ chứ? Sao mi ăn ni bố lo thế nhỉ? H lại quay sang bố, phn bua. Đừng tin những g n ni, thầy ạ.

         

ng Lực chỉ cười, nhắc cho con nhớ:

         

-Nội quy của trại t cải tạo Thanh Cẩm, cấm triệt để t cải tạo quan hệ linh tinh với dn địa phương. Đừng để cn bộ trại bắt gặp th họ bị hnh tội đấy!

         

-Vng, chng con biết rồi, thầy ạ. H đp.

         

B Lực mang thm rổ sắn luột cn nng hổi từ chi nh bếp vo trong nh để mọi người dng bữa ăn chiều.

 

*

 

          Đng 10 giờ đm, tiếng kẻng từ trại t Thanh Cẩm vọng về, chấm dứt một ngy sinh hoạt của t cải tạo. Khng biết thi quen nầy c từ bao giờ, mọi nề nếp sinh hoạt của xm Nm gắn liền với trại t Thanh Cẩm qua tiếng kẻng: Tiếng kẻng bo thức buổi sng, tiếng kẻng tập hợp t đi lao động, tiếng kẻng nghỉ trưa, tiếng kẻng buổi tối giờ tắt đn đi ngủ v cả tiếng kẻng bo động đổ dồn dập lin hồi mỗi khi pht hiện c t trốn trại, thc giục đồng bo trong xm Nậm đi săn t để lnh thưởng...ci kẻng l tri bom 500 cn, được treo dốc ngược trn nhnh cy gạo bn bờ sng M, trước cổng trại t nn tiếng kẻng pht rất to, vang rền đi rất xa...

         

Nghe tiếng kẻng đổ, ng b Lực đứng dậy, thổi tắt ngọn đn dầu, treo lơ lửng giữa gian nh sn rồi cng vo buồng ngủ. H nằm trn ci vạt tre k st vch, trong lng min man nghĩ đến Dĩnh, rồi tự hỏi: Khng biết giờ nầy anh ấy đ say ngủ chưa nhỉ? H mở toang khung cửa sổ, gi ni lạnh lẽo theo nh trăng rằm la vo, trn ngập gian nh. nh lửa chập chờn của ci bếp l giữa căn nh sn, tỏa ra cũng đủ sưởi ấm ci mt lạnh chớm thu,  H ko ci mền bng lau đấp ln ngực để dỗ giấc ngủ. Vừa chợp mắt l nghe con tru ci nhốt dưới căn nh sn; thỉnh thoảng, rống ln vi tiếng nghe ngọ như nhớ bạn tnh l con tru cụt đui của trại t Thanh Cẩm. Nng mệt mỏi rồi thiếp đi lc no cũng khng hay.

 

Qu nửa đm về sng, thằng Sơn đnh thức H dậy, ni thật khẻ:

 

-Dậy đi chị H! Dậy đi, ra sng cu c lăng với Sơn.

 

-Mấy giờ rồi nhỉ? H hỏi.

 

-Gần 2 giờ sng rồi đấy! Dậy đi ra sng cu c thi, chị ạ.

 

-Ừ, đi th đi! vừa ni, vừa tốc mền ngồi dậy. H vn lại mi tc, kẹp lại gọn ghẽ, rồi hai chị em rn rn xuống cầu thang. Sơn m một b cần cu di tới 3 thước v một ti mồi, cn H xch ci x nhựa chạy một mạch ra triền sng M khi bầu trời cn dầy đặc sương đm v tĩnh lặng.

 

Hằng đm cứ đến 3 giờ sng, vo ma kh cũng như ma mưa l mấy tay thợ cu chuyn nghiệp ở x Cẩm Thnh đ gọi nhau ch che ra bờ sng cu c lăng rất đng v khc sng nầy nước chảy xiết v c nhiều ghềnh đ. Xuống đến mp sng M l đi tay của H v Sơn cứ thoăn thoắt mc mồi vo lưỡi cu, mồi l những con c r phi nhỏ xu, nhi con... rồi quăng ra mặt sng, cng xa bờ cng tốt, c nhiều hy vọng c lăng lớn ăn mồi nhiều hơn. Mn sương đm long dần, nh trăng rằm soi sng một khc sng M, ci H nhn xa xa bn kia bờ sng, những tay thợ cu yn lặng, kin nhẫn chờ đợi; thỉnh thoảng, c vi nh đn pin qut nhanh trn mặt sng của những thợ cu chuyn nghiệp sống về nghề nầy, họ thuộc lng từ con nước lớn rng, giờ no c lăng ăn mồi...để họ cắm cu rồi chờ sng mai ra thăm cu, dỡ cần, bắt c.

 

H đang ngồi yn lặng, chăm ch chiếc phao hnh bng vụ, lớn bằng tri m u, tri bập bềnh theo dng nước. Bỗng H bật nhổm dậy, giật bắn cần cu ln, một con c lăng to bằng bắp tay mắc cu, cố vng vẫy một cch tuyệt vọng dưới nh trăng. Sơn gip chị tm gọn đầu con c, tho n khỏi lưỡi cu, rồi nm vo ci x nước. Sơn chậc lưỡi ni: Con c nầy khoảng nửa cn đấy, chị H ạ. v cho đến tờ mờ sng, hai chị em H đ tm được 4 con c lăng kh lớn mang về nh lm kh. Sơn ni với chị:

 

-Sng nay, anh Dĩnh sẽ leo đồi đốn gỗ đấy! Chiều hm qua, Sơn thấy một khc gỗ do anh ấy dựng lm hiệu ở gốc sn, cạnh hng ro của sn đng gạch! Chị mang cho anh ấy một con c lăng, ni l Sơn biếu anh ấy nh!

 

-Cn mi đi đu? H hỏi cậu em. Ngy mai, em bận phải ra hợp tc x thu hoạch ng cho x Cẩm Thnh.

 

-Cn tao đi thu hoạch sắn cũng cho cho hợp tc x! H ni.

 

Về đến nh, hai chị em H lựa hai con c lăng lớn nhất, đem ln trn căn nh sn. Sơn cho củi vo bếp l, thổi chy bng ln cho H nướng c. Mi c nướng thơm lừng bốc ln lm b Lực thức giấc, từ trong buồng ngủ hỏi vọng ra:

 

-Tụi mi nướng c vo giờ nầy, lm g sớm thế hử?

 

-Sng nay, thằng Sơn sẽ đi lao động cho hợp tc x, H ni. Con nướng c mới bắt được cho n bới đem theo đấy, u ạ!

 

Đng 6 giờ sng, tiếng kẻng từ trại t Thanh Cẩm vang ln từng hồi. H cho hai con c lăng mới nướng chn vo tấm l chuối, gi lại cẩn thận: một con lm qu cho Dĩnh v một con cho Sơn mang theo dng cơm trưa. H lo nấu ấm nước, chờ thầy u thức dậy pha tr. H ngồi b gối nhn nh lửa chy bập bng, trong lng nn nng, chờ leo đồi đến chỗ thường h hẹn với Dĩnh. Chờ đến 7 giờ sng l H băng qua con đường lng, đi theo con đường mn quen thuộc trong rừng dẫn ln trn đồi, nơi c nhiều gỗ tạp. Từ trn ngọn nầy c thể nhn bao qut khc sng M chảy qua xm Nậm v những cnh c trắng sải cnh bay dưới triền ni; thỉnh thoảng, vi b luồng từ vựa luồng vng cao Quan Ha tri xui về đồng bằng.  H ngồi dưới bng cy gạo cổ thụ trn đồi, nn nng chờ Dĩnh.

 

H nhớ lại vo cuối thng chạp năm trước, trong một buổi sng cn mờ sương, c gi rt đậm, gi lướt qua da thịt lạnh buốt như dao cắt, gi lạnh lm những đa hoa đo nở muộn cũng run rẩy. Mặt hồ dưới chn đồi chưa đống băng, nhưng nổi vng mỏng lm đn c r phi bị buốt chết, nổi lều bều. Ci lạnh của ma đng gi buốt lm cho hoa chanh trong sn nh ai đ nở rộ. H đang h hục đốn gỗ để chuyển xuống đồi bn cho những người bun gỗ tạp chuyển về miền xui, bn cho dn sưởi rt ma đng. Lc đang mải m đốn gỗ, bất chợt nghe tiếng động xo xạc của ai đ đang đi ln đồi. Nng dừng tay dao lại, nghe ngng v lần đầu tin H thấy một cậu thanh nin trẻ tuổi, kh điển trai khc hẵn với mấy cậu thanh nin lng nầy. Nng giựt mnh, thấy anh ta cũng mang theo một con dao 5 dng đốn gỗ. Tưởng l người xấu, nng vng bỏ chạy, đứng xa xa đứng nhn. Cn cậu thanh nin trẻ cũng ngạc nhin khng km khi nhn thấy một c sơn nữ kh đẹp vng ni đồi kh cằn sỏi đ nầy. Nng bạo dạn, hỏi:

 

-Anh kia! Ở đu đến đy lm g thế? Gin điệp hử?

 

Anh ta trả lời cọc lc:

 

-T lao động cải tạo Thanh Cẩm, được khng?

 

-Anh tn g thế?

 

-Ti tn l Dĩnh, dĩnh l dĩnh ngộ đấy, đang lao động tại Đội 7 l gạch! Cn g hỏi nữa khng?

 

Trước khi bỏ đi, H ni:

 

-Gỗ của H đốn đấy! Đừng c lấy đi nh!

 

-Ai thm! Dĩnh trả lời.

 

Thế rồi, mấy ngy sau. Trong lc Dĩnh đang đốn gỗ, một cơn mưa sầm sập ko đến bất ngờ lm cả cnh đồng dưới chn đồi chm trong ln nước mưa trắng xa, mấy cy liễu quanh bờ hồ rũ xuống trong cơn mưa nặng hạt. Dĩnh nhanh chn chạy đến cy gạo cổ thụ trnh gi mưa. Khng hẹn m gặp, H cũng đang trnh mưa ở đ. Thấy Dĩnh o quần ướt đẵm nước mưa, run cầm cập v vừa đi, vừa lạnh.

 

-Lại gặp mi nữa rồi, H ni đa, rồi hỏi. Chắc đi lắm, phải khng?

 

Dĩnh cười, ni:

 

-Cn phải hỏi, t cải tạo lc no m chẳng cảm thấy đi chứ!

 

H nhn chng thng cảm, ni:

 

-H cn hai củ sắn luộc, chia cho anh một củ nh! Anh ăn khng th bảo?

 

-Cn phải hỏi, Dĩnh xe bn tay ra, ni. Sắn đu? Đưa đy!

 

H lấy một củ sắn trong ci gi đưa cho chng. Đng l buồn ngủ gặp chiếu manh, Dĩnh nhai ngấu nghiến củ sắn một cch tự nhin như người H Nội. H bỗng thấy c cảm tnh với chng trai miền Nam, nhường lun củ sắn cn lại cho anh ta, rồi ni:

 

-Nầy, anh sơi lun củ sắn nầy đi! H khng thấy đi!

 

Anh chng khng khch so, cầm lấy củ sắn cho vo miệng nhai sừn sựt cho qua cơn đi. Sau khi kh no bụng, Dĩnh hỏi đa:

 

-H muốn ti đền ơn bằng ci g đy?

 

-Sau nầy nếu c dịp, Dĩnh dạy cho H vi ci chữ nh! H ci nhn xuống đất th thật. H m chữ! Anh đừng khinh H nh!

 

-Chuyện dễ thi m! Dĩnh ni.

 

Thời gian gần hai năm tri qua thật nhanh! By giờ, H đ biết đọc, biết viết chữ Quốc Ngữ một cch rnh mạch. Nng dng dao khắc hai chữ DH trn cy gạo cổ thụ trong hnh tri tim. Tnh yu của chng trai Si Gn v c Mường bắt đầu nẩy nở trn ngọn đồi khng tn nầy.

 

*

 

Đng hẹn lại đến. Một lc sau, Dĩnh cầm con dao chặt gỗ đến chỗ hẹn h dưới tng cy gạo. H đưa cho Dĩnh con c lăng gi cẩn thận trong l chuối. Nng ni:

 

-By giờ H phải đi ra x Cẩm Thnh thu hoạch sắn cho hợp tc x. Tối nay, hẹn gặp anh tại sn đ bng của trại cải tạo Thanh Cẩm nh!

 

Dĩnh ngạc nhin, hỏi:

 

-Lm sao tối nay anh ra khỏi trại được chứ?

 

H bật cười, ni:

 

-Tối nay, đội chiếu bng lưu động huyện Cẩm Thủy về phục vụ cho mấy hộ dn x Cẩm Thnh, cc anh cũng được tham gia đấy!

 

-Th ra l vậy, Dĩnh nhn nng, ni. Thi, tối nay anh sẽ gặp H ở đu?

 

-H sẽ bảo thằng Sơn đi tm anh!

 

Bỗng H nhn thấy hai con cu gy từ đu bay s đậu trn nhnh cy gạo, đang u yếm rỉa lng cho nhau một cch tnh tứ. H mơ mng ni:

 

-H ước g, Dĩnh với H giống như đi chim gy kia, suốt đời sống khắng kht bn nhau. Cn anh nghĩ sao?

 

-Anh hả? Dĩnh cười, ni. Anh ước g c hai con chim gy kia để r ti sơi với bnh m, chắc đ lắm!

 

H giận dỗi, ni:

 

-Anh th lc no cũng nghĩ tới ci ăn!

 

-Đa t thi, chưa chi đ giỗi, Dĩnh ni nửa đa, nửa thật. H cho anh biết nếp cưới xứ Mường đi được khng?

 

-Biết để lm g chứ? H hỏi.

 

-Biết để nhỡ sau nầy Dĩnh đi hỏi cưới H th sao? Dĩnh ni.

 

-Đm cưới xứ Mường rườm r lắm, khng đơn giản t no! H ni. Trước tin l lễ khảo thiếng (ướm hỏi), kế đến l lễ ti nm bnh (bỏ trầu cau), rồi đến lễ t dn (lễ cưới) sau cng l lễ ti du (đn du). Đồ lễ nh trai phải c 50 k gạo, 30 lt rượu, 50 k thịt lợn v từ 5 đến10 ngn đồng tiền mặt.

 

Dĩnh cười, ni:

 

-Đồ lễ nhiều thế kia, ngho như anh lm sao c đủ tiền để mua sắm chứ?

 

H giọng nghim tc, ni

 

-Bao giờ Dĩnh được trả tự do, H sẽ trốn gia đnh vo Si Gn với anh nh!

 

Dĩnh bật cười, ni:

 

-Chắc cn lu lắm, liệu H chịu chờ anh tới ngy đ khng?

 

-H chờ anh suốt đời.

 

 -Hứa nh!

 

H gật đầu, ni:

 

-By giờ H phải đi ra hợp tc x thu hoạch sắn đy!

 

*

 

Hầu như hng năm, đội chiếu bng lưu động huyện Cẩm Thủy cũng tới trại t Thanh Cẩm để phục vụ cho gia đnh cn bộ, đồng bo x Cẩm Thnh v anh em t cải tạo bị bắt buộc phải đi xem. Ci tin đội chiếu bng lưu động huyện Cẩm Thủy về phục vụ tại x, đ được loan đi từ vi hm trước, lm nh no nh nấy cũng nn nng chờ đợi.

 

Chiều hm đ, cc hộ dn trong x đều ăn cơm vội hơn mọi ngy, rồi gọi nhau ơi ới, vầy đon rủ nhau ra sn trại t Thanh Cẩm để xem phim chiếu bng trn mn ảnh rộng. Sn chiếu bng chia lm hai dy, cc x ln cận cũng ko đến nườm nượp, lớp đứng, lớp ngồi chật cả dy dnh ring cho họ. T chnh trị K1 v t hnh sự K2 được sắp xếp ngồi ring một khu vực c cn bộ quản chế canh chừng nghim nhặt, cấm quan hệ linh tinh với đồng bo đại phương.

 

Đng 7 giờ tối hm đ, đội chiếu bng huyện Cẩm Thủy phục vụ một phim hnh động c liệt của Lin X, c những pha đấm đ dữ dội, c mn đo kp hn mi nhau mi mẫn lm cc c gi Mường, ngượng ngng ni khẻ với nhau:

 

-Chng n đang cắn mi nhau đấy!

 

Cn bọn thanh nin th cười ầm ln, ni:

 

-Xem ka, chng n đang b mồm nhau đấy, sướng thật nh!

 

Buổi chiếu phim ko di đến 9 tối th chấm dứt. T cải tạo trở vo hộp, cc hộ dn tản hng ai về nh nấy. Trn đường về xm Nậm, H hỏi cậu em:

 

-Mi c thấy anh Dĩnh đu khng?

 

-Khng! Sơn trả lời H, rồi bất ngờ, hỏi. Anh Dĩnh c b mồm chị bao giờ chưa nhỉ?

 

Cu hỏi đột ngột của cậu em lm H nỗi cu, mắng:

 

-Mi ăn ni g tẽn t thế hử? Tnh cảm giữa tao v anh ấy rất trong sng, chưa một lần nắm bn tay nhau, ni chi l b mồm nh, nghe r chưa, nhc con!

 

-Thnh thật khai bo th được khoan hồng đấy nh! Nếu khng, tớ sẽ mch với thầy u đấy, chị H ạ! Sơn nhe răng cười, ni. Mấy thằng bạn của Sơn cng xm, chng n ni xấu chị đấy!

 

-Chng n dm ni xấu g tao hử! H giọng giận dữ, hỏi. Chng n ni sau lưng tao điều g thế?

 

-Chng n ni l... ci H xm Nậm xinh cực!

 

H nghe ni, bật ph ln cười ngất, ni:

 

-Chng n ni điu thế m mầy cũng tin ?

 

C lẽ những c sơn nữ xm Nậm hng ngy đi ngang qua Đội 7 l gạch, chỉ c Mường H xinh đẹp nhất, chỉ km Mường Lệ ở Chợ Vạc. Dạo ấy cc chng trai Mường ở xm Nậm đnh gi mấy nng như sau: Nhất Lệ chợ Vạc, nh H xm Nậm. Chợ Vạc  l một chợ phin ở vng thn d nằm trn ven đường, cch trại t Thanh Cẩm trn mươi cy số. Chợ Vạc hợp định kỳ cứ 5 ngy một lần, bắt đầu từ mng 5 hng thng. Chợ Vạc với sạp tre đng sơ si, mi lợp bằng tre, nứa hoặc phủ bạt. Dn những bản Mường gần đ mang những sản phẩm địa đến by bn như rau xanh, khoai, sắn, lạc, tri cy bn theo ma, rượu ng, sắn v vải vc, yếm vy, gương lược, một cửa hng bn thịt lợn v một cửa hng bn phở.  Một gc chợ by bn gia sc như tru, b heo, g, ngan v cả ch...chợ nhộn nhịp từ sng sớm đến xế trưa th tản hng.

 

Những tn cn bộ quản chế mỗi lần thấy Mường H đi ngang l gạch đều bung lời tru chọc, rồi nhn theo ngẩn ngơ. Nhưng, nng chỉ phải lng Dĩnh, người t cải tạo miền Nam ngổ ngo. Khi Si Gn vừa lọt vo tay bọn CSBV, Dĩnh đ vội v xếp bt nghing, gia nhập lực lượng phục quốc, hoạt động chống ph ci gọi l Chnh phủ Cch Mạng. Dĩnh khng may bị bọn cng an bảo vệ chnh trị bắt khi mới vừa 18 tuổi, bị tra tấn d man trước khi bị đưa ra trại t cải tạo Thanh Cẩm vo thng 6 năm 1977.

 

Bắt đầu từ thng 8 năm 1978, hầu hết t cải tạo miền Nam di chuyển ra miền Bắc XHCN bị tập trung tại cc trại t lao động khổ sai, nằm ri rc vng rừng ni kh hậu khắc nghiệt của tỉnh Hong Lin Sơn v Yn Bi do đon 776 bộ đội CSBV quản l. Sau đ, một số bị đưa về trại t cải tạo Thanh Cẩm do bọn cng an CS điều hnh. Tổng số t cũ v t mới ln tới con số khoảng 800 người. Đội 7 l gạch v ngi được tăng cường ln đến 50 người, chuyn sản xuất gạch v ngi để xy thm khu vực kin giam mới dnh để nhốt mấy cha cố đạo.

 

Cứ 3 hoặc 4 thng, ty theo thời tiết mưa nắng, đội l gạch tổ chức đốt l một lần. Tn t hnh sự tn Sơn Trang chuyn vin coi việc đốt l với sự trợ gip của anh em đội l gạch, thường c 10 người được lựa chọn ở lại qua đm coi việc đốt l, giữ ngọn lửa chy lin tục trước khi bt của l gạch lại bằng đất st dẽo. Khoảng  một tuần, độ chừng gạch v ngi đ được nung chn th cho gạch v ngi cho ra l, chở về trại để xy tiếp khu kin giam mới. Về sau, linh mục Nguyễn Hữu Lễ được chuyển từ khu kin giam v kỷ luật về khu kin giam nầy cng với 29 vị linh mục khc.

 

*

 

BA NĂM SAU.

 

Vo đầu thng 7 năm 1981, ng Đinh Lực hợp tất cả thnh vin trong gia đnh thng bo một tin vui cho vợ v cc con. ng phấn khởi, ni:

 

-Một gia đnh ở thn Lương Ngọc, dưới chn ni Ngọc Bến, x Cẩm Lương c cậy người lm mi giới xin hỏi ci H cho con trai cả của họ. Hắn c trại nui lợn v một cửa hng phở ở Chợ Vạc, tnh trạng kinh tế kh lắm, hắn sắm cả xe đạp ngoại Phượng Hong của Trung Quốc sản xuất, đồng hồ Nhật v c cả ci đi hai phai nữa, hch lắm! Thầy ưng chỗ nầy đấy, ng gi Lực nhn ci H, giọng nghim chỉnh, hỏi. Thầy đồng cho họ cử hnh lễ khảo thiếng v ti nm bnh cng một lc vo thng sau. Đến thng 9 sẽ cữ hnh lễ t dn, rồi ti du ngay ngy hm sau. Thầy đơn giản ha mọi thứ cho hai gia đnh đỡ tốn km. Ci H nghĩ sao?

 

H nghe bố ni như nghe tin st đnh. Nng giật mnh, giẫy nẩy ln, đp:

 

-Con chả muốn lấy chồng by giờ đu, thầy ạ!

 

ng gi Lực nghim sắc mặt, ni:

 

-Ơ hay, mi dm l sự với thầy ? Thầy đ quyết định rồi đấy!

 

Thấy ci H bật khc, b Lực c vẻ sốt ruột nhn chồng, ni:

 

-Hay l ng hy gượm lại một thời gian để ti khuyn bảo n xem sao nh.

 

-Hay nhỉ, b muốn gy sức p với ti ấy ? Khng c kiến li thi g cả! Nh nầy, vẫn cn do ti chỉ đạo, ci H nhớn rồi phải lấy chồng! ng gi Lực quay sang con cả, hỏi. Cả Lưỡng, mi c nhất tr với thầy khng đấy?

 

Cả Lưỡng nhn bố, ni:

 

-Xin lỗi thầy, con khng c điều g để trao đổi với thầy cả! Ty thầy thầy u quyết định. Con muốn đi ngủ đy! Ngy mai, con v vi người bạn trong xm Nậm sẽ đi ln x vng cao Trung Sơn, Trung Thnh thuộc Quan Ha để đốn bương, luồng, vầu, nứa rồi cn phải tập trung về bến đ ở bản Chiềng, x Trung Thnh để kết thnh b lớn, thả về xui. Phải chặt tận gốc bn tận ngọn mới c lời đấy!

 

B Lực nghe con ni lại ln vựa luồng vng cao Quan Ha th khng khỏi lo lắng. B ni:

 

-Cả Lưỡng nầy, u nghe người trong xm ni rằng ma nầy nước sng lớn, mưa nhiều, đi b luồng rất nguy hiểm, nhất l khi phải vượt qua những con thc lớn hung dữ như thc cnh Kp, Cnh Tạng, Cnh Mớ ... thuộc huyện Quan Ha, nhiều b luồng bị vỡ tan, khng vớt vt được cy no, người c khi cn khng ton mạng, huống chi luồng, phải khng cả Lưỡng?

 

-U mầy ni đng đấy! Thầy cn nghe dn cnh b luồng trong xm Nậm c cu: Gập ghềnh sng M b tri / Sng x xuống vực, rồi đẩy ln ngọn đồi. ng Lực tiếp lời vợ, ni. Thầy u muốn cả Lưỡng đổi nghề khc để sinh sống v ở nh với gia đnh thường hơn đấy, anh nghĩ sao?

 

Cả Lưỡng ni:

 

-Con khng đi bun b th biết lm nghề g để gip đỡ thầy u chứ?

 

H ngắt lời anh cả, ni:

 

-Anh cả ni đng đấy thầy u ạ! Con muốn ở nh để gip đỡ gia đnh, thầy u gả con vội lm g chứ?

 

ng gi Lực trừng mắt, ni gằn:

 

-Khng đời no! Đy l cơ hội tốt, thầy u nhất định khng bỏ nhở đu. Hơn nữa, thầy đ hứa với họ rồi, khng thể nuốt lời được đu, ci H ạ.

 

Trời nửa đm về sng. Con tru ci cựa dưới căn nh sn lm cả Lưỡng chợt thức giấc. Vườn sau nh về khuya thật tĩnh lặng, c thể nghe tiếng tu l chuối run ln xo xạc v buội tre cạnh hng ro thả từng giọt sương khuya rơi lộp độp trn mi nứa ha lẫn tiếng cn trng tỉ t trong lm cy, buội cỏ. Cả Lưỡng ngồi dậy nhồi một bi thuốc lo ci n điếu rồi chm lửa rt một hơi di sảng khoi. Bỗng nghe tiếng ai khc tht  tht dưới chn cầu thang, cả Lưỡng bn đứng dậy, chống ci phn cửa ln nhn ra sn. Dưới nh trăng thượng tuần mờ nhạt, cả Lưỡng nhn thấy thằng Sơn đứng bn cạnh ci H đang ngồi dựa lưng vo cột nh sn, hai tay b gối khc tht tht. Cả Lưỡng rn rn bước xuống cầu thang, ngồi xuống bn cạnh em gi, hỏi:

 

-Chỉ lấy chồng thi m, lm g m cuống ln thế nhỉ?

 

-H c yu người ta đu m thầy u muốn gả H cho người ấy chứ? H ni.

 

-Vậy, mi c yu người no chưa đấy? cả Lưỡng t m, hỏi.

 

-C chứ, Sơn trả lời dm cho chị. Chị H yu một anh chng học sinh, người miền Nam tn Dĩnh đang...

 

Cả Lưỡng ngạc nhin, ngắt lời, hỏi:

 

-Ci H đi vo trong Nam bao giờ m biết anh ta? Hiện anh Dĩnh đang lm nghề g, ở đu?

 

-Anh ấy l t lao động cải tạo của trại t Thah Cẩm. H ni.

 

Cả Lưỡng cười, ni:

 

-Ối giời ơi! Ci H c đin khng đấy! Yu một người t cải tạo th c tương lai g chứ? Biết bao giờ anh ta được trả tự do để cưới mi chứ?

 

-Anh nghĩ cch g để gip chị H đi chứ! thằng Sơn ni. Anh khuyn thầy u đừng gả vội chị H đi lấy chồng l được rồi. Hảy chờ vi năm nữa xem sao, được chứ?

 

-Tao biết tnh thầy rồi, một khi đ quyết định việc g, kh m khuyn thầy được lắm! cả Lưỡng ni. Tao c một cch l tao gip hai đứa n trốn trại vo Si Gn, mi thấy kiến của thế no?

 

- kiến nầy hay đấy, anh cả ạ! thằng Sơn reo ln, ni tiếp. Nhưng, Sơn chỉ sợ anh ấy hi, khng dm trốn trại m thi!

 

-Tao nghĩ những chng sinh vin, học sinh miền Nam khng hn như mi tưởng đu, Sơn ạ! cả Lưỡng, ni. Lc theo bộ đội vo tiếp thu Si Gn, thủ đ của người miền Nam, tao mới c cơ hội nhn thấy r ci bản chất thực sự của Qun đội Nhn dn, tao mới biết mnh bị lừa gạt, đ chỉ l một đạo qun giết người cướp của khng hơn khng km. QĐND chỉ bọn lnh đnh thu cho Lin X v Trung Quốc m thi, đồng ch L Duẫn đ từng tuyn bố: Chng ta đnh Mỹ l cho Lin X v Trung Quốc đấy, Sơn ạ.

 

-Anh đ thấy những g, ni r cụ thể cho Sơn nghe đi. Sơn ni.

 

-Sau khi đưa cả triệu Qun, Cn chnh VNCH vo cc trại tập trung cải tạo l chiến dịch qui m cướp sạch ti sản nh cửa, đồ đạc, qu kim trong nh của họ khng chừa một thừ g cả. Hằng ngy, tao đ chứng kiến hằng trăm xe vận tải Molotova v GMC chở chiến lợi phẩm đnh cướp được của dn miền Nam, chở ra miền Bắc để xy dựng CNXH. Chiến dịch giết người cướp của nầy ko di hơn 3 thng mới chấm dứt v tiếp đến l chiến dịch đnh tư sản mại bản, đuổi dn về vng kinh tế mới để cưỡng đoạt bất động sản. Tuổi trẻ miền Nam thật anh hng, họ đ tự nguyện xếp bt nghin, đứng ln chống lại bộ đội v chnh quyền cch mạng để bảo vệ từng khu phố, từng con đường, từng con hẽm v đồng bo v tội. Một số trong bọn họ bị bắn chết v một số bị đưa vo cc trại tập trung lao động cải tạo. Đ l l do tại sao tao bỏ ngũ, trở lại vng ni đồi nầy, cả Lưỡng thở di, ngao ngn ni. Sng mai, tao phải ra chợ huyện Cẩm Thủy đp t ln huyện vng cao Quan Ha đốn bương kết b thả về miền xui.

 

-Bao giờ anh cả trở về bến nh? H hỏi.

 

-Trể lắm l một thng, tao sẽ neo mảng b luồng dưới bến nh, cả Lưỡng ni. Ở nh động nảo đi, c cch g hay sẽ thảo luận với tao nh! Chỉ cần tụi by đưa được anh chng ấy xuống được mảng b luồng l tao đưa đến thẳng ra tỉnh Thanh Ha, từ đ đn tu hỏa về trong Nam. Tao bảo đảm an ton cho thằng Dĩnh.

 

H nghe anh cả hứa, mừng lắm, ni:

 

-H nghĩ ra cch rồi, để H  bn phương n nầy với Dĩnh v Sơn rồi sẽ bn kế hoạch cụ thể với anh cả sau nh! Thi, anh cả đi ngủ tiếp đi, ngy mai cn phải ln đường sớm đấy! H quay sang thằng Sơn, hỏi. Khng biết ngy mai anh Dĩnh c ln đồi đốn gỗ hay chặt nứa khng nhỉ?

 

-Sng nầy, Sơn gặp anh Dĩnh leo đồi đốn gỗ gần chỗ Sơn đặt bẫy g rừng. Sơn ni. Đội l gạch đang chuẩn bị đốt l vo thng sau, nn ngy no cũng phải đốn gỗ, nứa cho đủ than củi để nung gạch, ngi.

 

-Thế , ngy mai tao sẽ chờ Dĩnh trn đồi để hỏi  kiến của anh ấy c dm trốn trại hay khng? H dặn Sơn. Sng mai, Sơn ln đồi thăm mấy ci bẫy g rừng, nếu gặp Dĩnh th bảo anh ấy, tao đang chờ ở trn đồi nh!

 

Sng hm sau, H c mặt trn ngọn đồi, dưới cy gạo cổ thụ rất sớm, lng nn nng chờ Dĩnh đến. Khoảng một giờ sau, Dĩnh xuất hiện. Vừa gặp nhau, H vo đề ngay, hỏi:

 

-Bao giờ Dĩnh được trả tự do?

 

-Chắc cn lu lắm! T phản động m H khng biết sao?

 

-Nếu như một ngy no đ được trả tự do, Dĩnh c muốn dẫn H theo anh vo trong miền Nam khng?

 

-H khờ qu! Dĩnh chỉ sợ H khng dm thot ly gia đnh, bỏ ni, bỏ rừng vo miền Nam với Dĩnh thi.

 

-Nếu c cơ hội, Dĩnh dm trốn khỏi trại t khng?

 

-Sợ g m khng dm chứ!

 

-Nếu như c chuyện g khng may c thể xảy ra, Dĩnh khng hối hận chứ?

 

-Khng bao giờ! Th chết trong tự do, cn hơn chết rũ trong nh t Thanh Cẩm man rợ nầy.

 

-Nhất tr như vậy nh! H mừng lắm, ni. Cả Lưỡng, anh nhớn của H sẵn sng gip Dĩnh v H trốn khỏi nơi nầy bằng b luồng. Bọn cng an trại t khng bao giờ chận xt cc b luồng đu. Chỉ cần 2 giờ, b luồng sẽ đưa chng vượt qua thn Eo L thuộc x Cẩm Vn l thot nạn. Nhưng m, ci kh khăn phải vượt qua l từ l gạch tới bến sng M v lm cch no Dĩnh qua mặt mấy tn cng an quản chế đy? Dĩnh nghĩ xem c cch no khng?

 

-Anh c cch rồi! Dĩnh hớn hở, ni. Thng sau, Đội 7 l gạch c đốt l. Nếu Dĩnh c tn trong ton đốt l, sẽ ở lại l gạch ban đm để canh củi lửa. Nửa đm, Dĩnh sẽ chuồn m ra bờ sng M rất dễ dng!

 

H nghe ni cũng mừng rỡ khng km, nng u yếm ngả đầu vo vai Dĩnh, hỏi đa:

 

-Dĩnh biết bơi khng nhỉ?

 

Chng vuốt mi tc di ng ả của c sơn nữ chung tnh, ni:

 

-Biết chứ! Dĩnh lội nhanh như ri c U Minh đấy!

 

-Cn H khng biết bơi! H ni đa. Nếu r b luồng, anh gip H đưa vo bờ nh!

 

-Biết bơi hay khng cũng vậy thi! Dĩnh v H nhất định sống chết c nhau trn ci đời nầy. H hứa với anh nh!

 

-Vng, H hứa với Dĩnh!

 

*

 

Lịch trnh đốt l được trại ấn định vo ngy cha nhật 2 thng 8. Ton phụ trch đốt l gồm c 10 người v Dĩnh c tn trong ton nầy. Mảng b luồng của cả Lưỡng đ về neo tại bến nước sau nh trước đ 3 ngy. Sơn phụ gip anh kết lại b luồng gồm trn 3 ngn cy, mỗi cy di độ 4 thước, dng thừng buộc thật chặt lại, rồi dựng tạm một ci chi thấp l t, mi lợp bằng nứa để cho hai người tr ẩn để trnh mưa nắng. H lo dự trử cơm cơm vắt, khoai, sắn, ng v nước uống cho mọi người đủ no lng vi ngy. Cả Lưỡng mướn được của người bạn trong xm Nậm một ci my đẩy để vượt sng M cho nhanh. Cn Sơn cũng chuẩn bị cho Dĩnh một bộ đồ cng nhn cũ để mặc. Mọi thứ đ chuẩn bị sẵn sng cho cặp tnh nhn trẻ tm tự do. H cũng được Dĩnh cho biết trước một ngy, sẽ c mặt trong ton đốt l vo tối đm đ.

 

Sng ngy cha nhật 2 thng 8. Mười người trong ton đốt l được bồi dưỡng đặc biệt, mỗi tiu được tăng cường thm sắn luộc v 50 gờ ram đường để thức trắng đm, thay phin nhau canh lửa đốt 5 miệng l rực lửa sng đm. Thật khng may, Dĩnh bị bịnh đột xuất, căn bệnh vim thần kinh mn tnh ti pht dữ dội. Dĩnh m đầu lăn lộn trn bệ nằm, bao nhiu thức ăn đều nn ra hết. Anh đội trưởng Đội 7 l gạch bắt buộc phải đề nghị một người khc thế chỗ của Dĩnh. Chiều hm đ, Sơn đi lởn vởn gần khu vực l gạch chờ ton đốt l. Khoảng 6 giờ chiều, cả ton đốt l ra tới sn đng gạch. Sơn ngạc nhin khng thấy Dĩnh đu cả. Hỏi ra, Sơn mới biết l Dĩnh bị bịnh nặng đột xuất, khng ra khỏi trại được. Định mệnh khắc nghiệt đ chia rẽ đội bạn trẻ tha thiết yu nhau. Ci H khc sướt mướt khi nghe Sơn tất tả chạy về bo hung tin...

 

Một tuần lễ sau đ, trong khi Dĩnh đau đớn nằm liệt giường liệt chiếu tại bệnh x của trại t Thanh Cẩm th tại xm Nậm, ng Đinh Lực tổ chức lễ t nm bnh đn nh trai đến lm lễ bỏ trầu cau thật tươm tất v chu đo. Trước đ một ngy, hợp tc x Cẩm Thnh cho người đến qut dọn vệ sinh con đường lng, sn nh v treo mấy lẵng hoa rừng đủ mu sắc để trang tr nội thất v họ muốn giữ thể diện cho người xm Nậm với người khc lng.

 

Nửa đm về sng, căn bịnh mn tnh c thuyn giảm đi cht, Dĩnh cố gắng chống tay ngồi dậy, gục đầu vo song sắt cố ht thở khng kh trong lnh. nh trăng thượng tuần nhợt nhạt len lch vo căn buồng giam, Dĩnh nghe văng vẳng tiếng trống xứ Mường g nhịp từ xm Nậm vọng lại khi khoan thai, khi dồn dập ha lẫn tiếng cồng nhịp đều khi nhặt, khi khoan. Dĩnh đon đồng bo Mường xm Nậm đang vo ma lễ hội truyền thống như l lễ xuống đồng, lễ cầu đảo, lễ mừng nh mới, lễ cưới hỏi. Dĩnh min man nhớ đến H v tưởng tượng c lẽ giờ nầy H đang vận bộ vy nhung đen v chiếc o hoa duyn dng cng với những c sơn nữ Mường chn trần ma quạt, xe hay ma mời trầu... Nhưng, Dĩnh đu biết rằng, H lẫn trốn mọi người đang ngồi than thở trn bờ sng M, khc nức nở một mnh trước khi quyết định tự trầm.

 

Con trăng thượng tuần đ nh ln, treo lửng lơ trn dy ni trng diệp bn kia sng M. Sương đm trn ra như ln khi mỏng manh, bay la đ trn sng nước, Mường H run rẩy bước chn xuống nước, đi tới, đi tới, nước dng ln tới ngực, ln cổ, ln đầu cho đến khi chỉ cn thấy mi tc thề bung xỏa ra tri bồng bềnh trước khi chm xuống đy sng su, để lại một vng nước xoy trn lặng lẽ vỗ nhẹ vo bờ...vi ngy sau, xc c sơn nữ Mường H tri dạt về tận x Cẩm Vn, được đồng bo địa phương vớt ln. Thậy kỳ lạ, thn thể nng sau vi ngy bị ngm nước nhưng vẫn cn tươi ri, khng bị thối rữa. Nhờ vậy, một người trong họ nhận diện được, khẩn trương bo cho gia đnh ng Định Lực đến nhận xc rồi cấp tốc lo tẩn liệm. Theo lời trối của nng viết trong bức thư tuyệt mạng để lại, o quan của nng đng bằng 6 mảnh vn tạp rất sơ si, được gia đnh đưa thẳng ln ngọn đồi, an tng dưới tng cy gạo cổ thụ, nơi nng thường hẹn h với người yu để trnh người trong xm Nậm bn tn xn xao...

 

Thng 10 năm đ, Dĩnh nhận được giấy ra trại. Trước khi rời trại t cải tạo Thanh Cẩm, Dĩnh v Sơn leo ln ngọn đồi khng tn nầy để viếng mộ nng. Dĩnh hi hoa rừng kết thnh b đặt ln mộ người yu để tưởng nhớ nng. Mường H đ mượn dng sng M rũ sạch nợ trần để giữ vẹn lời thề sống chết với người mnh thương. Sơn c giữ một kỷ vật của chị để lại, nhờ em trao lại cho Dĩnh. Đ l một lọn tc thề được nng dng một mảnh vi trắng buộc chặt lại cẩn thận, như để tang cho mối tnh bi thảm của nng. 

 

Khi chiếc molotova chở t cải tạo được trả tự do chuyển bnh về hướng tỉnh Thanh Ha để ln tu hỏa xui về Nam. Lc xe chạy ngang qua ngọn đồi khng tn, nhn thấy cy gạo cổ thụ đứng sừng sững trn ngọn đồi, đi mắt Dĩnh long lanh hai giọt lệ, chng vẫy tay lần cuối cho vĩnh biệt Mường H. Con đường t cải tạo đầy nhọc nhằn gian khổ, đổ mồ hi lẫn mu. Dĩnh đ trưởng thnh vượt qua số phận t đy v căn bệnh mn tnh để tồn tại trn ci đời nầy bằng ch v bằng đi chn vững chắc của mnh. Nhưng rồi, cũng khng vượt qua được số phận nghiệt ng phải chia la người yu.

 

Xin trả lại em dng sng M mưa đục, nắng trong đ liệm thn xc em. Xin gởi em những dng nước mắt ngậm ngi yu thương, chứng tch tnh yu trong sng của anh dnh cho em. Xin trả lại em ngọn đồi khng tn v cy gạo cổ thụ che chở ngi mộ em trong những ngy sng nắng mưa chiều v những ngy ging bo. Biết bao giờ anh mới c dịp trở lại nơi nầy để một lần được viếng thăm mộ em. Xin gởi em lời cho vĩnh biệt...

 

 

Nguyễn Vĩnh Long Hồ 

 

CH THCH:      

Những nhn vật trong truyện nầy khng mang tn thật để trnh những chuyện bất ngờ c thể xảy ra... v nếu c sự trng tn l ngoi muốn của tc giả. Xin đa tạ!      

 

 

 

 

Trang Chnh     Tin Tức - Bnh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Phỏng Vấn     Văn Học Nghệ Thuật     Tham Khảo