Từ Bắc vào Nam

 

Nguyễn Thị Thanh Dương



Sau ngày 30 tháng Tư cuộc sống của cả miền nam Việt Nam đă đổi đời, đổi từ sướng sang khổ, đổi từ tự do sang kềm kẹp, đâu đâu cũng là những cuộc sống dè dặt và khó khăn, gia đ́nh chị Bông cũng nằm trong cảnh ấy.


Món tiền của cha mẹ chị dành dụm gởi trong ngân hàng Việt Nam Thương Tín kể như mất toi, món tiền của vợ chồng chị cũng gởi trong Việt Nam Thương Tín th́ chị may mắn hơn, tháng 8 năm 1975 chị sinh thằng con thứ hai, chị đă viết đơn ra ủy ban phường xin xác nhận hoàn cảnh vừa mới sinh con nên ngân hàng Việt Nam Thương Tín lúc này do nhà nước quản lư đă cho chị lănh 10 ngàn đồng.


Tiền của ḿnh bỗng bị cướp trắng trợn, phải nằm trong diện khó khăn, ma chay, sinh đẻ hay hoạn nạn ǵ đó mới được nhà nước cứu xét trả lại 10 ngàn đồng cho dù tổng số tiền gởi là bao nhiêu và rồi số tiền c̣n lại chết yểu, chết oan ức không bao giờ trở về với chủ.


Vài năm sau khi chị Bông đi thăm chồng tù cải tạo tại trại Z30C rừng lá Hàm Tân Thuận Hải, chị gặp bà vợ ông Nguyễn Văn Măo giám đốc ngân hàng Việt Nam Thương Tín cũng đi thăm chồng, người nổi tiếng đi đến đâu ai cũng biết. Ông giám đốc ngân hàng c̣n sa cơ thê thảm thế kia th́ xá chi món tiền nhỏ nhoi của ḿnh.


Với chế độ mới người ta phải cẩn thận từng lời ăn tiếng nói kẻo bị tù oan. Một thằng bé hàng xóm chị Bông trong lúc chơi đùa với các bạn ngoài đường nó hát nhại câu hát trong bài?Túp lều lư trưởng? là?Từ ngày giải phóng vô đây ḿnh khổ thật nhiềủ anh bộ đội đi đường nghe thấy, chẳng biết anh đang đi đâu vậy mà cũng mất th́ giờ bắt nó đưa lên uỷ ban phường nhờ giáo dục lạị, bố mẹ nó phải làm giấy cam kết dạy dỗ con để bảo lănh nó về, cũng may nó tuổi vị thành niên, nếu lớn hơn chắc đi tù cải tạo v́ tội phản động, xuyên tạc chế độ.


Có hôm chị Bông đi chợ đang mua bó rau muống, bà bán rau người miền Nam thấy hai anh bộ đội xách giỏ đến gần bà đă vồn vă mời chào:


- Mời hai đồng chí mua rau muống.


Hai anh đă không mua mà khó chịu gắt gỏng:


- Ai đồng chí với bà, ăn nói phải cẩn thận nhé


- Bà đă đi bộ đội đă chiến đấu với chúng tôi ngày nào chưa mà gọi chúng tôi là đồng chí, hả?


Hai anh bộ đội mặc quân phục đội nón cối chân đi dép râu làm từ lốp xe chắc là? anh nuôỉ lo việc bếp núc cho đơn vị hay cơ quan tập thể nào đó, h́nh ảnh các bộ đội mặc quân phục đi chợ, hai ống quần xắn lên khỏi mắt cá chân cho gọn thật khôi hài, thật ngứa mắt trông như người đi cày đi cấy nhưng nh́n măi thành quen mắt không ai c̣n ngạc nhiên nữa.. Các anh đi chợ bằng xe đạp thồ, rau cỏ chất đầy, thời ấy bếp ăn tập thể hay tư nhân th́ rau luôn là thức ăn chủ yếu.


Bà bán rau xưng hô hai từ?đồng chí? với hai anh bộ đội là bày tỏ sự thân thiết, tưởng lấy ḷng họ lại bị họ mắng...Khi hai anh bộ đội đi xa bà bán rau buông câu nói hậm hực:


- Bộ tao ham làm đồng chí với mày sao, tao chỉ muốn bán cho mày mấy bó rau thôi, đừng có chảnh nghe con.?


Người thắng cuộc miền Bắc vui mừng háo hức tràn vào miền Nam đủ mọi h́nh thức, làm việc, công tác, thăm thân nhân hay đi cho biết miền Nam, ngắm cảnh miền Nam để ăn mừng cho bao công lao của họ đă hi sinh chiến đấu.


Nhưng người dân miền Nam chẳng mấy ai muốn ra thủ đô Hà Nội của bên thắng cuộc cả.


Bố chị Bông cũng không có ư định về thăm quê cũ, ông không lạ ǵ Việt Cộng, thời buổi sau 1975 tranh tối tranh sáng, trong miền Nam cũng đă có kẻ thời cơ hại người rồi, bố chị đă bị công an đến nhà?mờỉ lên ủy ban phường?làm việc?, cả nhà rất lo ngại không biết chuyện ǵ đă xảy ra và sẽ xảy ra. Từ phường bố chị bị chuyển lên ủy ban huyện và biệt tăm biệt tích hơn 1 tháng mới được tha về.


Th́ ra có kẻ hàng xóm nào đó đă tố với ủy ban quân quản bố chị là? mật vụ ch́m? của? ngụy quân nguỵ quyền?  trong khi ông chỉ là cảnh sát viên b́nh thường trong phủ thủ tướng...


Trong Nam đă thế nói ǵ đến miền Bắc của phe chiến thắng, những người di cư 1954 nay trở về thăm miền Bắc sẽ bị để ư, bị? nhân dân? khinh miệt trả thù.


Bố chị chỉ gởi cầu may một lá thư về quê cũ cho người em họ để hỏi thăm họ hàng quyến thuộc, gọi là?cầu maỷ v́ sau bao nhiêu năm ly tán kể từ 1954 chẳng biết thân nhân c̣n ở quê không. Thế mà lá thư vẫn có người nhận và người em họ của bố đă trả lời thư.


Ban đầu chị Bông không tin, một mực nói:


- Làm ǵ một lá thư không số nhà lại đến tay người nhận được? Có chắc đây là thư của chú Côi không?


Bố chị giải thích:


- Chú ấy đă kể về những họ hàng nội ngoại, bên nội và bên ngoại các con cùng quê mà, chú Côi c̣n kể về những kỷ niệm giữa bố và chú ngày xưa th́ chính là chú c̣n ai vào đây nữa.. Ở phố th́ bố không biết chứ ở quê th́ cả làng cả xă ai cũng biết nhau, lá thư gởi tên người nào th́ sẽ đến đúng tay người ấy, chẳng cần số nhà ngoài tên làng tên xă.


- Nhưng lạ ở chỗ cả một thời gian dài từ 1954 đến giờ mà họ vẫn không rời khỏi làng quể


- V́ t́nh quê cha đất tổ, v́ luật lệ hành chính xă hội ràng buộc nên họ vẫn bám lấy làng quê. Biết đâu vài chục năm sau nữa chúng ta gởi thư về người thân ở làng quê này vẫn không cần số nhà, tên đường..


Sau lá thư của bố th́ gia đ́nh chị Bông nhận được những lá thư của các thân nhân khác, chắc chú Côi đă khoe thư của bố chị với mọi người. Thư viết trên trang giấy học tṛ, có thư chữ viết nắn nót, có thư chữ viết như gà bới nhưng thư nào cũng đầy ắp nhớ thương và không bao giờ thiếu câu mở đầu nghiêm chỉnh trên mỗi lá thư là? Công ḥa xă hội chủ nghĩa Việt Nam. Độc lập tự do hạnh phúc?, xong? thủ tục? với nhà nước rồi nhân dân mới viết riêng tư ǵ th́ viết.


Chị Bông đă ngạc nhiên hỏi bố:


- Thân nhân của bố viết thư như viết tờ đơn, họ làm việc cho chính quyền nên quen tay chăng?


Bố chị chép miệng:


- Họ là nông dân thôi, nhưng là ai th́ cũng là người của miền Bắc bao nhiêu năm sống với xă hội chủ nghĩa.


Không ngờ chỉ một lá thư bố chị gởi về hỏi thăm những thân nhân nội ngoại ấy mà đă nhận lại những t́nh cảm qúa đổi thắm thiết, sau những thư từ là những người khách không mời đă lần lượt từ Bắc vào Nam thăm gia đ́nh chị Bông..


Năm 1978 gia đ́nh chị đón một khách đầu tiên từ miền Bắc vào. Lúc này xe lửa Thống Nhất Bắc Nam đă thông, gía vé bao cấp c̣n rẻ.


Một hai đứa trẻ con hàng xóm chạy xộc vào nhà chị Bông hí hửng báo tin:


- Chị Bông ơi, nhà chị có khách ngoài Bắc ḱa..Bà ấy gánh hai bao tải to lắm


. Chị Bông cũng vui mừng thông báo ngay với bố:


- Bố ơi khách Bắc này chắc giàu lắm, họ gánh hai bao tải qùa vào cho nhà ḿnh.


Bà cô ruột của chị Bông đă gồng gánh từ Bắc vào Nam, bà hỏi thăm từ đầu đường đến cuối xóm nên cả khu xóm ai cũng biết nhà chị đang có khách Bắc.


Bố chị dặn ḍ:


- Đây là em ruột của bố, chúng ta?giấy rách phải giữ lấy lề? tiếp đăi cô hậu hĩ. Ngày xưa khi bố theo ông nội đi làm ăn xa quê cô Cam đă mấy lần dẫn mẹ các con từ làng quê đi Hà Nội đến Bắc Giang rồi Móng Cái thăm bố...


Thời điểm lương thực, thực phẩm, nhu yếu phẩm đều phải mua bằng sổ hạn chế theo từng đầu người không đủ ăn đủ dùng nên bố chị đă cẩn thận dăn ḍ thế, kể lể ân t́nh thế để pḥng xa v́ đă từng có cảnh khách đến nhà người ta không muốn mời ăn ở sợ hao tốn. Miếng ăn cái mặc bỗng lên ngôi, gía trị t́nh cảm con người bị chà đạp xuống thấp.?


Vào đến nhà cô Cam đ̣i thắp hương cho ông nội chị và mẹ chị, cô nước mắt ngắn dài khóc thương người cha xa cách từ năm 1954 và bà chị dâu hiền lành vắn số.


Mấy đứa em háo hức th́ thầm với chị Bông:


- Chị ơi, cô Cam mua những ǵ mà nhiều thế?


Chị Bông sốt ruột:


- Không biết, đợi cô thắp hương xong sẽ mở qùa.


Các em và hai con chị Bông ṭ ṃ và nao nức chờ cô Cam cho qùa, không biết là những qùa ǵ trong hai cái bao tải to tướng bằng vải ấy. Cô mở cái tay nải nhỏ trước, lấy ra mấy quả chuối tiêu chín nẫu đă nhũn mềm và tiếc rẻ:


- Chưa kịp ăn th́ nó chín cả rồi, trong Nam nắng nóng qúa, mấy qủa chuối này cô mua ăn lúc đi đường, vẫn c̣n ăn được các cháu ăn đi.


Thấy chẳng đứa nào muốn nhận mấy qủa chuối thâm đen cô Cam lại moi trong tay nải ra mấy bịch bỏng, mỗi nắm bỏng to tṛn bằng nắm tay, cô Cam hớn hở mời mọc:

- Đây là qùa cô mua cho các cháu, bỏng ở làng quê ta trẻ con nào cũng thích, gạo rang thành bỏng trộn với đường mật và gừng thơm ngon lắm.


Đứa em gái út của chị Bông thất vọng:


- Ở đây cũng có bỏng này, thế c̣n món ǵ trong hai cái bao kia hả cô?


Thằng Bi 3 tuổi con của chị Bông cũng bắt chước d́ nó ṿi vĩnh:


- Bi muốn cô mở cái bao to kia cho cháu qùa.


- Này con, d́ út gọi là cô Cam nhưng con phải gọi là bà Cam, từ từ bà Cam sẽ cho con qùa mà..


Chị Bông mắng con đừng nóng ḷng mà ḷng chị vẫn chờ mong hai bao tải kia được mở ngay ra.


Cô Cam trả lời con cháu út nhưng nh́n chị Bông để giải thích:


- Cái món này các cháu không ăn được, không phải qùa cháu ạ, đây là tỏi vườn cô thu hoạch, năm nay tỏi ở quê ta được mùa nên mất gía, bán rẻ như cho mà người ta c̣n chê không muốn mua, nhân thể chuyến đi cô mang vào Nam may ra bán khá hơn, thu đồng vốn nào hay đồng vốn ấy..


Tội nghiệp cô Cam đă mang cả gánh tỏi từ Bắc vào Nam.


Chị Bông thất vọng th́ ít nhưng các em và hai con chị thất vọng th́ nhiều, chúng đành nhận mấy nắm bỏng đặc sản của làng quê cô Cam c̣n hơn không có món ǵ.


- Cô Cam bảo chị:


- Mai cháu dẫn cô ra chợ bán tỏi nhé, ở đây cô xứ lạ quê người.


Chị Bông bùi ngùi thương cô:


- Vâng, cô muốn chợ gần chợ xa ǵ cũng được?


Cô Cam đă gánh tỏi ra chợ t́m các bạn hàng và bán sỉ cho họ với gía rẻ bèo nhưng cô bảo cũng đỡ hơn gía ở quê rồi cô buồn rầu kể:


- Những mùa bội thu lại là mùa mất tiền cháu ạ, công sức ḿnh như đổ sông đổ biển, có năm thu hoạch khoai tây gía qúa rẻ, vừa bán đổ bán tháo vừa tranh thủ luộc khoai tây ăn trừ cơm ngao ngán đến tận cổ thế mà vẫn ăn không kịp, khoai tây mọc mầm tua tủa.


Thấy cô Cam tiêu thụ được gánh tỏi bố chị rất vui, chỉ sợ cô em nghèo khổ phen này mất hết vốn liếng trồng trọt.


Những ngày cô ở chơi mấy chị em chị Bông đă đưa cô đi chơi Sài G̣n, đi sở thú và đến thăm vài nhà họ hàng hay người làng người nước, đến nơi nào cô Cam cũng thích. Cô cảm động nói:


- Cám ơn anh và các cháu đă cho em đi tham quan nhiều nơi, xưa nay em chỉ quanh quẩn bên ao làng, bên ruộng nương..Sao mà đường phố Sài G̣n hoành tráng thế cơ chứ..


Đời cô Cam là một bể khổ, lấy phải người chồng vũ phu lại phụ bạc, ăn ở với vợ có 3 con rồi bỏ đi lấy vợ bé, cô làm lụng ruộng vườn quần quật mà nuôi con vẫn bữa đói bữa no. Ông chồng bệnh chết, người vợ bé hiền lành nhu nhược chẳng biết nương tựa ai mang 2 con về nhà vợ cả xin ở chung. Hai bà vợ của ông chồng qúa văng cùng ở chung nhà thuận ḥa như hai chị em ruột và nuôi 5 đứa con, nếu không biết th́ chẳng ai phân biệt những đứa trẻ ấy là con bà nào v́ hai bà đều thương yêu chúng như nhau, hai bà đều cật lực làm việc để nuôi chúng...


Ông chồng thật tốt số, lấy hai bà vợ cùng hiền lành phúc hậu, hai bà vợ góa cùng yên phận thờ chồng, ông tha hồ sung sướng yên nghỉ nơi chín suối..


Có lẽ giai đoạn cuộc đời cô Cam sống chung với?t́nh địch? lại b́nh yên hạnh phúc hơn khi sống với người chồng.


Bà vợ bé cũng đoản mệnh như chồng, hiện 5 con vẫn sống với một bà mẹ là cô Cam..


Ngày cô trở về Bắc bố chị đă mua vé tàu cho cô và tặng cô món tiền nhỏ, cô đă rưng rưng nước mắt trách anh trai từng xông pha theo cha buôn bán khắp phương Bắc, giỏi giang nhanh nhẹn thế mà cái ngày di cư cha và anh đi thoát sao không dẫn cô theo để đời cô bao nhiêu năm nghèo khổ cho đến bây giờ.?


Sau cô Cam những năm sau đó chị Bông không thể nhớ theo thứ tự những ai đă từ Bắc vào Nam thăm gia đ́nh chị, họ hàng gần, họ hàng xa đều được bố chị tiếp đăi thân t́nh và cho tiền tàu xe lượt về quê, có người chỉ là người làng, họ đi buôn hàng vào Nam cũng?quá cảnh? nhà chị để có chỗ tạm trú ăn ở không mất tiền và ít nhiều cũng có qùa mang về, những bộ ly tách đẹp ngày nào chị Bông đă mua trong các cửa hiệu trong thương xá Tax trưng bày trong tủ chè cũng mang ra tặng cho khách v́ họ khen đẹp và khao khát được một bộ tách như thế, cả những tấm khăn lông to đẹp chị vẫn cất để dành trong tù chưa dám dùng đến cũng là món qùa tặng cho khách. để làm kỷ niệm. Cuối cùng tủ chè và tủ quần áo của nhà chị rỗng dần chẳng có ǵ đẹp hay đáng giá nữa.


Chị Bông lo xa:


- Bố ơi, nếu cứ cái đà này th́?.cả làng sẽ vào thăm nhà ḿnh, gạo mua theo sổ th́ ít, gạo chợ đen th́ đắt đỏ..?


Bố chị luôn an ủi:


- Người ta có qúy ḿnh mới vào thăm, một giọt máu đào hơn ao nước lă?cao lắm mỗi người chỉ vào thăm một lần, đừng để bố mang tiếng cả đời.


Một hôm có chiếc xe xích lô máy đậu xịch ngay trước cửa nhà chị Bông, trên xe bước xuống là một bà Bắc kỳ mặc quần đen, ống quần ngắn lấc cấc, chân đi đôi dép nhựa màu trắng, tay xách một cái làn mây. Bà nhớn nhác nh́n số nhà chị rồi lao vào nhà gọi to:


- Anh ôi, các cháu ôỉ


Bố chị chạy ra ngỡ ngàng:

 

- Chào chị, chị đây là ai nhỉ?..?


- Em là vợ Côi đây, Côi và anh hay chơi đùa với nhau ngày xưa ấy.. Nhà em kể rằng.hai anh em họ mà cứ thân thiết hơn cả anh em ruột.


Và thím Côi ̣a khóc như mưa:


- Ôi anh ôi, ối các cháu ôỉ!!


Bố chị luống cuống:


- A, thím Côi đây hả? nhưng chuyện ǵ thế thím Côi? Nhà quê có tin ǵ xấu chăng? mong thím b́nh tĩnh kể tôi nghe?


Chị Bông cũng ái ngại hỏi thăm:


- Hay thím vừa bị kẻ cắp móc túi ở bến xe?


Thím vẫn nước mắt tuôn rơi:


- Ôi anh ôi, ôi các cháu ôi. Chẳng có việc ǵ xảy ra cả, em vào thăm anh và các cháu đây, chỉ v́ cảm động quá khi găp nhau em không sao cầm được nước mắt?.


Th́ ra thế. Một bà thím họ xa cách cả không gian và thời gian thậm chí chưa biết mặt các cháu sao mà t́nh cảm tha thiết đến thế, làm chị Bông cũng cảm động theo.


Thím Côi khác hẳn với cô Cam, thím mang cho các cháu nhiều qùa bánh và luôn âu yếm xoa đầu nắm tay các em chị Bông và hai con chị Bông làm như chúng từng quen thuộc với thím, từng ở trong ṿng tay của thím. Thím c̣n móc túi lấy ra những đồng tiền lẻ cho các cháu để muốn mua ǵ th́ mua, trẻ con thích thím Côi ra mặt.

Khách Bắc nào cũng được gia đ́nh chị Bông tiếp đón tương tự, dẫn đi thăm chợ Bến Thành, đi chơi sở thú và đi thăm họ hàng làng nước.


Bố của bố chị và bố của chú Côi là hai anh em ruột, thím Côi đă tha thiết nói với bố chị:


- Anh cho em xin một tấm h́nh của ông để em mang về Bắc thờ cúng với ông em., bây giờ đất nước ta ḥa b́nh nhà nhà đoàn tụ, hai anh em ông ấy cũng đoàn tụ trên bàn thờ hương khói anh nhá.


Thế là h́nh ông nội chị Bông được trao cho thím Côi, ông sẽ trở về quê cũ, ngồi trên bàn thờ với ông em ruột sau những thăng trầm bể dâu của thời cuộc, của cuộc đời.

Một tuần sau thím Côi bảo chị Bông:


- Thím vào Nam thăm gia đ́nh cháu nhân thể muốn mua món đồ điện tử mang về nhà dùng, nghe nói hàng điện tử ở Sài G̣n có nhiều loại xịn lắm?


- Vậy thím muốn mua ǵ cháu sẽ dẫn thím ra đường Huỳnh Thúc Kháng bán đủ thứ hàng điện tử tha hồ cho thím chọn lựa.


- Chỉ c̣n 2 ngày nữa thím về Bắc mà c̣n bận đi thăm mấy người nhà bên thím ở Khánh Hội và đi mua sắm thêm nhiều món quần áo nên bận rộn lắm. Cháu là người thành phố rành rẽ hơn thím, cháu cứ mua hộ thím 1 cái đài cát sét loại nào hiện đại nhất là được, bao nhiêu tiền không thành vấn đề. Thế thôi, cháu nắm bắt được ư của thím chưa? Cháu quán triệt chưa?..


- Vâng cháu hiểu rồỉ


Thím Côi rộng răi và xài sang qúa, chị Bông ngầm nể nang thím. Như đọc được ư nghĩ của chị Bông, thím Côi khoe:


- Cháu ơi, nhà nước ta đang từng bước xóa đói giảm nghèo, chẳng mấy chốc mà ai cũng có điều kiện như thím mua đài nghe tin tức khỏi cần nghe loa từ uỷ ban thông tin văn hoá xă nữa. Loa đọc ra rả rát cả tai..


Chị Bông vui vẻ v́ được thím tin cậy:


- Cháu sẽ mua 1 cái đài cát sét bảo đảm thím sẽ vừa ư.


Thím Côi nói xong không đưa tiền hay nói năng ǵ thêm, chắc là thím quên, chị Bông không dám nhắc sợ thím buồn thím giận người nhà không tin cậy nhau trong khi thím đến nhà chị đă bộc lộ bao nhiêu là t́nh cảm, đă xin h́nh ông nội chị để thờ cúng, đă móc túi cho các em chị cho con chị tiền mua quà vặt.


Chị Bông bàn với bố:


- Thím đi cả ngày thăm họ hàng bên thím mà ngày về quê cận kề hay là con cứ bỏ tiền ra mua cái radio cassette rồi về thím trả sau bố nhỉ?


Bố chị gật gù:


- Phải đấy, chắc thím ấy bận rộn nên quên chưa đưa tiền hoặc là thím chẳng biết gía cả bao nhiêu mà đưa nên đợi con mua hàng về thím mới trả tiền sau...


Chị Bông đă đi đến mấy con đường nổi tiếng chuyên bán hàng điện tử để chọn mua 1 máy cassette ưng ư nhất giá tương đương 5 chỉ vàng, mang về nhà chị khoe thím món hàng đẹp nhưng thím chỉ nói cám ơn vẫn không đá động ǵ đến tiền bạc dù chị đă mấy lần nhấn mạnh cháu phải bán đi mấy chỉ vàng để mua cái máy này.


Ngày mai thím Côi sẽ ra ga Ḥa Hưng về Bắc, chị Bông thấp tha thấp thỏm đợi chờ thím trả tiền từng giờ, từng phút, chị đă vờ nhắc nhở:


- Thím xem lại hành lư có quên ǵ không.?


- Đủ cả cháu ạ?


Thím ngọt ngào như đường như mật:


- Các cháu có quên thím th́ quên chứ thím chẳng bao giờ quên các cháu.


- Thế, thế.. cái máy cát sét thím lên tàu phải cẩn thận đề pḥng kẻ cắp nhé, những 5 chỉ vàng đấy?


- Cháu vô tư đi, kẻ cắp nào dám đụng đến thím? Thím từng đi buôn mạn ngược rừng xanh núi đỏ thím c̣n không sợ nữa là?


Cuối cùng chị Bông chịu đựng hết nổi bèn ngượng ngùng nói:


- Thím ơi, c̣n tiền cái máy cát sét của cháu thím chưa đưả..


- Ấy chết thím quên chưa báo cáo với cháu là thím đă mua hàng hết tiền rồi, thím mua một mớ quần áo may sẵn về quê bán kiếm tí lời tí lăi bù lỗ tiền tiêu vặt chuyến đi này cháu ạ.


Chị Bông thót cả tim:


- Vậy là?.


- Thím cháu ḿnh đi đâu mà mất, về quê thím sẽ gom tiền gởi trả cháu ngay, cháu muốn tính tiền lời thím cũng trả.


- Cháu mua bao nhiêu thím trả bấy nhiêu là được rồi.


Năm chỉ vàng thời điểm này và trong hoàn cảnh của chị Bông thật lớn lao vậy mà thím đă khơi khơi mượn nợ chị một cách nhẹ nhàng và tài t́nh qúa.


Những gia đ́nh Bắc kỳ di cư 1954 như gia đ́nh chị Bông đều có khách từ Bắc vào thăm, phần nhiều chủ nhà đều phải tiếp đón và cho qùa tùy theo hoàn cảnh gia đ́nh.

Nhà chị Mai bạn thân của chị Bông th́ may mắn hơn, bà bác ở Hà Nội mang vào Nam rất nhiều qùa cho em và các cháu, bà mang vải hợp tác xă, bát đũa và cái phích nước Trung Quốc thịnh hành thời đó?


Vào đến Sài G̣n bà chị Hà Nội mới ngă ngửa khi thấy căn nhà 3 tầng lầu nguy nga của gia đ́nh em ngay trên con đường lớn gần bệnh viện Từ Dũ


Bà Hà Nội nói với bà Sài G̣n:


- Chị nghe tuyên truyền trong miền Nam đói khổ thiếu ăn thiếu mặc nên chị đă mang vải và mua chợ đen mấy kư lương khô cho nhà em bồi dưỡng đây. Ai ngờ..


Bà em Sài G̣n thành thật:


- Vải hợp tác xă toàn mùi dầu mua về các con em không chịu may mặc em phải bán lại con buôn, c̣n lương khô th́ có ngon lành ǵ đâu, ăn vào chỉ tổ khát nước.


- Ừ, nhưng lương khô tổng hợp nhiều chất bột bổ dưỡng, bộ đội chiến trường nếu mất nguồn liên lạc có lương khô và nước th́ vẫn sống và chiến đấu đấy em..


Bà chị Hà Nội đi dạo khắp nhà và trầm trồ khen nhà em gái to lớn c̣n hơn cả cơ quan nhà nước ở Hà Nội. Bà bùi ngùi:


-.Chị cứ tưởng đời chị là yên ổn sung sướng hơn người, hai vợ chồng đều là cán bộ, chế độ tem phiếu đầy đủ, chính phủ cấp nhà ở ngay Hà Nội dù chật hẹp và chung hộ với gia đ́nh khác nhưng khối kẻ mơ mà không có. Vào miền Nam thấy nhà em chị tủi thân qúạ, 3 tầng lầu có 3 cái chuồng xí, c̣n nhà chị phải dùng chuồng xí tập thể...


Để đáp lễ bà chị, mẹ Mai đă tặng chị nhiều hàng hóa gía trị gấp mấy lần món qùa bà đă nhận.


Gia đ́nh chị Bông đă sang Mỹ định cư, không c̣n ai ở lại Việt Nam dĩ nhiên không kể những thân nhân miền Bắc. Mối liên hệ t́nh cảm vẫn tiếp tục, những người khách không mời năm xưa vẫn nhận qùa mỗi cuối năm.


Bố chị nói đúng, cho tới bây giờ gia đ́nh chị vẫn gởi thư về thân nhân miền bắc chỉ cần ghi tên người nhận và địa chỉ vẫn không có số nhà, vẫn là tên làng tên xă không hề thay đổi.. Thật bền bỉ đến kinh ngạc và thán phục khi hơn 3/4 thế kỷ mà người ta vẫn ở yên một chỗ nếu tính những người cùng trang lứa với bố chị sinh từ năm 1927 tại làng quê này.


Sau vụ biến cố September 11, 2001 gia đ́nh chị Bông nhận được lá thư từ miền Bắc của chú Côi, chữ chú vẫn gà bới như xưa, phần đầu thư vẫn trịnh trọng tuyên truyền giùm nhà nước như xưa:


?Cộng ḥa xă hội chủ nghĩa Việt Nam.. Độc lập tự do hạnh phúc.


Anh kính nhớ và các cháu luyến nhớ, trước tiên em có lời hỏi thăm sức khỏe cả nhà, được tin cả nhà ta bên ấy b́nh an không bị ảnh hưởng ǵ trong vụ khủng bố chúng em bên này vui mừng lắm?


Và cuối thư chú Côi đă bày tỏ cảm tưởng:


?Nghe đài thấy vụ khủng bố toà nhà cao tầng ở Mỹ vào ngày mồng 11 tháng 9 chúng em cực kỳ kinh hăi. Em xin gởi lời chia buồn đến tất cả nhân dân Mỹ và chúc nhân dân Mỹ kiên cường phấn đấu vượt qua giai đoạn khó khăn nàỵ?.


Những câu văn này chắc là chú Côi bắt chước những bài viết trên báo, trên đài, sặc mùi nhà nước..


Bây giờ những thân nhân ngoài Bắc của gia đ́nh chị Bông có muốn đến thăm nhà chị cũng không được, ai bán vé xe lửa cho họ từ Bắc?sang nước Mỹ như ngày nào họ mua vé xe lửa từ Bắc vào Nam.


Từ Bắc vào Nam năm 1975 những đoàn quân miền Bắc đă vơ vét bao nhiêu?chiến lợi phẩm? nhà cửa, đất đai ruộng vườn, của cải của dân miền Nam bỏ lại hay bị cưỡng chế.


Từ Bắc vào Nam những người dân miền Bắc dù bất cứ thành phần nào, thăm thân nhân họ hàng sau bao nhiêu năm xa cách cũng nhặt nhạnh xin qùa, xin của mang về.


Người bên thua cuộc là kẻ cho và người bên thắng cuộc là người nhận. Điều nghịch lư lại là sự thật, thế nên trong thời điểm đó nhân gian miền Nam đă có câu?Người miền Bắc thích?cua bể? miền Nam.?.

 


* “Cua Bể”: Bê của

 

Nguyễn Thị Thanh Dương

 

 

Tin Tức - B́nh Luận     Vinh Danh QLVNCH     Audio Files     Tham Khảo     Văn Học Nghệ Thuật     Trang Chính